متاورس چیست؟( بررسی مفهوم، کاربردها و فرصت‌ها)

متاورس چیست؟

احتمالاً وقتی کلمه‌ی متاورس (Metaverse) را می‌شنوید، یاد بازی‌های ویدیویی پیشرفته یا فیلم‌های علمی-تخیلی می‌افتید. این تصور اشتباه نیست، اما متاورس بسیار فراتر از یک بازی است.

فراتر از یک بازی؛ متاورس به زبان ساده

بیایید اینترنت امروزی را در نظر بگیریم. ما در حال حاضر اینترنت را از طریق صفحه‌های نمایش (مانند موبایل یا لپ‌تاپ) نگاه می‌کنیم. ما در وب‌سایت‌ها می‌چرخیم، در شبکه‌های اجتماعی اسکرول می‌کنیم و ویدیو می‌بینیم. در واقع، ما تماشاگرانی هستیم که به یک دنیای دوبعدی نگاه می‌کنیم.

متاورس، گام بعدی اینترنت است؛ چیزی که به آن «اینترنت تجسم‌یافته» (Embodied Internet) هم می‌گویند.

به زبان ساده: متاورس یک دنیای مجازی سه‌بعدی، مشترک و همیشه فعال است که شما دیگر آن را «نگاه» نمی‌کنید، بلکه «درون» آن زندگی می‌کنید.

در این دنیای جدید، شما یک نماینده‌ی دیجیتال به نام آواتار (Avatar) دارید. با این آواتار می‌توانید با دیگران معاشرت کنید، کار کنید، در کنسرت شرکت کنید، بازی کنید یا حتی دارایی‌های دیجیتال بخرید و بفروشید.

متاورس یک اپلیکیشن یا یک بازی واحد نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از دنیاهای مجازی به هم پیوسته است (مانند وب‌سایت‌های مختلف که همگی اینترنت را می‌سازند) که در آن، تجربیات ما بسیار فراگیرتر و واقعی‌تر از اینترنت امروزی خواهد بود.

تفاوت کلیدی متاورس با اینترنت امروزی (مقایسه جدولی)

برای اینکه تفاوت این دو مفهوم کاملاً شفاف شود، بیایید نگاهی به این مقایسه بیندازیم. اینترنت فعلی ما اغلب به عنوان وب ۲.۰ (Web 2.0) شناخته می‌شود و متاورس، ستون اصلی چیزی است که آن را وب ۳.۰ (Web 3.0) می‌نامند:

ویژگی	اینترنت امروزی (وب ۲.۰)	متاورس (وب ۳.۰)
تجربه و تعامل	دوبعدی (2D) - ما به محتوا «نگاه» می‌کنیم.	سه‌بعدی (3D) و فراگیر - ما «درون» محتوا هستیم.
هویت	پروفایل‌های جداگانه در پلتفرم‌های مختلف (مانند حساب گوگل، حساب اینستاگرام).	یک هویت دیجیتال واحد (آواتار) که می‌تواند بین دنیاهای مختلف جابجا شود.
مالکیت	محتوای ما (عکس‌ها، پست‌ها) واقعاً در کنترل شرکت‌های بزرگ است.	مالکیت واقعی و قابل اثبات دارایی‌های دیجیتال (مانند لباس، زمین، هنر) از طریق NFTها.
اقتصاد	اقتصاد متمرکز؛ درآمدزایی عمدتاً از طریق تبلیغات توسط پلتفرم‌ها.	اقتصاد غیرمتمرکز و کاربرمحور؛ کاربران مستقیماً مالک دارایی‌های خود هستند و می‌توانند کسب درآمد کنند.
مثال	شبکه‌های اجتماعی، وب‌سایت‌های فروشگاهی.	دنیاهای مجازی مانند دیسنترالند (Decentraland) یا کنسرت‌های مجازی.

