شاخص داو جونز (DJIA) چیست؟ معرفی دماسنج اقتصاد آمریکا به زبان ساده

روزهایی را به یاد بیاورید که سبد ارزهای دیجیتال شما بدون هیچ خبر منفی خاصی در دنیای بلاکچین، ناگهان قرمز می‌شود. در این لحظات، ریشه ریزش‌ها معمولاً کیلومترها دورتر از بازار کریپتو و دقیقاً در تابلوی قرمز همین شاخص‌های سنتی نهفته است. درک نکردن ارتباط عمیق این بازارها، باعث می‌شود در تحلیل‌های خود همیشه یک قطعه مهم از پازل را کم داشته باشید و در زمان انتشار اخبار اقتصادی، با افت سرمایه غافلگیر شوید. در این مقاله، قرار است از داستان پیدایش داو جونز تا نحوه محاسبه آن رمزگشایی کنیم و در نهایت ببینیم این شاخص قدیمی چگونه می‌تواند روی تصمیمات سرمایه‌گذاری و حتی نوسانات بیت‌کوین تاثیر مستقیم بگذارد.

شاخص داو جونز چیست؟

احتمالاً بارها در اخبار اقتصادی شنیده‌اید که شاخص داو جونز امروز رکورد زد یا با افت شدیدی روبرو شد. برای درک این موضوع، بیایید بازار بورس را مانند یک میدان تره‌بار بسیار بزرگ در نظر بگیریم. اگر بخواهید بدانید وضعیت کلی قیمت میوه‌ها امروز چگونه است، نیازی نیست قیمت تک‌تک آن‌ها را بپرسید؛ کافی است قیمت چند میوه‌ی پرمصرف و اصلی را بررسی کنید.

در دنیای اقتصاد، شاخص (Index یا ابزاری برای اندازه‌گیری تغییرات یک گروه مشخص از دارایی‌ها) دقیقاً همین کار را می‌کند. شاخص میانگین صنعتی داو جونز که به اختصار داو (The Dow) هم نامیده می‌شود، وضعیت سهام (بخش کوچکی از مالکیت یک شرکت که قابل خرید و فروش است) متعلق به 30 شرکت بسیار بزرگ و معتبر آمریکایی را پیگیری می‌کند. وقتی می‌شنوید داو جونز بالا رفته است، یعنی میانگین ارزش این 30 غول اقتصادی افزایش یافته و سرمایه‌گذاران نسبت به آینده‌ی بازار خوش‌بین هستند.

داستان پیدایش داو جونز به زبان ساده

برای پیدا کردن ریشه‌ی این شاخص باید به سال 1896 میلادی برگردیم. در آن زمان، فردی به نام چارلز داو به همراه شریک تجاری‌اش ادوارد جونز، به دنبال راهی ساده بودند تا وضعیت پیچیده‌ی بازار سرمایه را برای مردم عادی و روزنامه‌خوان‌ها توضیح دهند. چارلز داو در ابتدا قیمت سهام 12 شرکت مهم آن زمان را جمع کرد و میانگین آن‌ها را به دست آورد.

این ایده‌ی ساده، سنگ بنای یکی از مهم‌ترین معیارهای اقتصادی جهان شد. با گذشت زمان و بزرگتر شدن اقتصاد آمریکا، تعداد این شرکت‌ها در سال 1928 به 30 عدد افزایش یافت و تا امروز هم روی همین عدد ثابت مانده است. در واقع، این شاخص مانند یک دفترچه‌ی خاطرات زنده است که تاریخ بیش از یک قرن از اقتصاد آمریکا را در خود ثبت کرده است.

منظور از کلمه صنعتی در نام این شاخص چیست؟

وقتی نام میانگین صنعتی داو جونز را می‌شنویم، اولین تصویری که به ذهن می‌رسد، کارخانه‌های بزرگ، دودکش‌ها و ماشین‌آلات سنگین است. در روزهای اولیه‌ی پیدایش این شاخص، این تصویر کاملاً درست بود. 12 شرکت اولیه‌ی لیست چارلز داو، همگی در حوزه‌ی راه‌آهن، تولید شکر، تنباکو، گاز و صنایع سنگین فعالیت می‌کردند، زیرا در آن زمان موتور محرک اقتصاد آمریکا همین صنایع بودند.

اما امروز وضعیت کاملاً تغییر کرده است. اگر به لیست فعلی این 30 شرکت نگاه کنید، نام‌هایی مانند اپل (Apple) در حوزه‌ی تکنولوژی، مک‌دونالد در حوزه‌ی مواد غذایی و ویزا (Visa) در حوزه‌ی خدمات مالی را می‌بینید. در واقع، کلمه‌ی صنعتی در نام این شاخص بیشتر یک یادگار تاریخی است. این ماجرا شبیه به مغازه‌ای است که نام تابلوی آن فروشگاه ماشین‌تحریر است، اما وقتی وارد آن می‌شوید، جدیدترین لپ‌تاپ‌ها و گوشی‌های هوشمند را می‌فروشد. بنابراین، داو جونز امروز نماینده‌ی تمام بخش‌های مهم اقتصاد آمریکا به جز بخش حمل‌ونقل و خدمات عمومی (مانند آب‌وبرق که شاخص‌های جداگانه‌ای دارند) است.

