DePIN چیست؟ بررسی شبکه‌های زیرساخت فیزیکی غیرمتمرکز دپین

در این مقاله از کیف پول من، ساختار شبکه‌های زیرساخت فیزیکی غیرمتمرکز را بررسی می‌کنیم و نشان می‌دهیم پروژه‌های برتر این حوزه چگونه راه را برای مشارکت شما و کسب درآمد از تجهیزات بلااستفاده باز کرده‌اند.

مفهوم دپین DePIN چیست و چه کاربردی دارد؟

کلمه‌ی دپین یا DePIN مخفف عبارت Decentralized Physical Infrastructure Networks است که در زبان فارسی به آن شبکه‌ی زیرساخت فیزیکی غیرمتمرکز می‌گوییم. برای درک بهتر این مفهوم، بیایید با یک مثال ساده شروع کنیم. برنامه‌هایی مانند اسنپ یا ایربی‌ان‌بی (Airbnb) را در نظر بگیرید. این شرکت‌ها خودشان هیچ ماشین یا خانه‌ای ندارند، بلکه افرادی که ماشین یا خانه‌ی خالی دارند را به کسانی که به خدمات آن‌ها نیاز دارند متصل می‌کنند. دپین دقیقا همین کار را در دنیای تکنولوژی و شبکه‌های سخت‌افزاری انجام می‌دهد.

آشنایی با شبکه زیرساخت فیزیکی غیر متمرکز به زبان ساده

در دنیای سنتی، شرکت‌های بزرگ مخابراتی یا غول‌های فناوری مانند آمازون و گوگل، میلیاردها دلار برای ساخت سرورها، دکل‌های اینترنت و پایگاه‌های داده هزینه می‌کنند. آن‌ها صاحب تمام این تجهیزات هستند و در ازای ارائه‌ی خدمات، از ما پول دریافت می‌کنند.

اما دپین این مدل را تغییر می‌دهد. در شبکه‌ی دپین، نیازی نیست یک شرکت بزرگ تمام هزینه‌ها را پرداخت کند. در عوض، افراد عادی از سراسر جهان می‌توانند تجهیزات سخت‌افزاری خود مانند فضای خالی هارد دیسک، قدرت پردازش رایانه‌ی شخصی یا حتی یک مودم اینترنت ساده را با دیگران به اشتراک بگذارند و شبکه‌ای عظیم و جهانی بسازند.

برای این که این سیستم به درستی کار کند، از فناوری بلاک چین (Blockchain - یک دفتر کل دیجیتال، توزیع‌شده و غیرقابل دستکاری که اطلاعات را به صورت امن ثبت می‌کند) استفاده می‌شود. وقتی شما دستگاه خود را به عنوان یک نود (Node - کامپیوتر یا دستگاهی که به شبکه متصل است و بخشی از پردازش‌ها را انجام می‌دهد) در اختیار شبکه‌ی دپین قرار می‌دهید، در ازای این کار پاداش می‌گیرید. این پاداش معمولا به شکل توکن (Token - دارایی یا ارز دیجیتال اختصاصی هر پروژه که ارزش مالی دارد) پرداخت می‌شود.

به طور خلاصه، دپین به ما اجازه می‌دهد تا با استفاده از قدرت جمعی افراد، زیرساخت‌هایی ارزان‌تر، سریع‌تر و در دسترس‌تر بسازیم و در عین حال، مشارکت‌کنندگان نیز به درآمد برسند.

تفاوت دپین با زیرساخت‌های سنتی و متمرکز

حالا که با مفهوم کلی دپین آشنا شدیم، زمان آن است که ببینیم این فناوری چه تفاوتی با سیستم‌های سنتی دارد. در سیستم‌های متمرکز (Centralized - سیستمی که تمام قدرت و کنترل در دست یک شخص یا شرکت خاص است)، همه چیز توسط یک نهاد واحد اداره می‌شود. این موضوع باعث ایجاد انحصار، افزایش قیمت‌ها و خطر قطعی سراسری در صورت خرابی سرورهای آن شرکت می‌شود. اما در شبکه‌ی دپین، کنترل و مالکیت بین هزاران یا میلیون‌ها نفر در سراسر جهان پخش شده است. در ادامه، تفاوت‌های کلیدی این دو سیستم را برای درک بهتر مرور می‌کنیم:

• مدیریت و مالکیت: در زیرساخت سنتی، یک شرکت خاص مالک تمام تجهیزات است و قوانین را تعیین می‌کند. اما در شبکه‌ی دپین، جامعه‌ی کاربران و تامین‌کنندگان، مالکان واقعی شبکه هستند.
• نقطه‌ی شکست: اگر سرور مرکزی یک شرکت بزرگ قطع شود، تمام کاربرانی که از آن استفاده می‌کنند دچار مشکل می‌شوند. در دپین، چون اطلاعات و خدمات روی هزاران دستگاه در سراسر جهان پخش شده است، با خاموش شدن چند دستگاه، کل شبکه از کار نمی‌افتد و سیستم پایداری بسیار بالایی دارد.
• هزینه‌ی راه‌اندازی: شرکت‌های سنتی برای شروع کار به سرمایه‌ی اولیه‌ی بسیار زیادی نیاز دارند، اما پروژه‌های دپین با استفاده از تجهیزاتی که از قبل در خانه‌ی مردم وجود دارد یا با هزینه‌ی کم قابل تهیه است، شبکه را با سرعت بالا گسترش می‌دهند.

