الگوی فنجان و دسته در تحلیل تکنیکال: از تشخیص تا تعیین حد سود

ساعت‌ها نمودار را بررسی می‌کنید تا بالاخره الگو را پیدا کنید. از ترس جا ماندن از بازار (FOMO)، پیش از تکمیل کامل دسته وارد پوزیشن می‌شوید. بازار وارد یک فاز خسته‌کننده رنج می‌شود یا مقاومت را پس می‌زند و شما می‌مانید و معامله‌ای که پیش از شروع سوددهی، وارد منطقه ضرر شده است. این راهنما به شما نشان می‌دهد که دقیقاً در چه نقطه‌ای از الگو باید وارد بازار شوید، چگونه با استفاده از جدول تقلب، هدف قیمتی را محاسبه کنید و با بررسی مثال‌های واقعی بیت‌کوین و سهام جهانی، درصد موفقیت معاملات خود را بالا ببرید.

آشنایی با الگوی فنجان و دسته در تحلیل تکنیکال

در دنیای تحلیل تکنیکال (تحلیل تاریخچه‌ی قیمت و حجم معاملات برای پیش‌بینی آینده)، الگوهای زیادی وجود دارند که به ما کمک می‌کنند رفتار بازار را درک کنیم. یکی از جذاب‌ترین و معتبرترین الگوها، الگوی فنجان و دسته یا Cup and Handle است.

برای درک این الگو، فرض کنید در حال کوهنوردی هستید. پس از یک صعود طولانی، خسته می‌شوید و در یک دره‌ی کوچک استراحت می‌کنید تا نفس تازه‌ای بکشید. سپس مسیر کوتاهی را به سمت پایین می‌روید تا چشمه‌ی آبی پیدا کنید و در نهایت، با انرژی مضاعف به سمت قله‌ی بعدی حرکت می‌کنید. رفتار قیمت دارایی‌ها در الگوی فنجان و دسته دقیقاً شبیه به همین کوهنورد است؛ بازار پس از یک رشد خوب، کمی استراحت می‌کند و سپس با قدرت بیشتری به مسیر صعودی خود ادامه می‌دهد.

مخترع این الگو کیست و چرا شناخت او به درک الگو کمک می‌کند؟

این الگو اولین بار توسط شخصی به نام ویلیام اونیل در سال ۱۹۸۸ میلادی به دنیای معامله‌گران معرفی شد. او این مفهوم را در کتاب مشهور خود با نام چگونه در بورس پول در بیاوریم مطرح کرد. اما چرا دانستن نام مخترع این الگو مهم است؟

ویلیام اونیل صرفا یک تئوری‌پرداز نبود؛ او یک معامله‌گر به شدت عمل‌گرا بود که روی رفتار سرمایه‌گذاران بزرگ تمرکز داشت. اونیل متوجه شد که پیش از رشدهای بزرگ در بازار، قیمت‌ها معمولاً یک رفتار تکرار شونده از خود نشان می‌دهند که شبیه به یک فنجان دسته‌دار است. شناخت دیدگاه اونیل به ما یادآوری می‌کند که الگوی فنجان و دسته صرفاً چند خط نقاشی روی نمودار نیست، بلکه ردپای پول هوشمند (Smart Money: سرمایه‌ی کلانی که توسط موسسات مالی بزرگ و سرمایه‌گذاران عمده وارد بازار می‌شود) را به ما نشان می‌دهد. وقتی این الگو شکل می‌گیرد، در واقع متوجه می‌شویم که خریداران بزرگ در حال جمع‌آوری قدرت برای یک حرکت صعودی جدید هستند.

این الگو نشانه صعود بازار است یا نزول؟

به طور کلی، الگوی فنجان و دسته یک الگوی ادامه‌دهنده‌ی صعودی (Bullish Continuation Pattern: الگویی که پس از تشکیل، مسیر افزایشی و قبلی بازار را تایید و تمدید می‌کند) محسوب می‌شود. بنابراین، دیدن این الگو روی نمودار معمولا نوید بخش روزهای سبز و رشد قیمت است.

برای این که بهتر متوجه شویم چرا این الگو صعودی است، بیایید مراحل شکل‌گیری آن را در چند قدم ساده مرور کنیم:

• روند صعودی اولیه: بازار در ابتدا یک رشد خوب و پرانرژی را تجربه می‌کند.
• تشکیل فنجان یا استراحت بازار: معامله‌گرانی که در قیمت‌های پایین خرید کرده‌اند، تصمیم می‌گیرند سود خود را ذخیره کنند. این فشار فروش باعث ایجاد یک اصلاح قیمتی (Correction: کاهش موقت قیمت در میانه‌ی یک روند صعودی) و شکل‌گیری یک دره به شکل حرف U انگلیسی می‌شود.
• تشکیل دسته یا تکاندن بازار: در این مرحله قیمت دوباره کمی افت می‌کند، اما این افت شدت کمتری دارد. در اینجا معامله‌گران ضعیف‌تر و عجول از بازار خارج می‌شوند و اصطلاحاً بازار تکانده می‌شود تا خریداران واقعی باقی بمانند.
• شکست مقاومت و صعود: با خروج فروشندگان، خریداران تازه‌نفس با قدرت وارد می‌شوند. قیمت از لبه‌ی فنجان عبور می‌کند و روند صعودی با قدرت زیادی از سر گرفته می‌شود.