چرا داو جونز دماسنج اقتصاد آمریکا لقب گرفته است؟

شاید بپرسید در بازاری که هزاران شرکت مختلف در آن حضور دارند، چرا فقط 30 شرکت باید تا این حد مهم باشند که به عنوان دماسنج کل اقتصاد شناخته شوند؟ دلیل این اهمیت را می‌توان در چند نکته‌ی کلیدی خلاصه کرد:

• حضور شرکت‌های بلوچیپ: شرکت‌های حاضر در این لیست همگی از نوع بلوچیپ (Blue-chip یا شرکت‌های بسیار بزرگ، باثبات، سودآور و دارای شهرت جهانی) هستند. این شرکت‌ها به قدری قدرتمند هستند که محصولات و خدمات آن در زندگی روزمره‌ی میلیون‌ها نفر در سراسر جهان جریان دارد.
• بازتاب سریع شرایط اقتصادی: وقتی مردم پول بیشتری برای خرج کردن داشته باشند، از مک‌دونالد بیشتر خرید می‌کنند، گوشی‌های هوشمند بیشتری می‌خرند و با کارت‌های بانکی بیشتر تراکنش انجام می‌دهند. در نتیجه‌ی این اتفاق، سود این شرکت‌ها و ارزش سهامشان بالا می‌رود. برعکس، در زمان بحران‌های مالی، افت فروش این غول‌های تجاری به سرعت در افت شاخص داو جونز نمایان می‌شود.
• سابقه‌ی طولانی و اعتماد جهانی: از آنجایی که این شاخص بیش از صد سال قدمت دارد، تحلیلگران می‌توانند واکنش آن را در برابر بحران‌های تاریخی مختلف بررسی کنند. این تاریخچه‌ی طولانی باعث شده تا سرمایه‌گذاران در سراسر جهان، برای درک وضعیت سلامت اقتصاد آمریکا، اولین نگاه خود را به تابلوی داو جونز بیندازند.

چه شرکت‌هایی در شاخص DJIA حضور دارند؟

همان‌طور که در بخش قبل اشاره کردیم، داو جونز خانه‌ی 30 شرکت برتر آمریکایی است. اما این شرکت‌ها چگونه انتخاب می‌شوند و چه نام‌هایی در این لیست معتبر به چشم می‌خورند؟ برای درک بهتر قدرت و تاثیرگذاری این شاخص، باید بازیگران اصلی آن را به خوبی بشناسیم.

بررسی غول‌های اقتصادی حاضر در داو جونز

این 30 شرکت را می‌توانید شبیه به اعضای تیم ملی یک کشور در مسابقات جهانی تصور کنید. همان‌طور که در تیم ملی فقط بهترین و آماده‌ترین بازیکنان از باشگاه‌های مختلف دعوت می‌شوند، در داو جونز هم فقط برترین شرکت‌ها از سکتورهای مختلف (Sector یا بخش‌های گوناگون اقتصاد مانند تکنولوژی، سلامت، مالی و کالاهای مصرفی) حضور دارند.

این غول‌های اقتصادی به قدری بزرگ هستند که محصولات و خدمات آن‌ها در سراسر جهان و در زندگی روزمره‌ی ما استفاده می‌شود. از گوشی‌های هوشمندی که در دست داریم تا سیستم‌عامل لپ‌تاپ‌ها، کارت‌های بانکی بین‌المللی و حتی داروهایی که مصرف می‌کنیم، همگی توسط همین شرکت‌ها تولید می‌شوند. به همین دلیل است که هرگونه تغییر در سودآوری این شرکت‌ها، به سرعت روی بازارهای مالی سراسر جهان تاثیر می‌گذارد.

جدول معرفی 10 شرکت برتر و شناخته‌شده در شاخص داو جونز

برای اینکه تصویر روشن‌تری از بزرگی و تنوع این شاخص داشته باشید، در جدول زیر 10 نمونه از آشناترین شرکت‌های حاضر در لیست 30 تایی داو جونز را برای شما آورده‌ایم. ترکیب این شرکت‌ها نشان می‌دهد که داو جونز چگونه تمام بخش‌های مهم اقتصاد را پوشش می‌دهد:

نام شرکت	حوزه‌ی فعالیت	دلیل اهمیت و تاثیرگذاری
اپل (Apple)	تکنولوژی	یکی از ارزشمندترین شرکت‌های جهان و پیشرو در تولید لوازم الکترونیکی و نرم‌افزار
مایکروسافت (Microsoft)	نرم‌افزار و تکنولوژی	غول نرم‌افزاری دنیا، ارائه‌دهنده‌ی خدمات ابری و خالق سیستم‌عامل ویندوز
گلدمن ساکس (Goldman Sachs)	خدمات مالی و بانکداری	یکی از بزرگترین بانک‌های سرمایه‌گذاری جهان که تصمیماتش مستقیماً بر بازارهای مالی تاثیر می‌گذارد
مک‌دونالد (McDonald's)	رستوران‌های زنجیره‌ای	نماینده‌ی قدرتمند بخش مصرف‌کننده و دارای ده‌ها هزار شعبه در سراسر دنیا
ویزا (Visa)	خدمات پرداخت جهانی	شبکه‌ی پرداخت بین‌المللی که روزانه میلیون‌ها تراکنش مالی را در جهان پردازش می‌کند
بوئینگ (Boeing)	هوافضا و دفاعی	بزرگترین سازنده‌ی هواپیماهای تجاری در آمریکا و نماینده‌ی برجسته‌ی بخش تولید و صنعت
جانسون اند جانسون (Johnson & Johnson)	بهداشت و درمان	یکی از باسابقه‌ترین و بزرگترین تولیدکنندگان دارو و تجهیزات پزشکی در جهان
والمارت (Walmart)	خرده‌فروشی	بزرگترین شبکه‌ی فروشگاه‌های زنجیره‌ای که فروش آن نشان‌دهنده‌ی قدرت خرید مردم عادی است
شورون (Chevron)	انرژی و نفت	یکی از غول‌های انرژی جهان که با نوسانات قیمت جهانی نفت، تاثیر زیادی می‌پذیرد
یونایتد هلث گروپ (UnitedHealth Group)	بیمه و خدمات درمانی	بزرگترین شرکت ارائه‌دهنده‌ی بیمه‌ی سلامت در آمریکا با درآمدهای نجومی سالانه

شرایط ورود و خروج شرکت‌ها به لیست 30 تایی داو جونز

شاید این سوال برای شما پیش بیاید که یک شرکت چگونه می‌تواند وارد این لیست طلایی شود یا چه اتفاقی می‌افتد که یک شرکت از آن اخراج می‌شود؟ برخلاف بسیاری از شاخص‌های دیگر بازار بورس که قوانین ریاضی سخت‌گیرانه و خودکاری برای انتخاب شرکت‌ها دارند، داو جونز توسط یک گروه انسانی به نام کمیته‌ی شاخص (Index Committee یا گروهی از مدیران و کارشناسان وال استریت ژورنال که مسئولیت نظارت و به‌روزرسانی این شاخص را بر عهده دارند) مدیریت می‌شود.