متاورس چه ویژگی‌هایی دارد؟ (ستون‌های اصلی دنیای جدید)

متاورس فقط یک دنیای مجازی ساده نیست. برای اینکه یک محیط دیجیتال واقعاً «متاورس» نامیده شود، باید چند ویژگی اساسی داشته باشد. این ویژگی‌ها ستون‌هایی هستند که این دنیای جدید را می‌سازند و آن را از بازی‌های آنلاین امروزی متمایز می‌کنند:

حضور (Presence): حس واقعی «بودن» در یک فضای دیگر

این مهم‌ترین و شاید ملموس‌ترین ویژگی متاورس است. «حضور» یعنی شما حس کنید واقعاً «آنجا» هستید، نه اینکه صرفاً از پشت یک صفحه نمایش به چیزی نگاه می‌کنید.

مثال ساده: وقتی در یک تماس تصویری هستید، شما به دوستتان «نگاه» می‌کنید؛ اما در متاورس، این‌طور طراحی شده که شما حس کنید «کنار» او نشسته‌اید و در یک فضای مشترک حضور دارید.

این حس غوطه‌وری (Immersion)، که اغلب با فناوری‌هایی مانند عینک‌های واقعیت مجازی (VR) تقویت می‌شود، به تعاملات شما در آن دنیای دیجیتال، معنای واقعی‌تری می‌بخشد.

پایداری (Persistence): دنیایی که هرگز خاموش نمی‌شود

برخلاف یک بازی ویدیویی که شما آن را «شروع» و «تمام» می‌کنید، یا یک تماس گروهی که با خروج آخرین نفر «پایان» می‌یابد، متاورس همیشه روشن، فعال و پایدار است.

دنیای متاورس یک جریان زنده و مداوم است. وقتی شما از سیستم خارج می‌شوید، آن دنیا به زندگی خود ادامه می‌دهد؛ دیگران هنوز در حال تعامل هستند، رویدادها اتفاق می‌افتند و اقتصاد آن فعال است. درست مانند دنیای واقعی که وقتی شما می‌خوابید، متوقف نمی‌شود.

تعامل‌پذیری (Interoperability): اتصال دنیاهای مختلف به یکدیگر

این یکی از ویژگی‌های کلیدی (و البته پیچیده‌ترین چالش) متاورس است. «تعامل‌پذیری» یعنی شما بتوانید هویت (آواتار) و دارایی‌های دیجیتال خود (مانند یک لباس، یک ماشین یا یک اثر هنری) را آزادانه بین دنیاهای متاورسی مختلف جابجا کنید.

مثال ساده: در اینترنت امروزی، شما نمی‌توانید یک آیتمی (Skin) را که در بازی «الف» خریده‌اید، به بازی «ب» منتقل کنید، چون آن آیتم متعلق به شرکت سازنده‌ی بازی «الف» است.

در متاورس: هدف این است که شما مالک واقعی آن آیتم (که معمولاً یک توکن غیرمثلی (NFT) است) باشید و بتوانید آن را در پلتفرم‌های مختلفی که از آن استاندارد پشتیبانی می‌کنند، استفاده کنید.

اقتصاد درون‌زا (Economy): امکان مالکیت و کسب درآمد

متاورس فقط برای سرگرمی نیست؛ بلکه یک اقتصاد کامل و پویا دارد. در این دنیا، کاربران می‌توانند با استفاده از خرید ارزهای دیجیتال، فروش آن و NFTها، واقعاً مالک دارایی‌های خود باشند.

این مالکیت دیجیتال به کاربران اجازه می‌دهد تا:

• چیزهایی خلق کنند (مانند لباس برای آواتارها، ساختمان یا آثار هنری).
• آنها را بخرند و بفروشند.
• خدماتی ارائه دهند (مانند میزبانی یک رویداد) و در ازای آن پول (به شکل رمزارز) دریافت کنند.

این ویژگی، متاورس را از یک سرگرمی ساده به یک پلتفرم اقتصادی و اجتماعی تبدیل می‌کند که در آن امکان ایجاد شغل و کسب درآمد واقعی وجود دارد.

