ریپل (Ripple) چیست؟ آشنایی کامل با شبکه پرداخت جهانی و رمزارز XRP

در دنیای رمزارزها، نام ریپل (Ripple) و XRP آنقدر به‌جای یکدیگر استفاده می‌شود که کمتر کسی تفاوت بنیادی آن‌ها را می‌داند؛ یکی نام یک شرکت و شبکه پرداخت است و دیگری، یک دارایی دیجیتال. در این مقاله، یک بار برای همیشه این ابهام را برطرف می‌کنیم، به زبان ساده توضیح می‌دهیم که شبکه ریپل چه هدفی را دنبال می‌کند و رمزارز XRP دقیقا چه نقشی در این اکوسیستم بزرگ دارد.

what-is-xrp

ریپل (Ripple) چیست؟ حل یک مشکل قدیمی در دنیای پول

فرض کنید می‌خواهید مبلغی پول برای یکی از دوستان یا اعضای خانواده‌ی خود در کشوری دیگر ارسال کنید. اولین راهی که به ذهن می‌رسد، استفاده از سیستم‌های بانکی سنتی یا صرافی‌هاست. اما این فرآیند معمولاً با چند چالش بزرگ همراه است.

نگاهی به مشکل اصلی: چرا انتقال پول بین‌المللی کُند و گران است؟

در سیستم مالی امروزی، ارسال پول از یک کشور به کشور دیگر شبیه به یک سفر طولانی با چندین توقف است. پول شما باید از بانک‌های واسطه‌ی مختلفی عبور کند و در هر مرحله، زمانی برای هماهنگی و پردازش صرف می‌شود. این فرآیند می‌تواند چندین روز کاری طول بکشد و هر کدام از این بانک‌های واسطه، کارمزدی برای خدمات خود دریافت می‌کنند.

در نتیجه، شما با دو مشکل اساسی روبرو می‌شوید:

  • زمان طولانی:پولی که امروز ارسال می‌کنید، ممکن است ۳ تا ۵ روز بعد به دست گیرنده برسد.
  • هزینه‌ی بالا:مجموع کارمزدهای کسر شده در این مسیر، گاهی بخش قابل توجهی از مبلغ اصلی را شامل می‌شود.

این سیستم قدیمی و ناکارآمد، دهه‌هاست که تغییر چندانی نکرده است.

معرفی ریپل: یک شبکه پرداخت جهانی برای بانک‌ها و موسسات مالی

حالا شرکتی به نام «ریپل» (Ripple) با دیدن این مشکل، یک راه‌حل کاملاً متفاوت ارائه کرده است. ریپل یک شرکت فناوری است که یک شبکه پرداخت دیجیتال به نام «ریپل‌نت» (RippleNet) را ساخته است.

به زبان ساده، ریپل‌نت مانند یک بزرگراه اختصاصی و بسیار سریع برای بانک‌ها و موسسات مالی است. به جای اینکه بانک‌ها از مسیرهای قدیمی و پُر پیچ‌وخم برای صحبت با یکدیگر استفاده کنند، می‌توانند از طریق این شبکه به صورت مستقیم، فوری و با هزینه بسیار کم با هم ارتباط برقرار کرده و تراکنش‌های مالی را انجام دهند.

نکته‌ی کلیدی این است که ریپل در وهله‌ی اول، یک فناوری برای بهبود سیستم بانکی موجود است، نه لزوماً برای جایگزینی آن. این شرکت با بانک‌ها و موسسات مالی بزرگ در سراسر جهان همکاری می‌کند تا سیستم پرداخت آن‌ها را مدرن و کارآمد کند.

هدف اصلی ریپل چیست؟ سریع‌تر، ارزان‌تر و شفاف‌تر کردن تراکنش‌ها

هدف اصلی ریپل را می‌توان در سه کلمه خلاصه کرد: سرعت، کارایی و شفافیت. این شبکه به دنبال آن است که انتقال پول در سطح بین‌المللی را به سادگی و سرعت ارسال یک ایمیل یا پیام متنی تبدیل کند.

اهداف اصلی این پروژه عبارتند از:

  • سرعت فوق‌العاده:تراکنش‌ها در شبکه ریپل به جای چند روز، تنها در عرض ۳ تا ۵ ثانیه تسویه می‌شوند.
  • هزینه‌ی بسیار پایین:کارمزد هر تراکنش در این شبکه به مراتب کمتر از یک سنت است که در مقایسه با کارمزدهای سنگین بانکی، تقریباً ناچیز محسوب می‌شود.
  • شفافیت کامل:بانک‌ها و موسسات مالی می‌توانند تمام جزئیات تراکنش را پیش از تایید نهایی مشاهده کنند و از مبلغ دقیق و زمان رسیدن آن به مقصد مطلع شوند.

مهم‌ترین نکته: تفاوت ریپل (Ripple) و XRP چیست؟

یکی از بزرگ‌ترین دلایل سردرگمی افراد در ابتدای آشنایی با این پروژه، اشتباه گرفتن نام شرکت «ریپل» با رمزارز «XRP» است. این دو مفهوم کاملاً از هم جدا هستند، اما ارتباط بسیار نزدیکی با یکدیگر دارند. بیایید این تفاوت را یک بار برای همیشه به زبان ساده روشن کنیم.

ریپل (Ripple): شرکت و شبکه پرداخت

ریپل نام یک شرکت فناوری آمریکایی است. این شرکت، سازنده و مدیر یک شبکه پرداخت جهانی به نام ریپل‌نت (RippleNet) است. هدف اصلی این شرکت، کمک به بانک‌ها و موسسات مالی برای مدرن‌سازی سیستم پرداخت‌های بین‌المللی است. در واقع، ریپل یک راه‌حل نرم‌افزاری و زیرساختی ارائه می‌دهد تا این موسسات بتوانند پول را سریع‌تر و ارزان‌تر در سراسر جهان جابجا کنند.

پس به طور خلاصه:

  • ریپل (Ripple) = یک شرکت فناوری است.
  • ریپل‌نت (RippleNet) = محصول اصلی این شرکت است؛ یک شبکه برای پرداخت‌های مالی.

ایکس‌ آر‌ پی (XRP): رمز ارز بومی شبکه ریپل

در طرف دیگر، XRP قرار دارد که خودِ ارز دیجیتال یا همان رمزارز است. این دارایی دیجیتال، مستقل از شرکت ریپل، بر روی یک دفتر کل توزیع‌شده به نام XRP Ledger فعالیت می‌کند.