برای مرور سریع‌تر مفاهیم، می‌توانید تفاوت‌های اصلی این دو زیرساخت را در جدول زیر مشاهده کنید:

ویژگی مورد بررسی	زیرساخت سنتی و متمرکز	شبکه‌ی دپین و غیرمتمرکز
مالکیت و کنترل	در دست یک شرکت یا نهاد خاص (مانند گوگل یا آمازون)	توزیع شده بین هزاران کاربر عادی در سراسر جهان
تامین هزینه‌ها	نیازمند سرمایه‌ی اولیه‌ی عظیم توسط شرکت سازنده	تامین شده توسط کاربران با استفاده از اقتصاد مبتنی بر توکن
امنیت و پایداری	آسیب‌پذیر در برابر هک سرور مرکزی و قطعی سراسری	مقاومت بالا به دلیل پخش بودن اطلاعات در دستگاه‌های مختلف
قیمت‌گذاری خدمات	قیمت‌های بالا به دلیل وجود انحصار شرکت‌ها در بازار	قیمت‌های رقابتی و مقرون‌به‌صرفه به دلیل فضای بازار آزاد
موانع ورود	بسیار بالا؛ رقابت با غول‌های فناوری تقریبا غیرممکن است	بسیار پایین؛ هر فردی با یک سخت‌افزار ساده می‌تواند مشارکت کند

تاریخچه و دلیل پیدایش دپین در دنیای ارزهای دیجیتال

فناوری بلاک چین در ابتدا با بیت کوین و با هدف ایجاد یک سیستم مالی بدون واسطه متولد شد. اما توسعه‌دهندگان خیلی زود متوجه شدند که این فناوری می‌تواند مشکلات بسیار بزرگ‌تری را هم حل کند. ایده‌ی شبکه‌های زیرساخت فیزیکی غیرمتمرکز از دل همین نیاز بیرون آمد؛ نیازی به ساختن دنیایی که در آن، کنترل زیرساخت‌های فیزیکی و دیجیتال در انحصار چند شرکت محدود و قدرتمند نباشد.

دپین چگونه و با چه هدفی به وجود آمد؟

جالب است بدانید که پروژه‌های مرتبط با این حوزه سال‌ها قبل از این که نام دپین روی آن‌ها گذاشته شود، در حال فعالیت بودند. برای مثال، پروژه‌هایی مانند فایل کوین (Filecoin) و هلیوم (Helium) خیلی زودتر تلاش برای غیرمتمرکز کردن فضای ذخیره‌سازی و شبکه‌های ارتباطی بی‌سیم را آغاز کرده بودند. اما اصطلاح دپین برای اولین بار در اواخر سال ۲۰۲۲ میلادی توسط شرکت تحقیقاتی مساری (Messari - یک پلتفرم معتبر برای تحلیل داده‌های بازار رمزارزها) معرفی شد تا تمام این پروژه‌های مستقل را زیر یک چتر واحد جمع کند و به این بخش از بازار هویت ببخشد.

اما هدف اصلی از پیدایش این شبکه‌ها چه بود؟ برای درک این موضوع، یک شهر بزرگ را تصور کنید که تمام جاده‌های آن فقط متعلق به یک شرکت خصوصی است. این شرکت می‌تواند هر روز عوارض عبور را گران‌تر کند و شما چاره‌ای جز پرداخت ندارید. در دنیای تکنولوژی هم غول‌هایی مانند سرویس‌های وب آمازون (AWS) و گوگل دقیقا همین نقش را برای اینترنت و فضای ذخیره‌سازی ایفا می‌کنند.

هدف اصلی دپین، شکستن این انحصار است. دپین به وجود آمد تا افراد عادی بتوانند جاده‌های ارتباطی خودشان را بسازند و به جای پرداخت هزینه‌های سنگین به شرکت‌های متمرکز، سود حاصل از شبکه‌ی ایجاد شده را بین خودشان تقسیم کنند.

نقش دپین در شکوفایی اقتصاد اشتراکی و تکامل اینترنت وب 3

برای درک بهتر ارزش و اهمیت دپین، باید به تاثیر عمیق آن روی دو مفهوم کلیدی یعنی اقتصاد اشتراکی و اینترنت نسل سوم بپردازیم.

شکوفایی اقتصاد اشتراکی: اقتصاد اشتراکی مفهوم جدیدی نیست. برنامه‌های درخواست خودرو یا اجاره اقامتگاه نمونه‌های بارز آن هستند. اما دپین این مدل را یک قدم جلوتر برده است. در اقتصاد اشتراکی دپین، شما نیازی به داشتن یک ماشین یا خانه‌ی خالی ندارید؛ بلکه می‌توانید فضای خالی هارد کامپیوتر یا پهنای باند مودم اینترنت خود را با شبکه‌ی جهانی به اشتراک بگذارید. این کار باعث می‌شود منابعی که قبل از این روشن می‌ماندند و هدر می‌رفتند، به یک منبع درآمد مستمر تبدیل شوند و بهره‌وری در سطح جهانی به شکل چشمگیری افزایش یابد.

