پری مارکت (Pre-Market) ارز دیجیتال چیست؟ چگونه ارزهای دیجیتال را قبل از لیست شدن در صرافی‌ها بخریم؟

پری مارکت به زبان ساده؛ فرصتی برای معامله توکن‌های آینده

تا به حال حسرت خرید توکنی را خورده‌اید که درست پس از لیست شدن در یک صرافی بزرگ، رشدهای چند صد درصدی را تجربه کرده است؟ این احساس جا ماندن، دقیقاً همان چالشی است که مفهومی به نام «پری مارکت» یا بازار پیش از عرضه، به دنبال حل آن است؛ بازاری که در آن، فرصت معامله توکن‌های آینده‌دار، پیش از آنکه در دسترس عموم قرار بگیرند، فراهم می‌شود.

در این راهنما، به زبان ساده به شما نشان می‌دهیم که پری مارکت دقیقاً چیست، چگونه کار می‌کند، و چطور می‌توانید از این فرصت‌ها به شکلی هوشمندانه و با آگاهی از ریسک‌های آن استفاده کنید.

یک مثال ساده برای شروع: خرید بلیت یک فیلم پرطرفدار قبل از اکران عمومی!

برای اینکه مفهوم پری مارکت را به راحتی درک کنید، یک مثال آشنا را تصور کنید. فرض کنید قرار است یک فیلم بسیار مورد انتظار در سینماها اکران شود. همه می‌دانند که در روزهای اول، صف‌های طولانی برای خرید بلیت تشکیل خواهد شد و قیمت آن در بازار سیاه ممکن است چند برابر شود.

حالا تصور کنید شما از طریق یک راه ارتباطی خاص، موفق می‌شوید چند هفته قبل از اکران عمومی، چند بلیت را با قیمت اصلی پیش‌خرید کنید. شما هنوز فیلم را ندیده‌اید و حتی بلیت فیزیکی هم در دست ندارید، اما یک «تعهد» یا «رسید» دارید که به شما حق دریافت بلیت در روز اکران را می‌دهد.

در این فاصله تا روز اکران، شما می‌توانید این «تعهد» را به افراد دیگری که حاضرند برای دیدن فیلم در روز اول پول بیشتری بپردازند، با قیمتی بالاتر بفروشید.

این فرآیند دقیقاً شبیه به چیزی است که در پری مارکت دنیای رمزارز اتفاق می‌افتد.

پری مارکت (Pre-Market) در دنیای مالی و ارزهای دیجیتال واقعاً چیست؟

پری مارکت (Pre-Market) که به آن بازار پیش از عرضه هم گفته می‌شود، یک بازار معاملاتی است که در آن، افراد می‌توانند یک دارایی (مثلاً توکن یک پروژه جدید) را قبل از آنکه به صورت رسمی عرضه شده و در صرافی‌های بزرگ لیست شود، خرید و فروش کنند.

نکته کلیدی اینجاست: در این بازار، شما خودِ توکن واقعی را معامله نمی‌کنید، چون هنوز به طور کامل توزیع نشده است. در واقع شما در حال معامله‌ی یک «تعهد» یا «قرارداد» برای دریافت آن توکن در آینده هستید.

• فروشنده: شخصی است که به توکن‌های یک پروژه (مثلاً از طریق سرمایه‌گذاری اولیه یا ایردراپ) دسترسی پیدا کرده و متعهد می‌شود که پس از عرضه رسمی، آن توکن‌ها را به خریدار تحویل دهد.
• خریدار: شخصی است که حاضر است با پذیرش ریسک، پولی را امروز بپردازد تا در آینده و پس از عرضه رسمی، آن توکن‌ها را با قیمتی که از قبل توافق شده، دریافت کند.

این معاملات معمولاً در یک بستر واسطه (یک صرافی متمرکز یا پلتفرم غیرمتمرکز) انجام می‌شود تا امنیت معامله برای هر دو طرف تضمین شود.

چرا درک این مفهوم برای سرمایه‌گذاران امروز مهم است؟

آشنایی با پری مارکت فقط برای دانستن یک اصطلاح جدید نیست؛ بلکه می‌تواند یک مزیت استراتژیک در سرمایه‌گذاری‌های شما باشد. درک این بازار به سه دلیل اصلی اهمیت دارد:

• فرصت دسترسی زودهنگام: بزرگ‌ترین جذابیت پری مارکت، امکان خرید یک توکن قبل از هجوم سرمایه‌گذاران عمومی است. این موضوع می‌تواند به شما شانس خرید با قیمت پایین‌تر و کسب سود بالقوه بیشتر پس از عرضه رسمی را بدهد.
• کشف قیمت اولیه (Price Discovery): پری مارکت مانند یک دماسنج عمل می‌کند و نشان می‌دهد که علاقه و تقاضای واقعی بازار برای یک توکن جدید چقدر است. قیمتی که در این بازار شکل می‌گیرد، می‌تواند دیدگاه خوبی درباره ارزش احتمالی توکن در زمان عرضه به ما بدهد؛ اتفاقی که اخیراً در مورد تعیین قیمت نات کوین قبل از لیست شدن در صرافی‌ها شاهد آن بودیم.
• مزیت استراتژیک: با تحلیل روند معاملات در پری مارکت، سرمایه‌گذاران می‌توانند احساسات بازار (Market Sentiment) را نسبت به یک پروژه بسنجند و برای استراتژی خرید ارز دیجیتال یا فروش آن در روزهای اولیه عرضه، تصمیمات آگاهانه‌تری بگیرند.