نقش اصلی XRP در اکوسیستم ریپل، ایفای نقش به عنوان یک «ارز واسط» (Bridge Currency) است. یعنی به عنوان یک پل ارتباطی سریع و کم‌هزینه بین دو ارز متفاوت عمل می‌کند. برای مثال، یک بانک می‌تواند دلار را به XRP تبدیل کند، آن را در چند ثانیه به آن سوی دنیا بفرستد و بانک مقصد، بلافاصله آن XRP را به یورو تبدیل کند. بسیاری از افرادی که به دنبالخرید ریپلهستند، در واقع قصد تهیه این رمزارز یعنی XRP را دارند.

یک مثال ساده برای درک بهتر: بزرگراه و خودرو

برای اینکه این تفاوت برای همیشه در ذهن شما بماند، از این استعاره استفاده کنید:

  • شبکه ریپل (RippleNet) را مانند یک شبکه‌ی پیشرفته از بزرگراه‌های بین‌المللی در نظر بگیرید. این بزرگراه‌ها توسط شرکت ریپل ساخته شده‌اند تا شهرها (بانک‌ها) را به سریع‌ترین شکل ممکن به یکدیگر متصل کنند.
  • در این بزرگراه، رمزارز XRP نقش یک خودروی فوق‌سریع و کم‌مصرف را بازی می‌کند. وظیفه‌ی این خودرو، حمل سریع و ارزان ارزش (پول) از یک نقطه به نقطه‌ی دیگر است.

بنابراین، ریپل سازنده‌ی بزرگراه است و XRP خودرویی است که در این بزرگراه حرکت می‌کند. اگرچه خودروهای دیگری (ارزهای سنتی) نیز می‌توانند از این مسیرها استفاده کنند، اما XRP به عنوان خودروی بومی این شبکه، کارآمدترین و سریع‌ترین گزینه است.

ریپل چگونه کار می‌کند؟ آشنایی با سازوکار شبکه

سازوکار شبکه‌ی ریپل تفاوت بنیادی با بسیاری از رمزرازهای شناخته‌شده مانند بیت‌کوین دارد. ریپل برای رسیدن به سرعت و کارایی بالا، مسیری کاملاً متفاوت را انتخاب کرده است که بر پایه‌ی همکاری و اعتماد بنا شده، نه رقابت.

خداحافظی با ماینینگ: معرفی پروتکل اجماع ریپل (RPCA)

بسیاری از افراد دنیای رمزارز را با مفهوم «ماینینگ» (Mining) یا استخراج می‌شناسند؛ فرآیندی که در آن کامپیوترها برای حل مسائل پیچیده‌ی ریاضی با یکدیگر رقابت می‌کنند تا بتوانند تراکنش‌ها را تأیید کرده و پاداش بگیرند. این روش که به آن «اثبات کار» (Proof-of-Work) می‌گویند، بسیار امن است اما انرژی زیادی مصرف می‌کند و سرعت پایینی دارد.

ریپل این مدل را کنار گذاشته و از یک سیستم منحصربه‌فرد به نام «پروتکل اجماع ریپل» (Ripple Protocol Consensus Algorithm - RPCA) استفاده می‌کند.

  • یک مثال ساده: تصور کنید در یک اتاق، گروهی از حسابداران معتمد نشسته‌اند. هر بار که یک تراکنش جدید (مانند انتقال پول) اعلام می‌شود، این حسابداران به جای رقابت با هم، به سرعت سوابق خود را با یکدیگر مقایسه می‌کنند. اگر اکثریت بزرگی از آن‌ها (مثلاً بیش از ۸۰٪) تأیید کنند که تراکنش معتبر است، همگی آن را به صورت هماهنگ در دفتر کل خود ثبت می‌کنند.

این فرآیند «رأی‌گیری» و رسیدن به توافق جمعی، همان کاری است که RPCA در چند ثانیه انجام می‌دهد و نیازی به مصرف انرژی بالا برای حل معماهای ریاضی ندارد.

اعتبارسنج‌ها (Validators) چه نقشی در تایید تراکنش‌ها دارند؟

آن «حسابداران معتمد» در مثال ما، در شبکه‌ی ریپل «اعتبارسنج‌ها» (Validators) نام دارند. اعتبارسنج‌ها سرورهای کامپیوتری مستقلی هستند که توسط افراد، شرکت‌ها، دانشگاه‌ها و نهادهای معتبر در سراسر جهان اداره می‌شوند.

وظیفه‌ی اصلی آن‌ها شرکت در فرآیند اجماع است:

  1. دریافت تراکنش‌ها:آن‌ها تمام تراکنش‌های جدید را دریافت می‌کنند.
  2. مقایسه و رأی‌گیری:لیست تراکنش‌های خود را با سایر اعتبارسنج‌های مورد اعتمادشان مقایسه کرده و در مورد نسخه‌ی صحیح دفتر کل رأی می‌دهند.
  3. تأیید نهایی: زمانی که به توافق حداکثری دست پیدا کنند، نسخه‌ی جدید دفتر کل (که حاوی تراکنش‌های تأیید شده است) به صورت دائمی ثبت می‌شود.

از آنجایی که این اعتبارسنج‌ها یک گروه از پیش تعیین‌شده و قابل اعتماد هستند، کل این فرآیند بسیار سریع و کارآمد انجام می‌شود.

مقایسه سرعت و هزینه تراکنش در شبکه ریپل با بیت‌کوین و اتریوم

برای درک بهتر مزیت‌های ریپل در حوزه‌ی پرداخت، بهتر است آن را با دو غول دنیای رمزارز مقایسه کنیم. تفاوت در سرعت و هزینه، به خوبی نشان می‌دهد که چرا بانک‌ها و موسسات مالی به استفاده از فناوری ریپل علاقه‌مند هستند.