دنیای متاورس از چه اجزایی ساخته شده است؟ (فناوری‌های کلیدی)

متاورس یک مفهوم جادویی نیست، بلکه مانند یک ساختمان بزرگ است که از ترکیب چندین فناوری کلیدی ساخته می‌شود. این فناوری‌ها دست به دست هم می‌دهند تا آن تجربه‌ی فراگیر، پایدار و اقتصادی را که در بخش قبل گفتیم، ممکن سازند.

در ادامه، چهار ستون اصلی سازنده‌ی متاورس را بررسی می‌کنیم.

هویت دیجیتال شما: آواتار (Avatar) چیست و چه نقشی دارد؟

آواتار، نماینده‌ی دیجیتال و سه‌بعدی شما در متاورس است. اگر در اینترنت امروزی هویت شما با «پروفایل» (مانند عکس پروفایل اینستاگرام یا اکانت گوگل) شناخته می‌شود، در متاورس هویت شما یک «آواتار» است.

این آواتار، گذرنامه‌ی شما برای ورود به دنیاهای مجازی است. شما می‌توانید آن را شبیه به ظاهر واقعی خودتان بسازید یا یک هویت کاملاً فانتزی و خلاقانه برای خود خلق کنید. این شما هستید که از طریق آواتار خود در متاورس حرکت می‌کنید، صحبت می‌کنید، با دیگران تعامل دارید و احساسات خود را نشان می‌دهید.

دنیای فراگیر (Immersion): نقش واقعیت مجازی (VR) و واقعیت افزوده (AR)

این دو فناوری، پل ارتباطی بین دنیای واقعی ما و دنیای دیجیتال متاورس هستند. وظیفه‌ی آن‌ها ایجاد همان «حس حضور» است که قبلاً به آن اشاره کردیم.

• واقعیت مجازی (Virtual Reality یا VR): این فناوری شما را کاملاً از دنیای واقعی جدا می‌کند و به صورت ۱۰۰٪ در دنیای مجازی غوطه‌ور می‌سازد. با استفاده از یک هدست (مانند عینک‌های VR)، شما به جای دیدن یک صفحه نمایش، مستقیماً «درون» آن محیط سه‌بعدی قرار می‌گیرید.
• واقعیت افزوده (Augmented Reality یا AR): این فناوری، دنیای واقعی را حذف نمی‌کند، بلکه اطلاعات و اشیای دیجیتال را به دنیای واقعی «اضافه» می‌کند. (مانند بازی معروف پوکمون گو (Pokémon Go) یا فیلترهای اینستاگرام). در متاورس، از AR می‌توان برای نمایش اطلاعات، مسیریابی یا دیدن آثار هنری دیجیتال در اتاق نشیمن خانه‌ی شما استفاده کرد.

اقتصاد و مالکیت: چرا متاورس به بلاک چین و ارزهای دیجیتال نیاز دارد؟

این بخش، قلب تپنده‌ی متاورس و دلیل اصلی علاقه‌ی فعالان حوزه‌ی رمزارز به آن است. متاورس برای اینکه یک اقتصاد کامل، مستقل و مبتنی بر مالکیت واقعی باشد، به یک زیرساخت قابل اعتماد نیاز دارد. اینجاست که بلاک چین و ابزارهای آن وارد می‌شوند:

• بلاک چین (Blockchain): زیربنای اعتماد و مالکیت

بلاک چین را به عنوان «دفتر کل» یا «زیربنای» اصلی اقتصاد متاورس در نظر بگیرید. در اینترنت امروزی، مالکیت واقعی وجود ندارد؛ همه‌چیز در سرورهای شرکت‌های بزرگی مانند گوگل یا فیسبوک ذخیره می‌شود. اما بلاک چین (یک دفتر کل توزیع‌شده، امن و غیرقابل تغییر) این مدل را تغییر می‌دهد.

کاربرد اصلی بلاک چین در متاورس، ایجاد یک سیستم شفاف و غیرمتمرکز برای ثبت مالکیت است. این فناوری به ما «مالکیت واقعی دیجیتال» می‌دهد؛ یعنی دارایی‌های شما (مانند زمین، لباس یا هنر) واقعاً برای خودتان است، نه برای یک شرکت متمرکز.

