خالق بلاک چین کیست؟ آشنایی با مخترعان زنجیره بلوکی

وقتی در محافل مالی حرف از رمزارزها می‌شود، ذهن‌ها بلافاصله به سمت ساتوشی ناکاموتو می‌رود و او را همان نابغه‌ای می‌دانند که فناوری زنجیره بلوکی را از هیچ خلق کرد. این خطای ذهنی باعث می‌شود بسیاری از افراد تازه‌کار، ریشه‌های اصلی این فناوری را نادیده بگیرند و هنگام تحلیل پروژه‌های غیرمالی و پایه‌ای بلاک چین، دچار سردرگمی شوند و پتانسیل‌های واقعی آن را درک نکنند. در این مقاله، قرار است این گره تاریخی را باز کنیم. با هم به سال‌ها قبل از تولد بیت کوین برمی‌گردیم تا خالقان واقعی بلاک چین را بشناسیم، مسیر تکامل آن را مرور کنیم و ببینیم این فناوری چگونه به شکل امروزی خود درآمده است.

بلاک چین چیست؟ مروری کوتاه بر مفهوم زنجیره بلوکی

بلاک چین در ساده‌ترین حالت خود، یک دفتر کل دیجیتال (Digital Ledger - دفتری مجازی که اطلاعات و تراکنش‌ها در آن ثبت می‌شود) است که به جای نگهداری در یک مکان خاص، بین هزاران کامپیوتر در سراسر جهان پخش شده است. کلمه‌ی بلاک چین از دو بخش بلاک (بلوک) و چین (زنجیره) تشکیل شده است. تصور کنید یک دفترچه‌ی یادداشت دارید که هر صفحه‌ی آن یک بلوک است و وقتی با اطلاعات پر می‌شود، به صورت ناگسستنی به صفحه‌ی قبلی زنجیر می‌شود.

هیچ‌کس نمی‌تواند صفحه‌ای از این دفترچه را پاره کند، خط بزند یا تغییر دهد، چون هزاران نفر دیگر دقیقا همان دفترچه را در دست دارند و با مقایسه‌ی نسخه‌های خود، بلافاصله متوجه‌ی هرگونه تغییر و تقلب می‌شوند. این ویژگی فوق‌العاده باعث می‌شود که اطلاعات ثبت شده در شبکه‌ی بلاک چین بسیار امن، شفاف و غیرقابل تغییر باشند.

چرا به فناوری بلاک چین نیاز پیدا کردیم؟

برای درک بهتر ارزش این فناوری، بیایید به روش کار سیستم‌های سنتی نگاهی بیندازیم. وقتی شما پولی را برای دوست خود می‌فرستید، به یک واسطه مانند بانک نیاز دارید. بانک به عنوان یک نهاد متمرکز (Centralized - سیستمی که توسط یک شخص، شرکت یا دولت مرکزی کنترل می‌شود) تراکنش شما را تایید و در دفترهای خود ثبت می‌کند. اما این روش سنتی مشکلات خاص خود را دارد:

• نیاز به اعتماد: شما باید به بانک اعتماد کنید که پول شما را به درستی منتقل کند و اطلاعات مالی شما را محفوظ نگه دارد.
• آسیب‌پذیری بالا: اگر سرورهای بانک هک شوند، سیستم مرکزی قطع شود یا اطلاعات از بین بروند، دسترسی شما به دارایی‌هایتان مختل می‌شود.
• هزینه و زمان: وجود واسطه‌ها معمولا باعث افزایش کارمزدها و زمان‌بر شدن انتقال‌ها، به خصوص در تراکنش‌های بین‌المللی می‌شود.

فناوری بلاک چین دقیقا برای حل این مشکلات متولد شد. ما به سیستمی نیاز داشتیم که غیرمتمرکز (Decentralized - شبکه‌ای مستقل که هیچ فرد یا نهاد مرکزی قدرت کنترل آن را ندارد) باشد. در دنیای بلاک چین، واسطه‌ها حذف می‌شوند و افراد می‌توانند به صورت مستقیم، سریع و با امنیت کامل با یکدیگر تعامل داشته باشند. این سیستم نوین بر پایه‌ی امنیت ریاضی و رمزنگاری ساخته شده است، نه بر اساس اعتماد به یک شرکت یا شخص خاص.

