چارچوب جدید توکن‌های قابل برنامه‌ریزی کاردانو به صادرکننده اجازه می‌دهد تا انتقال توکن‌ها را به قوانین خود، از جمله بررسی هویت، لیست‌های مجاز (allowlists) و در موارد انتخابی، مسدودسازی یا انتقال اجباری، مشروط کند. زنجیره عمومی کاردانو این قوانین را برای آن دارایی خاص اجرا می‌کند، اما نهادی که این قوانین را می‌نویسد، مدیریت و تغییر می‌دهد، همچنان تعیین‌کننده کارهایی است که دارندگان می‌توانند انجام دهند.
بنیاد کاردانو در تاریخ ۷ اکتبر، استقرار CIP-0113 را بر روی شبکه اصلی اعلام کرد. این چارچوب شامل ماژول‌هایی برای دارایی‌های قانون‌مند است و نیازی به هارد فورک شبکه ندارد. برای مثال، یک صندوق توکنیزه‌شده می‌تواند از نظر قانونی به سرمایه‌گذاران تأییدشده محدود شود، یا یک صادرکننده استیبل‌کوین دلاری ممکن است نیاز به مسدود کردن آدرس‌های تحت تحریم داشته باشد. این چارچوب راهی برای اعمال چنین محدودیت‌هایی فراهم می‌کند.
این راه‌اندازی، قوانین ADA را تغییر نمی‌دهد، بلکه یک معماری اختیاری برای صادرکنندگانی است که یک دارایی قابل برنامه‌ریزی ایجاد می‌کنند. این تقسیم‌بندی مشخص می‌کند که کنترل در دست کیست و چرا وعده توکنیزه‌سازی قانون‌مند با ریسک متناظری برای دارندگان همراه است.
چه کسی می‌تواند یک دارایی کنترل‌شده صادر کند؟
این چارچوب یک زیرساخت باز است: هر سازنده‌ای می‌تواند یک سیاست توکن قابل برنامه‌ریزی را ثبت و اسکریپت‌های مخصوص توکن خود را مستقر کند. اما این به معنای دریافت مجوز برای صدور اوراق بهادار یا استیبل‌کوین در هر حوزه قضایی نیست. یک صادرکننده قانون‌مند همچنان به مجوزهای قانونی، فرآیندهای احراز هویت سرمایه‌گذار، نگهداری دارایی و سایر الزامات مربوط به محصول خود نیاز دارد. کد می‌تواند یک اعتبارنامه را بررسی یا یک آدرس را رد کند، اما نمی‌تواند به خودی خود وجود اوراق قرضه زیربنایی یا سلامت یک حساب ذخیره را اثبات کند.
بنیاد کاردانو از صادرکنندگان استیبل‌کوین، مدیران صندوق‌ها و صادرکنندگان اوراق قرضه به عنوان کاربران بالقوه نام می‌برد. همچنین اشاره شده که انجمن بازار سرمایه و فناوری سوئیس (CMTA)، این چارچوب را به عنوان معادل قرارداد هوشمند برای طرح صدور گواهینامه خود به رسمیت شناخته است. با این حال، در روز اعلام، هیچ صندوق، اوراق قرضه یا استیبل‌کوین مشخصی برای راه‌اندازی تحت این استاندارد معرفی نشد.
کنترل در کجا قرار دارد؟
طبق توضیحات توسعه‌دهندگان کاردانو، دارایی‌های قابل برنامه‌ریزی همچنان توکن‌های بومی هستند، اما UTXOهای آن‌ها در یک آدرس قرارداد هوشمند مشترک قرار می‌گیرند. برای انتقال یک توکن قابل برنامه‌ریزی ثبت‌شده، تراکنش از طریق یک اعتبارسنجی مشترک عبور کرده و قانون انتقال ثبت‌شده برای آن توکن را فراخوانی می‌کند. این مسیر نگهداری با یک توکن نامحدود که در یک آدرس کیف پول ساده قرار دارد، متفاوت است.