• ارزهای دیجیتال و NFT ها: ابزارهای اقتصادی روی بلاک چین

اگر بلاک چین زیربنا است، این دو، ابزارهایی هستند که اقتصاد متاورس را روی آن به گردش در می‌آورند:

• • ارزهای دیجیتال (Cryptocurrencies): این‌ها پول رایج در متاورس هستند. شما برای خرید زمین، لباس برای آواتارتان یا بلیت کنسرت، از رمزارزهایی مانند مانا (MANA) در دیسنترالند یا سند (SAND) در سندباکس استفاده می‌کنید.
  • توکن‌های غیرمثلی (NFTs): این‌ها سند مالکیت دیجیتال دارایی‌های شما هستند. وقتی شما یک زمین یا یک لباس در متاورس می‌خرید، در واقع یک NFT دریافت می‌کنید که در کیف پول دیجیتال شما ذخیره می‌شود. این NFT روی بلاک چین (همان زیربنای اصلی) ثبت شده و به همه ثابت می‌کند که شما مالک انحصاری آن دارایی هستید.

هوش مصنوعی (AI): چگونه به واقعی‌تر شدن متاورس کمک می‌کند؟

اگر بلاک چین را زیرساخت اقتصادی متاورس بدانیم، هوش مصنوعی (Artificial Intelligence) مغز متفکر و نیروی محرکه‌ی آن برای پویایی و واقعی‌تر شدن است.

• ساخت دنیاهای پویا: هوش مصنوعی می‌تواند به ساخت سریع‌تر و هوشمندانه‌تر محیط‌های سه‌بعدی، مناظر و اشیا کمک کند.
• آواتارهای هوشمند: AI می‌تواند به آواتارها کمک کند تا حرکات و حالات چهره‌ی طبیعی‌تری داشته باشند.
• شخصیت‌های غیرقابل بازی (NPCs): این‌ها شخصیت‌های کامپیوتری داخل متاورس هستند (مانند فروشنده‌ی یک فروشگاه مجازی یا راهنمای یک موزه). هوش مصنوعی باعث می‌شود این NPCها رفتاری هوشمند، طبیعی و غیرتکراری داشته باشند و بتوانند با شما مکالمات واقعی برقرار کنند.

در متاورس چه کارهایی می‌توان انجام داد؟ (کاربردهای اصلی)

حالا که با تعریف و اجزای سازنده‌ی متاورس آشنا شدیم، سوال اصلی این است: در عمل چه کارهایی می‌توان در این دنیا انجام داد؟ متاورس فقط یک فضای خالی نیست، بلکه بستری برای فعالیت‌های گوناگون است که برخی از آن‌ها همین حالا هم در حال اجرا هستند و برخی دیگر در آینده فراگیر خواهند شد.

بازی و سرگرمی (GameFi و Play-to-Earn)

این ملموس‌ترین و محبوب‌ترین کاربرد متاورس در حال حاضر است. اما بازی در متاورس یک تفاوت اساسی با بازی‌های سنتی دارد. به لطف بلاک چین، مفهوم جدیدی به نام «GameFi» (ترکیبی از کلمات بازی و امور مالی) و «Play-to-Earn» (بازی کن و کسب درآمد کن) شکل گرفته است.

در این مدل، شما دیگر فقط برای سرگرمی بازی نمی‌کنید. آیتم‌هایی که در بازی به دست می‌آورید (مانند یک شمشیر، یک لباس خاص یا یک موجود) به شکل توکن غیرمثلی (NFT) واقعاً به شما تعلق دارند. شما می‌توانید این دارایی‌های دیجیتال را در بازارهای واقعی به دیگران بفروشید و در ازای آن ارز دیجیتال (که قابل نقد شدن است) دریافت کنید.

خرید و فروش زمین مجازی و NFTها

همان‌طور که در دنیای واقعی املاک و مستغلات داریم، در متاورس هم «املاک مجازی» (Virtual Real Estate) وجود دارد. پروژه‌هایی مانند دیسنترالند (Decentraland) به شما اجازه می‌دهند که قطعات زمین مجازی را به شکل NFT خریداری کنید.