ساختار اصلی بلاک چین چگونه کار می‌کند؟

حالا که می‌دانیم بلاک چین چیست و چرا به وجود آمده است، بیایید بررسی کنیم که زیر کاپوت این شبکه‌ی قدرتمند چه می‌گذرد. ساختار این زنجیره بر چند پایه‌ی اصلی استوار است که مانند چرخ‌دنده‌های یک ساعت با هم کار می‌کنند تا امنیت اطلاعات را تضمین کنند:

• داده‌ها (Data): هر بلوک در این زنجیره، اطلاعات خاصی را در خود ذخیره می‌کند. برای مثال در شبکه‌ی بیت کوین، این اطلاعات شامل مشخصات فرستنده، گیرنده و مقدار ارز منتقل شده است.
• هش (Hash): هش شبیه به یک اثر انگشت دیجیتال برای هر بلوک است. وقتی یک بلوک ساخته می‌شود، یک کد ریاضی و رمزنگاری شده‌ی منحصر‌به‌فرد به نام هش برای آن تولید می‌شود. کوچک‌ترین تغییری در اطلاعات داخل بلوک، باعث تغییر کامل هش می‌شود. این ویژگی کمک می‌کند تا هرگونه دستکاری در داده‌ها بلافاصله شناسایی شود.
• هش بلوک قبلی: این مهم‌ترین بخش در ساختار زنجیره‌ای بلاک چین است. هر بلوک جدید، علاوه بر اثر انگشت خود، هش بلوک قبلی را هم در درون خود ذخیره می‌کند. همین موضوع باعث ایجاد یک زنجیره‌ی محکم و به هم پیوسته می‌شود. اگر هکری بخواهد اطلاعات یک بلوک را دستکاری کند، هش آن تغییر می‌کند و در نتیجه ارتباطش با بلوک‌های بعدی قطع می‌شود و کل زنجیره نامعتبر خواهد شد.

علاوه بر این موارد، شبکه‌ی بلاک چین توسط گروهی از کامپیوترها به نام نود (Node - دستگاه‌هایی که به شبکه متصل هستند و یک کپی کامل از تمام اطلاعات شبکه را نگهداری می‌کنند) مدیریت می‌شود. وقتی اطلاعات جدیدی قرار است به شبکه اضافه شود، تمام این نودها باید آن را بررسی کنند و بر سر صحت آن به توافق برسند. این فرآیند بررسی دسته‌جمعی باعث می‌شود که هیچ فردی نتواند به تنهایی اطلاعات دروغین وارد سیستم کند.

خالق واقعی بلاک چین چه کسی است؟ پایان یک اشتباه رایج

بسیاری از افراد تازه‌کار وقتی قدم به دنیای رمزارز (Cryptocurrency - ارزهای دیجیتال که امنیت آن‌ها با استفاده از کدهای پیچیده تامین می‌شود) می‌گذارند، فکر می‌کنند که داستان تولد شبکه‌ی بلاک چین با خلق بیت کوین شروع شده است. در واقع، یک باور بسیار رایج و البته اشتباه وجود دارد که ساتوشی ناکاموتو، مخترع ناشناس بیت کوین، خالق فناوری بلاک چین نیز هست.

اما حقیقت ماجرا چیز دیگری است. برای درک بهتر این موضوع، یک خودروی برقی مدرن را تصور کنید. سازنده‌ی این خودرو قطعات مختلفی مانند باتری، موتور الکتریکی و لاستیک‌ها را کنار هم قرار داده تا یک محصول انقلابی بسازد، اما آیا او مخترع چرخ یا الکتریسیته است؟ قطعا خیر. در دنیای فناوری هم دقیقا همین اتفاق افتاده است. ساتوشی ناکاموتو فناوری پایه‌ای بلاک چین را از صفر اختراع نکرد، بلکه او اولین کسی بود که توانست از این فناوری از پیش موجود، به شکلی بی‌نقص برای ساخت یک سیستم مالی جدید استفاده کند.

تفاوت میان اختراع بلاک چین و خلق بیت کوین

برای این که این تفاوت را بهتر متوجه شویم، باید این دو مفهوم را به زبان ساده از یکدیگر جدا کنیم. شبکه‌ی بلاک چین در واقع بستر و زیرساخت اصلی است؛ شبیه به خطوط راه‌آهن که شهرها را به هم متصل می‌کند. اما بیت کوین، اولین قطار موفق و پرسرعتی است که روی این خطوط راه‌آهن به حرکت درآمده است.