البته باید به این نکته هم اشاره کنیم که نوع معکوس این الگو هم وجود دارد که نشان‌دهنده‌ی نزول بازار است، اما نسخه‌ی کلاسیک و اصلی فنجان و دسته همیشه یک سیگنال صعودی قدرتمند به شمار می‌رود.

ساختار و شکل ظاهری الگوی کاپ و دسته

حالا که با ماهیت کلی این الگو آشنا شدیم، وقت آن است که ببینیم روی نمودار دقیقا چه شکلی دارد. همان‌طور که از نام این الگو پیداست، ظاهر آن در نمودار قیمت کاملا شبیه به یک فنجان چای‌خوری دسته‌دار است. این الگو از دو بخش مجزا اما پیوسته تشکیل شده است که هر کدام داستان خاصی از رفتار خریداران و فروشندگان را روایت می‌کنند. در ادامه، این دو بخش را با هم بررسی می‌کنیم.

ویژگی‌های بخش اول: تشکیل بدنه فنجان Cup در نمودار

بخش اول این الگو، همان بدنه‌ی فنجان است. بعد از این که قیمت یک دارایی (مثلا قیمت بیت کوین) یک دوره‌ی رشد را تجربه کرد، خریداران تصمیم می‌گیرند کمی استراحت کنند و سود خود را برداشت کنند. این کار باعث افت قیمت می‌شود و یک دره یا کاسه روی نمودار شکل می‌گیرد. اما این دره باید ویژگی‌های خاصی داشته باشد تا بتوانیم آن را یک فنجان معتبر بنامیم:

• شکل هندسی: یک فنجان ایده‌آل باید شبیه به حرف U انگلیسی باشد، نه حرف V. شکل U نشان می‌دهد که بازار پس از افت قیمت، وارد یک فاز تثبیت (Consolidation: دوره‌ای که در آن قیمت در یک محدوده‌ی مشخص نوسان می‌کند و خریداران و فروشندگان در حال تجدید قوا هستند) شده است. کف گرد فنجان به ما می‌گوید که روند نزولی به آرامی متوقف شده و خریداران در حال بازگشت به بازار هستند.
• عمق فنجان: عمق این دره نباید خیلی زیاد باشد. به طور معمول، قیمت در بدنه‌ی فنجان حدود یک‌سوم تا نیمی از رشد قبلی خود را اصلاح می‌کند. اگر عمق فنجان خیلی زیاد باشد، نشان‌دهنده‌ی ضعف شدید خریداران است و الگو اعتبار خود را از دست می‌دهد.
• لبه‌های فنجان: لبه‌ی سمت چپ (نقطه‌ی شروع افت قیمت) و لبه‌ی سمت راست (نقطه‌ی پایان شکل‌گیری کاسه) باید تقریبا در یک سطح قیمتی قرار داشته باشند.

ویژگی‌های بخش دوم: تشکیل دسته فنجان Handle و اهمیت آن

پس از این که قیمت از کف فنجان بالا آمد و به لبه‌ی سمت راست رسید، خریدارانی که در کف فنجان خرید کرده‌اند، وسوسه می‌شوند تا سود خود را نقد کنند. همچنین کسانی که در لبه‌ی سمت چپ خریده بودند و تا الان در ضرر بودند، با رسیدن قیمت به نقطه‌ی ورودشان، دارایی خود را سر به سر می‌فروشند تا ضرر نکنند. این فشار فروش، باعث یک افت قیمت کوچک و شیب‌دار به سمت پایین می‌شود که همان دسته‌ی فنجان را می‌سازد.

دسته‌ی فنجان در واقع یک عقب‌نشینی (Pullback: کاهش موقت و کوتاه مدت قیمت برخلاف روند اصلی) است. اما چرا این دسته تا این حد اهمیت دارد؟

• حذف معامله‌گران عجول: شکل‌گیری دسته باعث می‌شود معامله‌گران ترسو و ضعیف از بازار خارج شوند و فقط سرمایه‌گذاران قوی و مصمم باقی بمانند.
• محدوده‌ی تشکیل دسته: دسته‌ی فنجان معمولا در نیمه‌ی بالایی بدنه‌ی فنجان شکل می‌گیرد و نباید خیلی عمیق شود. اگر افت قیمت در قسمت دسته بیش از حد باشد، دیگر با یک الگوی کاپ و دسته‌ی معتبر روبرو نیستیم.
• نقطه‌ی پرتاب: وقتی قیمت بتواند خط بالایی دسته‌ی فنجان را به سمت بالا بشکند، این همان نقطه‌ی طلایی برای ورود به معامله است؛ جایی که انرژی ذخیره شده آزاد می‌شود و قیمت برای یک صعود قدرتمند آماده است.

