هشدار کارشناسان درباره ریسک‌های سیستمی با عبور سپرده‌های صندوق‌های وام‌دهی کریپتو از ۱۰ میلیارد دلار
سپرده‌ها در پلتفرم‌های وام‌دهی دیفای با رشد چشمگیر از ۱۰ میلیارد دلار فراتر رفته است. کارشناسان نسبت به ریسک‌های سیستمی مانند استفاده مجدد از وثیقه و عدم تطابق نقدینگی هشدار می‌دهند. فراخوان‌ها برای مدیریت ریسک سخت‌گیرانه‌تر و ایجاد سپرهای سرمایه‌ای به سبک بازل ۳ افزایش یافته است.
بر اساس گزارش اخیر فایننشال تایمز، کل سپرده‌ها در صندوق‌های وام‌دهی غیرمتمرکز (DeFi) از مرز ۱۰ میلیارد دلار عبور کرده است که نشان‌دهنده افزایشی شدید نسبت به رقم تقریبی ۴ میلیارد دلار در ابتدای سال ۲۰۲۵ است. این جهش عمدتاً توسط سرمایه‌گذارانی هدایت می‌شود که به جای راکد گذاشتن سرمایه، به دنبال کسب سودهای بالاتر از استیبل‌کوین‌ها و سایر توکن‌ها هستند.
این گزارش ضمن تأکید بر نوآوری، کارایی و پذیرش رو به رشد نهادی صندوق‌های مبتنی بر قرارداد هوشمند در دیفای در مقایسه با وام‌دهندگان متمرکز غیرشفاف سال ۲۰۲۲، این گسترش را یک «نقطه کور نظارتی» توصیف می‌کند. در این گزارش هشدار داده شده که سرمایه‌گذارانی که به دنبال سودهای دورقمی هستند، اغلب از ریسک‌های سیستمی، قراردادهای هوشمند و عدم نقدینگی بی‌اطلاع هستند. اگرچه این گزارش خواستار مداخله فوری دولت نشده، اما این بخش را مستقیماً در تیررس رگولاتورهای جهانی قرار داده است. کارشناسان صنعت معتقدند این لحظه باید به عنوان یک زنگ بیدارباش عمل کند و از پلتفرم‌ها می‌خواهند تا قبل از وقوع یک شکست بزرگ که منجر به سرکوب نظارتی شود، به طور پیشگیرانه کنترل‌های ریسک خود را تقویت کنند.
آسیب‌پذیری‌ها و ریسک‌های سیستمی
برخی از تحلیلگران، از جمله مالک ناشناس پلتفرم کازینوی کریپتویی 1win، معتقدند که چالش اصلی حجم سرمایه ورودی به بخش وام‌دهی کریپتو نیست، بلکه این است که آیا پلتفرم‌ها می‌توانند در برابر استرس شدید بازار مقاومت کنند یا خیر. عبدالرافی گادیت، یکی از بنیان‌گذاران و مدیر ارشد بازرگانی در Zigfinance، اذعان داشت که اگرچه پلتفرم‌ها در حال برداشتن گام‌هایی برای پیاده‌سازی چارچوب‌های مدیریت ریسک هستند، اما پذیرش این چارچوب‌ها هنوز یکنواخت نیست.
گادیت هشدار داد که ساختارهای کارمزد فعلی اغلب با پاداش دادن به رشد دارایی و سودهای بالا بدون اعمال مسئولیت‌پذیری در قبال زیان‌های احتمالی، این ریسک‌ها را تشدید می‌کنند. او در پاسخ به این سوال که یک شکست بزرگ یا آبشار لیکوییدیشن چگونه می‌تواند بر بازار گسترده‌تر تأثیر بگذارد، «استفاده مجدد از وثیقه» را به عنوان آسیب‌پذیری اصلی ذکر کرد.
یک سهم از صندوق می‌تواند در جای دیگری به عنوان وثیقه برای دریافت وام استفاده شود و لایه دیگری از اهرم را بر روی همان دارایی‌های پایه ایجاد کند. اگر ارزش یا نقدینگی آن سقوط کند، لیکوییدیشن‌ها می‌توانند در بازارهای متصل به هم گسترش یابند.