ایده‌ی اولیه‌ی بلاک چین سال‌ها قبل از بیت کوین در مقالات علمی مطرح شده بود، اما این ساتوشی ناکاموتو بود که در سال ۲۰۰۸ با انتشار وایت پیپر (Whitepaper - یک سند رسمی و علمی که اهداف، مشکلات و نحوه‌ی کارکرد یک پروژه را به طور کامل توضیح می‌دهد) بیت کوین، به این فناوری جان تازه‌ای بخشید. ساتوشی توانست با استفاده از معماری بلاک چین، مشکل بزرگ سیستم‌های مالی یعنی نیاز به واسطه‌هایی مثل بانک‌ها را حل کند. بنابراین، او خالق بیت کوین و کامل‌کننده‌ی پازل بلاک چین در قالب یک سیستم پولی است، اما مخترع و ایده‌پرداز اولیه‌ی زنجیره‌ی بلوکی شخص دیگری است.

آیا یک فرد به تنهایی بلاک چین را اختراع کرده است؟

پاسخ کوتاه به این سوال یک نه قاطعانه است. فناوری‌های بزرگ و تحول‌آفرین معمولا نتیجه‌ی سال‌ها تحقیق و تلاش گروهی از دانشمندان هستند. شبکه‌ی بلاک چین نیز از این قاعده‌ی علمی مستثنی نیست. این شبکه در واقع ترکیبی هوشمندانه از چند دستاورد علمی مختلف است که طی دهه‌های گذشته به صورت جداگانه توسعه یافته‌اند. برای این که فناوری بلاک چین به شکل قدرتمند و امن امروزی خود برسد، دانشمندان مختلفی قطعات این پازل را در طول زمان کشف کرده‌اند. سه قطعه‌ی اصلی این پازل عبارتند از:

• علم رمزنگاری: (Cryptography - دانش کدگذاری و مخفی کردن اطلاعات برای جلوگیری از دسترسی افراد غیرمجاز) پایه‌ی اصلی امنیت در شبکه‌ی بلاک چین، مدیون تلاش‌های متخصصان علم رمزنگاری در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ میلادی است.
• برچسب زمانی: (Timestamp - ثبت دقیق زمان ایجاد یا تغییر یک داده تا کسی نتواند تاریخ آن را جعل کند) ایده‌ی اولیه‌ی زنجیره کردن اطلاعات بر اساس زمان، توسط دو دانشمند سال‌ها قبل از تولد بیت کوین مطرح شد تا امنیت اسناد دیجیتال را بالا ببرد.
• سیستم‌های توزیع‌شده: تلاش برای ساخت شبکه‌ای که به جای یک سرور مرکزی، توسط صدها کامپیوتر در سراسر جهان مدیریت شود، رویایی بود که سال‌ها پیش از بیت کوین در میان جامعه‌ی محققان و برنامه‌نویسان جریان داشت.

بنابراین، شبکه‌ی بلاک چین حاصل یک اختراع یک‌شبه توسط یک فرد خاص نیست، بلکه نتیجه‌ی تکامل و پیوند ایده‌های فوق‌العاده‌ی دانشمندانی است که بذر این فناوری را کاشتند. در بخش بعدی مقاله، به سراغ این پایه‌گذاران خاموش اما به شدت تاثیرگذار می‌رویم تا ببینیم داستان واقعی از کجا شروع شد.

پایه‌گذاران اولیه بلاک چین در دوران قبل از بیت کوین

برای پیدا کردن خالقان واقعی این فناوری، باید سوار ماشین زمان شویم و به سال ۱۹۹۱ میلادی برگردیم؛ یعنی حدود ۱۷ سال قبل از این که ساتوشی ناکاموتو نام بیت کوین را به زبان بیاورد. در آن زمان، اینترنت هنوز در مراحل ابتدایی خود بود و هیچ‌کس به فکر ساخت یک سیستم مالی غیرمتمرکز نبود. اما دانشمندانی وجود داشتند که در حال طراحی و پایه‌گذاری معماری شبکه‌ی بلاک چین بودند.

استوارت هابر و اسکات استورنتا: دانشمندانی که ایده را مطرح کردند

نام استوارت هابر و اسکات استورنتا در تاریخ فناوری به عنوان مخترعان اصلی معماری بلاک چین ثبت شده است. این دو پژوهشگر که در زمینه‌ی رمزنگاری فعالیت می‌کردند، در سال ۱۹۹۱ مقاله‌ی علمی بسیار مهمی منتشر کردند. آن‌ها در این مقاله سیستمی را معرفی کردند که اطلاعات دیجیتال را به صورت زنجیره‌ای از بلوک‌های امن ذخیره می‌کرد. ایده‌ی آن‌ها دقیقا همان چیزی بود که امروز هسته‌ی اصلی شبکه‌ی بلاک چین را تشکیل می‌دهد. آن‌ها راهی پیدا کردند تا داده‌ها به گونه‌ای به یکدیگر متصل و قفل شوند که اگر کسی بخواهد حتی یک حرف را در گذشته تغییر دهد، تمام ساختار به هم بریزد و همه فورا متوجه‌ی این دستکاری بشوند.