یک اسکریپت انتقال مخصوص توکن می‌تواند الزاماتی مانند لیست مجاز، رد کردن گیرنده در لیست غیرمجاز یا تعیین سقف انتقال را اعمال کند. یک اسکریپت دیگر می‌تواند امکان توقیف یا انتقال اجباری را بدون اجازه صریح دارنده عادی فراهم کند. این استاندارد همه صادرکنندگان را ملزم به فعال‌سازی همه کنترل‌ها نمی‌کند، بلکه یک رابط را توصیف می‌کند که در آن، پیاده‌سازی هر صادرکننده، اختیارات را تعیین می‌کند.
آیا صادرکننده می‌تواند تمام توکن‌های کاردانو را مسدود کند؟
خیر. CIP-0113 فقط به دارایی‌هایی محدود می‌شود که تحت این چارچوب ثبت شده‌اند. ADA به عنوان دارایی پایه کاردانو، با این راه‌اندازی به یک توکن قابل مسدودسازی تبدیل نمی‌شود. این قابلیت تنها برای توکن‌هایی اعمال می‌شود که صادرکنندگانشان تصمیم به استفاده از آن بگیرند.
با این حال، برای توکنی که قابلیت مسدودسازی و توقیف را انتخاب می‌کند، این قدرت می‌تواند بسیار معنادار باشد. یک لیست مجاز ممکن است از فروش به یک خریدار تأییدنشده جلوگیری کند، یا یک توقف جهانی می‌تواند تمام انتقالات را متوقف سازد. رفتار دقیق باید از اسکریپت‌های مستقرشده و ورودی ثبت‌شده برای هر توکن خاص خوانده شود.
چه کسی می‌تواند قوانین را پس از راه‌اندازی تغییر دهد؟
طبق مشخصات CIP، اعتبارنامه‌های استقرار مشترک می‌توانند بدون تغییر آدرسی که توکن‌ها در آن قرار دارند، تغییر مسیر داده شوند. مرجع ارتقا در پارامترهای پروتکل ثبت می‌شود، اما استاندارد مشخص نمی‌کند که این مرجع باید یک کلید واحد، یک چندامضایی یا یک قرارداد حاکمیتی باشد. این مسیر ارتقای مشترک می‌تواند بر تمام توکن‌هایی که از یک استقرار خاص استفاده می‌کنند تأثیر بگذارد.
با وجود اعلام راه‌اندازی در شبکه اصلی و انجام حسابرسی‌های امنیتی مستقل، صفحه CIP منتشرشده در تاریخ ۷ اکتبر همچنان با برچسب «پیشنهادی» (Proposed) مشخص شده بود. این دو موضوع با هم سازگارند، زیرا استقرار تولیدی و وضعیت رسمی یک مشخصات فنی، دو نقطه عطف متفاوت هستند.
تأثیر بر دیفای (DeFi)
یک توکن قابل برنامه‌ریزی می‌تواند وارد امور مالی غیرمتمرکز شود، اما یک پروتکل وثیقه‌گذاری باید قوانین آن را درک کند. CIP به صراحت هشدار می‌دهد که برخی از استانداردهای فرعی مسدودسازی و توقیف به شخص ثالث اجازه می‌دهند توکن‌ها را بدون رضایت دارنده جابجا کند که بر وثیقه تأثیر می‌گذارد. یک وام‌دهنده که چنین دارایی را می‌پذیرد، باید در نظر بگیرد که آیا مسیر نقدینگی آن می‌تواند مسدود شود یا آیا صادرکننده می‌تواند موجودی را توقیف کند.
حقوق قانونی خارج از دفتر کل باقی می‌ماند. یک سرمایه‌گذار در صندوق توکنیزه‌شده باید بداند که آیا توکن، سهمی از صندوق است یا صرفاً مدرکی که توسط یک واسطه ثبت شده است. اجرای اسکریپت تنها این اقدامات را در شبکه کاردانو مؤثر می‌سازد، اما سیاست صادرکننده، قوانین قابل اجرا و فرآیند جبران خسارت به این اقدامات معنا می‌بخشد.
این مطلب صرفاً جنبه اطلاع‌رسانی دارد و نباید به عنوان مشاوره مالی یا سرمایه‌گذاری در نظر گرفته شود.
