ریپل باگ حیاتی XRP را که عرضه ثابت آن را تهدید می‌کرد، برطرف کرد

شرکت ریپل (Ripple) جزئیات تازه‌ای از یک نقص امنیتی بحرانی در شبکه XRP Ledger منتشر کرده است؛ نقصی که بیش از یک دهه در کدهای این شبکه وجود داشت و می‌توانست یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های ارز دیجیتال ریپل (XRP)، یعنی محدود بودن عرضه آن، را به خطر بیندازد.

جی. آیو آکینیله (J. Ayo Akinyele)، مدیر ارشد مهندسی ریپل‌ایکس (RippleX)، روز ۱۰ اکتبر در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که تیم توسعه‌دهنده پس از شناسایی این آسیب‌پذیری، اقدامات فوری برای رفع آن و تقویت زیرساخت‌های امنیتی شبکه انجام داده است.

این آسیب‌پذیری با کمک سامانه هوش مصنوعی Veria AI، محصول شرکت امنیتی Veria Labs، و در چارچوب برنامه پاداش کشف باگ شبکه XRP Ledger شناسایی شد. در این برنامه، پژوهشگران امنیتی در ازای شناسایی و گزارش آسیب‌پذیری‌ها پاداش دریافت می‌کنند.

آکینیله درباره اهمیت این کشف گفت:

«این باگ بیش از یک دهه در کدهای شبکه وجود داشت و می‌توانست باعث ایجاد XRP بیش از سقف عرضه ثابت آن شود.»

باگ امنیتی ریپل چگونه می‌توانست عرضه XRP را افزایش دهد؟

شبکه XRP Ledger از ابتدا با عرضه ۱۰۰ میلیارد واحد XRP راه‌اندازی شد و برخلاف شبکه‌هایی مانند بیت‌کوین، سازوکاری برای استخراج و تولید تدریجی کوین‌های جدید ندارد. اعتبارسنج‌های این شبکه وظیفه بررسی تراکنش‌ها و توافق بر سر ترتیب و اعتبار آن‌ها را بر عهده دارند.

بااین‌حال، آسیب‌پذیری شناسایی‌شده در موتور پردازش پرداخت‌های شبکه می‌توانست این محدودیت را دور بزند.

بر اساس گزارش فنی منتشرشده در وب‌سایت رسمی XRP Ledger، مشکل به نوعی خطای محاسباتی موسوم به «سرریز عددی» (Integer Overflow) مربوط بود. این خطا زمانی رخ می‌دهد که حاصل یک محاسبه از ظرفیت عددی تعریف‌شده در نرم‌افزار فراتر برود و نتیجه به‌اشتباه به عددی کوچک تبدیل شود.

در این مورد، مهاجم می‌توانست با ایجاد مجموعه‌ای از سفارش‌های معاملاتی غیرمعمول و اجرای یک تراکنش پرداخت، شرایط وقوع این خطا را فراهم کند.

در چنین وضعیتی، موتور پرداخت ممکن بود مجموع مبلغ قابل پرداخت را کمتر از مقدار واقعی محاسبه کند؛ درحالی‌که فروشندگان، مبالغ کامل خود را دریافت می‌کردند. اختلاف ایجادشده میان مبلغ پرداختی خریدار و دریافتی فروشندگان، عملا به تولید XRP جدید منجر می‌شد.

نکته مهم این است که توکن‌های ایجادشده از این طریق می‌توانستند مانند سایر واحدهای XRP خرج، منتقل یا در صرافی‌ها معامله شوند.

بررسی‌های فنی نشان می‌دهد که این نقص از سال ۲۰۱۵ در موتور پرداخت شبکه وجود داشته است. همچنین، یکی از کنترل‌های امنیتی که برای جلوگیری از ایجاد XRP جدید طراحی شده بود، به دلیل استفاده از شیوه محاسباتی مشابه، قادر به شناسایی این خطا نبود.

با وجود شدت بالای این آسیب‌پذیری، تیم توسعه‌دهنده اعلام کرده که هیچ مدرکی مبنی بر سوءاستفاده از آن در شبکه‌های عمومی XRP Ledger پیدا نشده است.

آسیب‌پذیری چگونه برطرف شد؟

این نقص امنیتی در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ گزارش شد و مهندسان ریپل پس از بازتولید آن در محیط آزمایشی، سطح خطر را بحرانی ارزیابی کردند.

نسخه اصلاح‌شده نرم‌افزار شبکه با شماره xrpld 3.4.1 در ۲۵ سپتامبر منتشر شد. این به‌روزرسانی با اصلاح نحوه محاسبه مبالغ پرداختی و تقویت کنترل‌های امنیتی، امکان ایجاد XRP از طریق خطای سرریز عددی را مسدود کرد.

توسعه‌دهندگان پیش از افشای عمومی جزئیات آسیب‌پذیری، اصلاحات را آزمایش کردند و با هماهنگی اپراتورهای اعتبارسنج، به‌روزرسانی نرم‌افزار شبکه را در اولویت قرار دادند.

به دلیل حساسیت موضوع، این اصلاحیه برخلاف تغییرات معمول پروتکل، بدون طی کردن فرایند استاندارد رأی‌گیری و فعال‌سازی اصلاحات شبکه اعمال شد. هدف از این تصمیم، جلوگیری از ایجاد فاصله زمانی میان انتشار عمومی کد اصلاح‌شده و برطرف شدن آسیب‌پذیری بود؛ فاصله‌ای که می‌توانست فرصت سوءاستفاده را در اختیار مهاجمان قرار دهد.

