کیف پول Watch-Only چیست؟ راهنمای جامع کاربردها و آموزش ساخت

تصور کنید در یک سفر کاری هستید یا از یک شبکه وای‌فای عمومی در یک کافه استفاده می‌کنید و نیاز دارید وضعیت سبد سرمایه‌گذاری خود را چک کنید. وارد کردن کلید خصوصی کیف پول سخت‌افزاری یا اصلی در چنین محیط ناامنی، دقیقا معادل باز گذاشتن در گاوصندوق است. در این شرایط، دسترسی فقط-مشاهده‌ای به شما اجازه می‌دهد بدون کوچک‌ترین ریسک هک شدن، روی دارایی‌های خود نظارت کامل داشته باشید. در ادامه این مطلب، نحوه عملکرد این سیستم هوشمند را بررسی می‌کنیم و به شما نشان می‌دهیم چطور با ساخت یک کیف پول واچ اونلی، امنیت دارایی‌های خود را به سطح جدیدی ارتقا دهید.

کیف پول Watch-Only چیست؟

ورود به دنیای رمزارزها گاهی پر از اصطلاحات عجیب و ناآشنا است، اما درک بسیاری از آن‌ها با یک مثال ساده بسیار راحت می‌شود. کیف پول واچ اونلی (Watch-Only) دقیقا یکی از همین مفاهیم است. به زبان خیلی ساده، این نوع کیف پول ارز دیجیتال به شما اجازه می‌دهد که موجودی و تاریخچه‌ی تراکنش‌های یک حساب ارز دیجیتال را ببینید، اما به هیچ وجه نمی‌توانید از آن پولی برداشت کنید یا ارزی را به جای دیگری بفرستید. در واقع شما فقط یک تماشاگر هستید.

آشنایی با مفهوم آدرس‌های فقط-مشاهده‌ای در ارزهای دیجیتال

برای درک بهتر آدرس‌های فقط-مشاهده‌ای، تصور کنید یک گاوصندوق شیشه‌ای در اختیار دارید. شما می‌توانید به راحتی داخل این گاوصندوق را نگاه کنید، تعداد سکه‌ها و اسکناس‌های داخل آن را بشمارید و حتی ببینید چه کسی به آن پول اضافه می‌کند؛ اما کلید باز کردن در این گاوصندوق شیشه‌ای را ندارید.

در شبکه‌ی بلاک‌چین (دفتر کل توزیع شده و شفافی که اطلاعات تمام تراکنش‌ها را برای همیشه ثبت می‌کند)، تمام اطلاعات مالی به صورت عمومی قابل مشاهده است. آدرس‌های فقط-مشاهده‌ای از همین ویژگی شفافیت استفاده می‌کنند. شما با داشتن آدرس یک کیف پول، می‌توانید آن را در یک نرم‌افزار وارد کنید و بدون اینکه صاحب اصلی آن حساب باشید یا رمز عبور آن را بدانید، تمام اتفاقات مالی آن آدرس را زیر نظر بگیرید.

نحوه عملکرد کیف پول Watch-Only و تفاوت آن با کیف پول‌های معمولی

نحوه‌ی کارکرد این کیف پول‌ها بسیار ساده و بر پایه‌ی خواندن اطلاعات است. وقتی شما یک کیف پول معمولی می‌سازید، نرم‌افزار به شما اجازه می‌دهد که هم دارایی‌های خود را ببینید و هم آن‌ها را مدیریت کنید. اما وقتی همان کیف پول را به صورت واچ اونلی به نرم‌افزاری متصل می‌کنید، اپلیکیشن فقط به شبکه‌ی بلاک‌چین متصل می‌شود و اطلاعات مربوط به آن آدرس خاص را می‌خواند و روی صفحه‌ی نمایشگر به شما نشان می‌دهد. برای روشن‌تر شدن موضوع، بیایید تفاوت‌های اصلی این دو را بررسی کنیم:

• دسترسی به دارایی: در کیف پول معمولی شما مدیر کامل دارایی هستید و می‌توانید هر زمان که خواستید ارزهای خود را بفروشید یا انتقال دهید. اما در نسخه‌ی واچ اونلی، دسترسی شما فقط در حد خواندن اطلاعات است و امکان هیچ‌گونه جابه‌جایی مالی وجود ندارد.
• خطر سرقت: اگر کسی به موبایل یا رایانه‌ی شما نفوذ کند و کیف پول معمولی شما را باز کند، می‌تواند تمام سرمایه‌ی شما را به سرقت ببرد. اما اگر هکرها به نرم‌افزاری که کیف پول واچ اونلی روی آن نصب است دسترسی پیدا کنند، هیچ کاری نمی‌توانند انجام دهند؛ چون ابزار لازم برای انتقال وجه در این نسخه وجود ندارد.