کاربران می‌توانند روی این زمین‌ها، گالری هنری (برای نمایش NFTهای هنری)، فروشگاه، دفتر کار مجازی یا فضایی برای برگزاری رویداد و کنسرت بسازند. این زمین‌ها می‌توانند در طول زمان ارزش پیدا کنند، اجاره داده شوند یا خرید و فروش شوند و به این ترتیب، یک اقتصاد کامل را حول محور املاک دیجیتال شکل دهند.

محیط‌های کاری، آموزشی و برگزاری کنسرت‌های مجازی

متاورس می‌تواند آینده‌ی دورکاری (Remote Work) باشد. به جای جلسات ویدیویی دوبعدی خسته‌کننده (مانند زوم یا گوگل میت)، شرکت‌ها می‌توانند دفاتر کار مجازی سه‌بعدی داشته باشند. کارمندان می‌توانند با آواتارهای خود در این دفاتر حاضر شوند، در اتاق کنفرانس جلسه بگذارند و حس همکاری و «حضور» واقعی‌تری را تجربه کنند.

همین ایده در آموزش هم کاربرد دارد؛ دانشجویان پزشکی می‌توانند یک جراحی مجازی را بارها تمرین کنند یا دانش‌آموزان تاریخ می‌توانند در یک بازسازی سه‌بعدی از روم باستان قدم بزنند. علاوه بر این، برگزاری کنسرت‌های مجازی و رویدادهای بزرگ (که هنرمندان معروفی قبلاً در پلتفرم‌هایی مانند فورتنایت اجرا کرده‌اند) یکی دیگر از کاربردهای جذاب متاورس است.

تعاملات اجتماعی و ساخت جوامع جدید

در نهایت، متاورس یک شبکه‌ی اجتماعی غول‌پیکر و سه‌بعدی است. این فضا، تکامل‌یافته‌ی شبکه‌های اجتماعی امروزی خواهد بود. به جای لایک کردن عکس یا نوشتن کامنت، شما می‌توانید با آواتار دوستان خود ملاقات کنید، به یک کافه‌ی مجازی بروید، با هم در یک دنیای جدید ماجراجویی کنید یا صرفاً در یک فضای مشترک به گفتگو بنشینید.

این فضاها امکان شکل‌گیری جوامع (Communities) جدیدی را بر اساس علایق مشترک (مانند هنر، موسیقی یا یک پروژه‌ی رمزارزی خاص) فراهم می‌کنند که می‌توانند بسیار عمیق‌تر و پویاتر از گروه‌های چت امروزی باشند.

آشنایی با چند پروژه معروف متاورسی (به عنوان مثال)

تا اینجا با مفاهیم تئوریک متاورس آشنا شدیم. اما این دنیاها در عمل چه شکلی هستند؟ پروژه‌های زیادی در حال ساخت متاورس‌های خود هستند که هر کدام ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارند.

درک نحوه‌ی کار این پروژه‌ها به شما کمک می‌کند تا ببینید مفاهیمی مانند اقتصاد درون‌زا، NFTها و حاکمیت غیرمتمرکز، چگونه در عمل پیاده‌سازی می‌شوند. در ادامه سه مورد از معروف‌ترین پروژه‌های متاورسی در دنیای رمزارز را به عنوان مثال بررسی می‌کنیم.

دیسنترالند (Decentraland)؛ یک دنیای غیرمتمرکز

دیسنترالند (Decentraland) یکی از اولین و معروف‌ترین دنیاهای مجازی سه‌بعدی است که کاملاً بر بستر بلاک چین اتریوم (Ethereum) ساخته شده است.

نکته‌ی کلیدی دیسنترالند این است که هیچ شرکت یا مدیر مرکزی آن را کنترل نمی‌کند؛ بلکه تماماً توسط کاربرانش اداره می‌شود. این یعنی یک دنیای مجازی واقعاً «غیرمتمرکز» (Decentralized) است.

