چرا صلح آمریکا و ایران هم نمی‌تواند بحران بازار نفت را متوقف کند؟

کاهش ناگهانی حدود ۱ میلیارد بشکه از ذخایر نفتی جهان، بازار را به نقطه‌ای رسانده که تحلیلگران از «شکست ساختاری» صحبت می‌کنند. حالا حتی اگر توافق صلح میان آمریکا و ایران هم نهایی شود، نشانه‌ها می‌گویند بحران به این راحتی‌ها پایان نمی‌یابد.

در تازه‌ترین گزارش، مؤسسه HFI Research هشدار داده که بازار نفت عملاً از اواسط آوریل وارد فاز بحرانی شده و روند کاهش ذخایر به شکلی ادامه‌دار در حال رخ دادن است. این اتفاق مستقل از بازگشایی احتمالی تنگه هرمز ارزیابی شده و ریشه در محدودیت‌های لجستیکی و ساختاری دارد.

چرا توافق صلح هم کافی نیست؟

طبق این تحلیل، حتی در صورت دستیابی به توافق میان آمریکا و ایران، بازگشت تعادل به بازار نفت زمان‌بر خواهد بود. حدود ۱۶۰ میلیون بشکه نفت ذخیره‌شده روی نفتکش‌ها باید تخلیه شود، فرآیندی که بین ۳۰ تا ۴۰ روز زمان می‌برد. علاوه بر آن، بازگشت نفتکش‌ها به چرخه حمل‌ونقل نیز حداقل ۲۰ روز دیگر طول می‌کشد.

از سوی دیگر، حدود ۷۰ نفتکش غول‌پیکر که در مسیر بارگیری نفت آمریکا برای آسیا هستند، با چرخه‌ای طولانی‌تر مواجه‌اند. بارگیری بین ۶ تا ۸ هفته، حمل بین ۴۵ تا ۵۰ روز و تخلیه و بازگشت حدود ۲۰ تا ۲۵ روز زمان نیاز دارد. این یعنی حداقل سه ماه طول می‌کشد تا ترافیک عادی نفتکش‌ها به تنگه هرمز بازگردد.

گره کور ذخایر خاورمیانه

مشکل فقط به دریا محدود نمی‌شود. در خشکی، کشورهای خاورمیانه حدود ۶۰۰ میلیون بشکه نفت ذخیره دارند. برای ازسرگیری تولید، باید دست‌کم ۲۰۰ میلیون بشکه از این ذخایر تخلیه شود که به بیش از ۱۰۰ نفتکش نیاز دارد.

با توجه به وضعیت فعلی، این تعادل احتمالاً زودتر از اواسط یا اواخر ژوئن برقرار نمی‌شود. حتی پس از آن هم بازگشت کامل تولید چند هفته دیگر زمان می‌برد. در نتیجه، کمبود عرضه در بازار جهانی ادامه‌دار خواهد بود.

سناریوی نگران‌کننده برای قیمت نفت

برآوردها نشان می‌دهد مجموع کاهش ذخایر ناشی از این بحران تا پایان ژوئن به حدود ۱.۹۸ میلیارد بشکه می‌رسد. چنین شکافی در عرضه، به‌سادگی با منابع موجود جبران نمی‌شود.

تحلیلگران معتقدند در چنین شرایطی، تنها راه بازگشت تعادل، کاهش تقاضا یا همان «تخریب تقاضا» است. اگر تنگه هرمز بیش از این بسته بماند، قیمت نفت ممکن است وارد محدوده‌هایی شود که تاکنون تجربه نشده و حتی سازوکارهای سنتی قیمت‌گذاری نیز کارایی خود را از دست بدهند.

جمع‌بندی

بازار نفت وارد مرحله‌ای شده که دیگر تنها به تصمیمات سیاسی وابسته نیست. حتی توافق‌های بزرگ هم نمی‌توانند سریعاً بحران را حل کنند. محدودیت‌های زیرساختی، زمان‌بر بودن زنجیره تأمین و حجم عظیم ذخایر معطل‌مانده، باعث شده‌اند که شوک عرضه همچنان ادامه داشته باشد و بازار در وضعیت شکننده باقی بماند.

جدول داده‌های کلیدی بازار نفت