پری مارکت ارز دیجیتال چگونه کار می‌کند؟ (نگاهی به مکانیزم معاملات)

حالا که با مفهوم کلی پری مارکت آشنا شدیم، بیایید کمی عمیق‌تر شویم و ببینیم این بازار در عمل چگونه کار می‌کند. شاید به نظر پیچیده بیاید، اما مکانیزم آن بر چند اصل ساده استوار است. درک این فرآیند به شما کمک می‌کند تا با دید بازتری در این فضا فعالیت کنید.

چه چیزی در پری مارکت معامله می‌شود؟ (معامله «تعهد» به جای «توکن»)

این مهم‌ترین نکته‌ای است که باید درباره‌ی پری مارکت بدانید: در این بازار، خودِ توکن واقعی معامله نمی‌شود.

همان‌طور که در مثال بلیت سینما گفتیم، شما در حال خرید و فروش یک «رسید» یا «تعهد» هستید. در دنیای ارزهای دیجیتال، فروشنده در واقع یک قرارداد غیررسمی را به شما می‌فروشد که در آن متعهد می‌شود به محض عرضه رسمی توکن، تعداد مشخصی از آن را به کیف پول شما واریز کند. این لحظه‌ی عرضه رسمی، TGE یا رویداد تولید توکن (Token Generation Event) نام دارد؛ یعنی روزی که توکن‌ها رسماً ایجاد و توزیع می‌شوند.

پس شما در حال خرید یک «قول» یا «ادعا» بر روی توکن‌های آینده هستید. این معاملات معمولاً به صورت OTC یا فرابورس (Over-the-Counter) انجام می‌شوند، یعنی به جای یک دفتر سفارش عمومی، به شکل توافقی بین خریدار و فروشنده و با نظارت یک پلتفرم واسطه صورت می‌گیرد.

نقش خریدار و فروشنده در این بازار چیست؟

هر معامله‌ای دو طرف دارد. در بازار پری مارکت، انگیزه‌های هر طرف کاملاً مشخص است:

• فروشنده (The Seller): این افراد معمولاً سرمایه‌گذاران اولیه، اعضای تیم پروژه یا شرکت‌کنندگانی هستند که در مراحل اولیه (مانند ایردراپ) توانسته‌اند تخصیص یا Allocation (سهمیه‌ای از توکن‌ها) دریافت کنند. انگیزه اصلی آن‌ها برای فروش در پری مارکت یکی از موارد زیر است:
• کسب سود زودهنگام: آن‌ها می‌خواهند بخشی از سود خود را قبل از هرگونه نوسان احتمالی در روز عرضه، قطعی کنند.
• کاهش ریسک: با فروش بخشی از توکن‌های خود، ریسک سرمایه‌گذاری‌شان را در صورت عدم موفقیت پروژه کاهش می‌دهند. برای مثال، ممکن است شخصی پیش از عرضه رسمی، برای فروش همستر کامبت اقدام کند تا ریسک خود را مدیریت کرده باشد.
• خریدار (The Buyer): این افراد سرمایه‌گذارانی هستند که به هر دلیلی نتوانسته‌اند در مراحل اولیه در پروژه شرکت کنند اما به آینده‌ی آن بسیار خوش‌بین هستند. انگیزه اصلی آن‌ها این است که:
• خرید با قیمت پایین‌تر: آن‌ها امیدوارند بتوانند توکن را با قیمتی کمتر از آنچه در روز عرضه در صرافی‌ها معامله خواهد شد، به دست آورند. آن‌ها در واقع بر روی افزایش تقاضا و رشد قیمت پس از عرضه عمومی، حساب باز می‌کنند.

نقش پلتفرم معاملاتی در این میان، ایفای نقش به عنوان یک واسطه امین (Escrow) است. پلتفرم، پول خریدار (معمولاً تتر) را نگه می‌دارد و تضمین می‌کند که فروشنده پس از TGE، توکن‌ها را تحویل دهد. پس از تحویل موفق توکن، پول برای فروشنده آزاد می‌شود.

فرآیند کشف قیمت اولیه (Price Discovery) چگونه اتفاق می‌افتد؟

شاید بپرسید وقتی توکنی هنوز در هیچ صرافی لیست نشده، قیمت آن چگونه تعیین می‌شود؟ پاسخ در یک کلمه است: عرضه و تقاضا.

بازار پری مارکت مانند یک حراجی عمل می‌کند. فروشندگان قیمتی را که مایل به فروش تعهد خود هستند (قیمت پیشنهادی یا Ask) اعلام می‌کنند و خریداران نیز قیمتی را که حاضر به پرداخت آن هستند (قیمت درخواستی یا Bid) ثبت می‌کنند.

• وقتی قیمت پیشنهادی یک فروشنده با قیمت درخواستی یک خریدار مطابقت پیدا کند، یک معامله انجام می‌شود.
• قیمت آخرین معامله، به عنوان قیمت لحظه‌ای آن توکن در پری مارکت در نظر گرفته می‌شود.

این فرآیند پویا، به طور طبیعی ارزش تقریبی یک توکن را قبل از عرضه رسمی آن مشخص می‌کند. اگر تعداد خریداران مشتاق زیاد باشد، قیمت بالا می‌رود و برعکس. به همین دلیل است که پری مارکت را یک ابزار مهم برای «کشف قیمت» می‌دانند. این همان مکانیزمی بود که به کاربران اجازه داد تا قبل از لیست شدن رسمی، برای خرید نات کوین بر اساس یک ارزش‌گذاری اولیه اقدام کنند.

انواع بسترهای معاملاتی پری مارکت: کجا می‌توان معامله کرد؟

اکنون که می‌دانیم پری مارکت چیست و چگونه کار می‌کند، سوال بعدی این است که این معاملات در کجا انجام می‌شوند؟ به طور کلی، دو نوع اصلی از پلتفرم‌ها برای این کار وجود دارد که هر کدام ویژگی‌ها، مزایا و معایب خاص خود را دارند: پلتفرم‌های متمرکز و غیرمتمرکز.