انواع الگوی Cup and Handle در بازارهای مالی

یکی از زیبایی‌های تحلیل تکنیکال این است که الگوها انعطاف‌پذیر هستند و می‌توانند در شرایط مختلف بازار خودشان را نشان دهند. الگوی فنجان و دسته هم از این قاعده مستثنی نیست. این الگو بسته به این که بازار در چه وضعیتی قرار دارد، به دو شکل اصلی روی نمودار ظاهر می‌شود. شناخت این دو مدل به شما کمک می‌کند تا هم در بازارهای رو به رشد و هم در بازارهای رو به ریزش، فرصت‌های معاملاتی خوبی پیدا کنید.

تشخیص الگوی فنجان و دسته عادی در روندهای صعودی

این همان مدل کلاسیک و معروفی است که تا اینجا درباره‌ی آن صحبت کردیم. الگوی فنجان و دسته‌ی عادی همیشه در میانه‌ی یک روند صعودی (Uptrend: مسیری که در آن قیمت دارایی به طور کلی در حال افزایش است و سقف‌ها و کف‌های بالاتری می‌سازد) شکل می‌گیرد.

فرض کنید یک دونده‌ی ماراتن پس از طی کردن یک مسیر طولانی با سرعت بالا، تصمیم می‌گیرد برای چند دقیقه سرعت خود را کم کند تا نفس بگیرد. او متوقف نمی‌شود، بلکه فقط استراحت می‌کند تا برای ادامه‌ی مسیر انرژی داشته باشد. فنجان و دسته‌ی عادی دقیقا همین استراحت در میانه‌ی راه صعود است.

برای تشخیص درست این الگو در حالت عادی به این نشانه‌ها دقت کنید:

• حرکت پیشین: قیمت پیش از تشکیل فنجان، باید یک رشد قابل توجه داشته باشد تا نشان دهد خریداران در بازار حضور قدرتمندی دارند.
• شکل‌گیری فنجان: قیمت یک اصلاح ملایم می‌کند و کف گردی شبیه به کاسه می‌سازد.
• تشکیل دسته: یک افت کوچک و شیب‌دار در لبه‌ی بالایی رخ می‌دهد.
• نقطه‌ی شکست (Breakout): با خروج قیمت از بالای دسته، روند صعودی دوباره آغاز می‌شود و معامله‌گران برای کسب سود وارد بازار می‌شوند.

تشخیص الگوی فنجان و دسته معکوس در روندهای نزولی

حالا بیایید فنجان را کاملا برعکس کنیم؛ طوری که دهانه‌ی فنجان رو به پایین باشد. به این حالت، الگوی فنجان و دسته‌ی معکوس (Inverted Cup and Handle) می‌گویند. این الگو نشان‌دهنده‌ی تداوم افت قیمت است و در میانه‌ی یک روند نزولی (Downtrend: مسیری که در آن قیمت مدام کاهش می‌یابد و سقف‌ها و کف‌های پایین‌تری ثبت می‌کند) ظاهر می‌شود.

برای درک بهتر این الگو، توپی را تصور کنید که به هوا پرتاب کرده‌اید. توپ در نقطه‌ی اوج خود انرژی‌اش را از دست می‌دهد، یک قوس رو به پایین می‌سازد (همان فنجان وارونه)، کمی به سمت پایین می‌افتد و یک پرش بسیار کوچک و ضعیف رو به بالا می‌کند (همان دسته‌ی وارونه) و در نهایت با سرعت به زمین می‌خورد.

ویژگی‌های فنجان و دسته‌ی معکوس به این صورت است:

• حرکت پیشین: قیمت پیش از شکل‌گیری الگو، در حال ریزش و کاهش بوده است.
• شکل‌گیری فنجان وارونه: قیمت یک صعود موقت و ضعیف را تجربه می‌کند که شبیه به یک تپه یا گنبد است. در اینجا خریداران تلاش می‌کنند قیمت را بالا ببرند اما زورشان نمی‌رسد.
• تشکیل دسته‌ی وارونه: قیمت پس از تشکیل تپه، کمی به سمت بالا متمایل می‌شود که در واقع یک استراحت کوتاه برای فروشندگان است.
• نقطه‌ی ریزش: به محض این که قیمت از لبه‌ی پایینی دسته به سمت پایین عبور کند، موج جدیدی از ریزش بازار شروع می‌شود. معامله‌گران حرفه‌ای در این نقطه وارد معاملات فروش استقراضی (Short Sell: نوعی معامله که در آن شما از ریزش و افت قیمت یک دارایی سود کسب می‌کنید) می‌شوند تا از ریزش بازار هم درآمد داشته باشند.