ویژگی

ریپل (XRP)

بیت‌کوین (Bitcoin)

اتریوم (Ethereum)

مکانیزم اجماع

پروتکل اجماع ریپل (RPCA)

اثبات کار (Proof-of-Work)

اثبات سهام (Proof-of-Stake)

میانگین سرعت تراکنش

۳ تا ۵ ثانیه

۱۰ تا ۶۰ دقیقه (یا بیشتر)

حدود ۱۲ تا ۱۵ ثانیه

میانگین هزینه تراکنش

بسیار ناچیز (کمتر از ۰.۰۰۱ دلار)

متغیر (می‌تواند بسیار بالا باشد)

متغیر (معمولاً کمتر از بیت‌کوین)

همانطور که در جدول مشخص است، سرعت فوق‌العاده بالا و هزینه‌ی تقریباً صفر تراکنش‌ها در شبکه‌ی ریپل، آن را به گزینه‌ای ایده‌آل برای تسویه‌های مالی فوری تبدیل کرده است. این ویژگی‌ها در مقایسه با شبکه‌هایی که عواملی مانند قیمت بیت کوین یا اتریوم و شلوغی شبکه می‌تواند هزینه‌هایشان را به شدت بالا ببرد، یک مزیت رقابتی بزرگ محسوب می‌شود.

محصولات و خدمات ریپل: ابزارهایی برای دنیای مالی

شرکت ریپل برای رسیدن به هدف بزرگ خود یعنی مدرن‌سازی سیستم پرداخت جهانی، مجموعه‌ای از محصولات و خدمات تخصصی را توسعه داده است. این ابزارها مانند قطعات یک پازل در کنار هم کار می‌کنند تا فرآیند انتقال پول را برای نهادهای مالی ساده‌تر کنند.

ریپل‌نت (RippleNet): شبکه‌ای واحد برای تمام پرداخت‌ها

ریپل‌نت (RippleNet) محصول اصلی و قلب تپنده‌ی اکوسیستم ریپل است. آن را مانند یک شبکه‌ی اجتماعی پیشرفته اما مخصوص بانک‌ها و موسسات مالی در نظر بگیرید. در سیستم سنتی، هر بانک برای ارتباط با بانک دیگر باید یک رابطه‌ی دوجانبه‌ی پیچیده و جداگانه برقرار کند. اما ریپل‌نت همه را زیر یک چتر واحد جمع می‌کند. هر عضوی که به این شبکه بپیوندد، می‌تواند به راحتی با تمام اعضای دیگر در سراسر جهان ارتباط برقرار کرده و تراکنش ارسال یا دریافت کند. این شبکه به اعضای خود اجازه می‌دهد تا:

  • پیام‌رسانی کنند: مانند یک پیام‌رسان امن، جزئیات تراکنش را قبل از ارسال نهایی کنند.
  • تسویه حساب کنند: پرداخت‌ها را به صورت آنی و با قوانین مشخص انجام دهند.

استفاده از ریپل‌نت لزوماً به معنای استفاده از رمزارز XRP نیست؛ این شبکه می‌تواند برای تسویه‌ی ارزهای سنتی (مانند دلار و یورو) نیز به کار گرفته شود.

نقدینگی بر اساس تقاضا (ODL): چگونه XRP به عنوان یک «ارز واسط» عمل می‌کند؟

اینجا همان جایی است که رمزارز XRP وارد صحنه می‌شود و جادوی اصلی ریپل اتفاق می‌افتد. سرویس «نقدینگی بر اساس تقاضا» (On-Demand Liquidity - ODL) برای حل یکی از بزرگ‌ترین و پرهزینه‌ترین مشکلات بانکداری بین‌المللی طراحی شده است.

  • مشکل قدیمی:بانک‌ها برای انجام پرداخت‌های بین‌المللی، مجبورند مقادیر زیادی از ارزهای مختلف را در حساب‌های بانکی در سراسر جهان نگهداری کنند. این پول عملاً در حساب‌ها «حبس» شده و هزینه‌ی نگهداری بالایی دارد.
  • راه‌حل ODL:این سرویس به جای حبس کردن پول، از XRP به عنوان یک «ارز واسط» (Bridge Currency) استفاده می‌کند. فرآیند به این شکل است:
    1. یک بانک در ژاپن می‌خواهد برای یک بانک در مکزیک پول بفرستد.
    2. بانک ژاپنی، ین ژاپن را به رمزارز XRP تبدیل می‌کند. (مشابه فرآیند خرید ریپل)
    3. XRP در عرض چند ثانیه از طریق شبکه‌ی ریپل به کیف پول بانک مکزیکی منتقل می‌شود.
    4. بانک مکزیکی بلافاصله XRP دریافت شده را به پزوی مکزیک تبدیل کرده و به حساب مقصد واریز می‌کند. (مشابه فرآیند فروش ریپل)

تمام این فرآیند در کمتر از یک دقیقه انجام می‌شود و دیگر نیازی نیست که بانک‌ها از قبل در کشورهای دیگر پول نگهداری کنند. این کار باعث آزاد شدن سرمایه‌ی بانک‌ها و کاهش چشمگیر هزینه‌ها می‌شود.

معرفی سایر راهکارها برای بانکداری مرکزی و کسب‌وکارها

چشم‌انداز ریپل فراتر از بانک‌های تجاری است و راهکارهایی برای سایر بخش‌های دنیای مالی نیز ارائه می‌دهد:

  • پلتفرم ارز دیجیتال بانک مرکزی (CBDC Platform): بسیاری از دولت‌ها و بانک‌های مرکزی در حال بررسی ایده‌ی ساخت نسخه‌ی دیجیتال پول ملی خود هستند (مانند دلار دیجیتال یا یورو دیجیتال). ریپل یک پلتفرم کامل و آماده در اختیار این نهادها قرار می‌دهد تا بتوانند ارز دیجیتال ملی خود را بر پایه‌ی آن ایجاد، مدیریت و توزیع کنند.
  • خدمات نقدینگی رمزارز (Crypto Liquidity Hub):این سرویس به کسب‌وکارها و شرکت‌های مالی کمک می‌کند تا به سادگی به نقدینگی بازار رمز ارزها دسترسی داشته باشند. از طریق این هاب، آن‌ها می‌توانند به راحتی برایخرید ارز دیجیتالمختلف مانند بیت‌کوین یا اتریوم از منابع مختلف اقدام کرده و بهترین قیمت را پیدا کنند.

رمزارز XRP از نزدیک: ویژگی‌ها و کاربردها

حالا که با شرکت ریپل و شبکه‌ی پرداخت آن آشنا شدیم، وقت آن است که روی خودِ دارایی دیجیتال این اکوسیستم، یعنی XRP، تمرکز کنیم. این رمزارز ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارد که آن را از سایر ارزهای دیجیتال مانند بیت‌کوین یا اتریوم متمایز می‌کند.