پلتفرم‌های متمرکز (CEX): امنیت و سادگی بیشتر

صرافی‌های متمرکز یا CEX (مخفف Centralized Exchange) پلتفرم‌هایی هستند که توسط یک شرکت مشخص مدیریت می‌شوند. آن‌ها را مانند یک بانک یا یک فروشگاه آنلاین بزرگ در نظر بگیرید؛ یک نهاد مرکزی وجود دارد که بر تمام تراکنش‌ها نظارت می‌کند، امنیت را فراهم می‌آورد و خدمات پشتیبانی به مشتریان ارائه می‌دهد.

بسیاری از کاربران، به خصوص افراد تازه‌کار، این پلتفرم‌ها را به دلیل رابط کاربری ساده‌تر و فرآیندهای مشخص‌تر ترجیح می‌دهند. در معاملات پری مارکت، صرافی نقش یک واسطه امین (Trusted Escrow) را بازی می‌کند و تضمین می‌کند که پس از عرضه رسمی توکن، معامله به درستی انجام شود. این موضوع ریسک کلاهبرداری یا عدم تحویل توکن توسط فروشنده را به شدت کاهش می‌دهد. البته، برای استفاده از این صرافی‌ها معمولاً نیاز به KYC (فرآیند احراز هویت برای جلوگیری از فعالیت‌های مالی غیرقانونی) دارید.

نحوه عملکرد و یک مثال فرضی از پری مارکت در یک صرافی مثل Bybit

فرض کنید پروژه‌ی جدیدی به نام "TokenZ" قرار است به زودی عرضه شود و صرافی Bybit بازار پری مارکت آن را راه‌اندازی می‌کند.

1. ایجاد سفارش فروش: یک سرمایه‌گذار اولیه که ۱۰۰۰ واحد از TokenZ را در اختیار دارد، به بخش پری مارکت Bybit می‌رود و یک سفارش فروش با قیمت ۰.۵ تتر برای هر توکن ثبت می‌کند.
2. ثبت سفارش خرید: شما به آینده‌ی این پروژه خوش‌بین هستید و تصمیم به خرید می‌گیرید. برای این کار باید معادل ارزش معامله، یعنی ۵۰۰ تتر، در حساب خود داشته باشید (مانند زمانی که برای خرید تتر اقدام می‌کنید).
3. قفل شدن دارایی: پس از اینکه سفارش خرید خود را ثبت کردید، صرافی Bybit مبلغ ۵۰۰ تتر را در حساب شما قفل (Freeze) می‌کند. این پول تا زمان نهایی شدن معامله، غیرقابل برداشت خواهد بود.
4. عرضه توکن و تسویه حساب: در روز عرضه رسمی (TGE)، فروشنده موظف است ۱۰۰۰ واحد TokenZ را به صرافی تحویل دهد. پس از تأیید، صرافی به طور خودکار توکن‌ها را به کیف پول شما و ۵۰۰ تتر قفل‌شده را به حساب فروشنده منتقل می‌کند. تمام این فرآیند توسط خود صرافی مدیریت می‌شود.

پلتفرم‌های غیرمتمرکز (DEX): انعطاف‌پذیری و دسترسی گسترده‌تر

پلتفرم‌های غیرمتمرکز یا DEX (مخفف Decentralized Exchange) بازارهای معاملاتی هستند که توسط هیچ شرکت یا نهاد مرکزی کنترل نمی‌شوند. آن‌ها را مانند یک بازارچه محلی یا یک پلتفرم آگهی آنلاین در نظر بگیرید که افراد مستقیماً با یکدیگر معامله می‌کنند.

در اینجا، تمام فرآیندها از طریق قراردادهای هوشمند (Smart Contracts) انجام می‌شود که کدهای خودکاری هستند که بر روی بلاکچین اجرا شده و قوانین معامله را بدون نیاز به واسطه پیاده‌سازی می‌کنند. این پلتفرم‌ها معمولاً به احراز هویت (KYC) نیازی ندارند و به کاربران اجازه می‌دهند تا کنترل کامل دارایی‌های خود را در کیف پول شخصی‌شان حفظ کنند. این ویژگی باعث می‌شود توکن‌های بسیار جدیدتر و متنوع‌تری در این بسترها قابل معامله باشند.

نحوه عملکرد و یک مثال فرضی از بازاری مثل Whales Market

فرض کنید همان توکن "TokenZ" در یک پلتفرم غیرمتمرکز مانند Whales Market نیز برای معامله در دسترس است.

1. ایجاد پیشنهاد: فروشنده به پلتفرم متصل شده و یک پیشنهاد فروش برای ۱۰۰۰ واحد TokenZ ایجاد می‌کند. برای تضمین انجام معامله، ممکن است قرارداد هوشمند از او بخواهد مقداری دارایی دیگر را به عنوان وثیقه (Collateral) قفل کند.
2. پذیرش پیشنهاد: شما پیشنهاد را مشاهده کرده و آن را می‌پذیرید. در این مرحله، مبلغ توافق‌شده (مثلاً ۵۰۰ تتر) از کیف پول شما به قرارداد هوشمند منتقل و در آنجا قفل می‌شود.
3. تحویل توکن: در روز عرضه رسمی (TGE)، فروشنده باید شخصاً ۱۰۰۰ واحد TokenZ را به آدرس مشخص‌شده توسط قرارداد هوشمند ارسال کند.
4. آزادسازی خودکار: قرارداد هوشمند به محض تأیید دریافت توکن‌ها، به طور خودکار مبلغ ۵۰۰ تتر قفل‌شده را به کیف پول فروشنده منتقل می‌کند. اگر فروشنده توکن‌ها را تحویل ندهد، وثیقه‌ی او را به عنوان جریمه به خریدار پرداخت می‌کند.