پیش‌نیازهای تایید اعتبار الگوی فنجان و دسته

پیدا کردن یک شکل شبیه به فنجان روی نمودار قیمتی مثل نمودار اتریوم ، به تنهایی برای ورود به معامله کافی نیست. در تحلیل تکنیکال، ما همیشه به دنبال نشانه‌ها و تاییدیه‌هایی هستیم که ثابت کنند الگوی کشف شده واقعی است و یک تله‌ی معاملاتی نیست. درست مانند زمانی که می‌خواهید یک چک بانکی را نقد کنید؛ ظاهر چک به تنهایی کافی نیست و بانک حتما امضا و موجودی حساب را بررسی می‌کند تا اعتبار آن تایید شود. برای الگوی فنجان و دسته هم پیش‌نیازهای مهمی وجود دارد که در ادامه آن‌ها را با زبانی ساده بررسی می‌کنیم.

نقش حیاتی حجم معاملات در تایید و قدرت گرفتن الگو

بدون شک مهم‌ترین ابزار برای تایید اعتبار این الگو، بررسی حجم معاملات (Volume: تعداد سهام یا واحدهای رمزارزی که در یک دوره‌ی زمانی مشخص خرید و فروش می‌شوند) است. حجم معاملات به ما نشان می‌دهد که آیا پول‌های بزرگ و سرمایه‌گذاران قدرتمند واقعا در حال ورود به بازار هستند یا خیر.

برای این که یک الگوی کاپ و دسته را معتبر بدانیم، رفتار اندیکاتور حجم باید دقیقا داستان روی نمودار را تایید کند. این داستان در سه پرده‌ی اصلی اتفاق می‌افتد:

• در زمان تشکیل کف فنجان: وقتی قیمت در حال افت است و به کف فنجان نزدیک می‌شود، حجم معاملات باید به شکل قابل توجهی کاهش یابد. این کاهش حجم یعنی فروشندگان انرژی خود را از دست داده‌اند و بازار اصطلاحا خشک شده است.
• در زمان تشکیل دسته‌ی فنجان: هنگام افت کوتاه قیمت برای ساختن دسته، باز هم باید شاهد حجم معاملات بسیار پایینی باشیم. این نشانه‌ی خوبی است و به ما می‌گوید که هیچ وحشت یا فشار فروش سنگینی در بازار وجود ندارد.
• در زمان شکست مقاومت: این مهم‌ترین بخش ماجرا است! وقتی قیمت می‌خواهد از خط بالایی دسته عبور کند و به سمت بالا پرتاب شود، حجم معاملات باید به طور ناگهانی و چشمگیری افزایش پیدا کند. این انفجار حجم نشان می‌دهد که خریداران تازه‌نفس با تمام قدرت وارد میدان شده‌اند و صعود قیمت واقعی و پرقدرت خواهد بود.

تاثیر روند کلی و قبلی بازار روی درصد موفقیت الگو

همان‌طور که پیش‌تر گفتیم، فنجان و دسته یک الگوی ادامه‌دهنده است. این یعنی الگو قرار است مسیری که از قبل وجود داشته را تمدید کند. بنابراین، بسیار مهم است که قبل از شروع شکل‌گیری سمت چپ فنجان، بازار یک روند صعودی واضح و قدرتمند را تجربه کرده باشد.

تصور کنید در یک مسابقه‌ی دو امدادی حضور دارید؛ دونده‌ی دوم زمانی می‌تواند با سرعت بالا حرکت کند که دونده‌ی اول مسافت خوبی را با قدرت دویده باشد و چوب را به درستی به او برساند. در بازار مالی هم اگر پیش از تشکیل الگو، قیمت رشد خوبی (مثلا حدود سی درصد یا بیشتر) نکرده باشد، این فنجان پایه‌ی محکمی ندارد و احتمال شکست آن بسیار زیاد است. بهترین و موفق‌ترین فنجان‌ها آن‌هایی هستند که پس از یک رالی صعودی سالم و در یک بازار رو به رشد شکل می‌گیرند.

محدودیت‌ها و خطاهای احتمالی الگو در بازارهای کم نوسان

هیچ ابزار یا الگویی در دنیای معامله‌گری بی‌نقص نیست. یکی از بزرگترین دشمنان الگوی فنجان و دسته، بازارهای کم‌عمق (Illiquid Market: بازاری که خریدار و فروشنده‌ی زیادی در آن فعال نیستند و قیمت‌ها با ورود پول‌های نسبتا کم جابه‌جا می‌شوند) است.