نقش اصلی XRP در شبکه ریپل چیست؟

همان‌طور که اشاره کردیم، اصلی‌ترین و مهم‌ترین نقش XRP، ایفای نقش به عنوان یک «ارز واسط» (Bridge Currency) فوق‌ سریع در سرویس «نقدینگی بر اساس تقاضا» (ODL) است.

به زبان ساده، XRP مانند یک زبان مشترک جهانی برای پول عمل می‌کند. فرقی نمی‌کند یک بانک دلار داشته باشد و بانک دیگر یورو یا ین؛ هر دو می‌توانند به سرعت ارز خود را به XRP تبدیل کنند، آن را در چند ثانیه به آن سوی دنیا بفرستند و در مقصد، دوباره آن را به ارز مورد نظرشان تبدیل کنند. این فرآیند پیچیدگی و هزینه‌ی تبدیل ارزهای مختلف به یکدیگر را از بین می‌برد.

علاوه بر این، XRP یک نقش فنی دیگر نیز دارد:

  • پرداخت کارمزد تراکنش:هر تراکنش در شبکه‌ی XRP Ledger، یک کارمزد بسیار ناچیز (کسری از یک سنت) دارد که در قالب XRP پرداخت می‌شود. این مقدار XRP پس از پرداخت، برای همیشه «سوزانده» (Burned) یا از گردش خارج می‌شود. این مکانیزم به جلوگیری از ارسال هرزنامه و تراکنش‌های بی‌ارزش در شبکه کمک می‌کند.

عرضه کل و توزیع XRP: چرا تمام توکن‌ها از قبل ایجاد شده‌اند؟

یکی از تفاوت‌های بنیادی XRP با بیت‌کوین در نحوه‌ی عرضه‌ی آن است. در شبکه‌ی بیت‌کوین، کوین‌های جدید به تدریج و از طریق فرآیند «ماینینگ» (Mining) یا استخراج به وجود می‌آیند. اما در مورد XRP این‌طور نیست.

تمام XRPهای موجود از همان روز اول ایجاد شده‌اند. به این فرآیند «از پیش استخراج شده» (Pre-mined) می‌گویند.

  • تعداد کل:در مجموع ۱۰۰ میلیارد واحد XRP ایجاد شده و هرگز حتی یک واحد بیشتر به آن اضافه نخواهد شد.
  • دلیل این کار:این روش به دو دلیل اصلی انتخاب شده است:
    1. سرعت: چون نیازی به استخراج و رقابت ماینرها نیست، تراکنش‌ها می‌توانند به سرعت توسط اعتبارسنج‌ها تأیید شوند.
    2. پیش‌بینی‌پذیری: عرضه کل مشخص و ثابت است و هیچ‌کس نمی‌تواند به صورت ناگهانی تعداد بیشتری XRP تولید کند.

بخش بزرگی از این ۱۰۰ میلیارد XRP در اختیار شرکت ریپل قرار گرفت تا به مرور زمان و به صورت کنترل‌شده در بازار عرضه کند یا برای توسعه‌ی اکوسیستم و ایجاد همکاری‌های جدید از آن استفاده نماید.

آیا XRP فقط برای بانک‌هاست یا کاربرد دیگری هم دارد؟

اگرچه تمرکز اصلی ریپل بر ارائه‌ی خدمات به بانک‌ها و موسسات مالی است، اما کاربرد XRP به این حوزه محدود نمی‌شود. در حقیقت، هر فردی می‌تواند از این رمزارز استفاده کند.

  • سرمایه‌گذاری و معامله:رایج‌ترین کاربرد XRP در میان عموم مردم، استفاده از آن به عنوان یک ابزار سرمایه‌گذاری است. بسیاری از افراد با تحلیلنمودار ریپلو بررسی شرایط بازار، اقدام به خرید یا فروش ریپل می‌کنند، به این امید که از نوسانات قیمت ریپل سود ببرند. این فرآیند مشابه معامله‌ی سایر دارایی‌ها در بازار قیمت ارزهای دیجیتال است.
  • پرداخت‌های فردی:شما می‌توانید درست مانندخرید بیت کوینیا سایر رمزارزها، XRP را در کیف پول شخصی خود نگهداری کرده و از آن برای ارسال و دریافت پول به صورت فردی استفاده کنید. سرعت بالا و کارمزد بسیار پایین، آن را به گزینه‌ای مناسب برای پرداخت‌های سریع تبدیل می‌کند.
  • پرداخت‌های خُرد (Micropayments): به دلیل کارمزد تقریباً صفر، XRP برای پرداخت‌های بسیار کوچک که در شبکه‌های دیگر صرفه‌ی اقتصادی ندارند (مانند پرداخت انعام به تولیدکنندگان محتوا در اینترنت) ایده‌آل است.

راهنمای ورود به دنیای XRP: خرید و نگهداری

اکنون که با ماهیت و کاربردهای رمزارز XRP آشنا شدید، قدم بعدی ورود به این دنیا و یادگیری نحوه‌ی خرید و نگهداری امن آن است. این فرآیند ساده‌تر از چیزی است که به نظر می‌رسد و تنها به کمی دقت و آگاهی نیاز دارد.

از کجا و چگونه XRP بخریم؟ (مراحل کلی)

رمزارز XRP به دلیل محبوبیت و حجم معاملات بالا، تقریباً در تمام صرافی‌های معتبر ارز دیجیتال در سراسر جهان لیست شده است. فرآیند کلی خرید ارز دیجیتال در اکثر این پلتفرم‌ها شبیه به یکدیگر است و معمولاً شامل مراحل زیر می‌شود:

  1. انتخاب یک صرافی معتبر:اولین و مهم‌ترین قدم، انتخاب یک صرافی امن و قابل اعتماد است. شما می‌توانید از صرافی‌های ایرانی (برای خرید مستقیم با ریال) یا صرافی‌های معتبر بین‌المللی استفاده کنید. حتماً پیش از ثبت‌نام، اعتبار و نظرات کاربران در مورد صرافی مورد نظر را بررسی کنید.
  2. ثبت‌نام و احراز هویت:پس از انتخاب صرافی، باید یک حساب کاربری ایجاد کنید. اکثر پلتفرم‌های معتبر برای رعایت قوانین مبارزه با پولشویی، از شما می‌خواهند فرآیند احراز هویت (KYC - Know Your Customer) را تکمیل کنید. این فرآیند معمولاً شامل ارسال تصویر کارت شناسایی و اطلاعات هویتی است.
  3. واریز وجه به حساب کاربری:برای خرید، نیاز به پول در حساب صرافی خود دارید. شما می‌توانید حساب خود را به دو روش اصلی شارژ کنید:
    • واریز ریالی: در صرافی‌های ایرانی، می‌توانید به صورت مستقیم از حساب بانکی خود، ریال به کیف پول صرافی واریز کنید.
    • واریز رمزارز: می‌توانید از یک کیف پول دیگر، رمز ارزهایی مانند تتر (USDT) که یک استیبل‌کوین با ارزش ثابت است، به حساب صرافی خود منتقل کنید. بسیاری از معامله‌گران ابتدا اقدام بهخرید تترکرده و سپس از آن برای تهیه سایر رمزارزها استفاده می‌کنند.
  4. ثبت سفارش خرید ریپل:پس از شارژ حساب، به بخش معاملات یا بازارها (Markets) بروید و جفت‌ارز مربوط به XRP را پیدا کنید (مثلاً XRP/USDT یا XRP/Toman). سپس مقدار XRP مورد نظر خود را وارد کرده و سفارش خرید ریپل را ثبت کنید. پس از انجام معامله، XRP به کیف پول شما در همان صرافی اضافه خواهد شد.

بهترین روش برای نگهداری امن XRP: معرفی انواع کیف پول (Wallets)

نگهداری رمزارز در کیف پول صرافی برای مبالغ کم یا معاملات روزانه مناسب است، اما برای مقادیر بیشتر یا نگهداری بلندمدت، امن‌ترین راه انتقال دارایی به یک کیف پول شخصی است.

یک کیف پول ارز دیجیتال، ابزاری برای مدیریت کلیدهای شماست. این کلیدها به شما اجازه‌ی دسترسی و کنترل کامل بر دارایی‌هایتان را می‌دهند.

  • کلید خصوصی (Private Key): مهم‌ترین بخش کیف پول شماست؛ یک رمز عبور فوق محرمانه که هرکس آن را داشته باشد، به دارایی‌های شما دسترسی خواهد داشت. هرگز نباید آن را با کسی به اشتراک بگذارید.
  • کلید عمومی (Public Key):از روی کلید خصوصی ساخته می‌شود و آدرس کیف پول شما از آن مشتق می‌شود. این آدرس مانند شماره حساب بانکی شماست و می‌توانید برای دریافت رمزارز آن را در اختیار دیگران قرار دهید.

کیف پول‌ها به دو دسته‌ی اصلی تقسیم می‌شوند:

  • کیف پول‌های گرم (Hot Wallets): این کیف پول‌ها به اینترنت متصل هستند و به شکل نرم‌افزار روی موبایل (Mobile Wallets) یا کامپیوتر (Desktop Wallets) نصب می‌شوند.
  • کیف پول‌های سرد (Cold Wallets):این‌ها دستگاه‌های فیزیکی و سخت‌افزاری هستند (شبیه به یک فلش مموری) که کلیدهای خصوصی شما را به صورت آفلاین نگهداری می‌کنند.

انتخاب بین کیف پول گرم و سرد به استراتژی شما بستگی دارد. اگر قصد دارید به صورت مداوم فروش یا خرید ریپل انجام دهید، یک کیف پول گرم معتبر گزینه‌ی مناسبی است. اما اگر دیدگاه بلندمدت دارید و امنیت دارایی برایتان در اولویت اول است، استفاده از یک کیف پول سرد به شدت توصیه می‌شود.

آیا ریپل غیرمتمرکز است؟ یک بحث همیشگی

یکی از داغ‌ترین و طولانی‌ترین بحث‌ها در دنیای رمزارز، حول محور میزان تمرکز یا عدم تمرکز شبکه‌ی ریپل می‌چرخد. فلسفه‌ی اصلی ارزهای دیجیتال مانند بیت‌کوین بر پایه‌ی «عدم تمرکز» (Decentralization) بنا شده است؛ یعنی هیچ فرد، شرکت یا نهاد مرکزی کنترل شبکه را در دست ندارد. اما آیا ریپل نیز از همین فلسفه پیروی می‌کند؟ پاسخ به این سوال کمی پیچیده است.

دلایل موافقان مرکزیت ریپل

بسیاری از منتقدان معتقدند که ریپل، در مقایسه با سایر رمزارزها، به میزان قابل توجهی متمرکز است. استدلال‌های اصلی آن‌ها بر پایه‌ی چند نکته‌ی کلیدی استوار است:

  • نقش محوری شرکت ریپل: شرکت ریپل (Ripple Labs) خالق اصلی این پروتکل است و همچنان نقش بسیار پررنگی در توسعه، بازاریابی و پیشبرد اکوسیستم آن ایفا می‌کند. این حضور قدرتمند یک نهاد مرکزی، با روح عدم تمرکز در تضاد است.
  • عرضه‌ی از پیش استخراج شده (Pre-mined):همانطور که گفتیم، تمام ۱۰۰ میلیارد واحد XRP از ابتدا ایجاد شده و بخش بزرگی از آن در اختیار شرکت ریپل قرار گرفته است. این موضوع به شرکت قدرت و نفوذ زیادی بر عرضه‌ی در گردش و قیمت ریپل در بازار می‌دهد، چرا که می‌تواند با فروش مقادیر زیاد، بر قیمت تأثیر بگذارد.
  • کنترل اولیه بر اعتبارسنج‌ها:در سال‌های ابتدایی، لیست پیش‌فرض اعتبارسنج‌های مورد اعتماد (Unique Node List - UNL) توسط خود شرکت ریپل مدیریت و پیشنهاد می‌شد. اگرچه این وضعیت تغییر کرده، اما این سابقه‌ی تاریخی همچنان یکی از دلایل اصلی برای زیر سوال بردن عدم تمرکز شبکه است.