اقتصاد این پلتفرم بر پایه‌ی دو توکن اصلی استوار است:

• LAND: این‌ها قطعات زمین مجازی در دنیای دیسنترالند هستند. هر قطعه‌ی زمین، یک توکن غیرمثلی (NFT) منحصربه‌فرد است که سند مالکیت آن در بلاک چین ثبت شده و قابل خرید و فروش است. مالکان می‌توانند در زمین خود هر چیزی که می‌خواهند (مانند گالری، فروشگاه یا فضای بازی) بسازند.
• MANA: این ارز دیجیتال اصلی پلتفرم است. شما برای خرید LAND، لباس برای آواتارتان یا سایر خدمات و آیتم‌های درون بازی، از توکن مانا (MANA) استفاده می‌کنید. علاوه بر این، MANA یک توکن حاکمیتی (Governance Token) هم هست؛ یعنی دارندگان آن می‌توانند در مورد آینده و قوانین دنیای دیسنترالند رأی بدهند (خرید مانا (دیسنترالند))

سندباکس (The Sandbox)؛ تمرکز بر خلاقیت کاربران

سندباکس (The Sandbox) یکی دیگر از دنیاهای مجازی بسیار محبوب است که شباهت‌هایی به بازی معروف ماینکرفت (Minecraft) دارد، اما با قدرت بلاک چین.

تمرکز اصلی سندباکس روی «خلاقیت کاربران» و محتوای تولید شده توسط کاربر (User-Generated Content) است. این پلتفرم ابزارهای قدرتمند و رایگانی (مانند VoxEdit برای ساخت مدل‌های سه‌بعدی و Game Maker برای ساخت بازی) در اختیار کاربران قرار می‌دهد تا خودشان بتوانند آیتم‌های سه‌بعدی و حتی بازی‌های کامل بسازند، آن‌ها را به NFT تبدیل کنند و در بازار به فروش برسانند.

مانند دیسنترالند، اقتصاد سندباکس نیز بر پایه‌ی توکن‌ها استوار است:

• SAND: این رمزارز اصلی و همه‌کاره‌ی سندباکس است. از سند (SAND) برای خرید زمین (LAND)، خرید آیتم‌های ساخته شده توسط دیگران و همچنین به عنوان توکن حاکمیتی برای مشارکت در تصمیم‌گیری‌های پلتفرم استفاده می‌شود.

اکسی اینفینیتی (Axie Infinity)؛ بازی و کسب درآمد

اکسی اینفینیتی (Axie Infinity) شاید کمی متفاوت باشد. این پروژه بیشتر شبیه به یک بازی کامل با قوانین مشخص است تا یک دنیای مجازی باز مانند دیسنترالند.

اکسی، پیشگام و محبوب‌ترین نمونه‌ی مدل «بازی کن و کسب درآمد کن» (Play-to-Earn یا P2E) در دنیای رمزارز است. این بازی که با الهام از پوکمون (Pokémon) ساخته شده، به بازیکنان اجازه می‌دهد موجودات بامزه‌ای به نام اکسی (Axie) را که هر کدام یک NFT هستند، جمع‌آوری، پرورش (Breed) و در مبارزات شرکت دهند.

نکته‌ی جذاب اکسی اینفینیتی، سیستم اقتصادی منحصربه‌فرد آن است که از دو توکن استفاده می‌کند:

• AXS (Axie Infinity Shards): این توکن حاکمیتی اصلی است. دارندگان AXS می‌توانند در مورد آینده‌ی بازی و نحوه‌ی مدیریت خزانه‌ی پروژه رأی بدهند (خرید اکسی اینفینیتی).
• SLP (Smooth Love Potion): این توکن «پاداش» بازی است. بازیکنان با برنده شدن در مبارزات، SLP به دست می‌آورند. از SLP برای پرورش و تولید اکسی‌های جدید استفاده می‌شود. این مدل باعث شد میلیون‌ها نفر در سراسر جهان بتوانند از طریق بازی کردن، درآمد واقعی کسب کنند.