جدول مقایسه: تفاوت‌های کلیدی پری مارکت در CEX و DEX

برای جمع‌بندی، در جدول زیر می‌توانید تفاوت‌های اصلی این دو بستر را مشاهده کنید. این مقایسه به شما کمک می‌کند تا بر اساس میزان تحمل ریسک و دانش فنی خود، پلتفرم مناسب‌تری را انتخاب کنید.

ویژگی	پری مارکت در صرافی متمرکز (CEX)	پری مارکت در صرافی غیرمتمرکز (DEX)
اعتماد و امنیت	وابسته به اعتبار صرافی (طرف ثالث)	وابسته به کدهای قرارداد هوشمند
فرآیند احراز هویت (KYC)	معمولاً الزامی است	معمولاً نیاز ندارد
رابط کاربری	ساده و مناسب برای تازه‌کاران	کمی پیچیده‌تر و نیازمند دانش فنی
ریسک طرف مقابل	ریسک عدم تحویل توکن توسط فروشنده کمتر است	ریسک بالاتر است و با مکانیزم وثیقه کنترل می‌شود
کارمزدها	توسط صرافی تعیین می‌شود	بر اساس کارمزد شبکه (Gas Fee) و پروتکل متغیر است

مزایای جذاب پری مارکت: چرا سرمایه‌گذاران به آن علاقه دارند؟

تا اینجا با چیستی و سازوکار پری مارکت آشنا شدیم. اما دلیل اصلی جذابیت این بازار چیست و چرا سرمایه‌گذاران زیادی به آن توجه نشان می‌دهند؟ پاسخ در مجموعه‌ای از فرصت‌های منحصربه‌فرد نهفته است که پری مارکت در اختیار معامله‌گران قرار می‌دهد. اگرچه این بازار ریسک‌های خود را دارد، اما مزایای بالقوه‌ی آن می‌تواند بسیار چشمگیر باشد.

فرصت خرید توکن‌های محبوب با قیمت پایین‌تر از عرضه رسمی

این اصلی‌ترین و واضح‌ترین مزیت پری مارکت است. تصور کنید می‌توانید به یک کالای پرطرفدار، قبل از آنکه در فروشگاه‌های بزرگ عرضه شود و قیمت آن به دلیل تقاضای عمومی بالا برود، با یک «تخفیف ویژه» دسترسی پیدا کنید. پری مارکت دقیقاً چنین فرصتی را فراهم می‌کند.

سرمایه‌گذاران اولیه یا اعضای تیم که توکن‌ها را با قیمت بسیار پایینی دریافت کرده‌اند، ممکن است بخواهند بخشی از آن را در پری مارکت با قیمتی بالاتر بفروشند. این قیمت، گرچه از نظر آن‌ها سودآور است، اما همچنان می‌تواند از قیمتی که توکن در روز اول عرضه در صرافی‌ها تجربه خواهد کرد، پایین‌تر باشد. این شکاف قیمتی، یک فرصت عالی برای خریدارانی است که به آینده‌ی پروژه ایمان دارند. این مزیت در مقایسه با فرآیند عادی خرید ارز دیجیتال پس از لیست شدن، یک برتری قابل توجه محسوب می‌شود.

پتانسیل کسب سود بالا در صورت موفقیت پروژه

این مزیت، نتیجه‌ی مستقیم مورد قبلی است. خرید یک دارایی با قیمت پایین و فروش آن با قیمت بالاتر، اساس کسب سود در هر بازاری است. پری مارکت این پتانسیل را به حداکثر می‌رساند.

• بهره‌مندی از هیجان روز عرضه: معمولاً وقتی یک توکن معتبر در یک صرافی بزرگ لیست می‌شود، به دلیل افزایش دسترسی و هجوم خریداران جدید، یک رشد قیمت اولیه یا اصطلاحاً «پامپ» را تجربه می‌کند. کسانی که در پری مارکت خرید کرده‌اند، در بهترین موقعیت برای بهره‌برداری از این موج اولیه قرار دارند.
• مثال‌های واقعی: موفقیت پروژه‌هایی که پری مارکت فعالی داشتند، همیشه انگیزه‌ی بزرگی برای سرمایه‌گذاران بوده است. برای مثال، مشاهده‌ی تفاوت بین قیمت نات کوین در روزهای اولیه پری مارکت و قیمت آن پس از لیست شدن در صرافی‌های معتبر، به خوبی این پتانسیل را به تصویر می‌کشد.

کمک به پروژه‌ها برای تأمین مالی و سنجش علاقه بازار

مزایای پری مارکت تنها به معامله‌گران محدود نمی‌شود و برای خود پروژه‌های ارز دیجیتال نیز بسیار ارزشمند است.

• سنجش علاقه بازار (Price Discovery): همانطور که قبلاً اشاره شد، پری مارکت مانند یک نظرسنجی بزرگ و واقعی عمل می‌کند. حجم معاملات و قیمتی که در این بازار شکل می‌گیرد، به تیم پروژه نشان می‌دهد که تقاضای واقعی برای توکن آن‌ها چقدر است. این داده‌ها برای تصمیم‌گیری‌های آینده‌ی پروژه بسیار حیاتی است.
• ایجاد نقدینگی اولیه: این بازار به سرمایه‌گذاران اولیه و حامیان پروژه اجازه می‌دهد تا قبل از عرضه رسمی، بخشی از دارایی خود را به پول نقد تبدیل کنند. این کار به آن‌ها کمک می‌کند تا ریسک خود را مدیریت کرده و حتی سرمایه‌ی بیشتری را برای توسعه‌ی پروژه فراهم کنند، بدون آنکه نیاز باشد در روز عرضه با فروش حجم زیاد، باعث افت قیمت شوند.