دلایل مخالفان و استدلال‌های تیم ریپل

در مقابل، شرکت ریپل و حامیان آن استدلال‌های محکمی برای اثبات عدم تمرکز شبکه‌ی XRP Ledger ارائه می‌دهند:

  • شبکه‌ی متن‌باز و مستقل: کد XRP Ledger کاملاً متن‌باز (Open-Source) است. این یعنی هر کسی می‌تواند کد آن را بررسی کند، یک نود (گره) یا اعتبارسنج راه‌اندازی کند و در شبکه مشارکت داشته باشد. شرکت ریپل این شبکه را کنترل نمی‌کند، بلکه تنها یکی از مشارکت‌کنندگان در آن است.
  • توزیع جهانی اعتبارسنج‌ها: امروزه، اکثریت اعتبارسنج های فعال در شبکه توسط نهادهای مستقل و متنوعی از سراسر جهان اداره می‌شوند؛ از جمله دانشگاه‌ها، صرافی‌های ارز دیجیتال و شرکت‌های فناوری. شرکت ریپل تنها بخش کوچکی از این اعتبارسنج‌ها را در اختیار دارد و برای تأیید تراکنش‌ها به اجماع سایرین نیازمند است.
  • عدم امکان توقف شبکه: تیم ریپل تأکید می‌کند که اگر فردا شرکت ریپل به طور کامل از بین برود، شبکه‌ی XRP Ledger به کار خود ادامه خواهد داد. هیچ نهاد مرکزی، از جمله خود شرکت ریپل، نمی‌تواند تراکنش‌ها را متوقف، سانسور یا معکوس کند. این شبکه برای ادامه‌ی حیات خود به شرکت سازنده‌اش وابسته نیست.

ریپل در کجای طیف تمرکز و عدم تمرکز قرار می‌گیرد؟

واقعیت این است که «عدم تمرکز» یک مفهوم صفر و یکی نیست، بلکه یک طیف است.

  • در یک سوی این طیف، بیت‌کوین قرار دارد که به عنوان طلایه‌دار عدم تمرکز شناخته می‌شود.
  • در سوی دیگر، سیستم‌های مالی سنتی مانند سوئیفت (SWIFT) قرار دارند که کاملاً متمرکز هستند.

ریپل در جایی میان این دو قرار می‌گیرد.

می‌توان گفت ریپل یک سیستم فدرال (Federated System) است. در این مدل، کنترل به جای آنکه در دست یک نهاد باشد یا به طور کامل در میان میلیون‌ها کاربر ناشناس توزیع شود، میان گروهی از مشارکت‌کنندگان شناخته‌شده و معتمد (اعتبارسنج ها) توزیع شده است.

ریپل بخشی از عدم تمرکز مطلق را فدای سرعت، کارایی و هزینه‌ی پایین کرده تا بتواند نظر بانک‌ها و موسسات مالی را به خود جلب کند؛ نهادهایی که به یک سیستم قابل اعتماد، سریع و با مسئولیت‌پذیری مشخص نیاز دارند. بنابراین، اگرچه ریپل به اندازه‌ی بیت‌کوین غیرمتمرکز نیست، اما به مراتب غیرمتمرکز تر از هر سیستم پرداخت سنتی دیگری عمل می‌کند.

پرونده جنجالی ریپل و کمیسیون بورس آمریکا (SEC)

برای سال‌ها، یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها و سایه‌هایی که بر آینده‌ی ریپل و رمز ارز XRP سنگینی می‌کرد، یک نبرد حقوقی تمام‌عیار با یکی از قدرتمندترین نهادهای نظارتی مالی در جهان بود. درک این پرونده برای هر کسی که قصد سرمایه‌گذاری یا تحلیل آینده‌ی این پروژه را دارد، ضروری است.

داستان از کجا شروع شد؟

در دسامبر سال ۲۰۲۰، کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (Securities and Exchange Commission - SEC)، که وظیفه‌ی اصلی‌اش نظارت بر بازارهای مالی و حفاظت از سرمایه‌گذاران است، شکایتی رسمی علیه شرکت ریپل و دو تن از مدیران ارشد آن تنظیم کرد.

اتهام اصلی بسیار سنگین و البته ساده بود: SEC ادعا می‌کرد که XRP یک «اوراق بهادار» (Security) ثبت‌نشده است و شرکت ریپل با فروش آن به عموم مردم، قوانین فدرال را نقض کرده است.

  • اوراق بهادار به زبان ساده چیست؟ تصور کنید شما در یک شرکت سهامی خاص سرمایه‌گذاری می‌کنید. شما پول خود را در اختیار یک شرکت قرار می‌دهید و انتظار دارید که با تلاش و مدیریت آن شرکت، ارزش سرمایه‌گذاری شما افزایش یابد. این معامله، یک «قرارداد سرمایه‌گذاری» یا اوراق بهادار محسوب می‌شود و باید تحت قوانین بسیار سخت‌گیرانه‌ی SEC ثبت و نظارت شود.
  • استدلال SEC چه بود؟ این نهاد معتقد بود که مردم با خرید ریپل، در واقع روی موفقیت شرکت ریپل سرمایه‌گذاری کرده‌اند و انتظار داشته‌اند که با فعالیت‌های این شرکت (مانند عقد قرارداد با بانک‌ها)، قیمت ریپل افزایش یابد. از دید SEC، این تعریف دقیقاً با تعریف یک اوراق بهادار مطابقت داشت.
  • دفاعیه‌ی ریپل چه بود؟ در مقابل، ریپل استدلال می‌کرد که XRP یک دارایی دیجیتال یا کالا (Commodity) است، نه سهام شرکت. آن‌ها تأکید داشتند که شبکه‌ی XRP Ledger یک فناوری متن‌باز و غیرمتمرکز است و ارزش XRP مانند ارزش طلا یا نفت، بر اساس عرضه و تقاضا در بازار تعیین می‌شود، نه صرفاً با تلاش‌های یک شرکت مرکزی.

آخرین وضعیت و نتایج دادگاه چه تاثیری بر آینده XRP دارد؟

پس از یک کشمکش حقوقی طولانی و نفس‌گیر که توسط کل دنیای رمزارز دنبال می‌شد، در ژوئیه سال ۲۰۲۳، دادگاه یک رأی تاریخی و بسیار مهم صادر کرد که به عنوان یک پیروزی بزرگ برای ریپل تلقی شد.

قاضی پرونده یک تمایز کلیدی قائل شد که همه چیز را تغییر داد:

  1. فروش به سرمایه‌گذاران نهادی:دادگاه حکم داد که فروش مستقیم XRP توسط شرکت ریپل به بانک‌ها و موسسات مالی بزرگ، در واقع یک قرارداد سرمایه‌گذاری و اوراق بهادار بوده است. (یک پیروزی نسبی برای SEC)
  2. فروش به مردم عادی در صرافی‌ها: اما در بخش سرنوشت‌ساز رأی، دادگاه اعلام کرد که فروش XRP به مردم عادی از طریق صرافی‌های ارز دیجیتال، اوراق بهادار محسوب نمی‌شود. (یک پیروزی قاطع برای ریپل)

چرا این رأی اینقدر مهم است؟

این حکم یک وضوح قانونی بسیار حیاتی برای ریپل و کل بازار ارز دیجیتال به ارمغان آورد. این رأی تأیید کرد که فعالیت‌های روزمره‌ی افراد، یعنی خرید یا فروش ریپل در یک صرافی، یک معامله‌ی اوراق بهادار نیست.