فرصت‌ها و چالش‌های متاورس (آینده روشن است اما بی‌خطر نیست)

متاورس، مانند هر تکنولوژی بزرگ و نوظهوری (مثل خود اینترنت در دهه ۹۰ میلادی)، مجموعه‌ای از فرصت‌های هیجان‌انگیز و چالش‌های جدی را پیش روی ما قرار می‌دهد. درک این دو روی سکه به ما کمک می‌کند تا دیدگاه واقع‌بینانه‌تری نسبت به آینده‌ی این فضا داشته باشیم.

فرصت‌ها:

پتانسیل متاورس برای تغییر زندگی ما بسیار زیاد است و می‌تواند اقتصاد و تعاملات اجتماعی را متحول کند.

• خلق اقتصاد دیجیتال جدید (مشاغل و درآمدها)

متاورس فقط یک فضای سرگرمی نیست، بلکه یک پلتفرم اقتصادی کامل است. همان‌طور که اینترنت مشاغلی مانند «طراح وب» یا «ادمین شبکه‌های اجتماعی» را خلق کرد، متاورس نیز در حال ایجاد مشاغل کاملاً جدید است.

افراد می‌توانند به عنوان «معمار ساختمان‌های مجازی»، «طراح مد دیجیتال» (برای لباس‌های آواتارها) یا «مدیر برگزاری رویداد» در دنیاهای مجازی فعالیت کنند. این «اقتصاد خالق» (Creator Economy) به کاربران اجازه می‌دهد تا مستقیماً از خلاقیت خود و ساخت دارایی‌های دیجیتال کسب درآمد کنند.

• تحول در آموزش و همکاری از راه دور

پتانسیل متاورس در آموزش و دورکاری فوق‌العاده است. به جای جلسات ویدیویی دوبعدی، تیم‌ها می‌توانند در دفاتر مجازی سه‌بعدی با هم ملاقات کنند و حس «حضور» واقعی داشته باشند.

در آموزش، دانشجویان پزشکی می‌توانند جراحی‌های پیچیده را در محیطی امن تمرین کنند یا دانش‌آموزان می‌توانند به سفرهای میدانی مجازی (Virtual Field Trips) بروند و مثلاً در بازسازی سه‌بعدی روم باستان قدم بزنند.

• گسترش بازارهای جدید (مانند NFT و املاک مجازی)

متاورس بازارهای کاملاً جدیدی را بر پایه‌ی مالکیت دیجیتال (که توسط NFTها تضمین می‌شود) ایجاد کرده است. بازار املاک مجازی (Virtual Real Estate) در پلتفرم‌هایی مانند دیسنترالند نمونه‌ای بارز است؛ جایی که قطعات زمین دیجیتال به قیمت‌های بسیار بالایی خرید و فروش می‌شوند. بازارهای هنر دیجیتال، آیتم‌های کلکسیونی و دارایی‌های درون بازی، همگی فرصت‌های جدیدی برای سرمایه‌گذاری و تجارت ایجاد می‌کنند.

چالش‌ها:

با وجود همه‌ی این هیجانات، موانع بزرگی بر سر راه پذیرش همگانی متاورس وجود دارد که نباید آن‌ها را نادیده گرفت.

• هزینه بالای تجهیزات (مانند عینک‌های VR)

اگرچه می‌توان با کامپیوترهای معمولی هم وارد برخی متاورس‌ها شد، اما تجربه‌ی کامل و «فراگیر» (Immersive) متاورس، نیازمند تجهیزات گران‌قیمتی مانند هدست‌های واقعیت مجازی (VR Headsets) پیشرفته و سیستم‌های کامپیوتری قدرتمند است. این هزینه‌ی ورودی بالا، می‌تواند مانع بزرگی برای دسترسی عموم مردم باشد.

• مسائل مربوط به امنیت و حریم خصوصی

در اینترنت امروزی، ما نگران اطلاعات متنی و کلیک‌های خود هستیم. در متاورس، شرکت‌ها می‌توانند حرکات بدن، واکنش‌های چهره‌ای و حتی الگوهای گفتاری ما را ردیابی کنند. این سطح از جمع‌آوری داده، نگرانی‌های بسیار جدی در مورد حریم خصوصی (Privacy) ایجاد می‌کند.

