دارندگان ارز دیجیتال زی‌کش (Zcash) قرار است از هفته آینده درباره پیشنهادی رأی‌گیری کنند که بر اساس آن، ۵۰ هزار واحد ZEC از خزانه کمک‌های مالی این شبکه خارج می‌شود. طبق این طرح، به‌جای اختصاص این دارایی‌ها به پرداخت کمک‌های مالی، ارزش آن‌ها از طریق پاداش‌های بلاک در آینده به ماینرها بازگردانده خواهد شد.
این پیشنهاد از سوی شان بو (Sean Bowe) و زوکو ویلکاکس (Zooko Wilcox)، بنیان‌گذاران زی‌کش، با همکاری جیسون مک‌گی (Jason McGee) ارائه شده است. اجرای این طرح می‌تواند ساختار تأمین مالی توسعه زی‌کش را تغییر دهد. این پیشنهاد تنها چند روز پس از آن مطرح شده که کمیته کمک‌های مالی این پروژه، در پی مخالفت اعضای جامعه، طرح تأمین مالی خود را پس گرفت.
پیش‌نویس این پیشنهاد با عنوان «پیشنهاد بهبود زی‌کش» (ZIP)، روز چهارشنبه در مخزن مشخصات فنی این پروژه ثبت شد. این طرح دو تغییر اصلی را دنبال می‌کند.
نخست، از سازمان کمک‌های مالی جامعه زی‌کش (ZCG) می‌خواهد ۵۰ هزار واحد ZEC را از خزانه فعلی خود به سازوکار پایداری شبکه (Network Sustainability Mechanism) یا NSM منتقل کند. دومین تغییر، پایان دادن به سهم خودکار ۸ درصدی ZCG از پاداش بلاک‌ها پس از اجرای ارتقای شبکه NU7 است.
سازوکار پایداری شبکه چگونه ۵۰ هزار ZEC را به ماینرها بازمی‌گرداند؟
البته این سهم ۸ درصدی به‌طور کامل حذف نخواهد شد، بلکه به یک استخر قفل‌شده جدید با نام «صندوق توسعه آینده و دفاع حقوقی» (Future Dev and Legal Defense Fund) منتقل می‌شود.
هرگونه برداشت یا هزینه‌کرد از این صندوق جدید نیز به ارائه و تصویب یک پیشنهاد مستقل نیاز خواهد داشت.
سازوکار NSM که بر اساس پیشنهاد ZIP 237 ایجاد شده، مانند یک ذخیره مالی با آزادسازی تدریجی عمل می‌کند. ZECهایی که وارد این سازوکار می‌شوند، به‌صورت یکجا هزینه نخواهند شد، بلکه در طول زمان و به‌عنوان بخشی از پاداش استخراج، به‌تدریج در اختیار ماینرها قرار می‌گیرند.
بنابراین، ۵۰ هزار واحد ZEC نه سوزانده می‌شود و نه به یک کمیته جدید واگذار خواهد شد؛ بلکه در سازوکاری قرار می‌گیرد که این دارایی‌ها را به‌مرور و با استخراج هر بلاک، به اقتصاد استخراج شبکه بازمی‌گرداند.
در حال حاضر، کمیته ZCG حدود ۹۱ هزار و ۴۵۳ واحد ZEC به همراه تقریباً ۸.۸ میلیون دلار وجه نقد در اختیار دارد. در صورت تصویب انتقال ۵۰ هزار ZEC، موجودی این کمیته به حدود ۴۱ هزار و ۴۵۳ واحد کاهش پیدا می‌کند.
این کمیته همچنین حدود ۲.۴ میلیون دلار تعهد مالی پرداخت‌نشده در قالب کمک‌های مالی مصوب دارد؛ تعهداتی که از قبل در برابر دریافت‌کنندگان کمک‌های مالی ایجاد شده‌اند.
موضوع دیگر، درآمد مستمر این کمیته است. ZCG در حال حاضر روزانه حدود ۱۴۴ واحد ZEC از سهم خود در پاداش بلاک‌ها دریافت می‌کند. طبق پیش‌نویس پیشنهادی، این جریان درآمدی پس از ارتقای NU7 متوقف خواهد شد.
برای درک بهتر ابعاد این تغییر، ۵۰ هزار واحد ZEC تقریباً معادل درآمد این کمیته طی یک سال، با نرخ فعلی دریافت روزانه آن است. به این ترتیب، از ZCG خواسته می‌شود هم بخش بزرگی از ذخایر خود را واگذار کند و هم منبع درآمدی را که موجودی آن را به‌طور مستمر افزایش می‌دهد، از دست بدهد.
مخالفت‌های جامعه زی‌کش با طرح قبلی و پیشنهاد جدید بنیان‌گذاران
این پیشنهاد در شرایطی مطرح شده که کمیته ZCG پیش‌تر طرح مستقلی را برای استفاده از حدود ۹۸ هزار واحد ZEC ارائه کرده بود. این کمیته در نهایت، در تاریخ ۳ نوامبر ۲۰۲۶ و پس از انتقادهای جامعه زی‌کش، پیشنهاد خود را پس گرفت.
پیش‌نویس پیشنهادی بنیان‌گذاران زی‌کش در تاریخ ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶ تهیه شده و عملاً دیدگاه متفاوتی درباره نحوه مدیریت خزانه کمک‌های مالی و جریان تأمین مالی ۸ درصدی ارائه می‌دهد.
البته این پیشنهاد هنوز از نظر رسمی نهایی نشده است. تاکنون شماره مشخصی از مجموعه پیشنهادهای ZIP به آن اختصاص نیافته و هیچ برنامه زمانی مشخصی برای فعال‌سازی آن نیز اعلام نشده است.
علاوه بر برگزاری رأی‌گیری، اجرای این طرح به حمایت گسترده جامعه زی‌کش و انجام یک ارتقای شبکه نیاز دارد.
برای توسعه‌دهندگانی که به کمک‌های مالی این کمیته وابسته هستند، اجرای این پیشنهاد به معنای باقی ماندن حدود ۴۱ هزار و ۴۵۳ واحد ZEC و تقریباً ۸.۸ میلیون دلار وجه نقد در اختیار ZCG خواهد بود؛ آن هم در شرایطی که این کمیته حدود ۲.۴ میلیون دلار تعهد مالی قبلی دارد.
این میزان دارایی می‌تواند برای انجام تعهدات فعلی کافی باشد، اما با توقف درآمد روزانه ۱۴۴ واحد ZEC، کمک‌های مالی آینده از ذخیره‌ای تأمین خواهند شد که دیگر منبع درآمد مستمری برای جبران هزینه‌ها نخواهد داشت.
نام صندوق جدید نیز نکته قابل‌توجهی است. انتخاب عنوان «صندوق توسعه آینده و دفاع حقوقی» نشان می‌دهد که پیشنهاددهندگان قصد دارند منابع مالی مشخصی را هم برای توسعه فنی پروژه و هم برای نیازهای احتمالی حقوقی کنار بگذارند؛ به‌جای آنکه تمام منابع مالی از طریق یک فرآیند واحد کمک‌های مالی مدیریت شوند.
اطلاعات ارائه شده در این مقاله صرفاً برای اهداف اطلاعاتی و آموزشی است و نباید به عنوان مشاوره مالی، سرمایه‌گذاری یا حقوقی تلقی شود. ما توصیه می‌کنیم قبل از انجام هر گونه سرمایه‌گذاری، تحقیقات مستقل انجام دهید و با یک مشاور مالی یا حقوقی مشورت کنید.
