بانک‌های آمریکا در معرض ریسک یک تریلیون دلاری هوش مصنوعی؛ آیا حباب AI می‌ترکد؟

بزرگ‌ترین شرکت‌های هلدینگ بانکی آمریکا نزدیک به یک تریلیون دلار در معرض شرکت‌هایی قرار دارند که در پشت توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی فعالیت می‌کنند. فدرال رزرو (Fed) این رقم را در گزارش ثبات مالی ماه نوامبر خود اعلام کرده است.

فدرال رزرو همچنان وضعیت نظام بانکی آمریکا را باثبات ارزیابی می‌کند و معتقد است بانک‌ها از نسبت سرمایه بالایی برخوردار هستند.

بااین‌حال، ۸۷ درصد از فعالان بازار که در نظرسنجی فدرال رزرو نیویورک شرکت کرده‌اند، هوش مصنوعی را یکی از ریسک‌های اقتصادی می‌دانند؛ رقمی که در بهار امسال ۵۰ درصد بود. حالا این سؤال مطرح می‌شود که اگر رونق بازار هوش مصنوعی کاهش پیدا کند، بانک‌ها تا چه اندازه توانایی تحمل زیان‌های احتمالی را خواهند داشت؟

بانک‌ها چگونه وارد رقابت ساخت مراکز داده شدند؟

برای پاسخ به این سؤال، ابتدا باید بررسی کرد که هزینه توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی چگونه تأمین می‌شود. طبق گزارش فدرال رزرو، میزان استقراض برای توسعه زیرساخت‌های رایانشی پیشرفته از ابتدای سال جاری تا ماه اکتبر از ۶۸۰ میلیارد دلار عبور کرده است. این رقم تقریباً پنج برابر کل ۱۳۰ میلیارد دلار تأمین مالی انجام‌شده در سال ۲۰۲۳ است.

شرکت‌های بزرگ فناوری همچنین از توسعه‌دهندگان کوچک‌تر و پرریسک‌تر از طریق قراردادهای اجاره و ضمانت‌های مالی حمایت می‌کنند. این تعهدات لزوماً از همان ابتدا در ترازنامه شرکت‌های بزرگ منعکس نمی‌شوند.

توسعه‌دهندگان مراکز داده از قراردادهای اجاره با غول‌های رایانش ابری برای تأمین مالی ساخت‌وساز استفاده می‌کنند. از سوی دیگر، تولیدکنندگان تراشه نیز با تضمین ارزش فروش مجدد واحدهای پردازش گرافیکی (GPU)، خرید محصولات خود را تسهیل می‌کنند.

فدرال رزرو معتقد است زمانی که شرکت‌های بزرگ فناوری علاوه بر این حمایت‌ها، در شرکت‌های توسعه‌دهنده نیز سهام‌دار می‌شوند، نوعی چرخه تأمین مالی به وجود می‌آید که از آن با عنوان «تأمین مالی چرخشی» (Circular Financing) یاد می‌شود.

حجم این تعهدات حتی سریع‌تر از بدهی شرکت‌های بزرگ فناوری افزایش یافته است. ارزش قراردادهای اجاره‌ای که هنوز اجرایی نشده‌اند، از یک تریلیون دلار فراتر رفته و مجموع ضمانت‌ها و تعهدات قراردادی نیز از دو تریلیون دلار بیشتر شده است.

فدرال رزرو درباره پیامدهای این ارتباطات مالی به یک نکته مهم اشاره کرده است:

از طریق این ارتباطات، بزرگ‌ترین شرکت‌های فناوری ممکن است در صورت وقوع رکود اقتصادی در آینده، بخشی از زیان‌ها را جذب کنند و در نتیجه، تأثیر آن بر سایر بخش‌های نظام مالی کاهش یابد. بااین‌حال، این موضوع نشان می‌دهد که میزان مواجهه اقتصادی این شرکت‌ها با چنین رکودی ممکن است به‌مراتب بیشتر از چیزی باشد که بدهی‌های ثبت‌شده در ترازنامه آن‌ها نشان می‌دهد.

بزرگ‌ترین بانک‌های آمریکا نیز بخشی از همین شبکه مالی پیچیده هستند. میزان مواجهه آن‌ها با ریسک، شرکت‌های بزرگ فناوری، توسعه‌دهندگان مراکز داده و شرکت‌های خدمات عمومی را در بر می‌گیرد.

علاوه بر این، بانک‌ها در معرض ریسک صندوق‌های اعتباری خصوصی و شرکت‌های واسطه با اهداف ویژه (SPE) مرتبط با صنعت رایانش نیز قرار دارند.

کاهش سرعت رشد هوش مصنوعی چه تأثیری بر وام‌دهندگان خواهد داشت؟

این ارتباطات مالی زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند که هزینه‌کردهای مرتبط با هوش مصنوعی نتوانند بازده مورد انتظار را ایجاد کنند.

فدرال رزرو هشدار داده است که درآمد کمتر از حد انتظار شرکت‌ها می‌تواند باعث کاهش قیمت دارایی‌ها، محدودتر شدن دسترسی به اعتبار و عقب‌نشینی شرکت‌ها از سرمایه‌گذاری‌های جدید شود.

در ادامه، کند شدن رشد اقتصادی می‌تواند فشار بیشتری بر شرکت‌های دارای بدهی بالا وارد کند و میزان زیان ناشی از وام‌های معوق و بازپرداخت‌نشده در بانک‌ها را افزایش دهد.

پرریسک‌ترین بخش این معاملات نیز بیشتر در اختیار صندوق‌های با بازده بالا، شرکت‌های بیمه عمر و صندوق‌های بدهی خصوصی قرار دارد.

سرمایه‌گذاران در اوایل ماه نوامبر، نمونه‌ای از ابعاد این ریسک را تجربه کردند؛ زمانی که ارزش سهام بازار آمریکا تنها طی یک ساعت حدود ۲ تریلیون دلار کاهش یافت.

شرکت‌کنندگان در نظرسنجی فدرال رزرو هشدار داده‌اند که ارزش‌گذاری‌های بیش از حد و تأمین مالی مبتنی بر بدهی سنگین می‌توانند در صورت وقوع اصلاح شدید بازار، زیان‌ها را تشدید کنند.

البته همه سرمایه‌گذاران با این نگرانی موافق نیستند. رائول پال (Raoul Pal)، سرمایه‌گذار شناخته‌شده حوزه اقتصاد کلان، نگرانی‌ها درباره بدهی شرکت‌های بزرگ فناوری را اغراق‌آمیز دانسته است.

از سوی دیگر، فدرال رزرو تأکید کرده که بانک‌ها همچنان سودآوری بالایی دارند و میزان مواجهه آن‌ها با ریسک‌های مرتبط با هوش مصنوعی نیز در آزمون سالانه نظارت و ارزیابی فشار (Stress Test) بررسی می‌شود.

بر اساس سناریوی ترسیم‌شده توسط فدرال رزرو، زنجیره ریسک‌ها با کاهش غیرمنتظره درآمد شرکت‌ها آغاز می‌شود. به همین دلیل، عملکرد مالی شرکت‌های فناوری و میزان درآمد آن‌ها می‌تواند به آزمون بعدی بانک‌ها در برابر ریسک‌های ناشی از رونق هوش مصنوعی تبدیل شود.