همچنین، کلاهبرداری‌ها، سرقت هویت (آواتار) و دارایی‌های دیجیتال (NFTها) از چالش‌های امنیتی بزرگ این فضا هستند.

• چالش‌های قانونی و عدم پذیرش همگانی

قوانین دنیای واقعی هنوز برای دنیای مجازی آماده نیستند. سوالات پیچیده‌ای وجود دارد: اگر در متاورس جرمی اتفاق بیفتد، کدام قانون (دنیای واقعی یا قوانین پلتفرم) حاکم است؟ مالکیت دارایی‌های دیجیتال پس از مرگ چه می‌شود؟

علاوه بر این، هنوز مشخص نیست که آیا عموم مردم، فراتر از جامعه‌ی گیمرها و علاقه‌مندان به رمزارز، آماده‌ی پذیرش و صرف زمان طولانی در یک دنیای کاملاً مجازی هستند یا خیر.

آینده متاورس؛ آیا این فقط یک ترند زودگذر است؟

این یک سوال بسیار به‌جا و منطقی است. بعد از هیاهوی عظیم سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲، به‌خصوص زمانی که فیسبوک نام خود را به متا (Meta) تغییر داد، به نظر می‌رسد تب متاورس کمی فروکش کرده و توجه‌ها به سمت هوش مصنوعی (AI) جلب شده است. بسیاری می‌پرسند: «پس چه اتفاقی برای متاورس افتاد؟»

حقیقت این است که آن هیجان اولیه، احتمالاً کمی اغراق‌آمیز بود. چشم‌انداز دنیایی که در آن همه ما تمام روز عینک‌های واقعیت مجازی به چشم داریم، نه عملی بود و نه مطلوب. این اتفاق در تاریخ فناوری بسیار رایج است؛ برای مثال، چیزی شبیه به حباب دات-کام (Dot-com bubble) در اوایل سال ۲۰۰۰. آن حباب ترکید، اما فناوری زیربنایی آن (یعنی خود اینترنت) از بین نرفت، بلکه بالغ شد، تکامل یافت و در نهایت دنیای ما را تغییر داد.

بسیاری از کارشناسان معتقدند متاورس آن «ترند زودگذر» (Trend) نبود، بلکه یک «چشم‌انداز بلندمدت» (Long-term Vision) است. در حال حاضر، این فضا از فاز «هیاهو» (Hype) عبور کرده و وارد فاز «ساخت‌وساز» (Building Phase) شده است. شرکت‌ها اکنون کمتر تبلیغات می‌کنند و بیشتر در حال کار بر روی زیرساخت‌های فنی، توسعه‌ی سخت‌افزارهای بهتر و ارزان‌تر، و حل چالش‌های پیچیده‌ای مانند «تعامل‌پذیری» (Interoperability یا قابلیت همکاری بین پلتفرم‌های مختلف) هستند.

آینده‌ی متاورس احتمالاً شبیه به یک «انفجار بزرگ» و ناگهانی نخواهد بود، بلکه بیشتر شبیه به یک «تکامل تدریجی» است. اینترنت امروزی (وب ۲.۰) ناپدید نمی‌شود، بلکه به‌آرامی با ویژگی‌های سه‌بعدی، فراگیر و مبتنی بر مالکیت (وب ۳.۰) ترکیب خواهد شد. بنابراین، متاورس یک ترند زودگذر نبود؛ بلکه چشم‌اندازی است که رسیدن به آن بسیار طولانی‌تر و پیچیده‌تر از آن چیزی بود که در ابتدا تصور می‌شد. اینترنتِ آینده احتمالاً ترکیبی هوشمندانه از دنیای دوبعدی امروزی ما و فضاهای سه‌بعدی متاورسی خواهد بود.

منابع:

Techscience

Binance

Xrtoday

Imascono

Kraken