عبدالرافی گادیت
او همچنین «عدم تطابق نقدینگی» را به عنوان یک تهدید ثانویه برجسته کرد و خاطرنشان کرد که صندوق‌هایی که امکان برداشت سریع در برابر وام‌های خصوصی یا موقعیت‌های قفل‌شده را ارائه می‌دهند، در طول موج‌های خروج ناگهانی با خطر تخلیه ذخایر نقدینگی خود مواجه می‌شوند—و سرمایه‌گذاران باقی‌مانده را با دارایی‌های غیرنقدی تنها می‌گذارند. گادیت گفت: «در این صورت، صرافی‌ای که محصول را توزیع می‌کند، حتی بدون اینکه خود متحمل زیان اعتباری شود، می‌تواند با بحران اعتماد مواجه شود.»
لزوم تدوین استانداردها و سرمایه مبتنی بر ریسک
با تشدید نظارت‌های رسمی، تحلیلگران صنعت عموماً موافقند که پلتفرم‌ها باید استانداردهای دقیقی برای مدیریت وثیقه، افشای اطلاعات و نقدینگی ایجاد کنند. برای کاهش لیکوییدیشن‌های آبشاری، کارشناسان توصیه می‌کنند معیارهای واجد شرایط بودن منتشر شود، تخفیف‌های محافظه‌کارانه (haircuts) اعمال گردد و محدودیت‌های سختی بر وثیقه‌های چرخشی یا مرتبط با طرفین وابسته وضع شود.
با این حال، بحث بر سر این است که آیا خودتنظیمی می‌تواند با افزایش پذیرش نهادی، به اندازه کافی از فعالان بازار محافظت کند یا خیر. تحلیلگران معتقدند که قراردادهای هوشمند به تنهایی نمی‌توانند شوک‌های بازار را از بین ببرند و هشدار می‌دهند که نظارت متناسب و بررسی مستقل ارزیابی ریسک‌ها اجتناب‌ناپذیر خواهد شد.
آگوست ویدمر، شریک سرمایه‌گذاری در Echo Base، با تأکید بر شکنندگی ساختاری اکوسیستم فعلی، استدلال کرد که فقدان سپرهای سرمایه‌ای اجباری، این بخش را به طور منحصربه‌فردی آسیب‌پذیر کرده است.
مقررات معمولاً از نوآوری عقب می‌مانند و متأسفانه این شکاف جایی است که مصرف‌کننده در معرض خطر قرار می‌گیرد. در حالی که مؤسسات سپرده‌پذیر مشمول الزامات سرمایه‌ای بازل ۳ هستند، اکثر شرکت‌های کریپتو چنین حفاظ‌هایی ندارند.
آگوست ویدمر
ویدمر با اشاره به اکسپلویت Kelp DAO در اوایل سال ۲۰۲۶ که پروتکل‌های بزرگ وام‌دهی دیفای را تهدید کرد، توضیح داد: «در دنیای به هم پیوسته کریپتو، شکست در یک نهاد اغلب منجر به شکست در نهاد دیگری می‌شود. وقتی یک پایه از صندلی کریپتو می‌شکند، کل صندلی فرو می‌ریزد.»
برای جلوگیری از شکست‌های سیستمی، ویدمر پیشنهاد کرد که چارچوب‌های مالی معتبر با بازارهای دارایی دیجیتال تطبیق داده شوند، حتی اگر این کار باعث کاهش سرعت رشد شود. او گفت: «پیاده‌سازی چارچوبی شبیه به بازل ۳، اما متناسب با این صنعت، به ناچار هزینه را افزایش داده و توسعه را کند می‌کند، اما تقریباً به طور قطع محیطی امن‌تر و باثبات‌تر ایجاد خواهد کرد.»
صنعت کریپتو باید از خود بپرسد که آیا این مصالحه ارزشش را دارد؟ آیا فعالیت مانند یک برج جنگا با رشد بالا، ارزش شکست‌ها و زیان مشتریان را دارد؟
آگوست ویدمر