  • تأثیر فوری: بلافاصله پس از اعلام این رأی، قیمت ریپل جهش چشمگیری را تجربه کرد و بسیاری از صرافی‌های آمریکایی که XRP را از لیست خود حذف کرده بودند، به سرعت آن را برای معامله بازگرداندند.
  • تأثیر بلندمدت: مهم‌تر از افزایش قیمت، رفع این ابهام قانونی است. این پیروزی، بزرگ‌ترین مانع پیش روی ریپل برای همکاری با بانک‌ها و نهادهای مالی در آمریکا را از میان برداشت. حالا این موسسات با اطمینان خاطر بیشتری می‌توانند از فناوری ریپل و رمز از XRP استفاده کنند، که این موضوع می‌تواند مسیر را برای پذیرش گسترده‌تر و رشد بلندمدت این پروژه هموارتر سازد.

تحلیل نهایی: مزایا و معایب سرمایه‌گذاری در ریپل

مانند هر سرمایه‌گذاری دیگری در دنیای پرنوسان رمزارزها، تصمیم برای خرید ریپل نیز نیازمند بررسی دقیق نقاط قوت و ضعف آن است. XRP پروژه‌ای منحصربه‌فرد با مزایای چشمگیر و در عین حال، ریسک‌های مشخصی است که باید پیش از هر اقدامی آن‌ها را بشناسید.

جدول مزایا: چرا سرمایه‌گذاری در XRP می‌تواند جذاب باشد؟

مزیت

توضیح ساده

سرعت بالا و هزینه ناچیز

تراکنش‌های XRP در کمتر از ۵ ثانیه و با هزینه‌ای نزدیک به صفر انجام می‌شوند. این ویژگی آن را به یک ابزار کارآمد برای پرداخت‌های واقعی تبدیل می‌کند، مزیتی که بسیاری از رمز ارزهای دیگر فاقد آن هستند.

همکاری با نهادهای مالی

برخلاف رمزارزهایی که به دنبال حذف بانک‌ها هستند، ریپل با آن‌ها همکاری می‌کند. داشتن یک کاربرد مشخص در دنیای واقعی (بهبود سیستم پرداخت بین‌بانکی) و همکاری با صدها موسسه‌ی مالی، یک مزیت رقابتی بزرگ و مسیری روشن برای پذیرش گسترده‌تر است.

وضوح قانونی نسبی (پس از دادگاه SEC)

پیروزی بزرگ ریپل در دادگاه مقابل SEC، بخش زیادی از ابهامات قانونی پیرامون XRP در آمریکا را برطرف کرد. این وضوح قانونی، راه را برای همکاری با نهادهای مالی محتاط‌تر هموار می‌کند و یک امتیاز مثبت بزرگ نسبت به سایر پروژه‌هایی است که هنوز با چالش‌های نظارتی روبرو هستند.

داشتن یک هدف مشخص

هدف ریپل کاملاً شفاف است: حل مشکل چند تریلیون دلاری پرداخت‌های برون‌مرزی. داشتن چنین کاربرد متمرکز و بزرگی، به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند تا پتانسیل بلندمدت پروژه را بهتر ارزیابی کنند.

جدول معایب: چه ریسک‌هایی سرمایه‌گذاران XRP را تهدید می‌کند؟

عیب

توضیح ساده

ماهیت نسبتاً متمرکز

موفقیت و قیمت ریپل تا حد زیادی به عملکرد، استراتژی و اعتبار شرکت ریپل (Ripple Labs) وابسته است. همچنین، این شرکت همچنان مقدار زیادی XRP در اختیار دارد و فروش دوره‌ای آن می‌تواند بر قیمت در بازار فشار وارد کند. این سطح از تمرکز، برای طرفداران فلسفه‌ی عدم تمرکز کامل خوشایند نیست.

چالش‌های نظارتی جهانی

اگرچه پرونده‌ی آمریکا یک پیروزی بزرگ بود، اما قوانین مربوط به خرید ارز دیجیتال در سراسر جهان همچنان در حال تکامل است. ممکن است نهادهای نظارتی در سایر کشورها، رویکرد متفاوتی نسبت به XRP اتخاذ کنند که می‌تواند چالش‌های جدیدی را به وجود آورد.

وابستگی به پذیرش توسط بانک‌ها

ارزش بلندمدت XRP به شدت به میزان پذیرش آن توسط بانک‌ها و موسسات مالی برای استفاده در سرویس ODL بستگی دارد. اگر این نهادها به هر دلیلی (فنی، قانونی یا رقابتی) از پذیرش گسترده‌ی آن خودداری کنند، اصلی‌ترین کاربرد XRP زیر سوال خواهد رفت.

وجود رقبای جدی

ریپل تنها بازیگر این میدان نیست. پروژه‌های دیگری مانند استلار (Stellar) نیز با اهداف مشابهی فعالیت می‌کنند. علاوه بر این، سیستم‌های سنتی مانند سوئیفت (SWIFT) نیز بیکار ننشسته‌اند و در حال به‌روزرسانی زیرساخت‌های خود برای رقابت با فناوری‌های جدید هستند.

آینده ریپل و XRP: چه مسیری در پیش است؟

پیش‌بینی آینده در دنیای پویای ارزهای دیجیتال تقریباً غیرممکن است، اما با تحلیل روندهای فعلی، پتانسیل‌ها و چالش‌های پیش رو، می‌توانیم دیدگاه واقع‌بینانه‌ای نسبت به مسیر آینده‌ی ریپل و رمزارز XRP پیدا کنیم. آینده‌ی این پروژه به ترکیبی از موفقیت‌های تجاری، رقابت در بازار و عبور از موانع نظارتی بستگی دارد.

پتانسیل رشد با گسترش همکاری‌های بانکی

کلید اصلی موفقیت بلندمدت ریپل در یک کلمه خلاصه می‌شود: پذیرش (Adoption). ارزش واقعی شبکه‌ی ریپل و رمزارز XRP زمانی شکوفا می‌شود که بانک‌ها و موسسات مالی بزرگ در سراسر جهان، نه تنها این فناوری را آزمایش کنند، بلکه به صورت گسترده از آن برای تراکنش‌های روزمره‌ی خود، به ویژه در سرویس «نقدینگی بر اساس تقاضا» (ODL)، استفاده نمایند.