این کمیته برای انتخاب، حفظ یا حذف شرکت‌ها به فرمول‌های پیچیده تکیه نمی‌کند، بلکه چهار معیار کلیدی و اساسی زیر را در نظر می‌گیرد:

• شهرت و اعتبار عالی: شرکت باید در زمینه‌ی کاری خود یک رهبر بی‌چون‌وچرا و کاملاً شناخته‌شده باشد.
• رشد پایدار: شرکت باید نشان دهد که در طول سالیان متمادی توانایی رشد، سودآوری و عبور از بحران‌های اقتصادی را داشته است.
• علاقه‌ی سرمایه‌گذاران: سهام این شرکت باید برای تعداد بسیار زیادی از سرمایه‌گذاران جذاب باشد و روزانه حجم بالایی از معاملات را به خود اختصاص دهد.
• نمایندگی اقتصاد روز: کمیته همیشه تلاش می‌کند تا ترکیب این 30 شرکت، بازتاب دقیقی از وضعیت کلی اقتصاد آمریکا در همان مقطع زمانی باشد.

باید بدانید که هیچ شرکتی برای همیشه در این لیست ماندگار نیست و صندلی‌های داو جونز گارانتی مادام‌العمر ندارند. اگر شرکتی با افت شدید درآمد مواجه شود، در آستانه‌ی ورشکستگی قرار بگیرد، یا به دلیل پیشرفت تکنولوژی حوزه‌ی فعالیت آن دیگر اهمیت گذشته را نداشته باشد، کمیته‌ی شاخص آن را حذف کرده و یک شرکت تازه‌نفس و منطبق با اقتصاد روز را جایگزین می‌کند.

برای مثال، زمانی شرکت جنرال الکتریک (General Electric) یکی از مهم‌ترین ستون‌های داو جونز محسوب می‌شد، اما به مرور زمان با تغییر ساختار اقتصاد و ضعیف شدن عملکرد این شرکت، جای خود را به نام‌های جدیدتری داد تا این شاخص همیشه آینه‌ی تمام‌نمای اقتصاد در لحظه‌ی حال باشد.

شاخص داو جونز چگونه محاسبه می‌شود؟ (بدون فرمول‌های پیچیده)

وقتی چارلز داو برای اولین بار این شاخص را ابداع کرد، روش محاسبه‌ی آن به طرز شگفت‌انگیزی ساده بود. او قیمت یک سهم از تمام 12 شرکت لیست خود را با هم جمع می‌کرد و سپس عدد به دست آمده را بر عدد 12 تقسیم می‌کرد تا یک میانگین ساده به دست بیاید. اما امروز با وجود 30 شرکت عظیم و پیچیدگی‌های دنیای اقتصاد، این محاسبه‌ی ساده دیگر جوابگو نیست. برای اینکه بدانیم امروز عدد داو جونز چگونه روی تابلوی بورس نقش می‌بندد، باید با چند مفهوم پایه‌ای اما بسیار مهم آشنا شویم.

مفهوم وزن‌دهی بر اساس قیمت و تفاوت آن با ارزش بازار (Market Cap)

شاخص داو جونز یک شاخص وزن‌دهی‌شده بر اساس قیمت (Price-Weighted) است. این یعنی در محاسبه‌ی داو جونز، فقط و فقط قیمت یک سهم اهمیت دارد، نه بزرگی و ارزش کل آن شرکت.

برای درک بهتر، یک جلسه‌ی رای‌گیری را تصور کنید. در سیستم داو جونز، شرکتی که قیمت هر سهم آن 500 دلار است، 10 برابر بیشتر از شرکتی که قیمت هر سهم آن 50 دلار است، حق رای و قدرت تاثیرگذاری روی شاخص دارد؛ حتی اگر شرکت دوم در دنیای واقعی بسیار بزرگتر و سودآورتر باشد.

در مقابل این روش، سیستمی به نام ارزش بازار (Market Cap یا ارزش کل سهام یک شرکت که از ضرب قیمت یک سهم در تعداد کل سهام آن به دست می‌آید) وجود دارد. در شاخص‌هایی که بر اساس ارزش بازار کار می‌کنند، قدرت هر شرکت بر اساس مجموع ثروت و اندازه‌ی واقعی آن تعیین می‌شود، نه صرفاً قیمت یک برگ سهم.

به طور خلاصه تفاوت این دو روش به این شکل است:

• در داو جونز: قیمت بالاتر مساوی است با تاثیر بیشتر روی بالا و پایین رفتن شاخص.
• در اکثر شاخص‌های دیگر: ارزش کل و بزرگی شرکت مساوی است با تاثیر بیشتر روی شاخص.

ضریب داو جونز چیست و چرا اهمیت دارد؟

همان‌طور که گفتیم، در گذشته مجموع قیمت‌ها بر تعداد شرکت‌ها تقسیم می‌شد. اما امروز مجموع قیمت سهام این 30 شرکت بر عددی به نام ضریب داو (Dow Divisor یا یک عدد جادویی و متغیر که برای حفظ تعادل شاخص استفاده می‌شود) تقسیم می‌گردد.