امکان پیاده‌سازی استراتژی‌های معاملاتی پیشرفته

پری مارکت فقط یک بازار برای خرید و نگهداری نیست؛ بلکه یک ابزار تحلیلی قدرتمند برای معامله‌گران حرفه‌ای‌تر نیز محسوب می‌شود.

• تحلیل احساسات بازار: با زیر نظر گرفتن نوسانات قیمت در پری مارکت، معامله‌گران می‌توانند «احساسات» یا سنتیمنت (Sentiment) بازار نسبت به یک پروژه را تحلیل کنند. اگر قیمت در پری مارکت به طور پیوسته در حال افزایش باشد، این یک سیگنال مثبت تلقی می‌شود. اما اگر قیمت مدام در حال کاهش باشد، می‌تواند یک زنگ خطر برای روز عرضه باشد.
• تصمیم‌گیری آگاهانه: این تحلیل به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند تا برای روز عرضه، استراتژی بهتری داشته باشند. برای مثال، بر اساس داده‌های پری مارکت، ممکن است تصمیم بگیرند که به محض لیست شدن توکن، آن را بفروشند یا برعکس، مقدار بیشتری از آن را خریداری کنند.

ریسک‌ها و چالش‌های پری مارکت: نیمه تاریک ماجرا که باید بدانید!

تا اینجا از مزایا و فرصت‌های هیجان‌انگیز پری مارکت صحبت کردیم، اما هر سرمایه‌گذاری هوشمندانه‌ای نیازمند شناخت کامل ریسک‌هاست. پری مارکت، به همان اندازه که می‌تواند سودآور باشد، پر از چالش‌ها و خطراتی است که اگر نادیده گرفته شوند، می‌توانند منجر به زیان‌های سنگین شوند. قبل از هر اقدامی، ضروری است که با این نیمه تاریک ماجرا نیز به خوبی آشنا شوید.

خطر نقدینگی پایین: ممکن است خریداری برای توکن شما پیدا نشود

یکی از بزرگ‌ترین ریسک‌های پری مارکت، نقدینگی یا لیکوئیدیتی (Liquidity) پایین است. نقدینگی به زبان ساده، یعنی سهولت تبدیل یک دارایی به پول نقد بدون آنکه قیمت آن به شدت تحت تاثیر قرار بگیرد.

• چالش: در پری مارکت، تعداد خریداران و فروشندگان بسیار کمتر از بازارهای اصلی است. این یعنی اگر شما توکنی را بخرید و بعداً تصمیم به فروش آن بگیرید، ممکن است به سادگی خریداری برای آن پیدا نشود.
• مثال: تصور کنید شما یک کالای بسیار خاص و کمیاب دارید. پیدا کردن یک خریدار برای آن ممکن است روزها یا هفته‌ها طول بکشد. در پری مارکت نیز ممکن است سفارش فروش شما برای مدتی طولانی باز بماند و برای نقد کردن سرمایه‌تان، مجبور شوید قیمت را بسیار پایین بیاورید و با زیان بفروشید.

نوسانات شدید قیمت: قیمت پری مارکت تضمینی برای قیمت زمان عرضه نیست

این یک تصور اشتباه رایج است که قیمت یک توکن در پری مارکت، حتماً از قیمت آن در روز عرضه پایین‌تر خواهد بود. نوسان (Volatility)، یعنی تغییرات سریع و شدید قیمت، در این بازار بسیار بالاست.

• هشدار کلیدی: قیمتی که شما در پری مارکت می‌پردازید، صرفاً یک پیش‌بینی بر اساس عرضه و تقاضای محدود است و هیچ تضمینی برای آینده‌ی آن وجود ندارد.
• دلایل تفاوت قیمت: عوامل زیادی می‌توانند باعث شوند قیمت یک توکن در روز عرضه بسیار پایین‌تر از قیمت پری مارکت آن باشد:
• انتشار اخبار منفی درباره‌ی پروژه.
• شرایط کلی بازار؛ برای مثال، یک افت ناگهانی در قیمت بیت کوین می‌تواند کل بازار را تحت تاثیر قرار دهد.
• فروش حجم بالایی از توکن توسط تیم پروژه یا سرمایه‌گذاران اولیه در روز عرضه.

ممکن است شما توکنی را به قیمت ۱ دلار در پری مارکت بخرید، اما در روز عرضه، قیمت آن از ۰.۴ دلار شروع شود.

ریسک عدم عرضه پروژه: اگر پروژه کنسل شود چه اتفاقی می‌افتد؟

این بدترین سناریوی ممکن است. شما در حال معامله‌ی «تعهد» به دریافت یک توکن در آینده هستید. اما اگر آن آینده هرگز فرا نرسد، چه؟

• ریسک اصلی: پروژه‌های ارز دیجیتال ممکن است به دلایل مختلفی مانند مشکلات فنی، چالش‌های قانونی یا حتی کلاهبرداری، هرگز به مرحله عرضه رسمی نرسند.
• عواقب: در چنین حالتی، «تعهد» یا قراردادی که شما خریداری کرده‌اید، کاملاً بی‌ارزش می‌شود. بازپس‌گیری پول شما بستگی به قوانین پلتفرمی دارد که در آن معامله کرده‌اید. صرافی‌های متمرکز معتبر ممکن است سازوکاری برای بازپرداخت وجه داشته باشند، اما در پلتفرم‌های غیرمتمرکز، احتمال از دست رفتن کل سرمایه‌تان بسیار بیشتر است.

چالش‌های فنی و تأخیر: احتمال به تعویق افتادن تاریخ عرضه توکن (TGE)

گاهی اوقات پروژه شکست نمی‌خورد، اما طبق برنامه هم پیش نمی‌رود. تأخیر در رویداد تولید توکن (TGE) یک اتفاق نسبتاً رایج است.

