راه‌اندازی ارز دیجیتال ملی در ایران؛ گامی برای مقابله با تحریم‌ها

بانک مرکزی ایران (CBI) اعلام کرده است که در آینده‌ای نزدیک ارز دیجیتال ملی (CBDC) را به نام "ریال دیجیتال" راه‌اندازی خواهد کرد. این خبر توسط محمدرضا فرزین، رئیس بانک مرکزی، در کنفرانس ملی بانکداری مدرن در 25 نوامبر اعلام شد. وی ضمن اشاره به زیرساخت‌های پیشرفته مالی دیجیتال کشور، بر ادامه نوآوری‌ها در مواجهه با تحریم‌ها تأکید کرد.

ارز دیجیتال ملی؛ تلاشی برای به‌روز نگه داشتن سیستم مالی

فرزین در کنفرانس سیستم‌های بانکداری و پرداخت مدرن که در تهران برگزار شد، اعلام کرد که راه‌اندازی CBDC بخشی از تلاش گسترده‌تر برای حفظ شیوه‌های مدرن بانکداری است. وی گفت:

توسعه سیستم‌های بانکی نوآورانه وظیفه‌ای جهانی برای بانک‌های مرکزی است و ما مصمم به انجام این وظیفه در ایران هستیم.

ریال دیجیتال از سال 2018 در حال توسعه است و براساس گزارش‌ها از فناوری متن‌باز Hyperledger Fabric استفاده می‌کند. تا اواسط سال 2023، این پروژه مرحله "پیش‌آزمایشی" را با همکاری بانک‌های بزرگ ایرانی تکمیل کرده بود.
بانک مرکزی ایران در ژوئن گذشته یک پروژه آزمایشی CBDC برای استفاده خرده‌فروشی را در جزیره کیش، که یک منطقه آزاد تجاری با پذیرش 12 میلیون گردشگر سالانه است، آغاز کرد. این پروژه تاکنون بر استفاده داخلی متمرکز بوده و غیرواسطه‌ای عمل می‌کند.

فناوری‌های مالی برای مقابله با تحریم‌ها

فرزین اذعان کرد که تحریم‌های بین‌المللی همچنان "چالشی بزرگ" برای بانک مرکزی ایران محسوب می‌شود، اما پیشرفت‌هایی نیز حاصل شده است. وی به ادغام سیستم‌های پرداخت MIR روسیه و ACU ایران که در اکتبر صورت گرفت اشاره کرد و گفت:

ما به جای SWIFT از این پلتفرم استفاده کرده و روابط خود را با کشورهای عضو BRICS تقویت کرده‌ایم که تا سال 2025 در حال شکل‌دهی به تجارت جهانی هستند.

همچنین، سیستم پرداخت شتاب ایران که تراکنش‌ها را در کمتر از دو ثانیه پردازش می‌کند، از کارآمدترین سیستم‌های منطقه محسوب می‌شود و در مراحل اولیه اتصال به سیستم MIR روسیه قرار دارد.

همکاری ایران و روسیه در پرداخت‌های بین‌المللی

ایران و روسیه علاوه بر سیستم‌های پرداخت، در توسعه محصولات پرداخت فرامرزی دیگر نیز همکاری داشته‌اند، مانند ارز پایدار پشتوانه طلا. ایران همچنین در استفاده از ارزهای دیجیتال برای تجارت بین‌المللی تجربه‌هایی داشته است. با این حال، صرافی‌های ارز دیجیتال با پیامدهایی به دلیل تجارت با ایران و نقض تحریم‌های ایالات متحده مواجه می‌شوند.