چرا دیگر نمی‌توانیم مجموع قیمت‌ها را به سادگی بر عدد 30 تقسیم کنیم؟ فرض کنید یک شرکت در لیست داو جونز با یک شرکت دیگر جایگزین شود و قیمت سهام شرکت جدید بسیار کمتر یا بیشتر از شرکت قبلی باشد. اگر ما همچنان مجموع قیمت‌ها را بر عدد 30 تقسیم کنیم، شاخص به طور ناگهانی و بدون اینکه اتفاق واقعی در اقتصاد افتاده باشد، سقوط می‌کند یا بالا می‌رود.

برای جلوگیری از این خطای محاسباتی، متخصصان وال استریت عدد مقسوم‌علیه را تغییر می‌دهند. این ضریب در طول زمان آن‌قدر تغییر کرده است که امروز دیگر یک عدد صحیح نیست و معمولاً کسری بسیار کوچکتر از عدد یک است. این ضریب داو تضمین می‌کند که شاخص فقط تغییرات واقعی بازار را نشان دهد، نه تغییرات ساختاری شرکت‌ها را.

اگر سهام یک شرکت تجزیه (Split) شود، چه اتفاقی برای شاخص می‌افتد؟

یکی از مهم‌ترین دلایل اختراع ضریب داو، پدیده‌ای به نام تجزیه‌ی سهام (Stock Split یا زمانی که یک شرکت تصمیم می‌گیرد برای جذب سرمایه‌گذاران خرد، هر سهم گران‌قیمت خود را به چند سهم ارزان‌تر تقسیم کند) است.

برای درک تجزیه‌ی سهام، یک پیتزای کامل را در نظر بگیرید. اگر این پیتزا را به جای 4 قطعه، به 8 قطعه برش بزنید، آیا مقدار کل پیتزای شما تغییری کرده است؟ خیر. شما هنوز همان مقدار غذا را دارید، فقط تکه‌های آن کوچکتر شده‌اند. در بازار سهام هم همین اتفاق می‌افتد. شرکتی که قیمت هر سهم آن 1000 دلار است، ممکن است تصمیم بگیرد هر سهم را به دو سهم 500 دلاری تبدیل کند. ارزش کل شرکت هیچ تغییری نکرده است.

اما از آنجایی که داو جونز فقط به قیمت هر سهم نگاه می‌کند (نه ارزش کل شرکت)، این افت قیمت از 1000 به 500 دلار را یک فاجعه و ریزش شدید می‌بیند و شاخص کل به شدت افت می‌کند. اینجاست که معجزه‌ی ضریب داو به کار می‌آید. در لحظه‌ای که شرکت سهام خود را تجزیه می‌کند، محاسبه‌گران داو جونز بلافاصله ضریب داو را تغییر می‌دهند تا اثر این کاهش قیمت ظاهری خنثی شود و نمودار شاخص دچار پرش یا سقوط بی‌دلیل نشود. در نتیجه‌ی این اقدام هوشمندانه، تابلوی داو جونز همیشه روند واقعی اقتصاد را به ما نشان می‌دهد.

مقایسه داو جونز با دیگر شاخص‌های معروف وال استریت

وقتی به اخبار بازارهای مالی گوش می‌دهید، معمولا در کنار نام داو جونز، نام دو شاخص دیگر را هم زیاد می‌شنوید. این سه شاخص مانند سه دوربین عکاسی مختلف هستند که از زوایای متفاوتی از اقتصاد آمریکا عکس می‌گیرند. برای اینکه دید بهتری نسبت به بازار و سرمایه‌گذاری‌های خود داشته باشیم، باید بدانیم هر کدام از این دوربین‌ها دقیقاً چه تصویری را به ما نشان می‌دهند.

تفاوت شاخص داو جونز با اس اند پی 500 (S&P 500)

شاخص اس اند پی 500 نمایانگر وضعیت 500 شرکت برتر و بزرگ در بازار بورس آمریکا است. اگر داو جونز را مانند یک عکس پرسنلی باکیفیت از 30 فرد مشهور در نظر بگیریم، اس اند پی 500 مانند یک عکس دسته‌جمعی از 500 فرد تاثیرگذار جامعه است. تفاوت اصلی این دو شاخص در دو مورد مهم خلاصه می‌شود:

• وسعت دید و تعداد شرکت‌ها: داو جونز فقط 30 شرکت را بررسی می‌کند، در حالی که اس اند پی 500 دید بسیار وسیع‌تری دارد و 500 شرکت از بخش‌های مختلف اقتصاد را شامل می‌شود. به همین دلیل، بسیاری از کارشناسان اقتصادی معتقدند اس اند پی 500 تصویر دقیق‌تر و کامل‌تری از سلامت کل اقتصاد به ما می‌دهد.
• روش محاسبه: همان‌طور که در بخش‌های قبلی یاد گرفتیم، داو جونز بر اساس قیمت سهام محاسبه می‌شود. اما شاخص اس اند پی 500 بر اساس ارزش بازار کار می‌کند. یعنی در اس اند پی 500، شرکتی که ارزش کل آن در دنیای واقعی بیشتر است، وزن و تاثیر بیشتری روی بالا و پایین رفتن شاخص دارد، نه شرکتی که صرفا قیمت هر برگ سهم آن گران‌تر است.

تفاوت شاخص داو جونز با نزدک (Nasdaq)

شاخص نزدک (یا به طور دقیق‌تر نزدک کامپوزیت) دوربین دیگری است که تمرکز اصلی آن روی دنیای تکنولوژی و فناوری است. صرافی نزدک (Exchange یا بازاری که سهام خریداران و فروشندگان در آنجا معامله می‌شود) میزبان هزاران شرکت است که بیشتر آن‌ها در حوزه‌ی نرم‌افزار، اینترنت و تکنولوژی فعالیت می‌کنند.