• مشکل: اگر تاریخ عرضه به تعویق بیفتد، سرمایه‌ی شما برای مدتی نامعلوم در پلتفرم پری مارکت قفل باقی می‌ماند. شما نه به توکن خود دسترسی دارید و نه می‌توانید پولی را که پرداخت کرده‌اید، برداشت کنید.
• هزینه فرصت: این تأخیر باعث ایجاد هزینه فرصت (Opportunity Cost) می‌شود؛ یعنی شما فرصت استفاده از آن سرمایه در معاملات دیگر را از دست می‌دهید. در حالی که پول شما منتظر یک توکن نامعلوم است، ممکن است قیمت ارزهای دیجیتال دیگر در بازار در حال رشد باشند و شما از آن سودها جا بمانید.

کارمزدهای بالا: هزینه‌های معامله در این بازار می‌تواند قابل توجه باشد

پری مارکت یک سرویس ویژه و پرریسک است و پلتفرم‌ها برای ارائه آن، کارمزدهای بالاتری نسبت به معاملات عادی دریافت می‌کنند.

• نکته مهم: قبل از انجام هر معامله، حتماً ساختار کارمزدها را به دقت بررسی کنید. این هزینه‌ها می‌توانند بخش قابل توجهی از سود بالقوه‌ی شما را کاهش دهند، به خصوص اگر حجم معاملات شما کوچک باشد. در صرافی‌های غیرمتمرکز، علاوه بر کارمزد پلتفرم، باید کارمزد شبکه (Gas Fee) را نیز در نظر بگیرید که گاهی اوقات می‌تواند بسیار گران باشد.

راهنمای گام به گام شرکت در پری مارکت (برای یک کاربر تازه‌کار)

اکنون که با تمام جنبه‌های تئوریک، مزایا و خطرات پری مارکت آشنا شدید، وقت آن است که ببینیم چگونه می‌توان به صورت عملی در این بازار شرکت کرد. این بخش یک نقشه راه ساده و ۵ مرحله‌ای برای شماست.

نکته بسیار مهم: این راهنما صرفاً جنبه آموزشی دارد و به هیچ عنوان توصیه مالی یا تشویق به سرمایه‌گذاری نیست. معاملات پری مارکت ریسک بسیار بالایی دارند و شما باید با آگاهی کامل و پذیرش تمام خطرات احتمالی وارد آن شوید.

گام اول: یک پلتفرم معتبر را انتخاب کنید

اولین و مهم‌ترین قدم، انتخاب یک بستر معاملاتی امن و معتبر است. همان‌طور که گفتیم، شما دو انتخاب اصلی دارید:

• صرافی متمرکز (CEX): به دنبال صرافی‌های شناخته‌شده‌ای باشید که سابقه‌ی خوبی در ارائه خدمات پری مارکت دارند. امنیت، رابط کاربری ساده و پشتیبانی مشتریان از مزایای اصلی آن‌هاست.
• پلتفرم غیرمتمرکز (DEX): اگر این مسیر را انتخاب می‌کنید، حتماً درباره‌ی اعتبار پلتفرم تحقیق کنید. بررسی کنید که آیا قراردادهای هوشمند آن توسط شرکت‌های امنیتی معتبر حسابرسی (Audit) شده‌اند یا خیر و نظر کاربران دیگر درباره‌ی آن چیست.

گام دوم: حساب خود را شارژ و آماده کنید

پس از انتخاب پلتفرم، باید حساب کاربری خود را برای معامله آماده کنید.

1. ساخت حساب و احراز هویت: اگر از یک صرافی متمرکز استفاده می‌کنید، ابتدا باید ثبت‌نام کرده و فرآیند احراز هویت (KYC) را تکمیل کنید.
2. واریز وجه: معاملات پری مارکت تقریباً همیشه با استفاده از استیبل‌کوین‌ها (Stablecoins)، به خصوص تتر (USDT)، انجام می‌شود. برای این کار، ابتدا باید با ریال یا ارزهای دیگر، استیبل‌کوین تهیه کنید. فرآیند آن مشابه خرید تتر در صرافی‌های رایج است. سپس مقدار مورد نیاز از تتر را به کیف پول خود در پلتفرم پری مارکت منتقل کنید.

گام سوم: پروژه مورد نظر خود را تحلیل و بررسی کنید

این مرحله، «انجام تکالیف» شماست و هرگز نباید از آن عبور کنید. سرمایه‌گذاری در پری مارکت بدون تحقیق، مانند یک شرط‌بندی کورکورانه است. قبل از صرف حتی یک دلار، موارد زیر را به دقت بررسی کنید:

• وایت‌پیپر (Whitepaper): سند اصلی پروژه را بخوانید تا بفهمید هدف آن چیست و چه مشکلی را حل می‌کند.
• تیم پروژه (Team): سوابق بنیان‌گذاران و توسعه‌دهندگان را بررسی کنید. آیا تجربه و اعتبار کافی در این حوزه دارند؟
• توکنومیکس (Tokenomics): به نحوه توزیع توکن‌ها دقت کنید. چه مقدار از توکن‌ها در اختیار تیم و سرمایه‌گذاران اولیه است؟ عرضه کل توکن چقدر است؟
• جامعه و شبکه‌های اجتماعی: میزان فعالیت و هیجان واقعی جامعه‌ی پروژه را در پلتفرم‌هایی مانند توییتر (X) و تلگرام بسنجید.
• شرایط کلی بازار: جو عمومی بازار را در نظر بگیرید. برای درک شرایط کلی بازار، می‌توانید به نمودار بیت کوین نگاهی بیندازید تا ببینید آیا بازار در یک فاز صعودی و پرریسک قرار دارد یا در یک شرایط نزولی و محتاطانه.