کلید عمومی در برابر کلید خصوصی؛ چرا واچ اونلی به کلید خصوصی نیاز ندارد؟

برای اینکه بفهمیم چرا در حالت فقط-مشاهده‌ای نمی‌توانیم پولی جابه‌جا کنیم، باید با دو مفهوم بسیار مهم در دنیای کریپتو آشنا شویم. تمام کیف پول‌های ارز دیجیتال بر اساس دو کلید کار می‌کنند:

• کلید عمومی (Public Key): این کلید دقیقا شبیه به شماره حساب بانکی یا شماره کارت شما است. شما می‌توانید این شماره را با خیال راحت به دوستانتان بدهید تا برای شما پول واریز کنند. دانستن این کلید توسط دیگران هیچ خطری برای سرمایه‌ی شما ندارد.
• کلید خصوصی (Private Key): این کلید دقیقا مانند رمز دوم یا پین‌کد کارت عابربانک شما است (همان رشته حروف و اعدادی که به عنوان کلمات بازیابی به شما داده می‌شود). هر کسی که این کلید را داشته باشد، صاحب مطلق تمام پول‌های داخل آن حساب است و می‌تواند تراکنش‌ها را امضا و تایید کند.

کیف پول Watch-Only فقط و فقط با کلید عمومی کار می‌کند. از آنجایی که شبکه‌ی بلاک‌چین شفاف است، نرم‌افزار با داشتن کلید عمومی (همان شماره حساب) می‌تواند برود و بگردد که چقدر پول در این حساب وجود دارد و چه تراکنش‌هایی انجام شده است. اما چون شما کلید خصوصی (رمز عبور) را به نرم‌افزار نداده‌اید، هیچ‌کس نمی‌تواند دستور انتقال یا برداشت صادر کند. به همین دلیل است که استفاده از این روش بسیار امن است.

جدول مقایسه امکانات کیف پول عادی و کیف پول Watch-Only

برای اینکه یک تصویر کلی و سریع از تفاوت‌های این دو نوع کیف پول داشته باشید، می‌توانید به جدول زیر نگاه کنید:

ویژگی	کیف پول معمولی	کیف پول Watch-Only
مشاهده موجودی حساب	بله	بله
مشاهده تاریخچه تراکنش‌ها	بله	بله
امکان دریافت ارز دیجیتال	بله (از طریق ارائه آدرس)	بله (آدرس عمومی وجود دارد)
امکان ارسال و برداشت دارایی	بله	خیر
نیاز به وارد کردن کلید خصوصی	بله	خیر
سطح امنیت در برابر هک آنلاین	نیازمند دقت و مراقبت بالا	بسیار بالا (غیرقابل هک برای برداشت)

مهم‌ترین مزایا و کاربردهای کیف پول Watch-Only

حالا که با مفهوم کلی کیف پول‌های فقط-مشاهده‌ای آشنا شدیم، شاید این سوال برای شما پیش بیاید که اصولا چرا باید از برنامه‌ای استفاده کنیم که امکان برداشت یا انتقال پول را به ما نمی‌دهد؟ واقعیت این است که این محدودیت ظاهری، در حقیقت بزرگ‌ترین نقطه‌ی قوت این کیف پول‌ها به شمار می‌رود. بیایید با هم بررسی کنیم این ابزار ساده چه مزایای فوق‌العاده‌ای برای سرمایه‌گذاران دنیای رمزارز به همراه دارد.

افزایش امنیت؛ بهترین مکمل برای کیف پول‌های سخت‌افزاری و ذخیره‌سازی سرد

امنیت همیشه حرف اول را در بازارهای مالی می‌زند. بسیاری از سرمایه‌گذاران حرفه‌ای برای حفظ امنیت دارایی‌های خود از کیف پول‌های سخت‌افزاری استفاده می‌کنند. این دستگاه‌ها که شبیه به یک فلش مموری هستند، کلیدهای خصوصی شما را به صورت کاملا آفلاین و دور از دسترس اینترنت نگه می‌دارند. به این روش محافظت، ذخیره‌سازی سرد (Cold Storage: نگهداری دارایی‌های دیجیتال در دستگاهی که به اینترنت متصل نیست) می‌گویند. اما چالش اینجاست که هر بار برای چک کردن موجودی یا بررسی یک واریزی جدید، باید این دستگاه سخت‌افزاری را به رایانه یا موبایل متصل کنید. این کار هم زمان‌بر است و هم تکرار مداوم آن می‌تواند دستگاه شما را در معرض خطرات امنیتی قرار دهد. در این نقطه، کیف پول Watch-Only به عنوان یک دستیار عالی وارد عمل می‌شود. شما به راحتی آدرس عمومی کیف پول سخت‌افزاری خود را در یک اپلیکیشن فقط-مشاهده‌ای روی موبایلتان وارد می‌کنید. به این ترتیب، بدون اینکه نیاز باشد دستگاه فیزیکی خود را به اینترنت متصل کنید، همیشه و در هر لحظه می‌توانید وضعیت سبد سرمایه‌گذاری خود را زیر نظر داشته باشید.