تفاوت اصلی داو جونز و نزدک در جنس شرکت‌های آن‌ها است. در حالی که داو جونز ترکیبی از صنایع سنتی (مانند فروشگاه‌های زنجیره‌ای، بانک‌ها و شرکت‌های دارویی) و چند شرکت تکنولوژی است، نزدک کاملا تحت سلطه‌ی غول‌های فناوری مانند اپل، گوگل و آمازون قرار دارد. به زبان ساده، اگر می‌خواهید بدانید وضعیت کلی اقتصاد آمریکا چگونه است، به داو جونز یا اس اند پی 500 نگاه می‌کنید؛ اما اگر می‌خواهید تب و تاب دنیای تکنولوژی و نوآوری را بسنجید، باید بلافاصله به سراغ نمودار نزدک بروید.

جدول مقایسه‌ای سریع: داو جونز، اس اند پی 500 و نزدک

برای اینکه تمام این توضیحات به شکل منظم در ذهن شما تثبیت شود، تفاوت‌های کلیدی این سه شاخص مهم را در یک جدول ساده خلاصه کرده‌ایم تا در یک نگاه بتوانید آن‌ها را با هم مقایسه کنید:

ویژگی اصلی	شاخص داو جونز (DJIA)	شاخص اس اند پی 500 (S&P 500)	شاخص نزدک کامپوزیت (Nasdaq)
تعداد شرکت‌ها	30 شرکت بسیار بزرگ	500 شرکت برتر	بیش از 3000 شرکت
روش محاسبه	بر اساس قیمت هر سهم	بر اساس ارزش کل بازار شرکت	بر اساس ارزش کل بازار شرکت
تمرکز اصلی	نماینده‌ی برترین شرکت‌های صنایع مختلف	نماینده‌ی وضعیت کلی و جامع اقتصاد آمریکا	نماینده‌ی دنیای تکنولوژی و فناوری‌های نوین
نوسانات و ریسک	نسبتاً پایدار و کم‌نوسان	متعادل و نشان‌دهنده‌ی روند کلی	پرنوسان‌تر به دلیل حضور شرکت‌های تکنولوژی
مناسب برای...	درک سریع از وضعیت غول‌های اقتصادی	بررسی دقیق سلامت کل بازار سهام	سنجش قدرت و رشد شرکت‌های فناوری‌محور

ارتباط شاخص داو جونز با بازار ارزهای دیجیتال

شاید در نگاه اول، بازار سهام سنتی آمریکا و دنیای نوین ارزهای دیجیتال شبیه به دو سیاره‌ی کاملا متفاوت به نظر برسند. یکی پر از شرکت‌های قدیمی و کارخانه‌های باسابقه است و دیگری پر از کدهای کامپیوتری و پروژه‌های نوپا. اما حقیقت این است که هر دوی این بازارها در یک اقیانوس مشترک به نام اقتصاد جهانی شناور هستند و سرمایه‌گذاران مشابهی دارند. وقتی طوفانی در این اقیانوس به پا می‌شود، هر دو کشتی امواج را احساس می‌کنند.

آیا روند صعودی یا نزولی داو جونز روی بیت کوین تاثیر می‌گذارد؟

پاسخ کوتاه به این سوال مثبت است. برای درک بهتر این تاثیر، باید رفتار روان‌شناختی سرمایه‌گذاران را بشناسیم. بیت کوین و سایر رمزارزها در دسته‌ی دارایی‌های پرریسک (Risk-on Assets یا سرمایه‌گذاری‌هایی که نوسان قیمت بالایی دارند و ممکن است سود یا زیان زیادی به همراه داشته باشند) قرار می‌گیرند.

وقتی شاخص داو جونز سبز است و رکورد می‌شکند، به این معناست که اقتصاد در وضعیت خوبی قرار دارد و سرمایه‌گذاران احساس امنیت و ثروت می‌کنند. در این حالت روانی مثبت، آن‌ها تمایل بیشتری دارند تا بخشی از پول خود را وارد بازارهای پرریسک‌تری مانند کریپتو کنند تا سود بیشتری به دست بیاورند. در نتیجه، رشد داو جونز می‌تواند به عنوان یک سوخت کمکی، قیمت بیت کوین را هم بالا ببرد. از سوی دیگر، وقتی داو جونز قرمز می‌شود و ترس بازار را فرا می‌گیرد، سرمایه‌گذاران به سرعت دارایی‌های پرریسک خود (از جمله ارزهای دیجیتال) را می‌فروشند تا پول نقد خود را نجات دهند، که این رفتار هیجانی باعث افت قیمت در بازار کریپتو می‌شود.

بررسی همبستگی بازارهای مالی سنتی و بازار کریپتو در زمان بحران‌ها

در سال‌های اولیه‌ی پیدایش بیت کوین، بسیاری از طرفداران آن معتقد بودند که این رمزارز کاملا از سیستم مالی سنتی جداست و در زمان سقوط بورس، بیت کوین مانند طلا ارزش خود را حفظ می‌کند. اما با گذشت زمان، مفهوم همبستگی (Correlation یا میزان حرکت هماهنگ و شبیه به هم دو نمودار مختلف در طول زمان) بین این دو بازار به شدت افزایش یافت.

بهترین مثال برای درک این موضوع، بحران‌های بزرگ جهانی است. زمانی که ترس شدیدی به بازار تزریق می‌شود، سرمایه‌گذاران نهادی (Institutional Investors یا شرکت‌های بزرگ سرمایه‌گذاری، بانک‌ها و صندوق‌های مالی که پول بسیار زیادی در دست دارند) مجبور می‌شوند برای جبران ضررهای سنگین خود در بازار بورس، دارایی‌های دیجیتال خود را هم به فروش برسانند تا بدهی‌هایشان را بپردازند. به همین دلیل است که در زمان وقوع بحران‌های بزرگ اقتصادی، نمودار بیت کوین و داو جونز معمولا رفتار شبیه به هم نشان داده و با هم دچار ریزش می‌شوند.