گام چهارم: سفارش خرید یا فروش خود را ثبت کنید

پس از اینکه تحقیقات خود را کامل کردید و از تصمیم خود مطمئن شدید، می‌توانید سفارش خود را ثبت کنید.

در پلتفرم معاملاتی، به بخش پری مارکت توکن مورد نظر بروید. شما معمولاً با گزینه‌های زیر روبرو می‌شوید:

• قیمت (Price): قیمتی که مایل به پرداخت (برای خرید) یا دریافت (برای فروش) به ازای هر توکن هستید. استفاده از سفارش محدود (Limit Order) به شما این امکان را می‌دهد که دقیقاً قیمت مورد نظر خود را تعیین کنید.
• مقدار (Amount): تعداد توکن‌هایی که قصد معامله‌ی آن را دارید.

تمام اعداد را دو بار بررسی کرده و سپس سفارش خود را تأیید کنید. اگر سفارش شما با یک سفارش متقابل در دفتر سفارشات (Order Book) مطابقت پیدا کند، معامله انجام شده و وضعیت به حالت «در انتظار تسویه» درمی‌آید.

گام پنجم: منتظر زمان عرضه رسمی توکن (TGE) و تسویه حساب بمانید

این مرحله، آزمون صبر شماست. پس از انجام معامله، سرمایه‌ی شما (اگر خریدار باشید) یا تعهد شما (اگر فروشنده باشید) تا روز عرضه رسمی توکن قفل می‌شود.

• دوره انتظار: در این مدت، شما فقط باید منتظر بمانید. تاریخ دقیق رویداد تولید توکن (TGE) معمولاً توسط تیم پروژه اعلام می‌شود.
• تسویه حساب (Settlement): پس از فرا رسیدن زمان مقرر، پلتفرم به طور خودکار فرآیند تسویه را انجام می‌دهد. توکن‌ها به کیف پول خریدار و مبلغ توافق‌شده به کیف پول فروشنده منتقل می‌شود.
• اقدام پس از دریافت: حالا توکن‌ها رسماً در اختیار شماست و می‌توانید برای نگهداری، سرمایه‌گذاری بلندمدت یا فروش ارز دیجیتال در بازارهای عمومی تصمیم‌گیری کنید.

معرفی چند پلتفرم شناخته‌شده که خدمات پری مارکت ارائه می‌دهند

پس از آشنایی با تمام جوانب تئوریک و عملی پری مارکت، احتمالاً این سوال برایتان پیش آمده که کدام پلتفرم‌ها این خدمات را ارائه می‌دهند. در این بخش، به معرفی چند نمونه از پلتفرم‌های شناخته‌شده در این حوزه می‌پردازیم تا دید بهتری نسبت به گزینه‌های موجود پیدا کنید.

نکته بسیار مهم: این معرفی صرفاً جنبه اطلاع‌رسانی دارد و به منزله تأیید یا توصیه هیچ‌کدام از این پلتفرم‌ها نیست. دنیای ارزهای دیجیتال همواره در حال تغییر است و شما باید پیش از استفاده از هر پلتفرمی، حتماً تحقیقات کامل و به‌روز خود را انجام دهید و از امنیت و اعتبار آن اطمینان حاصل کنید.

صرافی KuCoin

صرافی کوکوین یکی از اولین و شناخته‌شده‌ترین پلتفرم‌های متمرکزی است که معاملات پری مارکت را به صورت گسترده در اختیار کاربران عادی قرار داد. این صرافی که به «صرافی مردم» نیز شهرت دارد، به دلیل لیست کردن تنوع بالایی از آلتکوین‌ها معروف است و بخش پری مارکت آن نیز از همین استراتژی پیروی می‌کند. رابط کاربری ساده‌ی آن باعث شده تا گزینه‌ی محبوبی برای کاربرانی باشد که برای اولین بار قصد ورود به این بازار را دارند. این صرافی علاوه بر خدمات پری مارکت، به عنوان یک پلتفرم بزرگ برای معاملات اسپات، امکان خرید اتریوم و صدها آلتکوین دیگر را نیز فراهم می‌کند.

صرافی Bybit

صرافی بای‌بیت که در ابتدا بیشتر به خاطر بازار معاملات مشتقه (Futures) قدرتمند خود شناخته می‌شد، در سال‌های اخیر خدمات خود را به شدت گسترش داده و به یکی از بازیگران اصلی در حوزه معاملات اسپات و پری مارکت تبدیل شده است. بخش پری مارکت این صرافی به دلیل ارائه توکن‌های پروژه‌های بسیار مورد انتظار و پرطرفدار، شهرت خوبی پیدا کرده است. بای‌بیت معمولاً فرآیند تسویه حساب سریع و روانی دارد و به دلیل حجم بالای معاملات، از نقدینگی نسبتاً خوبی در بازارهای پری مارکت خود برخوردار است. صرافی بای‌بیت که در کنار بازارهای مشتقه، در زمینه معاملات اسپات ارزهایی مانند خرید سولانا نیز قدرتمند است، یک گزینه جامع برای معامله‌گران محسوب می‌شود.

صرافی Gate.io

صرافی Gate.io همواره به عنوان پلتفرمی شناخته می‌شود که یکی از گسترده‌ترین لیست‌های توکن در دنیای رمزارز را ارائه می‌دهد. این صرافی به سرعت توکن‌های جدید، حتی پروژه‌های بسیار نوپا و کوچک را لیست می‌کند. بخش پری مارکت آن نیز همین رویکرد را دنبال می‌کند و اغلب فرصت معامله توکن‌هایی را فراهم می‌کند که شاید در هیچ پلتفرم متمرکز دیگری یافت نشوند. این ویژگی، Gate.io را به گزینه‌ای جذاب برای سرمایه‌گذارانی تبدیل کرده که به دنبال کشف پروژه‌های کمتر شناخته‌شده و با پتانسیل رشد بالا (و البته ریسک بالاتر) هستند. این پلتفرم که طیف وسیعی از آلتکوین‌ها، از جمله میم‌کوین‌های محبوب مانند شیبا را پوشش می‌دهد، برای معامله‌گران ریسک‌پذیر جذاب است.