ردیابی آسان تراکنش‌ها و بررسی سبد سرمایه‌گذاری نهنگ‌های بازار

یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های شبکه‌ی بلاک‌چین، شفافیت کامل آن است. شما می‌توانید آدرس هر کیف پولی را در سیستم واچ اونلی وارد کنید، حتی اگر آن حساب متعلق به شما نباشد. این ویژگی برای ردیابی کیف پول نهنگ‌ها (Whales: سرمایه‌گذاران بسیار بزرگی که مقدار زیادی از یک ارز دیجیتال را در اختیار دارند و خرید و فروش آن‌ها می‌تواند روی قیمت بازار تاثیر بگذارد) بسیار کاربردی و آموزنده است.

شما می‌توانید با پیدا کردن آدرس عمومی سرمایه‌گذاران موفق، سبد سرمایه‌گذاری آن‌ها را به صورت فقط-مشاهده‌ای به اپلیکیشن خود اضافه کنید. این کار به شما اجازه می‌دهد تا:

• بررسی کنید افراد حرفه‌ای و باتجربه، سرمایه‌ی خود را روی چه ارزهایی متمرکز کرده‌اند.
• زمان دقیق خرید و فروش‌های بزرگ آن‌ها را در بازار رصد کنید.
• از استراتژی‌های معاملاتی این افراد برای بهبود تصمیم‌های مالی و یادگیری رفتار بازار الگوبرداری کنید.

مدیریت دارایی‌ها در محیط‌های ناامن بدون ریسک سرقت

تصور کنید در یک سفر کاری هستید و باید وضعیت دارایی‌های خود را در فرودگاه، هتل یا کافه‌ای بررسی کنید که اینترنت وای‌فای عمومی دارد. استفاده از کیف پول اصلی و وارد کردن رمز عبور در چنین محیط‌های ناامنی به شدت خطرناک است و می‌تواند راه را برای نفوذ هکرها باز کند.

با داشتن یک کیف پول واچ اونلی روی موبایل خود، دیگر جای هیچ‌گونه نگرانی نیست. از آنجایی که این برنامه هیچ‌گونه دسترسی به کلید خصوصی شما ندارد، حتی اگر هکرها به گوشی شما نفوذ کنند یا اطلاعات برنامه‌ی شما را به سرقت ببرند، تنها چیزی که دستگیرشان می‌شود چند عدد و رقم از موجودی شماست. آن‌ها هرگز نمی‌توانند حتی یک سنت از دارایی‌های شما را جابه‌جا کنند. این یعنی شما می‌توانید با خیالی کاملا آسوده، در هر مکان و با اتصال به هر شبکه‌ای وضعیت مالی خود را بررسی کنید.

شفافیت مالی و امکان اشتراک‌گذاری وضعیت حساب با دیگران

گاه پیش می‌آید که نیاز داریم وضعیت مالی یک حساب را به افراد دیگری نشان دهیم، اما قطعا نمی‌خواهیم اختیار خرج کردن پول‌ها را به آن‌ها بسپاریم. کیف پول‌های واچ اونلی این مشکل را به ساده‌ترین شکل ممکن حل کرده‌اند. این قابلیت در موارد متعددی راهگشا است، از جمله:

• شرکت‌ها و کسب‌وکارها: مدیر یک مجموعه می‌تواند آدرس عمومی صندوق شرکت را به صورت فقط-مشاهده‌ای در اختیار حسابداران یا شرکا قرار دهد تا آن‌ها بتوانند لیست واریزی‌ها را بررسی کنند، بدون اینکه خطر سرقت منابع مالی شرکت را تهدید کند.
• نهادهای خیریه: موسسات خیریه می‌توانند آدرس کیف پول خود را به اشتراک بگذارند تا تمام مردم و حامیان مالی بتوانند به صورت شفاف و لحظه‌ای، کمک‌های جمع‌آوری شده و مسیر هزینه‌کرد آن‌ها را مشاهده کنند.
• حساب‌های خانوادگی: اگر یک صندوق پس‌انداز مشترک دارید، تمام اعضای خانواده می‌توانند با استفاده از این ابزار از موجودی صندوق مطلع باشند، در حالی که حق برداشت و انتقال پول فقط در اختیار یک فرد مشخص باقی می‌ماند.