در این نوع بازارها یا در روزهایی که نوسان قیمت بسیار پایین است، ممکن است شکل فنجان به زیبایی روی نمودار کشیده شود، اما زمانی که قیمت از دسته خارج می‌شود تا صعود کند، ناگهان متوقف شده و به شدت ریزش می‌کند. به این اتفاق تلخ، شکست جعلی (False Breakout: زمانی که قیمت یک خط مقاومت را به سمت بالا می‌شکند اما خریداران قدرت کافی ندارند و قیمت بلافاصله به زیر خط برمی‌گردد) می‌گویند و باعث می‌شود معامله‌گران در تله بیفتند. به همین دلیل، معامله‌گران حرفه‌ای سعی می‌کنند این الگو را در دارایی‌های معتبرتر، با حجم معاملات بالا و در بازه‌های زمانی طولانی‌تر (مانند نمودار روزانه یا هفتگی) جستجو کنند تا درصد خطای آن‌ها به حداقل برسد.

آموزش گام‌به‌گام معامله با الگوی فنجان و دسته

حالا که توانستیم این الگو را روی نمودار پیدا کنیم و با بررسی حجم معاملات، اعتبار آن را تایید کنیم، وقت آن است که وارد میدان شویم. معامله‌گری شبیه به رانندگی در یک جاده‌ی ناآشنا است؛ شما به یک نقشه‌ی دقیق نیاز دارید تا بدانید از کجا وارد مسیر شوید، کجا توقف کنید و در صورت بروز خطر، از کدام مسیر فرار کنید. در دنیای بازارهای مالی، این نقشه‌ی راه شامل سه بخش اصلی یعنی نقطه‌ی ورود، حد ضرر و هدف قیمتی است. در ادامه این سه مرحله را با هم مرور می‌کنیم.

چگونه نقطه ورود مناسب و کم‌ریسک پیدا کنیم؟

بزرگترین اشتباهی که معامله‌گران تازه‌کار مرتکب می‌شوند، عجله کردن است. آن‌ها به محض دیدن شکل اولیه‌ی فنجان و دسته، دکمه‌ی خرید را می‌زنند؛ اما بازار هیچ تضمینی برای تکمیل الگو نداده است. برای پیدا کردن یک نقطه‌ی ورود امن، باید صبور باشید و منتظر شکست مقاومت بمانید.

وقتی قیمت در حال تشکیل دسته‌ی فنجان است، یک خط روند نزولی (خطی که سقف‌های قیمتی را در قسمت دسته به هم وصل می‌کند) تشکیل می‌شود. نقطه‌ی ورود طلایی دقیقا زمانی است که قیمت با قدرت این خط را به سمت بالا می‌شکند. برای اطمینان بیشتر، می‌توانید منتظر بمانید تا یک کندل (Candle: نمودارهای شمعی که نوسانات قیمت را در یک بازه‌ی زمانی مشخص روی چارت نشان می‌دهند) به طور کامل در بالای این خط بسته شود. این کار درست مانند منتظر ماندن برای سبز شدن چراغ راهنمایی در یک تقاطع شلوغ است؛ شاید کمی دیرتر حرکت کنید، اما خطر تصادف و ضرر را به شدت کاهش می‌دهید.

تعیین حد ضرر یا Stop Loss منطقی برای محافظت از سرمایه

هیچ الگویی در بازار صد درصد موفق نیست. گاهی اوقات ممکن است با وجود تمام تاییدیه‌ها، قیمت ناگهان تغییر مسیر دهد. در اینجا است که اهمیت حد ضرر (Stop Loss: دستوری که به صورت خودکار دارایی شما را در یک قیمت مشخص می‌فروشد تا از ضررهای سنگین‌تر جلوگیری کند) مشخص می‌شود. حد ضرر مانند تور ایمنی بندبازان است؛ اگر پایتان بلغزد، جان سرمایه‌ی شما را نجات می‌دهد.

بهترین مکان برای قرار دادن حد ضرر در الگوی فنجان و دسته، کمی پایین‌تر از کف دسته‌ی فنجان است. دلیل این کار بسیار منطقی و ساده است: اگر قیمت نتواند صعود کند و به زیر قسمت دسته سقوط کند، عملا الگوی ما باطل شده است و دیگر دلیلی برای ماندن در آن معامله وجود ندارد. با قرار دادن حد ضرر در این نقطه، شما با کمترین آسیب ممکن از یک معامله‌ی اشتباه خارج می‌شوید و سرمایه‌ی خود را برای فرصت‌های بعدی حفظ می‌کنید.

محاسبه هدف قیمتی و تنظیم حد سود یا Take Profit

حالا که وارد معامله شده‌ایم و ایمنی سرمایه را هم تامین کرده‌ایم، باید بدانیم چه زمانی سود خود را برداشت کنیم. در اینجا به مفهوم حد سود (Take Profit: دستوری برای بستن خودکار معامله در یک قیمت از پیش تعیین‌شده تا سود به دست آمده در حساب شما ذخیره شود) نیاز داریم. الگوی فنجان و دسته به دلیل ساختار هندسی خاصی که دارد، محاسبه‌ی هدف قیمتی را برای ما بسیار آسان می‌کند.