تاثیر اخبار اقتصادی آمریکا (مانند تصمیمات فدرال رزرو) بر داو جونز و کریپتو

اگر بخواهیم یک رهبر ارکستر برای بازارهای مالی جهان معرفی کنیم، آن رهبر قطعا فدرال رزرو (Federal Reserve یا همان بانک مرکزی آمریکا که وظیفه‌ی کنترل تورم و تنظیم سیاست‌های پولی را دارد) است. تصمیمات این نهاد، مهم‌ترین عامل مشترکی است که به طور همزمان روی داو جونز و ارزهای دیجیتال تاثیر می‌گذارد.

مهم‌ترین ابزار فدرال رزرو، تغییر دادن نرخ بهره (Interest Rate یا سودی که بانک مرکزی برای وام دادن به بانک‌های دیگر مشخص می‌کند و مستقیماً روی سود سپرده‌های بانکی مردم هم تاثیر دارد) است. تغییرات این نرخ مانند تغییر قدرت جاذبه‌ی زمین برای پول عمل می‌کند:

• افزایش نرخ بهره: وقتی تورم بالا می‌رود، فدرال رزرو نرخ بهره را افزایش می‌دهد. در این حالت، بانک‌ها سود بانکی بدون ریسک و جذابی به مردم می‌دهند. در نتیجه، سرمایه‌گذاران پول خود را از بازارهای پرنوسان مانند داو جونز و بازار کریپتو خارج کرده و در بانک می‌گذارند تا سود امن و تضمین‌شده بگیرند. این خروج پول باعث ریزش هر دو بازار می‌شود.
• کاهش نرخ بهره: وقتی اقتصاد نیاز به کمک و تحرک دارد، فدرال رزرو نرخ بهره را پایین می‌آورد. حالا نگهداری پول در بانک سود خاصی ندارد. بنابراین، پول‌های راکد دوباره به سمت خرید سهام شرکت‌های حاضر در داو جونز و خرید بیت کوین سرازیر می‌شوند تا سود بیشتری خلق کنند و این اتفاق باعث رشد چشمگیر هر دو بازار می‌شود.

به همین دلیل است که پیگیری اخبار کلان اقتصادی و درک وضعیت شاخص داو جونز، حتی برای کسی که فقط در دنیای ارزهای دیجیتال فعالیت می‌کند، یک مهارت کاملا ضروری و پول‌ساز است.

مزایا و معایب استفاده از شاخص داو جونز برای تحلیلگران

با وجود تمام شهرت و آوازه‌ی داو جونز، تحلیلگران حرفه‌ای بازارهای مالی همیشه با یک چشم انتقادی به این شاخص نگاه می‌کنند. برای درک بهتر، داو جونز را مانند یک قطب‌نمای قدیمی و ارزشمند تصور کنید؛ این قطب‌نما هنوز هم جهت کلی مسیر را به خوبی نشان می‌دهد، اما شاید دقت دستگاه‌های موقعیت‌یاب ماهواره‌ای جدید را نداشته باشد. برای اینکه بتوانید مثل یک سرمایه‌گذار باهوش بازار را تحلیل کنید، باید بدانید این شاخص دقیقا در چه مواردی به شما کمک می‌کند و در کجاها ممکن است تصویر کاملی از واقعیت ارائه ندهد.

چرا برخی کارشناسان داو جونز را معیار کاملی نمی‌دانند؟ (بررسی نقاط ضعف)

بسیاری از اقتصاددانان معتقدند که نباید برای تحلیل کل بازار، فقط به داو جونز تکیه کرد. آن‌ها برای این ادعای خود دلایل بسیار منطقی و محکمی دارند:

• جامعه‌ی آماری بسیار کوچک: بازار بورس آمریکا میزبان هزاران شرکت بزرگ و کوچک است که چرخ‌های اقتصاد را به حرکت درمی‌آورند، اما داو جونز فقط 30 شرکت را زیر ذره‌بین قرار می‌دهد. تکیه بر این شاخص شبیه این است که بخواهید وضعیت سلامت و رفاه تمام مردم یک شهر میلیونی را فقط با بررسی سبک زندگی 30 نفر از ثروتمندترین افراد آن شهر بسنجید. قطعا این 30 نفر نماینده‌ی کاملی برای کل جامعه نیستند؛ چرا که ممکن است شرکت‌های متوسط و کوچک‌تر در حال ورشکستگی باشند، در حالی که این 30 غول اقتصادی همچنان سودآوری خود را حفظ کرده‌اند.
• خطای روش وزن‌دهی قیمتی: همان‌طور که در بخش‌های قبلی اشاره کردیم، داو جونز بر اساس قیمت هر سهم کار می‌کند، نه بزرگی واقعی شرکت. این یعنی اگر سهام شرکتی 400 دلار قیمت داشته باشد، تاثیر آن روی بالا و پایین رفتن شاخص، چندین برابر شرکتی است که سهام آن 50 دلار می‌ارزد. این ساختار باعث می‌شود گاهی اوقات تغییرات شاخص منطقی به نظر نرسد و شرکت‌هایی که فقط سهام گران‌تری دارند، کنترل نامتناسبی روی تابلوی داو جونز پیدا کنند.
• نادیده گرفتن بخش‌های حیاتی اقتصاد: لیست شرکت‌های داو جونز شامل شرکت‌های فعال در حوزه‌ی حمل‌ونقل عمومی (مانند خطوط هوایی و کشتیرانی) و شرکت‌های خدماتی (مانند آب، برق و گاز) نمی‌شود. بنابراین، اگر اتفاق مهمی در این زیرساخت‌های کلیدی اقتصاد بیفتد، نمودار داو جونز بلافاصله آن را به ما نشان نخواهد داد.

