دلار دوباره قدرت‌نمایی کرد؛ دلارزدایی واقعی یا توهم؟

در حالی که طی ماه‌های اخیر بحث «دلارزدایی» به یکی از داغ‌ترین موضوعات اقتصاد جهان تبدیل شده بود، آمار جدید نشان می‌دهد دلار نه‌تنها سقوط نکرده، بلکه با ثبت سهمی بیش از ۵۰ درصد از تراکنش‌های بین‌المللی به بالاترین سطح خود در چهار سال گذشته رسیده است؛ عددی که بسیاری از تحلیل‌ها درباره افول سریع این ارز را زیر سؤال می‌برد.

سلطه دلار در شبکه مالی جهان همچنان ادامه دارد

بر اساس داده‌های منتشرشده توسط The Kobeissi Letter، دلار آمریکا اکنون در حدود ۵۰.۵ درصد از تراکنش‌های بین‌المللی که از طریق شبکه SWIFT انجام می‌شود، حضور دارد. این رقم بالاترین سطح از سال ۲۰۲۳ تاکنون محسوب می‌شود.

سهم دلار در چهار سال گذشته بیش از ۱۱ درصد رشد کرده است. این یعنی برخلاف روایت‌های رایج درباره کاهش نفوذ دلار، استفاده عملی از آن در تجارت جهانی افزایش یافته است.

پس از دلار، یورو با فاصله‌ای قابل توجه در جایگاه دوم قرار دارد و تنها حدود ۲۱.۹ درصد از تراکنش‌ها را پوشش می‌دهد. پوند بریتانیا، دلار کانادا و ین ژاپن نیز هرکدام سهمی تک‌رقمی دارند.

فاصله چشمگیر با رقبای شرقی

یکی از نکات قابل توجه این گزارش، عملکرد یوان چین است. ارزی که سال‌ها به‌عنوان مهم‌ترین رقیب دلار معرفی می‌شد، تنها ۲.۷ درصد از تراکنش‌های جهانی را به خود اختصاص داده و طی سه سال گذشته رشد محسوسی نداشته است.

از سوی دیگر، زیرساخت‌های مالی مبتنی بر دلار همچنان بسیار بزرگ‌تر از جایگزین‌ها هستند. سیستم تسویه دلاری CHIPS روزانه حدود ۱.۹ تریلیون دلار تراکنش را پردازش می‌کند، در حالی که سامانه‌های موازی هنوز فاصله‌ای عظیم با این حجم دارند.

این اختلاف نشان می‌دهد تغییر نظم پولی جهان، اگر رخ دهد، فرآیندی بسیار زمان‌بر خواهد بود.

دلارزدایی واقعی است، اما نه آن‌قدر سریع

تحلیلگران IISS معتقدند جهان به‌سمت یک نظام مالی چندقطبی در حرکت است، اما این تغییر به‌معنای کنار رفتن ناگهانی دلار نیست.

کشورها در حال توسعه ابزارهای جایگزین و پیمان‌های پولی دوجانبه هستند، ولی شبکه‌های مالی، نقدشوندگی بازارها و اعتماد نهادی که طی دهه‌ها برای دلار شکل گرفته، به‌سادگی قابل جایگزینی نیست.

به بیان ساده، روند دلارزدایی آغاز شده اما هنوز به مرحله‌ای نرسیده که بتواند سلطه عملی دلار را تهدید کند.

چرا این خبر برای بازار کریپتو مهم است؟

قدرت گرفتن دلار معمولاً به‌معنای افزایش فشار بر دارایی‌های ریسکی از جمله بازار رمزارزهاست. وقتی نقدینگی جهانی به سمت دارایی‌های دلاری می‌رود، سرمایه‌گذاری در بازارهایی مانند بیت‌کوین محتاطانه‌تر می‌شود.

جمع‌بندی

آمارهای جدید نشان می‌دهد برخلاف فضای رسانه‌ای درباره پایان سلطه دلار، این ارز هنوز ستون اصلی نظام مالی جهان است.
با این حال، نشانه‌های تغییر تدریجی در ساختار پولی دنیا دیده می‌شود. نه دلار به این زودی کنار می‌رود و نه رقبایش دست از تلاش برمی‌دارند.
بازارهای جهانی، از جمله رمزارزها، در میانه همین کشمکش آرام اما عمیق در حال بازتعریف هستند.

جدول داده‌های کلیدی