هدف اولیه استوارت هابر: جلوگیری از دستکاری اسناد دیجیتال

جالب است بدانید که دغدغه‌ی استوارت هابر و همکارش اصلا خلق پول دیجیتال یا یک سیستم اقتصادی نبود. او نگران یک مشکل ساده اما بسیار خطرناک در دنیای کامپیوترها بود: راحتی تغییر دادن فایل‌های دیجیتال.

در دنیای فیزیکی، اگر شما تاریخ یک نامه‌ی کاغذی را دستکاری کنید، احتمالا با بررسی جوهر یا نوع کاغذ مشخص می‌شود. اما در یک فایل متنی روی رایانه، شما به راحتی می‌توانید تاریخ ایجاد فایل را تغییر دهید بدون اینکه کسی متوجه شود. هابر می‌خواست سیستمی بسازد که کار تایم‌استمپینگ (Timestamping - ثبت زمان دقیق و غیرقابل تغییر یک رویداد یا سند دیجیتال) را به شکلی کاملا امن انجام دهد. او به یک دفترخانه‌ی دیجیتال نیاز داشت تا مُهر زمانی اسناد را طوری ثبت کند که هیچ فردی نتواند آن را به عقب برگرداند یا تاریخ آن را جعل کند.

نقش حیاتی درخت مرکل در شکل‌گیری و تکامل بلاک چین

یک سال بعد، یعنی در سال ۱۹۹۲، یک ارتقای بسیار مهم در سیستم هابر و استورنتا ایجاد شد. آن‌ها فناوری جدیدی به نام درخت مرکل (Merkle Tree - یک ساختار ریاضی که به جای بررسی تک‌تک اطلاعات به صورت جداگانه، آن‌ها را دسته‌بندی و خلاصه‌سازی می‌کند تا تایید آن‌ها بسیار سریع‌تر انجام شود) را به شبکه‌ی خود اضافه کردند.

درخت مرکل که توسط دانشمندی به نام رالف مرکل اختراع شده بود، شبیه به یک پوشه‌ی فشرده‌ساز (Zip) در کامپیوتر شما عمل می‌کرد. تا پیش از آن، سیستم فقط می‌توانست تعداد محدودی از اسناد را در یک بلوک جای دهد. اما با استفاده از این ساختار درختی، توسعه‌دهندگان توانستند چندین سند و داده‌ی مختلف را در یک بلوک واحد جمع‌آوری کنند، بدون اینکه امنیت اطلاعات به خطر بیفتد. این گام بزرگ، سرعت و کارایی شبکه‌ی بلاک چین را به شدت افزایش داد.

تلاش‌های پیش از بیت کوین: سایفرپانک‌ها، هش کش و بیت گلد

بعد از ابداعات هابر و استورنتا، بذر بلاک چین کاشته شد. پس از آن، گروهی از برنامه‌نویسان و دانشمندان مستقل به نام سایفرپانک‌ها (Cypherpunks - فعالان حوزه‌ی تکنولوژی که معتقد بودند حریم خصوصی کاربران باید از طریق کدهای رمزنگاری‌شده در برابر دخالت دولت‌ها محافظت شود) شروع به توسعه‌ی ایده‌های مالی بر روی این بستر امن کردند. در این دوران پرالتهاب، دو پروژه‌ی بسیار مهم متولد شدند که به نوعی جاده‌صاف‌کن بیت کوین بودند:

• پروژه‌ی هش کش (Hashcash): در سال ۱۹۹۷، دانشمندی به نام آدام بک برای جلوگیری از ارسال ایمیل‌های مزاحم و هرزنامه، سیستمی را ابداع کرد. این سیستم از کامپیوتر فرستنده‌ی ایمیل می‌خواست قبل از ارسال پیام، یک پازل ریاضی را حل کند تا ثابت شود یک انسان پشت سیستم است نه یک ربات. این روش بعدها به الگوریتم اثبات کار (Proof of Work - سیستمی که از دستگاه‌ها می‌خواهد برای تایید تراکنش‌ها در شبکه، انرژی مصرف کرده و یک معمای پیچیده‌ی ریاضی را حل کنند) تبدیل شد که امروز امنیت شبکه‌ی بیت کوین را تامین می‌کند.
• پروژه‌ی بیت گلد (Bit Gold): در سال ۱۹۹۸، دانشمند دیگری به نام نیک سابو طرح یک پول دیجیتال غیرمتمرکز به نام بیت گلد را منتشر کرد. سیستم او شباهت بسیار زیادی به بیت کوین امروزی داشت. جالب است بدانید نیک سابو خالق ایده‌ی قرارداد هوشمند (Smart Contract - کدهای برنامه‌نویسی خاصی که به صورت خودکار و بدون نیاز به واسطه‌ی انسانی، شرایط یک توافق را اجرا می‌کنند) نیز هست.

این تلاش‌های پی‌درپی به خوبی نشان می‌دهد که دنیای جذاب رمزارزها حاصل یک مسیر طولانی و پر از آزمون و خطا بوده است؛ مسیری که سال‌ها پیش از تولد ساتوشی ناکاموتوی مرموز آغاز شد.

ساتوشی ناکاموتو و خلق اولین بلاک چین غیرمتمرکز

با ورود به سال ۲۰۰۸ میلادی، جهان درگیر یک بحران مالی بزرگ شد و اعتماد مردم به بانک‌ها و سیستم‌های مالی سنتی به شدت کاهش یافت. درست در همین زمان پرالتهاب بود که شخص یا گروهی ناشناس با نام مستعار ساتوشی ناکاموتو وارد صحنه شد. همان‌طور که در بخش‌های قبلی دیدیم، قطعات پازل از سال‌ها قبل توسط دانشمندان مختلف ساخته شده بود، اما این ساتوشی بود که با هوشمندی تمام، این قطعات را کنار هم قرار داد تا اولین شبکه‌ی بلاک چین کاملا مستقل و کاربردی را خلق کند.

ساتوشی ناکاموتو دقیقا چه چیزی را به ایده اولیه اضافه کرد؟

تا پیش از کارهای ساتوشی، محققانی مثل استوارت هابر توانسته بودند اطلاعات را در زنجیره‌ای از بلوک‌ها قفل کنند، اما شبکه‌ی آن‌ها برای تایید اطلاعات همچنان به یک نهاد مرکزی یا یک سرور اصلی نیاز داشت. شاهکار ساتوشی ناکاموتو این بود که نیاز به این مدیر مرکزی را برای همیشه از بین برد. ساتوشی برای تکمیل این پازل، دو مشکل بزرگ را با یک راهکار طلایی حل کرد:

• حل مشکل دابل اسپندینگ: (Double Spending - خطر خرج کردن دوباره و همزمان یک پول دیجیتال) در دنیای دیجیتال، شما می‌توانید یک عکس را به راحتی کپی کنید و برای صد نفر بفرستید. اگر پول دیجیتال هم به همین راحتی کپی می‌شد، اقتصاد نابود می‌شد. ساتوشی با استفاده از شبکه‌ی بلاک چین کاری کرد که هر سکه فقط و فقط یک بار قابل خرج کردن باشد و تمام اعضای شبکه روی این موضوع نظارت کنند.
• ایجاد اجماع جمعی: او از ایده‌ی اثبات کار (که پیش‌تر در پروژه‌ی هش کش مطرح شده بود) استفاده کرد تا به جای یک مدیر مرکزی، تمام کامپیوترهای متصل به شبکه با حل معماهای ریاضی بر سر درستی تراکنش‌ها به توافق برسند.

به زبان ساده، ساتوشی یک دفتر کل امن را که قبلا اختراع شده بود، برداشت و آن را بین میلیون‌ها نفر توزیع کرد تا همه با هم از آن مراقبت کنند.

ارتباط تاریخی بلاک چین و پیدایش بیت کوین

در اواخر سال ۲۰۰۸، ساتوشی ناکاموتو مقاله‌ی معروف خود را منتشر کرد. او در این مقاله، یک سیستم پول الکترونیکی همتا به همتا (Peer-to-Peer - ارتباط و انتقال مستقیم دارایی بین دو نفر بدون دخالت هیچ واسطه‌ای مثل بانک یا دولت) را معرفی کرد که نام آن را بیت کوین گذاشته بود.