بررسی معایب و محدودیت‌های کیف پول واچ اونلی

در بخش‌های قبلی با مزایای فوق‌العاده‌ی این نوع کیف پول آشنا شدیم، اما باید به خاطر داشته باشیم که هر ابزاری در دنیای رمزارزها برای هدف خاصی طراحی شده است. کیف پول‌های فقط-مشاهده‌ای برای افزایش امنیت و نظارت ساخته شده‌اند، بنابراین طبیعتا محدودیت‌هایی دارند که باعث می‌شود نتوانیم از آن‌ها به عنوان کیف پول اصلی و روزمره‌ی خود استفاده کنیم. در ادامه، دو مورد از مهم‌ترین محدودیت‌های این ابزار را با هم بررسی می‌کنیم.

عدم امکان ارسال، برداشت یا انتقال ارز دیجیتال

همان‌طور که از نام این ابزار پیداست، اصلی‌ترین محدودیت آن ناتوانی در انجام هرگونه تراکنش خروجی است. شما در این کیف پول، هیچ کنترلی روی جابه‌جایی دارایی‌ها ندارید. برای درک بهتر، این وضعیت را شبیه به تماشای ویترین یک مغازه‌ی طلافروشی در نظر بگیرید؛ شما می‌توانید تمام جواهرات داخل ویترین را ببینید و حتی قیمت آن‌ها را محاسبه کنید، اما تا زمانی که کلید مغازه را نداشته باشید، نمی‌توانید هیچ‌کدام را بردارید یا به شخص دیگری بفروشید.

از آنجایی که در نسخه‌ی واچ اونلی ما کلید خصوصی یا همان رمز عبور اصلی را وارد نمی‌کنیم، شبکه‌ی بلاک‌چین هیچ دستوری را از طرف ما برای انتقال ارزها نمی‌پذیرد. این محدودیت اگرچه امنیت سرمایه‌ی شما را به شدت تضمین می‌کند، اما اگر در شرایط حساس بازار نیاز به فروش فوری ارزهای خود داشته باشید، این کیف پول هیچ کمکی به شما نخواهد کرد و باید حتما به کیف پول اصلی یا سخت‌افزاری خود مراجعه کنید.

ناتوانی در امضای قراردادهای هوشمند و تعامل با برنامه‌های غیرمتمرکز (dApps)

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های دنیای کریپتو، کار با برنامه‌های غیرمتمرکز (dApps: نرم‌افزارها، بازی‌ها و صرافی‌هایی که بدون نیاز به مدیر یا شرکت مرکزی، مستقیما روی شبکه‌ی بلاک‌چین اجرا می‌شوند) است. برای اینکه شما بتوانید در این برنامه‌ها فعالیتی انجام دهید، مثلا ارزی را در یک صرافی غیرمتمرکز تبدیل کنید یا در یک بازی بلاک‌چینی پاداش بگیرید، باید با چیزی به نام قراردادهای هوشمند (Smart Contracts: کدهای برنامه‌نویسی شده‌ای که به صورت خودکار و بدون دخالت انسان، شرایط یک معامله یا توافق را در شبکه اجرا می‌کنند) ارتباط برقرار کنید.

برای تعامل با این برنامه‌ها و تایید این قراردادها، کیف پول شما باید تراکنش‌ها را از طرف شما تایید و امضا کند. این امضای دیجیتال تنها در صورتی صادر می‌شود که نرم‌افزار به کلید خصوصی شما دسترسی داشته باشد. از آنجایی که کیف پول واچ اونلی فاقد این کلید است، شما به هیچ وجه نمی‌توانید آن را به این پلتفرم‌های نوین متصل کنید. به طور خلاصه، ناتوانی در امضای دیجیتال باعث ایجاد محدودیت‌های زیر می‌شود:

• عدم امکان اتصال به صرافی‌های غیرمتمرکز برای تبدیل سریع و مستقیم توکن‌ها
• ناتوانی در سپرده‌گذاری دارایی‌ها و کسب سود از پلتفرم‌های مالی جدید
• عدم امکان خرید، فروش یا انتقال آثار هنری دیجیتال در بازارهای مربوطه

بنابراین، اگر شما فردی هستید که به صورت روزانه با این برنامه‌ها و بازی‌ها کار می‌کنید، کیف پول فقط-مشاهده‌ای تنها می‌تواند نقش یک دفترچه یادداشت امن را برای بررسی موجودی شما ایفا کند و برای انجام فعالیت‌های اصلی خود به یک کیف پول کامل نیاز خواهید داشت.

آموزش گام‌به‌گام ساخت کیف پول Watch-Only

حالا که با مزایا و کاربردهای این ابزار آشنا شدیم، زمان آن رسیده است که آستین‌ها را بالا بزنیم و یک کیف پول فقط-مشاهده‌ای برای خودمان بسازیم. خبر خوب این است که راه‌اندازی این سیستم بسیار ساده‌تر از چیزی است که فکر می‌کنید و نیازی به دانش فنی پیچیده‌ای ندارد. بیایید این مسیر را قدم به قدم با هم طی کنیم.