تکامل اینترنت وب 3: وب 3 قرار است اینترنتی آزاد و بدون کنترل نهادهای مرکزی باشد. اما تا پیش از دپین یک مشکل بزرگ وجود داشت، بسیاری از برنامه‌های غیرمتمرکز وب 3 هنوز روی سرورهای متمرکز غول‌های فناوری اجرا می‌شدند! این دقیقا مانند آن است که یک گاوصندوق بسیار امن را در خانه‌ی یک سارق نگهداری کنید؛ هر لحظه ممکن است صاحب‌خانه تصمیم بگیرد دسترسی شما را قطع کند.

دپین این مشکل بنیادی را حل می‌کند. با استفاده از این فناوری، برنامه‌های وب 3 اکنون می‌توانند روی سرورها و تجهیزاتی اجرا شوند که توسط خود مردم در سراسر جهان مدیریت می‌شوند. در واقع، دپین همان ستون‌های فیزیکی محکمی است که سقف اینترنت غیرمتمرکز روی آن بنا می‌شود.

معماری و نحوه کارکرد شبکه‌های دپین

برای این که بدانیم دپین دقیقا چگونه کار می‌کند، باید به پشت صحنه‌ی این سیستم نگاهی بیندازیم. شبکه‌ی دپین مانند یک پل ارتباطی بزرگ است که دنیای واقعی و سخت‌افزارهای ما را به دنیای دیجیتال و اقتصاد رمزارزها متصل می‌کند. این معماری از چند بخش اصلی تشکیل شده است که مانند چرخ‌دنده‌های یک سیستم، هماهنگ با هم کار می‌کنند.

زیرساخت فیزیکی و نقش سخت‌افزارها در شبکه

اولین بخش هر شبکه‌ی دپین، دستگاه‌های فیزیکی هستند. این سخت‌افزارها مانند آجر و سیمان برای ساخت شبکه عمل می‌کنند و می‌توانند یک مودم وای‌فای، یک هارد دیسک یا یک کارت گرافیک باشند. به هر دستگاهی که به شبکه متصل می‌شود تا خدماتی ارائه دهد، یک نود می‌گویند. این نودها کار اصلی را در دنیای واقعی انجام می‌دهند و بار پردازشی یا ذخیره‌سازی شبکه را به دوش می‌کشند.

میان‌افزارها و نحوه اتصال دنیای فیزیکی به دنیای دیجیتال

بلاک چین به خودی خود نمی‌تواند اتفاقات دنیای واقعی را ببیند تا بابت آن‌ها پاداشی پرداخت کند. در اینجا به میان‌افزار (Middleware - نرم‌افزار واسط ارتباطی بین دو سیستم مختلف) نیاز داریم.

میان‌افزار مانند یک مترجم امین عمل می‌کند؛ اطلاعات مربوط به فعالیت فیزیکی دستگاه شما را دریافت، تایید و سپس به زبانی که برای بلاک چین قابل فهم باشد ترجمه می‌کند. ابزارهای مهمی مانند اوراکل (Oracle - سیستمی برای انتقال داده‌های واقعی دنیای بیرون به داخل بلاک چین) این وظیفه‌ی حیاتی انتقال و تایید اطلاعات را بر عهده دارند تا هیچ‌کس نتواند در دریافت پاداش‌ها تقلب کند.

نقش بلاک چین و قراردادهای هوشمند در امنیت و شفافیت دپین

مغز متفکر شبکه‌ی دپین، فناوری بلاک چین است که تمام تراکنش‌ها را شفاف و ایمن ثبت می‌کند. در این بخش، قراردادهای هوشمند (Smart Contract - کدهای برنامه‌نویسی شده برای اجرای خودکار شرایط یک توافق) وارد عمل می‌شوند.

قراردادهای هوشمند دقیقا مانند دستگاه‌های فروش خودکار کار می‌کنند؛ به محض این که میان‌افزار تایید کند شما وظیفه‌ی سخت‌افزاری خود را به درستی انجام داده‌اید، قرارداد هوشمند به صورت کاملا خودکار و بدون نیاز به تایید هیچ انسانی، پاداش شما را در قالب توکن پرداخت می‌کند.