نقاط قوت و دلایل محبوبیت تاریخی این شاخص

با وجود تمام انتقادهایی که به ساختار محدود داو جونز وارد می‌شود، این شاخص همچنان پادشاه بلامنازع اخبار اقتصادی است و تابلوی آن در تمام صرافی‌ها و پلتفرم‌های معاملاتی جهان می‌درخشد. اما دلیل این جذابیت چیست؟

• تاریخچه‌ی طولانی و گنجینه‌ی اطلاعات: هیچ شاخص دیگری در جهان وجود ندارد که بتواند روند اقتصاد را از اواخر قرن نوزدهم تا به امروز به ما نشان دهد. تحلیلگران می‌توانند با نگاه به گذشته‌ی داو جونز، رفتار بازار را در زمان جنگ‌های جهانی، بحران‌های بزرگ مالی و دوران رکود بررسی کنند. این داده‌های تاریخی شبیه به یک پرونده‌ی پزشکی کامل است که به پیش‌بینی واکنش بازار در بحران‌های آینده کمک بسیار زیادی می‌کند.
• کیفیت بالای شرکت‌های منتخب: درست است که 30 شرکت در برابر کل بازار عدد کوچکی به نظر می‌رسد، اما این نام‌ها، قدرتمندترین و باثبات‌ترین شرکت‌های جهان هستند. در اقتصاد یک قاعده‌ی نانوشته وجود دارد؛ وقتی غول‌هایی مانند اپل، مایکروسافت و مک‌دونالد در حال رشد و توسعه هستند، به احتمال بسیار زیاد چرخ بقیه‌ی بخش‌های اقتصاد هم به خوبی می‌چرخد.
• سادگی و تاثیر روانی قدرتمند: داو جونز زبان مشترک تمام سرمایه‌گذاران دنیا است. این شاخص یک معیار بسیار ساده برای درک احساسات بازار (Market Sentiment یا حس و حال کلی سرمایه‌گذاران که نشان می‌دهد آن‌ها ترسیده‌اند یا امیدوارند) است. وقتی اخبار اعلام می‌کند داو جونز 1000 واحد ریزش کرده است، همه از یک سرمایه‌گذار تازه‌کار در بازار کریپتو گرفته تا مدیر یک بانک بزرگ، بلافاصله متوجه می‌شوند که ترس بر اقتصاد حاکم شده است. این اثر روانی باعث شده تا این شاخص همچنان قطب‌نمای اصلی برای تصمیم‌گیری‌های روزمره‌ی میلیون‌ها انسان باشد.

راهنمای کاربردی برای پیگیری و معامله DJIA

حالا که با ماهیت داو جونز و اهمیت آن آشنا شدیم، وقت آن است که جنبه‌ی عملی ماجرا را بررسی کنیم. فرض کنید در مورد یک ماشین فوق‌العاده سریع و قدرتمند اطلاعات زیادی کسب کرده‌اید، اما نمی‌دانید سوئیچ آن کجاست یا چگونه باید آن را روشن کنید. برای سرمایه‌گذاران و معامله‌گران تازه‌کار هم پیدا کردن نمودار داو جونز در میان صدها نمودار مختلف می‌تواند کمی گیج‌کننده باشد. در این بخش یاد می‌گیریم چطور این شاخص را در برنامه‌های معاملاتی پیدا کنیم و در چه زمان‌هایی بیشترین توجه را به آن داشته باشیم.

نمادهای اختصاری داو جونز در پلتفرم‌های معاملاتی و متاتریدر (DJIA ،US30 و YM)

در دنیای بازارهای مالی، دارایی‌ها با نام کاملشان صدا زده نمی‌شوند، بلکه هر کدام یک نماد اختصاری (Ticker یا چند حرف انگلیسی که به عنوان کد شناسایی یک دارایی در بازار استفاده می‌شود) دارند. مشکل داو جونز این است که بسته به نوع پلتفرم یا کارگزاری (Broker یا شرکتی که واسطه‌ی بین شما و بازار جهانی برای خرید و فروش است)، ممکن است با نام‌های متفاوتی نمایش داده شود. برای پیدا کردن نمودار این شاخص، باید به دنبال یکی از نمادهای زیر باشید:

• نماد DJIA: این عبارت مخفف نام کامل میانگین صنعتی داو جونز است. معمولا در سایت‌های خبری، خبرگزاری‌های اقتصادی و پلتفرم‌های تحلیلی مانند تریدینگ ویو (TradingView یا سایت محبوبی که ابزارهای رسم نمودار را به رایگان در اختیار تحلیلگران قرار می‌دهد) از این نماد استفاده می‌شود.
• نماد US30: این آشناترین نام برای معامله‌گران خرد است. اگر از نرم‌افزارهای محبوبی مانند متاتریدر (MetaTrader یا برنامه‌ی استانداردی که معامله‌گران برای اتصال به بازار و ثبت سفارش از آن استفاده می‌کنند) استفاده می‌کنید، داو جونز را با نماد US30 خواهید دید. عدد 30 در اینجا دقیقاً به همان 30 شرکت برتر آمریکایی اشاره دارد. شما در این پلتفرم‌ها معمولا در حال معامله‌ی سی اف دی (CFD یا قراردادی که به شما اجازه می‌دهد بدون خرید واقعی سهام، روی بالا یا پایین رفتن قیمت آن شرط ببندید و سود کنید) هستید.
• نماد YM: این نماد مخصوص بازار فیوچرز (Futures یا قراردادهای آتی که در آن خریدار و فروشنده توافق می‌کنند دارایی مشخصی را در آینده با قیمت امروز معامله کنند) است. معامله‌گران حرفه‌ای که در بورس شیکاگو فعالیت می‌کنند، داو جونز را با این نام می‌شناسند.

بهترین زمان‌ها برای پیگیری اخبار و نوسانات شاخص داو جونز

بازار بورس آمریکا مانند بازار ارزهای دیجیتال نیست که 24 ساعته و در تمام روزهای هفته باز باشد. این بازار ساعات کاری مشخصی دارد و خارج از این ساعات، نوسان و حرکت خاصی در نمودار داو جونز مشاهده نمی‌کنید. برای اینکه بتوانید همگام با بزرگان بازار حرکت کنید، باید زمان‌بندی وال استریت را بشناسید.