انتخاب نرم‌افزار یا کیف پول مناسب دارای این قابلیت

اولین قدم برای شروع، انتخاب یک برنامه‌ی مناسب است. باید بدانید که همه‌ی کیف پول‌های نرم‌افزاری از قابلیت فقط-مشاهده‌ای پشتیبانی نمی‌کنند. بنابراین باید به دنبال اپلیکیشن‌هایی باشید که این ویژگی را در تنظیمات خود جای داده‌اند. برنامه‌های شناخته‌شده‌ای مانند تراست ولت و بلو ولت گزینه‌های بسیار مناسبی برای این کار هستند.

شما می‌توانید نسخه‌ی موبایل یا رایانه‌ی این نرم‌افزارها را به صورت رایگان از منابع معتبر دانلود کنید. در این مرحله نیازی به ساخت حساب کاربری جدید با کلمات بازیابی ندارید، زیرا ما فقط می‌خواهیم یک پنجره‌ی نمایشگر برای کیف پول اصلی خود ایجاد کنیم.

نحوه پیدا کردن و استخراج آدرس عمومی یا xPub

برای اینکه نرم‌افزار جدید بداند باید موجودی کدام حساب را به شما نشان دهد، باید آدرس آن حساب را در اختیارش بگذارید. در دنیای رمزارز، ما برای ردیابی دارایی‌ها از دو نوع آدرس استفاده می‌کنیم:

• آدرس عمومی دریافت: این همان آدرس استانداردی است که برای دریافت ارز به دیگران می‌دهید. اگر می‌خواهید فقط موجودی یک ارز خاص را در یک شبکه‌ی خاص ببینید، کافی است همین آدرس را کپی کنید.
• کلید عمومی گسترش‌یافته یا Extended Public Key: یک کلید شاه‌راهی که تمام آدرس‌های دریافت‌کننده‌ی حساب شما را به صورت یک‌جا در خود جای داده است. اگر کیف پول شما برای هر بار دریافت ارز یک آدرس جدید می‌سازد تا حریم خصوصی شما حفظ شود، استفاده از یک آدرس تکی فایده‌ای ندارد. در این حالت باید به تنظیمات کیف پول اصلی خود بروید و عبارت xPub را پیدا و کپی کنید. این کلید به نرم‌افزار اجازه می‌دهد تمام آدرس‌های زیرمجموعه‌ی حساب شما را به صورت یک‌جا ردیابی کند.

برای پیدا کردن این آدرس‌ها، کافی است وارد کیف پول اصلی خود (مثلا کیف پول سخت‌افزاری) شوید، روی ارز مورد نظر کلیک کنید و گزینه‌ی دریافت (Receive: دکمه‌ای برای نمایش آدرس جهت دریافت ارز) را انتخاب کنید تا آدرس به شما نمایش داده شود.

وارد کردن آدرس عمومی در نرم‌افزار و ردیابی دارایی‌ها

حالا به مرحله‌ی آخر و جذاب‌ترین بخش کار رسیده‌ایم. در این مرحله باید آدرسی که در قدم قبلی کپی کردیم را به نرم‌افزار جدید معرفی کنیم. برای این کار کافی است مراحل ساده‌ی زیر را دنبال کنید:

• برنامه‌ی جدیدی که در مرحله‌ی اول نصب کردید را باز کنید.
• به دنبال گزینه‌ای با عنوان وارد کردن کیف پول (Import Wallet: قابلیتی برای اضافه کردن اطلاعات یک کیف پول از پیش ساخته شده به نرم‌افزار جدید) بگردید و روی آن کلیک کنید.
• در منوی باز شده، گزینه‌ی فقط-مشاهده‌ای (Watch-Only) یا وارد کردن آدرس را انتخاب کنید.
• حالا نرم‌افزار از شما می‌خواهد آدرس عمومی یا xPub خود را در کادر مربوطه جای‌گذاری کنید.
• پس از تایید، چند ثانیه صبر کنید تا برنامه با شبکه‌ی بلاک‌چین همگام‌سازی شود.

تبریک می‌گویم! حالا شما می‌توانید موجودی کل، تاریخچه‌ی واریزها و برداشت‌های حساب خود را روی صفحه‌ی نمایشگر ببینید، بدون اینکه نیازی به وارد کردن رمز عبور اصلی داشته باشید. از این لحظه به بعد، هر تراکنشی که در کیف پول اصلی شما انجام شود، بلافاصله در این برنامه‌ی جدید نیز قابل مشاهده خواهد بود.

کلاهبرداری‌های رایج در حوزه‌ی کیف پول Watch-Only و راه‌های مقابله با آن

هر جا که یک فناوری جدید و مفید معرفی می‌شود، متاسفانه افراد سودجو نیز به دنبال راهی برای سوءاستفاده از ناآگاهی کاربران می‌گردند. کیف پول‌های فقط-مشاهده‌ای با وجود تمام مزایای امنیتی که دارند، به یکی از ابزارهای محبوب کلاهبرداران در دنیای رمزارز تبدیل شده‌اند. خبر خوب این است که با کمی آگاهی و شناخت ترفندهای این افراد، می‌توانید به راحتی از سرمایه‌ی خود محافظت کنید. در این بخش، شایع‌ترین روش‌های فریب کاربران را با زبانی ساده بررسی می‌کنیم.