آشنایی با چرخه دپین DePIN Flywheel و تاثیر آن بر رشد شبکه

چرخه‌ی فلای‌ویل (Flywheel - موتور محرکی که با هر چرخش سرعت و قدرت بیشتری می‌گیرد) یکی از مفاهیم کلیدی دپین است که نشان می‌دهد این شبکه‌ها چگونه بدون نیاز به بودجه‌های کلان تبلیغاتی، به صورت خودکار رشد می‌کنند. این چرخه شامل چهار مرحله‌ی پیوسته است:

• ارائه‌ی پاداش اولیه: شبکه در گام اول به کاربرانی که حاضر شوند سخت‌افزار خود را متصل کنند، توکن پاداش می‌دهد.
• گسترش ظرفیت شبکه: با ورود دستگاه‌های جدید برای کسب سود، زیرساخت شبکه‌ی دپین قدرتمندتر، سریع‌تر و پایدارتر می‌شود.
• جذب کاربر واقعی: با ارزان و کاربردی شدن شبکه، کسب‌وکارها و مصرف‌کنندگان نهایی (که به دنبال خدمات ارزان‌تر از شرکت‌های سنتی هستند) برای استفاده از خدمات وارد سیستم می‌شوند.
• افزایش تقاضا: پرداخت هزینه‌ی خدمات توسط مصرف‌کنندگان باعث افزایش تقاضا و بالا رفتن ارزش توکن می‌شود. این رشد قیمت، پاداش‌ها را جذاب‌تر کرده و افراد جدیدی را برای ارائه‌ی سخت‌افزار (بازگشت به مرحله‌ی اول) جذب می‌کند.

دسته‌بندی و انواع شبکه‌های DePIN

دنیای دپین بسیار گسترده است و پروژه‌های مختلفی را در بر می‌گیرد. برای این که این دنیای بزرگ را بهتر درک کنیم، محققان و متخصصان حوزه‌ی کریپتو، تمام شبکه‌های دپین را بر اساس یک ویژگی بسیار مهم دسته‌بندی کرده‌اند: مکان قرارگیری سخت‌افزار.

دقیقا مانند کسب‌وکارهای سنتی که برخی از آن‌ها (مثل یک نانوایی) حتما باید در محله‌ی شما باشند تا بتوانید از آن‌ها خدمات بگیرید، اما برخی دیگر (مثل یک فروشگاه اینترنتی) می‌توانند در هر نقطه‌ای از جهان باشند و کالای شما را ارسال کنند؛ شبکه‌های دپین نیز به دو دسته‌ی اصلی تقسیم می‌شوند.

شبکه‌های منابع فیزیکی PRNs

دسته‌ی اول، شبکه‌های منابع فیزیکی یا PRN (Physical Resource Networks - شبکه‌هایی که سخت‌افزار آن‌ها باید در یک مکان جغرافیایی مشخص نصب شود تا کارایی داشته باشد) هستند. در این شبکه‌ها، لوکیشن یا مکان فیزیکی دستگاه شما همه‌چیز است.

برای درک بهتر، یک دستگاه مسیریاب (GPS) یا یک برنامه‌ی نقشه‌خوان را در نظر بگیرید. اگر بخواهید ترافیک خیابان‌های تهران را بررسی کنید، اطلاعات یک دوربین یا حسگر در شهر پاریس هیچ کمکی به شما نمی‌کند. سخت‌افزار باید دقیقا در همان مکانی باشد که قرار است خدمات ارائه دهد. در شبکه‌های PRN، افراد با نصب سخت‌افزارهای خاص در موقعیت‌های جغرافیایی منحصربه‌فرد، نیازهای محلی را برطرف می‌کنند. کاربردهای اصلی این دسته شامل موارد زیر است:

• شبکه‌های بی‌سیم و ارتباطی: نصب مودم‌ها یا آنتن‌های خاص برای ارائه‌ی اینترنت وای‌فای یا پوشش شبکه‌ی موبایل در یک محله‌ی خاص.
• شبکه‌های حسگر (Sensor Networks): نصب دستگاه‌های کوچک برای جمع‌آوری اطلاعات محیطی در یک منطقه‌ی مشخص، مانند حسگرهای سنجش آلودگی هوا، وضعیت آب‌وهوا یا کنترل ترافیک خیابان‌ها.
• شبکه‌های انرژی: اتصال پنل‌های خورشیدی خانه‌ی شما به سیستم‌های دیگر برای ایجاد یک شبکه‌ی تامین برق محلی و فروش برق مازاد به همسایگان.

شبکه‌های منابع دیجیتال DRNs

دسته‌ی دوم، شبکه‌های منابع دیجیتال یا DRN (Digital Resource Networks - شبکه‌هایی که خدمات دیجیتالی ارائه می‌دهند و مکان فیزیکی دستگاه‌ها در آن‌ها هیچ اهمیتی ندارد) نام دارند.

برخلاف دسته‌ی قبل، در اینجا اصلا مهم نیست که دستگاه شما در کدام کشور، شهر یا محله قرار دارد. تنها چیزی که اهمیت دارد، اتصال به یک اینترنت پایدار و داشتن قدرت سخت‌افزاری مناسب است. وقتی شما می‌خواهید یک فایل ویدیویی سنگین را در فضای ابری ذخیره کنید، برایتان فرقی نمی‌کند که هارد دیسک ذخیره‌کننده‌ی آن فایل در کشور آلمان باشد یا کانادا؛ شما فقط می‌خواهید فایل‌تان به سرعت و با امنیت بالا ذخیره شود.