• ساعت‌های طلایی بازار: زنگ شروع به کار بورس نیویورک در ساعت 9:30 صبح به وقت شرق آمریکا نواخته می‌شود و در ساعت 16:00 به پایان می‌رسد. به دلیل اختلاف ساعت، این زمان برای ما در ایران (بسته به شش ماهه‌ی اول یا دوم سال) معمولاً مصادف با ساعت 17:00 یا 18:00 عصر است. در این ساعات، حجم معاملات (Volume یا مقدار پولی که در یک زمان مشخص در بازار در حال گردش و دست‌به‌دست شدن است) به شدت افزایش می‌یابد.
• زمان انتشار اخبار مهم: شدیدترین نوسانات داو جونز دقیقاً در لحظه‌ی انتشار داده‌های اقتصادی رخ می‌دهد. گزارش‌های مربوط به نرخ بیکاری، تورم و از همه مهم‌تر جلسات تعیین نرخ بهره‌ی آمریکا، معمولاً در همان ساعت‌های عصر به وقت ایران منتشر می‌شوند.

حتی اگر فقط خرید و فروش بیت کوین یا اتریوم انجام می دهید، پیشنهاد می‌کنیم در زمان بازگشایی بازار آمریکا، نیم‌نگاهی به نمودار US30 داشته باشید. با شروع به کار بورس نیویورک، پول‌های کلانی وارد بازارهای مالی می‌شود و اگر داو جونز در این زمان با قدرت شروع به رشد کند، احتمال اینکه موج این خوش‌بینی به بازار رمزارزها هم برسد و باعث رشد دارایی‌های دیجیتال شما شود، بسیار زیاد است.

جمع‌بندی: چرا هر سرمایه‌گذار باید روند داو جونز را زیر نظر داشته باشد؟

به پایان این سفر آموزشی رسیدیم. اگر بخواهیم تمام صحبت‌هایمان را در یک تصویر خلاصه کنیم، بازارهای مالی را شبیه به یک اقیانوس پهناور در نظر بگیرید. در این اقیانوس، سبد سرمایه‌گذاری (Portfolio یا مجموعه‌ی تمام دارایی‌هایی مانند سهام، طلا و ارزهای دیجیتال که شما خریداری کرده‌اید) شبیه به یک قایق کوچک است. شاید شما فقط روی هدایت قایق خودتان تمرکز کرده باشید، اما اگر از وضعیت آب‌وهوای کلی این اقیانوس بی‌خبر باشید، با اولین طوفان سهمگین غافلگیر خواهید شد. شاخص داو جونز، در واقع همان ایستگاه هواشناسی قدرتمند شما در دنیای اقتصاد است.

حتی اگر شما یک معامله‌گر تازه‌کار در دنیای رمزارزها هستید و هیچ علاقه‌ای به خرید سهام شرکت‌های سنتی ندارید، باز هم نمی‌توانید چشمان خود را روی تابلوی داو جونز ببندید. برای درک بهتر این ضرورت، بیایید دلایل اصلی اهمیت این شاخص برای همه‌ی سرمایه‌گذاران را مرور کنیم:

• شناسایی مسیر حرکت پول هوشمند: وقتی شاخص داو جونز رشد می‌کند، به این معنی است که پول هوشمند (Smart Money یا سرمایه‌ی بسیار عظیمی که توسط بانک‌ها، نهادها و موسسات مالی بزرگ هدایت می‌شود) در حال ورود به بازار است و سرمایه‌گذاران دانه درشت به آینده‌ی اقتصاد امیدوارند. این موج خوش‌بینی و تزریق پول، خیلی زود به بازارهای دیگر از جمله ارزهای دیجیتال هم سرایت می‌کند.
• دریافت هشدار زودهنگام برای بحران‌ها: شرکت‌های حاضر در لیست داو جونز، نبض تپنده‌ی اقتصاد جهانی هستند. افت مداوم و سنگین این شاخص نشان‌دهنده‌ی ترس و فرار سرمایه از بازار است. در چنین شرایطی، بازارهای پرریسکی مانند بیت کوین معمولاً اولین قربانیان این ترس عمومی خواهند بود. شما با پیگیری نوسانات داو جونز می‌توانید قبل از ریزش‌های سنگین، نشانه‌های خطر را ببینید و دارایی‌های خود را نجات دهید.
• درک بهتر تصمیمات کلان اقتصادی: رفتار شاخص داو جونز بهترین آینه برای دیدن نتیجه‌ی تصمیمات بانک مرکزی آمریکا است. وقتی اخبار مهمی مانند تغییر نرخ بهره منتشر می‌شود، اولین واکنش‌های منطقی و قدرتمند را در نمودار داو جونز می‌بینیم. با تحلیل این واکنش‌ها، می‌توانیم تاثیر آن اخبار را روی سایر دارایی‌های دیجیتال به درستی پیش‌بینی کنیم.

در نهایت، فراموش نکنید که تبدیل شدن به یک سرمایه‌گذار موفق، نیازمند دیدن تصویر بزرگ‌تر (Big Picture یا نگاه جامع به تمام عوامل تاثیرگذار بر بازارها به جای تمرکز محدود روی یک نمودار خاص) است. پیگیری روزانه‌ی روند شاخص داو جونز، به شما کمک می‌کند تا از یک معامله‌گر مبتدی و هیجانی، به یک تحلیلگر آگاه تبدیل شوید که می‌داند در پشت پرده‌ی اقتصاد جهانی چه می‌گذرد و چگونه باید در هر شرایطی از سرمایه‌ی خود محافظت کند.

منابع:

Breaking Into Wallstreet

Wealth Spire