برای پیدا کردن هدف قیمتی الگو، کافی است این دو مرحله‌ی ساده را انجام دهید:

• ابتدا عمق فنجان را اندازه بگیرید. یعنی فاصله‌ی بین لبه‌ی سمت راست فنجان تا پایین‌ترین نقطه‌ی کف فنجان را روی نمودار حساب کنید.
• سپس این فاصله‌ی اندازه‌گیری شده را از نقطه‌ی شکست مقاومت (همان نقطه‌ی ورود به معامله در بالای دسته‌ی فنجان) به سمت بالا اضافه کنید.

عددی که به دست می‌آید، هدف اولیه‌ی قیمت و بهترین مکان برای تنظیم حد سود است. وقتی قیمت دارایی به این هدف می‌رسد، سیستم به طور خودکار معامله‌ی شما را با موفقیت می‌بندد و سود حاصل از این تحلیل درست، به حساب شما واریز خواهد شد.

آموزش رسم الگوی فنجان و دسته در پلتفرم‌های تحلیلی

حالا که تمام مباحث تئوری را یاد گرفتیم و با اجزای این الگو آشنا شدیم، وقت آن است که آستین‌ها را بالا بزنیم و کار عملی را شروع کنیم. برای پیدا کردن و رسم این الگو در بازارهای مالی، به یک میز کار حرفه‌ای نیاز داریم. پلتفرم تریدینگ ویو (TradingView: یک سایت و نرم‌افزار بسیار محبوب برای مشاهده و تحلیل نمودار قیمت دارایی‌های مختلف) همان میز کار ایده‌آل ما است.

خبر خوب این است که در این پلتفرم، نیازی نیست با خطوط ساده و به سختی روی چارت نقاشی بکشید؛ تریدینگ ویو یک ابزار اختصاصی و آماده برای رسم فنجان و دسته دارد که کار شما را بسیار راحت و لذت‌بخش می‌کند.

پیدا کردن ابزار اختصاصی رسم الگو در منوی تریدینگ ویو

وقتی وارد صفحه‌ی نمودار در سایت تریدینگ ویو می‌شوید، در سمت چپ تصویر یک نوار ابزار عمودی مشاهده می‌کنید که پر از آیکون‌های مختلف است. این نوار ابزار، در واقع جعبه ابزار جادویی شما برای تحلیل تکنیکال است. برای پیدا کردن ابزار فنجان و دسته، کافی است این چند قدم ساده را دنبال کنید:

• به نوار ابزار سمت چپ نگاه کنید و آیکون بخش الگوها (Patterns: ابزارهایی که برای رسم ساختارهای پیچیده‌تر روی نمودار استفاده می‌شوند) را پیدا کنید. این آیکون معمولا شبیه به چند خط و مثلث متصل به هم (مثلث ABCD) است.
• روی فلش کوچک کنار این آیکون کلیک کنید تا یک منوی کشویی پر از نام‌های مختلف باز شود.
• در لیست باز شده، به سمت پایین اسکرول کنید تا گزینه‌ی Cup and Handle را ببینید. با کلیک روی این گزینه، ابزار شما برای رسم فعال می‌شود.

مراحل کلیک و اتصال نقاط استراتژیک برای رسم دقیق الگو

حالا که ابزار را در دست دارید، باید نقاط درست را روی نمودار به هم وصل کنید تا الگو به درستی شکل بگیرد. رسم این الگو دقیقا شبیه به بازی وصل کردن نقطه‌ها در دفتر نقاشی کودکان است؛ فقط باید بدانید که روی کدام نقاط کلیک کنید. برای رسم دقیق بدنه‌ی فنجان و دسته‌ی آن، به چهار کلیک اساسی نیاز داریم:

• کلیک اول (لبه‌ی چپ فنجان): ماوس را روی بالاترین نقطه‌ی قیمتی قبل از شروع افت بازار ببرید و اولین کلیک را انجام دهید. این نقطه، لبه‌ی سمت چپ فنجان ما را می‌سازد.
• کلیک دوم (کف فنجان): حالا ماوس را به سمت پایین‌ترین نقطه‌ی دره‌ای که قیمت در وسط الگو ساخته است ببرید و کلیک دوم را بزنید. با این کار، سیستم به طور خودکار یک خط منحنی برای شما رسم می‌کند که همان کف کاسه است.
• کلیک سوم (لبه‌ی راست فنجان): ماوس را به سمت نقطه‌ای ببرید که قیمت پس از رشد، دوباره به سطح کلیک اول (یا کمی پایین‌تر از آن) رسیده است. با ثبت کلیک سوم، دهانه‌ی فنجان به طور کامل بسته می‌شود.
• کلیک چهارم (کف دسته): در نهایت، ماوس را روی پایین‌ترین نقطه‌ی اصلاح کوچک اخیر (همان فرورفتگی دسته‌ی فنجان) قرار دهید و آخرین کلیک را بزنید.