این شبکه‌ها منابع سخت‌افزاری بلااستفاده‌ی کاربران در سراسر جهان را جمع‌آوری کرده و به شکل یک غول پردازشی یا ذخیره‌سازی بزرگ درمی‌آورند. از مهم‌ترین کاربردهای شبکه‌های DRN می‌توانیم به این موارد اشاره کنیم:

• فضای ذخیره‌سازی ابری: اجاره دادن فضای خالی و بی‌استفاده‌ی هارد دیسک رایانه‌ی شما برای نگهداری امن اطلاعات و فایل‌های دیگران.
• قدرت پردازشی (Computing Power): به اشتراک گذاشتن توان پردازنده‌ی مرکزی (CPU) یا کارت گرافیک سیستم شما برای انجام کارهای سنگینی مانند رندر گرفتن از ویدیوها، ساخت انیمیشن‌های سه‌بعدی یا آموزش مدل‌های پیچیده‌ی هوش مصنوعی.
• پهنای باند اینترنت: اشتراک‌گذاری حجم اینترنت مازاد و بلااستفاده‌ی خانه‌ی شما با شبکه‌ای از کاربران در سراسر جهان که به اتصالات امن نیاز دارند.

همان‌طور که می‌بینید، چه در دنیای فیزیکی و در محله‌ی خودتان باشید، و چه بخواهید منابع دیجیتال دستگاه‌تان را در اختیار کل جهان قرار دهید، شبکه‌های دپین بستری برای مشارکت و کسب درآمد شما فراهم کرده‌اند.

بررسی جامع مزایا و چالش‌های فناوری دپین

هر فناوری جدیدی که وارد دنیای تکنولوژی می‌شود، مانند یک سکه‌ی دو رو است؛ یک روی آن فرصت‌های هیجان‌انگیز و روی دیگر آن چالش‌هایی است که باید برای موفقیت از آن‌ها عبور کند. فناوری دپین نیز از این قاعده مستثنی نیست. برای درک بهتر این که آیا دپین واقعا آینده‌ی اینترنت را می‌سازد یا خیر، باید نگاهی واقع‌بینانه به مزایا و معایب آن داشته باشیم.

مزایای دپین برای کاربران عادی و توسعه‌دهندگان شبکه

مدل اقتصادی شبکه‌ی دپین طوری طراحی شده است که برای همه‌ی شرکت‌کنندگان یک موقعیت برد-برد ایجاد کند. این مزایا را می‌توانیم از دو زاویه‌ی مختلف بررسی کنیم:

• مزایا برای کاربران و مصرف‌کنندگان:
  • کسب درآمد غیرفعال: شما می‌توانید با اشتراک‌گذاری منابعی که از قبل در خانه‌ی خود دارید، مانند اینترنت یا فضای هارد دیسک، به صورت مستمر و بدون زحمت توکن دریافت کنید.
  • هزینه‌ی بسیار کمتر خدمات: از آنجایی که در شبکه‌ی دپین شرکت‌های واسطه و هزینه‌های گزاف نگهداری سرورهای مرکزی حذف شده‌اند، مصرف‌کنندگان نهایی می‌توانند خدماتی مانند ذخیره‌سازی ابری یا پردازش گرافیکی را با قیمتی بسیار ارزان‌تر از غول‌های فناوری مانند آمازون خریداری کنند.
  • مقاومت در برابر سانسور: چون اطلاعات روی هزاران دستگاه در سراسر جهان پخش شده است، هیچ دولت یا شرکت واحدی نمی‌تواند به راحتی دسترسی به شبکه‌ی دپین را مسدود یا اطلاعات آن را پاک کند.
• مزیتی برای توسعه‌دهندگان و سازندگان شبکه:
  • رشد سریع و بدون نیاز به سرمایه‌ی کلان: در سیستم سنتی، راه‌اندازی یک شبکه‌ی مخابراتی نیازمند میلیاردها دلار سرمایه‌ی اولیه است. اما توسعه‌دهندگان دپین با پاداش دادن به کاربران، بدون خرید حتی یک دستگاه، شبکه‌ای جهانی را با سرعتی بی‌نظیر می‌سازند.

معایب و چالش‌های پیش روی دپین

با وجود تمام این جذابیت‌ها، دپین هنوز در ابتدای مسیر خود قرار دارد و برای تبدیل شدن به یک استاندارد جهانی، باید بر موانع بزرگی غلبه کند. برخی از این چالش‌ها عبارتند از:

• نوسانات شدید قیمت توکن‌ها: پاداشی که به تامین‌کنندگان سخت‌افزار داده می‌شود، از جنس ارزهای دیجیتال است. اگر بازار رمزارزها دچار ریزش شود و قیمت توکن یک پروژه‌ی دپین افت کند، ممکن است کاربران انگیزه‌ی خود را از دست بدهند و دستگاه‌های خود را خاموش کنند. خاموش شدن دستگاه‌ها به معنای ضعیف شدن شبکه‌ی دپین است.
• پیچیدگی فنی برای کاربران عادی: راه‌اندازی برخی از دستگاه‌های فیزیکی و اتصال آن‌ها به بلاک چین، هنوز برای بسیاری از افراد عادی دشوار است. تا زمانی که استفاده از دپین به سادگی نصب یک برنامه‌ی موبایل نشود، پذیرش عمومی آن با کندی پیش خواهد رفت.
• موانع قانونی و قانون‌گذاری: از آنجا که شبکه‌های دپین با دنیای واقعی در ارتباط هستند (مثلا دکل‌های اینترنتی در سطح شهر می‌سازند یا داده‌های واقعی را جمع‌آوری می‌کنند)، ممکن است خیلی زود با قوانین سخت‌گیرانه‌ی دولت‌ها درباره‌ی حریم خصوصی و مجوزهای مخابراتی روبرو شوند.