فروش کیف پول‌های تقلبی با موجودی بالا و وعده دسترسی به دارایی‌ها

یکی از قدیمی‌ترین و در عین حال رایج‌ترین ترفندها، بازی با طمع افراد است. کلاهبردار در شبکه‌های اجتماعی پیامی به شما می‌دهد و ادعا می‌کند که یک کیف پول با موجودی ده‌ها هزار دلار دارد، اما به دلایلی نمی‌تواند پول خود را برداشت کند. او پیشنهاد می‌دهد که این کیف پول را با قیمت بسیار پایینی، مثلا صد دلار، به شما بفروشد.

هنگامی که شما اطلاعات ارائه‌شده را در نرم‌افزار خود وارد می‌کنید، با چشمان خود می‌بینید که واقعا هزاران دلار در آن حساب وجود دارد! اما فاجعه زمانی رخ می‌دهد که شما پول را به کلاهبردار پرداخت می‌کنید و متوجه می‌شوید اطلاعاتی که به شما داده شده، تنها یک آدرس عمومی بوده و کیف پول شما در حالت Watch-Only قرار دارد. در این حالت، شما درست مانند فردی هستید که در حال تماشای پول‌های داخل یک ویترین شیشه‌ای است؛ شما موجودی را می‌بینید، اما چون کلید خصوصی را ندارید، هرگز نمی‌توانید حتی یک سنت از آن دارایی را برداشت کنید.

ترفندهای مهندسی اجتماعی و فشار برای پرداخت کارمزد جهت آزادسازی ارزها

کلاهبرداران در این روش از تکنیک‌های مهندسی اجتماعی (Social Engineering: استفاده از فریب‌های روان‌شناختی برای ترغیب افراد به انجام کارهای خطرناک یا پرداخت پول) استفاده می‌کنند. در این سناریو، فرد کلاهبردار به شما می‌گوید که برای خارج کردن کیف پول از حالت فقط-مشاهده‌ای و فعال شدن دکمه‌ی برداشت، باید مقدار مشخصی ارز دیجیتال را به عنوان کارمزد شبکه یا هزینه‌ی فعال‌سازی به یک آدرس خاص واریز کنید.

آن‌ها معمولا با ایجاد حس فوریت و استرس، به شما فشار می‌آورند که اگر این کارمزد را سریعا پرداخت نکنید، تمام دارایی‌های شما مسدود خواهد شد. باید بدانید که از نظر فنی، هیچ گزینه‌ای برای ارتقا یا آزادسازی یک کیف پول واچ اونلی با پرداخت کارمزد وجود ندارد. کیف پول فقط-مشاهده‌ای تنها یک پنجره‌ی نمایشگر است و با واریز پول، هرگز به یک کیف پول کامل تبدیل نخواهد شد.

ادعای دروغین نرم‌افزارهای هک برای برداشت از کیف پول واچ اونلی

گاهی اوقات کاربران پس از اینکه متوجه می‌شوند در دام یک حساب فقط-مشاهده‌ای افتاده‌اند، در اینترنت به دنبال راهی برای هک کردن و برداشت آن دارایی می‌گردند. اینجاست که در دام دومین گروه از کلاهبرداران می‌افتند. این افراد ادعا می‌کنند که نرم‌افزارها یا ربات‌های قدرتمندی دارند که می‌تواند محدودیت برداشت از کیف پول واچ اونلی را دور بزند یا کلید خصوصی آن را پیدا کند و در ازای فروش این نرم‌افزار از شما پول می‌خواهند.

برای درک دروغین بودن این ادعا، باید بدانید که فرآیند تبدیل کلید خصوصی به آدرس عمومی، یک تابع یک‌طرفه (One-way Function: یک عملیات ریاضی که انجام آن در یک مسیر بسیار آسان است، اما برگشت دادن آن و رسیدن به نقطه‌ی شروع عملا غیرممکن است) در علم رمزنگاری است. به زبان ساده، حتی قوی‌ترین ابررایانه‌های جهان هم نمی‌توانند با داشتن آدرس عمومی شما، رمز عبور یا همان کلید خصوصی را حدس بزنند. بنابراین، هر نرم‌افزاری که ادعای هک کردن این سیستم را داشته باشد، قطعا یک بدافزار برای سرقت اطلاعات خود شماست.