طبق گزارش رسمی، بیش از ۸۰ درصد اعتبارسنج‌های فهرست پیش‌فرض مورد اعتماد شبکه، در همان روز انتشار اصلاحیه به نسخه جدید ارتقا یافتند.

جزئیات کامل این آسیب‌پذیری سرانجام در ۹ اکتبر منتشر شد.

ریپل استفاده از هوش مصنوعی برای شناسایی آسیب‌پذیری‌ها را گسترش می‌دهد

کشف این نقص قدیمی، اهمیت استفاده از روش‌های پیشرفته‌تر برای شناسایی آسیب‌پذیری‌های نرم‌افزاری را بیش از گذشته آشکار کرده است.

آکینیله با اشاره به نقش روزافزون فناوری‌های جدید در امنیت بلاکچین تأکید کرد:

«هوش مصنوعی در حال ایجاد تغییری اساسی در سرعت شناسایی آسیب‌پذیری‌هاست.»

به گفته او، ریپل قصد دارد برنامه‌های پاداش کشف باگ را تقویت کند و استفاده از ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی را برای بررسی کدهای شبکه گسترش دهد.

یکی دیگر از اقدامات برنامه‌ریزی‌شده، توسعه آزمایش‌های امنیتی تهاجمی است. در این روش، متخصصان امنیت با شبیه‌سازی حملات واقعی تلاش می‌کنند ضعف‌های احتمالی نرم‌افزار را پیش از مهاجمان شناسایی کنند.

تیم داخلی موسوم به «رد تیم» (Red Team) نیز در این فرایند مشارکت دارد. اعضای این تیم با اجرای حملات کنترل‌شده، مقاومت زیرساخت‌های شبکه را در برابر سناریوهای مختلف امنیتی ارزیابی می‌کنند.

ریپل همچنین قصد دارد با همکاری پژوهشگران مستقل و بنیاد XRP Ledger، بخش‌هایی از زیرساخت شبکه را که مدت‌ها بر اساس فرضیات فنی مشخصی توسعه یافته‌اند، دوباره بررسی کند.

این بازبینی حوزه‌هایی مانند پردازش پرداخت‌ها، سازوکار توافق اعتبارسنج‌ها و ارتباط میان سرورهای شبکه را در بر می‌گیرد.

برنامه ریپل برای پیشگیری از آسیب‌پذیری‌های امنیتی آینده

برنامه‌های امنیتی ریپل تنها به شناسایی و رفع باگ‌های موجود محدود نمی‌شود. این شرکت در همکاری با بنیاد XRP Ledger و شرکت تحقیق و توسعه بلاکچین Common Prefix، به دنبال گسترش استفاده از روش «راستی‌آزمایی رسمی» (Formal Verification) است.

در این روش، از ابزارها و مدل‌های ریاضی برای بررسی رفتار نرم‌افزار استفاده می‌شود تا مشخص شود عملکرد آن با قواعد و الزامات تعریف‌شده مطابقت دارد یا خیر.

این شیوه می‌تواند ضعف‌هایی را آشکار کند که در آزمایش‌های معمول نرم‌افزاری شناسایی نمی‌شوند.

ریپل پیش‌تر استفاده از این روش را در بررسی قابلیت‌هایی مانند پروتکل وام‌دهی (Lending Protocol) و خزانه تک‌دارایی (Single Asset Vault) آغاز کرده است.

پروتکل وام‌دهی XRP Ledger با هدف فراهم کردن امکان ثبت و مدیریت وام‌ها و بازپرداخت‌ها روی بلاکچین طراحی شده است؛ هرچند ارزیابی اعتبار وام‌گیرندگان خارج از شبکه انجام می‌شود. فعال شدن این قابلیت در شبکه اصلی به تصویب و اجرای تغییرات موردنیاز از سوی اعتبارسنج‌ها بستگی دارد.

خزانه تک‌دارایی نیز برای تجمیع یک نوع دارایی از سپرده‌گذاران طراحی شده و می‌تواند در ایجاد منابع سرمایه برای خدمات وام‌دهی و دیگر کاربردهای مالی نقش داشته باشد.

مدیر ارشد مهندسی ریپل‌ایکس معتقد است با گسترش استفاده از XRP Ledger در زیرساخت‌های مالی، مسئولیت توسعه‌دهندگان برای حفظ امنیت و پایداری این شبکه نیز افزایش می‌یابد.

او در توضیح رویکرد جدید ریپل تأکید کرد:

«هدف ما صرفا پیدا کردن باگ‌های بیشتر نیست؛ بلکه می‌خواهیم خطرات ریشه‌ای را به‌صورت نظام‌مند برطرف کنیم و سوءاستفاده از XRP Ledger را دشوارتر سازیم.»

ریپل اعلام کرده است که سرمایه‌گذاری در ابزارهای امنیتی، همکاری با پژوهشگران مستقل و استفاده از روش‌های پیشرفته ارزیابی نرم‌افزار را ادامه خواهد داد تا احتمال تکرار آسیب‌پذیری‌های مشابه در آینده کاهش یابد.