امنیت و نحوه احراز هویت در شبکه‌های غیرمتمرکز فیزیکی

یکی از بزرگ‌ترین سوالاتی که درباره‌ی دپین مطرح می‌شود این است: وقتی شبکه‌ای توسط هزاران فرد ناشناس در سراسر جهان اداره می‌شود، چگونه می‌توانیم به آن اعتماد کنیم؟ از کجا معلوم یک کاربر درباره‌ی خدماتی که ارائه می‌دهد دروغ نگوید تا پاداش بیشتری بگیرد؟ پاسخ این سوال در علم رمزنگاری و فناوری‌های پیشرفته‌ی احراز هویت نهفته است. شبکه‌ی دپین برای تامین امنیت خود از چند لایه‌ی محافظتی هوشمندانه استفاده می‌کند:

• احراز هویت سخت‌افزاری: پروژه‌های دپین برای اطمینان از این که شما واقعا یک دستگاه فیزیکی را متصل کرده‌اید و از نرم‌افزارهای شبیه‌ساز برای تقلب استفاده نمی‌کنید، کدهای رمزنگاری شده‌ی خاصی را درون تراشه‌ی دستگاه‌ها قرار می‌دهند. این کدها مانند اثر انگشت دیجیتال عمل می‌کنند و هویت دستگاه را تایید می‌کنند.
• اثبات دانش صفر: با استفاده از این فناوری، دستگاه شما می‌تواند به شبکه‌ی دپین ثابت کند که وظیفه‌اش را به درستی انجام داده است، بدون این که نیازی باشد اطلاعات خصوصی شما یا محتوای فایل‌هایی که پردازش کرده‌اید را در اختیار شبکه قرار دهد. این ویژگی، حریم خصوصی کاربران را به شدت بالا می‌برد.
• تایید مداوم توسط بلاک چین: قراردادهای هوشمند به صورت لحظه‌ای عملکرد نودها را بررسی می‌کنند. اگر دستگاهی اطلاعات غلط بفرستد یا دائما قطع و وصل شود، شبکه‌ی دپین به صورت خودکار آن دستگاه را جریمه کرده و پاداش آن را قطع می‌کند تا امنیت کل سیستم حفظ شود.

معرفی بهترین پروژه‌های ارز دیجیتال در حوزه دپین

حالا که با مفاهیم پایه‌ای و نحوه‌ی کار شبکه‌های دپین آشنا شدیم، بهترین راه برای درک عمیق‌تر این فناوری، بررسی پروژه‌های موفقی است که هم‌اکنون در دنیای واقعی در حال فعالیت هستند. این پروژه‌ها نشان می‌دهند که چگونه ایده‌ی اقتصاد اشتراکی در بخش‌های مختلف تکنولوژی به اجرا درآمده است. در ادامه، پنج پروژه‌ی پیشرو و شناخته‌شده در این حوزه را بررسی می‌کنیم.

پروژه فایل کوین (Filecoin) و انقلاب در ذخیره‌سازی غیرمتمرکز

فایل کوین یکی از قدیمی‌ترین و معروف‌ترین پروژه‌های دپین است که با هدف رقابت با غول‌هایی مانند آمازون درایو و گوگل کلود به وجود آمد. ایده‌ی اصلی این پروژه بسیار ساده اما قدرتمند است: اجاره دادن فضای خالی هارد دیسک.

در سراسر جهان، میلیون‌ها کامپیوتر وجود دارند که بخش بزرگی از فضای ذخیره‌سازی آن‌ها خالی و بلااستفاده است. فایل کوین شبکه‌ای ایجاد کرده است که در آن، شما می‌توانید این فضای خالی را به کسانی که برای نگهداری فایل‌های خود به فضای ابری نیاز دارند، اجاره دهید. در ازای این کار، شبکه به شما ارز دیجیتال اختصاصی خود یعنی توکن FIL را پاداش می‌دهد. این سیستم نه تنها هزینه‌ی نگهداری اطلاعات را کاهش می‌دهد، بلکه به دلیل توزیع فایل‌ها در کامپیوترهای مختلف، امنیت داده‌ها را در برابر هکرها یا قطعی سرورها به شدت بالا می‌برد.