به همین سادگی! حالا شما یک الگوی زیبا، تمیز و استاندارد روی نمودار خود دارید. استفاده از این ابزار به شما کمک می‌کند تا به صورت بصری و واضح، عمق فنجان و شیب دسته را بررسی کنید و با اطمینان بیشتری برای ورود به معامله تصمیم بگیرید.

بررسی مثال‌های واقعی در بازار رمزارزها و سهام جهانی

یادگیری تئوری الگوها بسیار عالی است، اما بازار واقعی همیشه دقیقاً شبیه به نقاشی‌های داخل کتاب‌ها نیست. برای این که چشمان شما به پیدا کردن این الگو روی چارت عادت کند، باید به سراغ نمودارهای واقعی برویم. الگوی فنجان و دسته در تمام بازارهای مالی، از دنیای رمزارزها گرفته تا بازارهای سنتی سهام و طلا، به خوبی کار می‌کند. در ادامه، سه نمونه‌ی بارز را در بازارهای مختلف بررسی می‌کنیم.

تحلیل الگوی تشکیل شده در نمودار بیت کوین BTC

بیت کوین به عنوان پادشاه ارزهای دیجیتال، تاریخچه‌ی پر نوسانی دارد. از روزهای اولیه‌ی شبکه‌ی بیت کوین و زمان توسعه‌دهندگان پیشگامی مانند گوین اندرسن تا به امروز، نمودار قیمت این رمزارز بارها الگوهای کلاسیک را به زیبایی تشکیل داده است.

به دلیل ماهیت پرهیجان بازار کریپتو، الگوی فنجان در نمودار بیت کوین معمولا با نوسانات شدیدتری همراه است:

• تشکیل فنجان: معمولاً پس از یک دوره‌ی رشد شدید و ثبت یک سقف قیمتی جدید، بیت کوین وارد یک فاز اصلاحی می‌شود. معامله‌گران قدیمی شروع به ذخیره‌ی سود خود می‌کنند و یک دره‌ی عمیق (بدنه‌ی فنجان) شکل می‌گیرد که ممکن است چند ماه طول بکشد.
• تشکیل دسته و شکست مقاومت (Resistance Breakout): پس از بازگشت قیمت به نزدیکی سقف قبلی، یک افت کوچک چند روزه یا چند هفته‌ای (دسته‌ی فنجان) رخ می‌دهد. در نهایت، با انتشار اخبار مثبت اقتصادی یا ورود سرمایه‌های جدید، بیت کوین با حجم معاملات بالا مقاومت را می‌شکند و یک روند صعودی جدید را آغاز می‌کند.

مشاهده و بررسی الگو در بازار سهام آمریکا مثال سهام اپل AAPL

بازار بورس آمریکا بسیار قانون‌مندتر و آرام‌تر از بازار رمزارزها است. در سهام شرکت‌های بزرگی مانند اپل، رفتار معامله‌گران به شدت تحت تاثیر چرخه‌ی معرفی محصولات جدید و گزارش‌های مالی است.

تشکیل الگوی فنجان و دسته در سهام اپل معمولاً چنین داستانی دارد:

• رشد اولیه: شرکت اپل یک محصول جدید معرفی می‌کند و قیمت سهم به دلیل اشتیاق خریداران رشد می‌کند.
• فاز استراحت: هیجانات اولیه فروکش می‌کند و سرمایه‌گذاران منتظر گزارش درآمد (Earnings Report: سندی رسمی که نشان می‌دهد یک شرکت در یک دوره‌ی سه‌ماهه یا یک‌ساله چقدر سود یا زیان کرده است) می‌مانند. در این مدت، قیمت کمی افت کرده و بدنه‌ی فنجان را می‌سازد.
• تکمیل الگو: نزدیک به زمان انتشار گزارش مالی، یک افت کوچک دیگر رخ می‌دهد (دسته‌ی فنجان). اگر گزارش مالی نشان‌دهنده‌ی سودآوری بالای شرکت باشد، قیمت با یک جهش قیمتی (Gap Up: باز شدن قیمت سهم در شروع روز، بسیار بالاتر از قیمت روز گذشته) مقاومت دسته را می‌شکند و الگو با موفقیت تایید می‌شود.

رفتار الگوی فنجان در نمودار دارایی‌های سنتی مانند طلا

طلا از دیرباز به عنوان یک دارایی امن (Safe Haven: سرمایه‌ای که انتظار می‌رود در زمان بحران‌های اقتصادی، جنگ‌ها یا تورم، ارزش خود را حفظ کرده یا افزایش دهد) شناخته می‌شود. رفتار طلا روی نمودار شبیه به یک کشتی باربری غول‌پیکر است؛ حرکت و تغییر مسیر آن به کندی و با ثبات انجام می‌شود.