چگونه تشخیص دهیم که درگیر یک کلاهبرداری شده‌ایم؟

برای اینکه هرگز در دام این کلاهبرداری‌های پیچیده نیفتید، کافی است این چند نشانه‌ی خطر را همیشه به خاطر بسپارید. اگر با هر یک از موارد زیر روبرو شدید، شک نکنید که یک جای کار می‌لنگد:

• وعده‌ی پول رایگان یا ارزان: هیچ‌کس در دنیای واقعی، کیف پولی با هزاران دلار موجودی را به قیمت ناچیزی نمی‌فروشد. اگر پیشنهادی بیش از حد خوب به نظر می‌رسد، قطعا یک تله است.
• درخواست واریز وجه برای آزادسازی: شبکه‌ی بلاک‌چین برای باز کردن قفل کیف پول از شما پولی نمی‌خواهد. هر درخواستی مبنی بر واریز کارمزد برای فعال شدن دکمه‌ی برداشت در کیف پول واچ اونلی، یک کلاهبرداری قطعی است.
• عدم ارائه‌ی کلمات بازیابی: اگر شخصی به شما دسترسی یک کیف پول را می‌دهد اما به جای دوازده یا بیست و چهار کلمه‌ی بازیابی، تنها یک رشته حروف و اعداد به عنوان آدرس یا xPub ارائه می‌کند، شما در حال ورود به یک حساب فقط-مشاهده‌ای هستید.
• فروش نرم‌افزارهای جادویی: هرگز به افراد یا سایت‌هایی که ادعا می‌کنند می‌توانند با یک نرم‌افزار خاص محدودیت‌های شبکه‌ی بلاک‌چین را دور بزنند، اعتماد نکنید. علم رمزنگاری با نرم‌افزارهای اینترنتی قابل دور زدن نیست.

عیب‌یابی: چرا کیف پول من ناگهان Watch-Only یا Read-Only شده است؟

تصور کنید وارد برنامه‌ی کیف پول خود می‌شوید تا ارزی را به صرافی منتقل کنید، اما ناگهان متوجه می‌شوید دکمه‌های ارسال و برداشت غیرفعال شده‌اند و برنامه فقط موجودی شما را نشان می‌دهد. این وضعیت که شبیه به گیر کردن کارت در دستگاه عابربانک و قفل شدن دکمه‌ی برداشت وجه است، می‌تواند برای هر کاربری بسیار ترسناک و استرس‌زا باشد. اما اصلا جای نگرانی نیست؛ تبدیل شدن کیف پول به حالت فقط-مشاهده‌ای (Read-Only) به معنای هک شدن یا از دست رفتن سرمایه‌ی شما نیست. این اتفاق معمولا دلایل ساده‌ای دارد که در ادامه آن‌ها را بررسی و حل می‌کنیم.

فراموشی یا وارد کردن نادرست کلمات بازیابی (Seed Phrase)

رایج‌ترین دلیل قفل شدن کیف پول، اشتباهات انسانی در زمان نصب مجدد اپلیکیشن است. زمانی که گوشی موبایل خود را عوض می‌کنید یا برنامه‌ی کیف پول را دوباره نصب می‌کنید، نرم‌افزار از شما می‌خواهد که اطلاعات حساب قبلی خود را وارد کنید.

برای دسترسی کامل به حساب، شما باید حتما از کلمات بازیابی (Seed Phrase: یک مجموعه‌ی ۱۲ تا ۲۴ کلمه‌ای انگلیسی که به عنوان رمز عبور کلیدی و سند مالکیت دارایی‌های شما عمل می‌کند) استفاده کنید. اما بسیاری از کاربران تازه‌کار، به اشتباه آدرس دریافت ارز (همان کلید عمومی) را به جای کلمات بازیابی در برنامه وارد می‌کنند. اپلیکیشن این آدرس را می‌پذیرد و موجودی را به شما نشان می‌دهد، اما چون کلمه‌ی عبور اصلی را دریافت نکرده است، کیف پول را در حالت فقط-مشاهده‌ای باز می‌کند.

مشکلات همگام‌سازی اپلیکیشن با شبکه بلاک‌چین

گاهی اوقات شما تمام کلمات بازیابی را درست وارد کرده‌اید، اما باز هم کیف پول شما اجازه‌ی انتقال نمی‌دهد. این مشکل معمولا به دلیل اختلال در همگام‌سازی (Sync: فرآیند برقراری ارتباط و به‌روزرسانی اطلاعات بین برنامه‌ی موبایل شما و سرورهای اصلی شبکه‌ی بلاک‌چین) رخ می‌دهد.

برای اینکه کیف پول بتواند یک تراکنش را انجام دهد، باید به صورت لحظه‌ای به اینترنت و سرورهای شبکه متصل باشد. اگر اینترنت شما ضعیف باشد، از برنامه‌های تغییر آی‌پی نامناسب استفاده کنید، یا سرورهای خود نرم‌افزار دچار اختلال موقت شده باشند، اپلیکیشن ارتباط خود را با شبکه از دست می‌دهد. در این حالت، برنامه برای جلوگیری از بروز خطاهای مالی، دکمه‌های ارسال را غیرفعال کرده و کیف پول را موقتا در حالت Read-Only قرار می‌دهد.