پروژه هلیوم (Helium) و ایجاد شبکه ارتباطات بی‌سیم جهانی

هلیوم که اغلب با لقب شبکه‌ی مردم شناخته می‌شود، یک پروژه‌ی بسیار نوآورانه در زمینه‌ی ارتباطات بی‌سیم است. هدف هلیوم ایجاد یک شبکه‌ی اینترنت جهانی برای دستگاه‌های هوشمند است، اما بدون نیاز به ساخت دکل‌های مخابراتی گران‌قیمت توسط یک شرکت متمرکز.

کاربران عادی می‌توانند با خرید و نصب دستگاه‌های کوچکی به نام هات‌اسپات (Hotspot - دستگاهی مانند مودم که اتصال شبکه‌ی بی‌سیم را برای محیط اطراف فراهم می‌کند) در خانه‌ی خود، به گسترش این شبکه کمک کنند. این دستگاه‌ها اتصال اینترنت را برای دستگاه‌های اینترنت اشیا (IoT - لوازم هوشمندی مانند سنسورهای دما، ردیاب‌های حیوانات خانگی یا اسکوترهای برقی که برای کار کردن به ارتباط شبکه‌ای نیاز دارند) فراهم می‌کنند. هر زمان که یک دستگاه هوشمند از طریق هات‌اسپات خانه‌ی شما اطلاعاتی را ارسال یا دریافت کند، شما با دریافت توکن HNT پاداش می‌گیرید. (خرید توکن هلیوم)

پروژه رندر (Render) و اشتراک‌گذاری قدرت پردازش گرافیکی

پروژه‌ی رندر برای حل یک مشکل بزرگ در دنیای هنر دیجیتال، انیمیشن‌سازی و بازی‌های ویدیویی ساخته شده است. هنرمندان و توسعه‌دهندگان برای تولید تصاویر باکیفیت سه‌بعدی، به عملیاتی به نام رندرینگ (Rendering - فرآیند تبدیل کدهای کامپیوتری به تصاویر یا ویدیوهای نهایی قابل مشاهده) نیاز دارند. این کار به شدت زمان‌بر است و به قدرت پردازنده‌ی گرافیکی نیاز دارد.

خرید سیستم‌های قدرتمند برای رندرینگ بسیار گران است. پروژه‌ی رندر شبکه‌ای ایجاد کرده است که در آن، افرادی که سیستم‌های گیمینگ یا کارت‌های گرافیک قدرتمند دارند، می‌توانند در زمان‌هایی که از کامپیوتر خود استفاده نمی‌کنند، توان پردازشی آن را در اختیار هنرمندان قرار دهند. هنرمندان با هزینه‌ای کمتر و سرعتی بیشتر کار خود را انجام می‌دهند و صاحبان سیستم‌ها نیز در ازای ارائه‌ی قدرت سخت‌افزاری خود، توکن RNDR دریافت می‌کنند.

پروژه شبکه تتا Theta Network و آینده پخش غیرمتمرکز ویدیو

تماشای ویدیوهای آنلاین و استریم‌ها، بخش بزرگی از حجم اینترنت جهان را مصرف می‌کند. پلتفرم‌هایی مانند یوتیوب یا توییچ برای رساندن این ویدیوها به دست کاربران با کیفیت بالا و بدون قطعی، باید هزینه‌های سرسام‌آوری برای سرورهای مرکزی خود بپردازند.

شبکه تتا (Theta Network) یک راه‌حل هوشمندانه برای این مشکل ارائه داده است. این پروژه بر پایه‌ی اشتراک‌گذاری پهنای باند (Bandwidth - ظرفیت و سرعت انتقال اطلاعات در یک اتصا‌ل اینترنتی) کار می‌کند. وقتی شما در حال تماشای یک ویدیو در پلتفرم‌های متصل به شبکه‌ی تتا هستید، سیستم می‌تواند به صورت همزمان بخش‌هایی از آن ویدیو را از کامپیوتر شما برای همسایگان یا افراد نزدیکتان که در حال تماشای همان ویدیو هستند، ارسال کند. شما با در اختیار گذاشتن مقداری از اینترنت مازاد دستگاه خود برای کمک به پخش روان‌تر ویدیوها در منطقه‌ی خودتان، توکن‌های THETA پاداش می‌گیرید. (خرید ارز تتا)

پروژه آرویو Arweave و راهکار ذخیره‌سازی دائمی اطلاعات

شاید در نگاه اول پروژه‌ی آرویو شبیه به فایل کوین به نظر برسد، اما یک تفاوت بسیار بزرگ و حیاتی دارد. در فایل کوین شما فضا را برای مدت مشخصی اجاره می‌کنید و اگر هزینه‌ی تمدید را نپردازید، فایل‌های شما در نهایت پاک می‌شوند. اما آرویو با هدف ایجاد یک پرماوب (Permaweb - شبکه‌ای از اطلاعات و صفحات وب که برای همیشه و بدون امکان تغییر یا حذف شدن ذخیره می‌شوند) طراحی شده است.