برای این که بیت کوین بتواند بدون نیاز به بانک کار کند، به یک زیرساخت غیرقابل نفوذ نیاز داشت. ساتوشی برای ساخت این زیرساخت، از فناوری بلاک چین استفاده کرد. در واقع، بلاک چین شبیه به سیستم عامل یک گوشی موبایل است و بیت کوین، اولین و معروف‌ترین برنامه‌ی کاربردی است که روی این سیستم عامل نصب و اجرا شد. از آنجا که مردم برای اولین بار نام بلاک چین را در کنار نام بیت کوین شنیدند، این دو مفهوم در ذهن تاریخ به هم گره خوردند.

بلاک پیدایش یا جنسیس بلاک: نقطه صفر در شبکه بیت کوین

هر زنجیره‌ای باید از یک نقطه‌ی اولیه شروع شود. در دنیای بلاک چین، به اولین حلقه‌ی این زنجیره، جنسیس بلاک (Genesis Block - اولین بلوک ایجاد شده در شبکه‌ی بلاک چین که نقطه‌ی صفر و پایه‌ی تمام بلوک‌های بعدی محسوب می‌شود) می‌گویند.

ساتوشی ناکاموتو جنسیس بلاک شبکه‌ی بیت کوین را در تاریخ ۳ ژانویه ۲۰۰۹ میلادی استخراج کرد. این بلوک که در سیستم با شماره‌ی صفر شناخته می‌شود، یک ویژگی بسیار خاص و تاریخی دارد. ساتوشی در کدهای این بلوک، پیام پنهانی را ثبت کرده است که تیتر اول روزنامه‌ی تایمز لندن در همان روز بود: وزیر دارایی در آستانه‌ی دومین کمک مالی به بانک‌ها.

ثبت این تیتر خبری در اولین بلوک شبکه‌ی بیت کوین، یک پیام روشن داشت. ساتوشی می‌خواست نشان دهد که سیستم بانکی سنتی در حال فروپاشی است و جهان به یک سیستم مالی جایگزین، شفاف و متعلق به مردم نیاز دارد؛ سیستمی که روی ستون‌های محکم فناوری بلاک چین بنا شده باشد.

تاریخچه و تکامل فناوری بلاک چین در یک نگاه

برای این که درک بهتری از مسیر پرفراز و نشیب این تکنولوژی داشته باشیم، خوب است نگاهی به تقویم تاریخ بیندازیم. تکامل شبکه‌ی بلاک چین دقیقا شبیه به ساختن یک شهر بزرگ است. در ابتدا همه چیز فقط یک ایده‌ی ساده برای ایمن‌سازی اسناد بود (مثل پی‌ریزی و ساخت پایه‌های یک ساختمان)، اما با گذشت زمان و اضافه شدن فناوری‌های جدید توسط دانشمندان مختلف، این پایه‌ی ساده به یک سیستم مالی جهانی و در نهایت به بستری برای ساخت برنامه‌های پیشرفته و هوشمند تبدیل شد.

جدول زمانی و مراحل توسعه شبکه بلاک چین

در این بخش، برای مرور سریع‌تر و راحت‌تر شما، مهم‌ترین نقاط عطف در تاریخچه‌ی بلاک چین را در قالب یک جدول زمانی دسته‌بندی کرده‌ایم. این جدول نشان می‌دهد که چگونه یک ایده‌ی دانشگاهی به مرور زمان به یکی از مهم‌ترین تکنولوژی‌های قرن تبدیل شد:

همان‌طور که در جدول بالا مشاهده می‌کنید، سال ۲۰۱۵ یک نقطه‌ی عطف بسیار مهم و هیجان‌انگیز است. تا قبل از این سال، اکثر مردم فکر می‌کردند بلاک چین فقط و فقط برای جابه‌جایی پول‌های دیجیتالی مثل بیت کوین کاربرد دارد. اما با معرفی شبکه‌ی اتریوم (Ethereum - یک شبکه‌ی بلاک چین پیشرفته که به برنامه‌نویسان اجازه می‌دهد نرم‌افزارها و خدمات خود را روی آن بسازند)، درهای کاملا جدیدی به روی جهان باز شد.

اتریوم با معرفی قراردادهای هوشمند نشان داد که ما می‌توانیم از امنیت غیرقابل نفوذ شبکه‌ی بلاک چین برای کارهای بسیار پیچیده‌تری مثل خرید و فروش ملک، بیمه، یا حتی رای‌گیری استفاده کنیم. این تکامل باعث شد تا بلاک چین از یک ابزار صرفا مالی، به یک زیرساخت همه‌کاره برای آینده‌ی اینترنت تبدیل شود.