پلتفرم غیرمتمرکز Whales Market

این پلتفرم با سه گزینه‌ی قبلی یک تفاوت اساسی دارد: Whales Market یک بازار غیرمتمرکز (DEX) است. در اینجا هیچ شرکت مرکزی وجود ندارد و معاملات به صورت مستقیم بین کاربران (Peer-to-Peer) و از طریق قراردادهای هوشمند انجام می‌شود. این پلتفرم به طور تخصصی بر روی معاملات پیش از عرضه و معاملات امتیازهای ایردراپ (Airdrop Points) تمرکز دارد. انعطاف‌پذیری بالای آن باعث شده تا کاربران بتوانند تخصیص توکن تقریبا هر پروژه‌ای را قبل از عرضه رسمی معامله کنند. این پلتفرم به خصوص در زمان پروژه‌هایی مانند خرید نات کوین و فروش همستر کامبت به شهرت رسید، چرا که به کاربران اجازه می‌داد امتیازها و توکن‌های خود را پیش از لیست شدن در صرافی‌ها ارزش‌گذاری و معامله کنند. استفاده از آن نیازمند دانش فنی بیشتری است و ریسک‌های متفاوتی نسبت به صرافی‌های متمرکز دارد.

جمع‌بندی: پری مارکت، یک شمشیر دولبه برای سرمایه‌گذاران

در این راهنمای جامع، به دنیای پیچیده اما جذاب معاملات پری مارکت سفر کردیم. دیدیم که این بازار چگونه کار می‌کند، چه فرصت‌هایی ارائه می‌دهد و چه خطراتی را در خود پنهان کرده است. همان‌طور که مشخص است، پری مارکت یک شمشیر دولبه است؛ یک سمت آن پتانسیل کسب سودهای چشمگیر و سمت دیگر آن، ریسک از دست دادن سرمایه قرار دارد.

برای تصمیم‌گیری نهایی، بیایید یک بار دیگر فرصت‌ها و خطرات کلیدی آن را مرور کنیم.

خلاصه‌ای از فرصت‌ها و خطرات کلیدی

بهترین راه برای درک ماهیت پری مارکت، قرار دادن مزایا و معایب آن در کنار یکدیگر است:

• فرصت‌ها (نیمه روشن ماجرا):
• پتانسیل سود بالا: امکان خرید توکن با قیمتی پایین‌تر از عرضه عمومی و فروش آن پس از رشد اولیه.
• دسترسی زودهنگام: کسب مزیت رقابتی با ورود به یک پروژه قبل از هجوم سرمایه‌گذاران عمومی.
• ابزار تحلیلی: امکان سنجش احساسات بازار و کشف قیمت اولیه یک توکن قبل از عرضه رسمی.
• خطرات (نیمه تاریک ماجرا):
• ریسک نقدینگی و نوسان: ممکن است خریداری برای توکن شما پیدا نشود و قیمت‌ها بسیار بی‌ثبات باشند.
• ریسک شکست پروژه: احتمال تأخیر در عرضه یا لغو کامل پروژه و از دست رفتن کل سرمایه وجود دارد.
• عدم قطعیت قیمت: قیمت پری مارکت هیچ تضمینی برای قیمت توکن در زمان لیست شدن در صرافی‌ها نیست.

توصیه نهایی: با آگاهی کامل و مدیریت ریسک وارد شوید

پری مارکت برای همه مناسب نیست. این بازار، زمین بازی سرمایه‌گذاران بی‌تجربه و کسانی که با تکیه بر هیجانات تصمیم می‌گیرند، نیست. موفقیت در این فضا نیازمند تحقیق، صبر و یک استراتژی مدیریت ریسک بسیار دقیق است.

اگر پس از سنجیدن تمام جوانب، تصمیم به امتحان کردن این بازار گرفتید، این توصیه‌های نهایی را همیشه به خاطر داشته باشید:

1. تحقیق، تحقیق و باز هم تحقیق: هرگز بر اساس شنیده‌ها یا هیجانات شبکه‌های اجتماعی اقدام به خرید ارز دیجیتال در پری مارکت نکنید. وایت‌پیپر، تیم پروژه و توکنومیکس را به دقت مطالعه کنید.
2. با سرمایه کم شروع کنید: فقط با بخشی از سرمایه‌ی خود وارد این معاملات شوید که آمادگی کامل برای از دست دادن آن را دارید. این مبلغ نباید روی زندگی مادی شما تاثیرگذار باشد.
3. پلتفرم خود را بشناسید: قوانین، کارمزدها و فرآیندهای پلتفرمی که انتخاب می‌کنید را به خوبی درک کنید.
4. دید بلندمدت و سبد متنوع داشته باشید: استراتژی سرمایه‌گذاری شما باید متنوع باشد و در کنار این فعالیت‌های پرریسک، شامل دارایی‌های شناخته‌شده‌تر نیز باشد. همواره قیمت ارزهای دیجیتال اصلی را زیر نظر داشته باشید تا دید بهتری نسبت به سلامت کلی بازار پیدا کنید.

در نهایت، پری مارکت ابزاری قدرتمند است، اما مانند هر ابزار قدرتمندی، موفقیت در استفاده از آن به دانش، احتیاط و استراتژی شما بستگی دارد.

منبع:

Investopedia