  • اثر پیروزی در دادگاه SEC: پیروزی حقوقی بزرگ در آمریکا، مهم‌ترین مانع را از سر راه ریپل برداشت. اکنون موسسات مالی آمریکایی با اطمینان خاطر بیشتری می‌توانند به سمت همکاری با ریپل حرکت کنند. هر قرارداد جدیدی که با یک بانک یا شرکت پرداخت معتبر امضا شود، می‌تواند یک سیگنال مثبت قوی برای بازار باشد.
  • فراتر از پرداخت‌های مرزی: ریپل در حال گسترش فعالیت‌های خود به حوزه‌های جدیدی مانند ارزهای دیجیتال بانک مرکزی (CBDCs) است. اگر بانک‌های مرکزی کشورها برای ساخت نسخه‌ی دیجیتال پول ملی خود از پلتفرم ریپل استفاده کنند، این امر اعتبار و جایگاه این شرکت را در سیستم مالی جهانی به شدت تقویت خواهد کرد.

رقبای اصلی ریپل در بازار کدامند؟

ریپل در مسیر خود تنها نیست و با رقبای جدی و متنوعی روبروست. شناخت این رقبا به درک بهتر چالش‌های پیش روی این پروژه کمک می‌کند.

  • رقیب سنتی: سوئیفت (SWIFT)
    سیستم سوئیفت که دهه‌هاست بر شبکه‌ی پرداخت بین‌بانکی حکمرانی می‌کند، بزرگ‌ترین رقیب ریپل است. اگرچه این سیستم قدیمی و کند است، اما بیکار ننشسته و با پروژه‌هایی مانند SWIFT gpi در تلاش است تا خدمات خود را سریع‌تر و شفاف‌تر کند. مزیت بزرگ سوئیفت، شبکه‌ی گسترده و اعتماد عمیق بانک‌ها در سراسر جهان است.
  • رقیب مستقیم در دنیای رمزارز: استلار (Stellar)
    پروژه‌ی استلار (Stellar) که توسط یکی از بنیان‌گذاران اصلی ریپل ایجاد شده، نزدیک‌ترین رقیب به آن محسوب می‌شود. استلار نیز با هدف ساده‌سازی پرداخت‌های برون‌مرزی به وجود آمده، اما تمرکز آن بیشتر بر خدمت‌رسانی به افراد عادی و بازارهای نوظهور است تا بانک‌های بزرگ. اگر قصدخرید استلاررا داشته باشید، متوجه شباهت‌های فنی زیاد آن با ریپل خواهید شد.
  • رقبای غیرمستقیم (سایر بلاکچین‌ها):
    بسیاری از بلاکچین‌های سریع و مدرن دیگر نیز پتانسیل پردازش پرداخت‌های بین‌المللی را دارند. شبکه‌هایی مانند سولانا (Solana) یا سایر پلتفرم‌های قرارداد هوشمند می‌توانند در آینده راه‌حل‌های پرداخت خود را توسعه دهند و به رقیبی برای ریپل تبدیل شوند.

تحلیل کارشناسان و پیش‌بینی چالش‌های آینده

کارشناسان معتقدند که با وجود پتانسیل بالا، ریپل همچنان با چالش‌های مهمی روبروست که آینده‌ی آن را تحت تأثیر قرار خواهد داد:

  • ابهامات نظارتی در سطح جهانی:پیروزی در آمریکا به معنای موفقیت در تمام کشورها نیست. هر منطقه و کشور قوانین خاص خود را دارد و ریپل باید بتواند در محیط‌های نظارتی مختلف در اروپا، آسیا و سایر نقاط جهان مسیر خود را پیدا کند.
  • نبرد برای پذیرش واقعی:متقاعد کردن بانک‌ها برای تغییر زیرساخت‌های قدیمی و پذیرش یک فناوری کاملاً جدید، یک فرآیند طولانی و دشوار است. موفقیت ریپل به توانایی تیم آن در بازاریابی و اثبات کارایی بی‌نقص سیستم در مقیاس بزرگ بستگی دارد.
  • نوسانات کلی بازار:در نهایت، قیمت ریپل مانند تمام دارایی‌های موجود در بازار قیمت ارزهای دیجیتال، به شدت تحت تأثیر احساسات کلی سرمایه‌گذاران و روندهای کلان اقتصادی است. یک بازار نزولی می‌تواند حتی بر بهترین پروژه‌ها نیز تأثیر منفی بگذارد.

در مجموع، آینده‌ی ریپل یک داستان هیجان‌انگیز از تقابل فناوری نوین با سیستم مالی سنتی است. موفقیت آن تضمین‌شده نیست، اما اگر بتواند به وعده‌های خود عمل کرده و اعتماد دنیای مالی را جلب کند، پتانسیل ایجاد یک تحول واقعی در شیوه‌ی جابجایی پول در سراسر جهان را خواهد داشت.

منابع:

Investopedia

Coinhouse

Bitpanda

سوالات متداول

1

آیا ریپل استخراج (ماین) می‌شود؟

2

آیا برای استفاده از شبکه ریپل حتما به XRP نیاز است؟

3

چه کسی شرکت ریپل را مدیریت می‌کند؟

4

آیا سرمایه‌گذاری روی XRP امن است؟

5

تفاوت اصلی ریپل با بیت‌کوین چیست؟

4.0/5

دیدگاه‌های کاربران

تا کنون 0 کاربر در مورد ریپل (Ripple) چیست؟ آشنایی کامل با شبکه پرداخت جهانی و رمزارز XRP دیدگاه ثبت کرده اند
نظری ثبت نشده است!شما اولین باشید

افزودن دیدگاه

با ثبت‌نام در صرافی کیف پول من و ارسال نظر در سایت ارز دیجیتال رایگان هدیه بگیرید. نظر شما حداقل باید ۱۰ کلمه باشد و تکراری نباشد.
به این مطلب چند امتیاز می‌دهید؟
1
2
3
4
5

انتخاب کنید

ویدئو رسانه

در بخش ویدئو رسانه، می‌توانید به آموزش‌ها، تحلیل‌ها و محتوای ویدیویی جذاب درباره ارزهای دیجیتال و خدمات ما دسترسی پیدا کنید.