در شبکه‌ی آرویو، شما فقط یک بار هزینه‌ی ذخیره‌سازی را پرداخت می‌کنید و فایل شما برای همیشه روی شبکه‌ی بلاک چین توزیع و باقی می‌ماند. این فناوری برای حفظ تاریخ بشر، نگهداری اسناد مهم حقوقی، مقالات علمی و هر اطلاعاتی که نباید هرگز از بین برود یا سانسور شود، یک راهکار بی‌نظیر است. کاربرانی که فضای هارد دیسک خود را برای این ذخیره‌سازی دائمی در اختیار شبکه قرار می‌دهند، با توکن AR پاداش دریافت می‌کنند و در حفظ اطلاعات جهانی مشارکت دارند.

آینده دپین و تاثیر آن بر دنیای تکنولوژی

دپین هنوز در مراحل اولیه‌ی رشد خود قرار دارد، اما پتانسیل آن برای تغییر شکل اینترنت و زیرساخت‌های جهانی بسیار بالاست. این فناوری دقیقا مانند روزهای اولیه‌ی پیدایش اینترنت است؛ زمانی که تنها عده‌ی کمی از متخصصان با آن آشنا بودند، اما در نهایت تمام جنبه‌های زندگی روزمره‌ی ما را دگرگون کرد. آینده‌ی شبکه‌های زیرساخت فیزیکی غیرمتمرکز، نویدبخش دنیایی است که در آن انحصار غول‌های فناوری شکسته می‌شود.

پیش‌بینی مسیر رشد پروژه‌های زیرساخت فیزیکی

برای پیش‌بینی آینده‌ی پروژه‌های دپین، باید به روند پذیرش عمومی (Mass Adoption - مرحله‌ای که یک فناوری جدید از حالت تخصصی خارج شده و توسط عموم مردم جامعه استفاده می‌شود) نگاه کنیم. کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که مسیر رشد این شبکه‌ها در سال‌های آینده شامل تغییرات زیر خواهد بود:

• ساده‌سازی تجهیزات و رابط کاربری: در آینده‌ی نزدیک، راه‌اندازی دستگاه‌های دپین به قدری ساده خواهد شد که هر فردی بدون نیاز به دانش برنامه‌نویسی، تنها با اتصال یک کابل به پریز برق می‌تواند به یک تامین‌کننده‌ی شبکه تبدیل شود و کسب درآمد کند.
• ورود کسب‌وکارهای سنتی: شرکت‌های بزرگ متوجه خواهند شد که اجاره‌ی فضای ذخیره‌سازی یا قدرت پردازشی از شبکه‌های دپین، بسیار ارزان‌تر از ساخت و نگهداری سرورهای اختصاصی است. این موضوع باعث ورود سرمایه‌ی عظیم شرکت‌های سنتی به بازار رمزارزها می‌شود.
• توسعه‌ی استانداردهای مشترک: پروژه‌های مختلف دپین در آینده یاد می‌گیرند که چگونه با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و یک شبکه‌ی یکپارچه و جهانی بسازند که در آن، داده‌ها به راحتی بین بلاک چین‌های مختلف جابه‌جا می‌شوند.

هم‌گرایی دپین با هوش مصنوعی AI و اینترنت اشیا IoT

جادوی واقعی دپین زمانی اتفاق می‌افتد که با سایر فناوری‌های پیشرو ترکیب شود. این هم‌گرایی (Convergence - ترکیب و اتصال چند فناوری مختلف برای ایجاد یک سیستم جامع و قدرتمندتر) می‌تواند بزرگ‌ترین انقلاب دنیای دیجیتال را رقم بزند:

• ترکیب با هوش مصنوعی (AI): برنامه‌های هوش مصنوعی برای یادگیری و پردازش اطلاعات، به قدرت محاسباتی عظیمی نیاز دارند. در حال حاضر، این قدرت در دست چند شرکت محدود است. شبکه‌های دپین می‌توانند این قدرت پردازشی را با جمع‌آوری کارت‌های گرافیک بلااستفاده در خانه‌ی میلیون‌ها کاربر در سراسر جهان، با هزینه‌ای بسیار کمتر در اختیار توسعه‌دهندگان هوش مصنوعی قرار دهند و رشد این علم را سرعت ببخشند.
• ارتباط پایدار با اینترنت اشیا (IoT): همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردیم، میلیاردها دستگاه هوشمند در خانه‌ها و شهرهای ما وجود دارند که برای تبادل اطلاعات به اینترنت نیاز دارند. شبکه‌های دپین می‌توانند بستر ارتباطی ارزان، سریع و پایداری برای این دستگاه‌ها فراهم کنند تا بدون قطعی با یکدیگر در ارتباط باشند.

برای درک بهتر این ترکیب شگفت‌انگیز، یک انسان را تصور کنید؛ برنامه‌های هوش مصنوعی مانند مغز متفکر عمل می‌کنند، دستگاه‌های اینترنت اشیا نقش چشم‌ها و گوش‌ها را برای جمع‌آوری اطلاعات محیطی بازی می‌کنند، و شبکه‌ی دپین دقیقا همان سیستم عصبی است که تمام این اعضا را به شکلی امن به یکدیگر متصل کرده و انرژی لازم را به آن‌ها می‌رساند.

منابع:

Cointelegraph

Coinshares

Phantom