الگوی فنجان و دسته در نمودار طلا، معمولا یک الگوی کلان و بلندمدت است. این یعنی شکل‌گیری بدنه‌ی فنجان ممکن است چندین سال و شکل‌گیری دسته‌ی آن چندین ماه زمان ببرد. معامله‌گرانی که روی طلا سرمایه‌گذاری می‌کنند، می‌دانند که پس از تکمیل یک الگوی فنجان چند ساله، حرکت صعودی بعدی می‌تواند بسیار پایدار و طولانی‌مدت باشد. در اینجا صبر حرف اول را می‌زند و ساختار الگو بسیار تمیزتر و با خطاهای کمتری نسبت به دارایی‌های پرنوسان شکل می‌گیرد.

جدول راهنمای الگوی فنجان و دسته برای تازه‌کارها

همیشه به یاد داشته باشید که حفظ کردن تمام جزئیات در روزهای اول معامله‌گری کار سختی است و نیازی نیست به خودتان سخت بگیرید. برای ساده‌تر شدن مسیر یادگیری، تمام نکات مهمی را که تا اینجا با هم یاد گرفتیم، در قالب یک جدول جمع‌آوری کرده‌ایم.

شما می‌توانید این جدول را در گوشه‌ای از صفحه‌ی نمایش خود ذخیره کنید. هر زمان که روی نمودار قیمت، یک الگوی مشکوک و شبیه به فنجان دیدید، کافی است قدم به قدم ویژگی‌های آن را با این جدول چک کنید. این کار به عنوان یک چک‌لیست ایمنی عمل می‌کند تا مطمئن شوید با یک الگوی معتبر روبرو هستید، نه یک تله‌ی معاملاتی که باعث ضرر شود.

بخش‌های الگو	نکات کلیدی برای بررسی سریع
روند پیش‌نیاز	حتما باید پیش از شروع الگو، یک روند صعودی واضح (رشد قیمت به شکل چشمگیر) وجود داشته باشد.
شکل بدنه‌ی فنجان	کف دره باید کاملا گرد و شبیه به حرف U انگلیسی باشد؛ الگوهای تیز و شبیه به حرف V اعتبار ندارند.
عمق بدنه‌ی فنجان	اصلاح قیمت باید منطقی باشد؛ یعنی قیمت نهایتا به اندازه‌ی یک‌سوم تا نیمی از رشد قبلی خود افت کرده باشد.
دسته‌ی فنجان	باید در نیمه‌ی بالایی بدنه‌ی فنجان تشکیل شود. یک افت کوتاه و شیب‌دار است که نباید خیلی عمیق شود.
حجم معاملات (Volume)	در طول شکل‌گیری دره‌ی فنجان و دسته، حجم کم می‌شود؛ اما در لحظه‌ی شکست مقاومت، حجم باید به شدت بالا برود.
نقطه‌ی ورود ایمن	دقیقا زمانی که قیمت، خط بالایی دسته را با قدرت به سمت بالا می‌شکند و یک کندل تایید بالای آن بسته می‌شود.
حد ضرر (Stop Loss)	دستور خروج اضطراری باید دقیقا در زیر پایین‌ترین نقطه‌ی دسته‌ی فنجان تنظیم شود تا ریسک معامله کنترل شود.
تعیین هدف قیمتی	عمق کل فنجان (از لبه تا کف) را اندازه بگیرید و همان مقدار را از نقطه‌ی ورود به سمت بالا اضافه کنید تا حد سود به دست آید.

با مرور مداوم این جدول، به مرور زمان چشمان شما به پیدا کردن الگوهای استاندارد عادت می‌کند و می‌توانید با سرعت و دقت بسیار بالاتری نمودارهای مالی را تحلیل کنید.

جمع‌بندی نکات آموزشی

در نهایت باید به این نکته‌ی مهم توجه کنیم که الگوی فنجان و دسته، با وجود اعتبار بالا و پتانسیل عالی برای شناسایی فرصت‌های سودآور، تنها یک قطعه از پازل بزرگ تحلیل بازار است و هرگز نباید مانند یک چوب جادویی و بدون بررسی شرایط محیطی استفاده شود. موفقیت در شکار این الگو، نیازمند صبر بسیار برای تکمیل کامل بدنه‌ی فنجان و ساختار دسته، و همچنین تایید قطعی اندیکاتور حجم معاملات در لحظه‌ی شکست مقاومت است. از آنجایی که دنیای رمزارز و بازارهای مالی سنتی همیشه پر از نوسانات غیرمنتظره هستند، استفاده از حد ضرر برای اجرای اصول مدیریت ریسک (Risk Management: مجموعه‌ای از قوانین و اقدامات برای جلوگیری از نابودی سرمایه در معاملات اشتباه) کاملا ضروری است. با تمرین مداوم روی نمودارهای قیمت، حفظ خونسردی و پایبندی به قوانین این الگوی کلاسیک، می‌توانید با اطمینان بیشتری در بازارهای مالی قدم بردارید و از استراحت‌های موقت قیمت، برای سوار شدن بر موج روندهای صعودی قدرتمند استفاده کنید.

منابع:

Investopedia

Ig

Equiti