تنش ایران و آمریکا دوباره شعله‌ور شد؛ نفت برنت از ۹۶ دلار عبور کرد!

امیدها برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا به‌سرعت از بین رفته است؛ واشنگتن به سه نفتکش ایرانی حمله کرده، قیمت نفت برنت از ۹۶ دلار عبور کرده و تهران هم با فشارهای جدید هسته‌ای از سوی سازمان ملل مواجه شده است.

امیدها درباره حرکت درگیری میان ایران و آمریکا به سمت کاهش تنش، تنها طی چند روز کاملاً رنگ باخته است.

فرماندهی مرکزی آمریکا (CENTCOM) اعلام کرد نیروهای آمریکایی روز شنبه به سه نفتکش حامل نفت خام ایران حمله کردند؛ اقدامی که پس از شلیک موشک‌های بالستیک از سوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران به سمت دو کشتی نیروی دریایی آمریکا انجام شد. در این حملات هیچ نیروی آمریکایی کشته یا زخمی نشده است. یکی از نفتکش‌ها در نزدیکی جزیره خارک، یکی از مهم‌ترین مراکز صادرات نفت خام ایران، قرار داشت.

این حملات بار دیگر نفت را به محور اصلی تحولات ژئوپلیتیکی تبدیل کرد. نفت خام برنت در محدوده ۹۶.۲۸ دلار به ازای هر بشکه معامله می‌شد و روند صعودی خود را ادامه داد؛ روندی که عمدتاً تحت تأثیر نگرانی‌ها درباره احتمال اختلال در عرضه جهانی نفت به دلیل درگیری‌ها در اطراف ایران و تنگه هرمز شکل گرفته است.

این تغییر موضع بازار به‌ویژه از آن جهت قابل توجه است که بازارها تنها چند روز پیش شروع به قیمت‌گذاری احتمال یک مسیر دیپلماتیک برای پایان تنش‌ها کرده بودند. در سوم سپتامبر، قیمت بیت‌کوین حدود ۵ درصد افزایش یافت و از ۸۱ هزار دلار عبور کرد؛ زیرا معامله‌گران با مشاهده نشانه‌هایی مبنی بر تلاش واشنگتن برای مهار درگیری، به‌جای گسترش آن، نسبت به کاهش تنش‌ها امیدوار شده بودند. اکنون این معامله بر مبنای امید به صلح ایران بسیار شکننده‌تر از گذشته به نظر می‌رسد.

نفت دوباره سریع‌ترین مسیر انتقال ریسک به بازارهاست

ریسک موجود در بازار دیگر تنها به احتمال رویارویی مستقیم نظامی محدود نمی‌شود.

ایران بارها تهدید کرده است که ممکن است عبور و مرور کشتی‌ها از تنگه هرمز را مختل کند؛ تنگه‌ای که یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان محسوب می‌شود. آمریکا نیز با افزایش حضور دریایی خود در منطقه و اجرای محاصره‌ای با هدف محدود کردن صادرات نفت ایران، به این تهدیدها پاسخ داده است.

به همین دلیل، هر حمله جدید به نفتکش‌ها یا تأسیسات و جزایر مرتبط با صادرات نفت ایران می‌تواند پیامدهای اقتصادی قابل توجهی داشته باشد.

در اوایل هفته، حرکت نفت برنت به سمت ۹۵ دلار پیش از این نیز به بازار سهام فشار وارد کرده و بازده اوراق خزانه آمریکا را افزایش داده بود. این شرایط بار دیگر نگرانی‌ها درباره تأثیر یک شوک انرژی جدید بر مبارزه فدرال رزرو با تورم را افزایش داده است.

این روند در موج اخیر فروش در بازار سهام نیز دیده شد؛ زمانی که همزمان با افزایش قیمت نفت، شاخص‌های نزدک و S&P 500 کاهش یافتند و سهام شرکت‌های فناوری تحت فشار قرار گرفتند.

بازار ارزهای دیجیتال نیز از همین کانال تحت تأثیر قرار گرفته است. پیش‌تر قیمت بیت‌کوین به زیر ۷۷ هزار دلار سقوط کرده بود؛ زیرا ترکیب افزایش قیمت نفت، رشد بازده اوراق و افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیکی توانست اثر ورود سرمایه جدید به ETFهای بیت‌کوین را خنثی کند.

حرکت بیت‌کوین به سمت ریسک‌گریزی نشان داد که اخبار مربوط به ایران با چه سرعتی می‌تواند به سایر بازارهای مالی سرایت کند.

ایران اکنون با یک جبهه هسته‌ای نیز مواجه است

همزمان با تشدید تنش‌های نظامی، اختلافات هسته‌ای ایران نیز وارد مرحله حساس‌تری شده است.

آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان در حال پیشبرد قطعنامه‌ای در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) هستند که می‌تواند زمینه گزارش رسمی ایران به شورای امنیت سازمان ملل را فراهم کند؛ اقدامی که در صورت انجام، نخستین مورد از این نوع طی حدود دو دهه اخیر خواهد بود.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرده است که پس از آنکه بازرسان این نهاد در سال ۲۰۲۵ دسترسی خود را به تأسیسات بمباران‌شده ایران از دست دادند، عملاً پیشرفت قابل توجهی در زمینه راستی‌آزمایی مواد هسته‌ای ایران حاصل نشده است.

پیش از وقوع آن حملات، ایران حدود ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده تا سطح ۶۰ درصد در اختیار داشت؛ سطحی که به غنای مورد نیاز برای ساخت سلاح هسته‌ای نزدیک است.

آژانس اعلام کرده است که این میزان اورانیوم، در صورت غنی‌سازی بیشتر، از نظر تئوری می‌تواند مواد لازم برای ساخت حدود ۱۰ سلاح هسته‌ای را فراهم کند؛ هرچند ایران همچنان تأکید دارد که برنامه هسته‌ای این کشور اهداف صلح‌آمیز دارد.

این شرایط فشار را برای تهران در دو جبهه همزمان افزایش داده است: از یک سو فشار نظامی و اقتصادی در منطقه خلیج فارس و از سوی دیگر افزایش فشارهای دیپلماتیک درباره برنامه هسته‌ای ایران.

روسیه و چین همچنان می‌توانند مانع اعمال تحریم‌های مؤثر در شورای امنیت شوند و همین موضوع ممکن است اثر عملی فوری ارجاع پرونده را محدود کند. با این حال، پیام سیاسی این اقدام کاملاً روشن است: دولت‌های غربی در حال حرکت به سمت افزایش فشار بر ایران، نه کاهش آن هستند.

اکنون سؤال اصلی برای بازارهای مالی این است که آیا تحولات این آخر هفته تنها یک تشدید موقت تنش خواهد بود یا اینکه آغازگر یک دوره طولانی‌تر از تشدید درگیری‌ها در اطراف جزیره خارک، تنگه هرمز و برنامه هسته‌ای ایران خواهد شد.

در حال حاضر، رفتار قیمت‌ها نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران بار دیگر این ریسک را کاملاً جدی گرفته‌اند.