راهکارهای عملی برای بازیابی دسترسی کامل به کیف پول

اگر در چنین شرایطی گرفتار شدید، حفظ آرامش اولین قدم است. سپس برای بازگرداندن دسترسی کامل به دارایی‌هایتان، مراحل زیر را به ترتیب انجام دهید:

• بررسی اتصال اینترنت و تغییر آی‌پی: ابتدا نرم‌افزار تغییر آی‌پی خود را روشن یا خاموش کنید و مطمئن شوید که اینترنت پایداری دارید. سپس یک‌بار برنامه‌ی کیف پول را کاملا ببندید و دوباره باز کنید تا اتصال به شبکه‌ی بلاک‌چین از نو برقرار شود.
• پیدا کردن کلمات بازیابی صحیح: اگر کیف پولتان را به تازگی روی گوشی جدید نصب کرده‌اید، مطمئن شوید که کلمات عبور 12 یا 24 تایی را در اختیار دارید و به اشتباه آدرس عمومی (که با ترکیب طولانی از حروف و اعداد شروع می‌شود) را کپی نکرده باشید.
• حذف و وارد کردن مجدد کیف پول: اگر مشکل از وارد کردن اشتباه اطلاعات است، باید کیف پول فقط-مشاهده‌ای فعلی را از داخل تنظیمات برنامه حذف کنید. سپس مجددا گزینه‌ی بازیابی حساب (Import Wallet) را انتخاب کرده و این بار به جای آدرس عمومی، کلمات بازیابی صحیح را با دقت و به ترتیب وارد کنید.

با انجام این مراحل ساده، کلید خصوصی شما مجددا توسط نرم‌افزار شناسایی می‌شود و دکمه‌های ارسال و مدیریت دارایی به حالت عادی و فعال برمی‌گردند.

جمع‌بندی: آیا کیف پول Watch-Only ابزاری کاربردی است؟

پاسخ به این سوال یک بله‌ی بسیار قاطع است، اما به شرطی که بدانیم دقیقا از این ابزار چه انتظاری داریم. در طول این مقاله متوجه شدیم که کیف پول فقط-مشاهده‌ای قرار نیست جایگزین کیف پول اصلی شما برای خرید و فروش‌های روزمره شود. در واقع این نرم‌افزار شبیه به یک پنجره‌ی شیشه‌ای و ضدگلوله است که به شما اجازه می‌دهد از بیرون به دارایی‌های داخل گاوصندوق نگاه کنید، اما کلید باز کردن در آن را در اختیارتان نمی‌گذارد. برای اینکه یک جمع‌بندی روشن و کاربردی داشته باشیم، کاربردهای اصلی و محدودیت‌های این ابزار را به صورت خلاصه مرور می‌کنیم:

• بهترین انتخاب برای امنیت سرمایه: اگر دارایی‌های خود را در کیف پول‌های سخت‌افزاری نگه می‌دارید و می‌خواهید بدون اتصال مداوم آن‌ها به اینترنت، همیشه موجودی خود را چک کنید، این ابزار بهترین دستیار شما خواهد بود.
• ابزاری برای یادگیری و شفافیت: اگر می‌خواهید سبد سرمایه‌گذاری افراد حرفه‌ای بازار را زیر نظر بگیرید، یا حساب مالی یک شرکت و خانواده را به صورت کاملا شفاف با دیگران به اشتراک بگذارید، ساخت یک حساب واچ اونلی ایمن‌ترین راهکار ممکن است.
• نامناسب برای معامله‌گران روزانه: اگر فردی هستید که هر روز ارزهای خود را به صرافی‌ها انتقال می‌دهید یا دائما در برنامه‌های غیرمتمرکز فعالیت می‌کنید، این کیف پول به دلیل نداشتن کلید خصوصی و عدم امکان ارسال ارز، کارایی خاصی برای تراکنش‌های لحظه‌ای شما نخواهد داشت.

در نهایت، به خاطر داشته باشید که آگاهی، بزرگ‌ترین سپر دفاعی شما در دنیای رمزارزها است. حالا که با نحوه‌ی عملکرد آدرس‌های فقط-مشاهده‌ای به صورت کامل آشنا شده‌اید، دیگر هرگز فریب کلاهبردارانی که وعده‌ی فروش کیف پول‌های میلیاردی را می‌دهند، نخواهید خورد. کیف پول Watch-Only یک ابزار هوشمند و بسیار کاربردی است که به شما کمک می‌کند با خیالی آسوده و بدون کوچک‌ترین ریسک امنیتی، نظارت کاملی بر سرمایه‌ی خود داشته باشید.