عرضه اولیه NFT یا INO چیست؟ بررسی جامع نحوه عملکرد، مزایا و معایب

بسیاری از سرمایه‌گذاران، ساعت‌ها پای مانیتور منتظر می‌مانند تا یک توکن جذاب را در زمان مینت کردن (Mint) شکار کنند، اما ناگهان با اخطار پر شدن ظرفیت مواجه می‌شوند یا به دلیل عدم حضور در لیست سفید (Whitelist) از رقابت جا می‌مانند؛ اتفاقی که در نهایت آن‌ها را مجبور می‌کند همان NFT را با قیمتی چند برابر از بازار ثانویه تهیه کنند. در این مقاله، مکانیسم دقیق INO را بررسی می‌کنیم و ضمن معرفی بهترین پلتفرم‌ها، به صورت گام‌به‌گام نحوه ورود به لیست سفید و خرید موفق در روز عرضه را بررسی می‌کنیم تا در پروژه‌های بعدی، شما جزو خریداران خط مقدم باشید.

توکن غیرقابل تعویض یا NFT چیست؟

ورود به دنیای رمزارزها گاهی شبیه به یادگیری یک زبان کاملا جدید است. احتمالا تا به حال بارها نام ان اف تی را شنیده‌اید و شاید از خود پرسیده باشید که چرا عده‌ای برای یک تصویر دیجیتال ساده، مبالغ هنگفتی پرداخت می‌کنند. برای درک بهتر مفهوم عرضه‌ی اولیه‌ی این دارایی‌ها، ابتدا باید پایه‌ی دانش خود را قوی کنیم و ببینیم این توکن‌های پر سر و صدا دقیقا چه هستند و چگونه کار می‌کنند.

آشنایی سریع با مفهوم و کارکرد NFT در دنیای دیجیتال

کلمه‌ی NFT مخفف عبارت Non-Fungible Token است که در زبان فارسی به آن توکن غیرقابل تعویض می‌گوییم. برای درک این مفهوم، بیایید آن را به دو بخش تقسیم کنیم و با یک مثال ساده پیش برویم.

• بخش اول غیرقابل تعویض بودن است. تصور کنید شما یک اسکناس صد هزار تومانی در جیب خود دارید. اگر دوست شما هم یک اسکناس صد هزار تومانی داشته باشد و شما این دو اسکناس را با هم عوض کنید، هیچ اتفاق خاصی نمی‌افتد؛ ارزش پول شما همان مقدار قبلی است. به این ویژگی، قابل تعویض بودن می‌گویند. دارایی‌هایی مثل پول نقد یا بیت کوین قابل تعویض هستند.
• بخش دوم توکن (Token) است. توکن در واقع یک گواهی یا سند مالکیت دیجیتال است که روی بلاک چین (Blockchain یا همان پایگاه داده‌ی دیجیتال و غیرمتمرکز) ثبت می‌شود.

وقتی این دو مفهوم را کنار هم می‌گذاریم، به یک تعریف ساده می‌رسیم، ان اف تی یک سند مالکیت دیجیتال و غیرقابل دستکاری است که ثابت می‌کند شما مالک حقیقی و تنها صاحب یک دارایی بی‌همتای دیجیتال هستید. این دارایی می‌تواند یک قطعه موسیقی، یک نقاشی دیجیتال، یک آیتم خاص در یک بازی ویدیویی یا حتی بلیت یک کنسرت باشد. به لطف فناوری بلاک چین، هیچ‌کس نمی‌تواند این سند مالکیت را جعل کند یا آن را از شما بدزدد.

بازارهای خرید و فروش NFT چگونه کار می‌کنند؟

همان‌طور که برای خرید لباس به فروشگاه‌های فیزیکی یا سایت‌های اینترنتی سر می‌زنید، برای خرید و فروش دارایی‌های دیجیتال بی‌همتا نیز به پلتفرم‌های خاصی نیاز دارید. به این پلتفرم‌ها بازارچه‌ی ان اف تی (NFT Marketplace) می‌گویند. این بازارها شبیه به یک گالری هنری آنلاین یا یک فروشگاه دیجیتال بزرگ عمل می‌کنند که خریداران و فروشندگان را از سراسر جهان به هم متصل می‌کنند. نحوه‌ی کارکرد این بازارها با سایت‌های اینترنتی معمولی کمی متفاوت است و شامل سه مرحله‌ی اصلی و بسیار ساده می‌شود:

• اتصال کیف پول دیجیتال: در این بازارها نیازی به ثبت نام با ایمیل و رمز عبور ندارید. هویت شما همان کیف پول دیجیتال شماست. کیف پول (Wallet یا نرم‌افزاری برای نگهداری و مدیریت رمزارزها) مستقیما به بازارچه متصل می‌شود.
• جستجو و انتخاب دارایی: پس از اتصال کیف پول، می‌توانید در میان هزاران مجموعه‌ی دیجیتال جستجو کنید. هر اثر دیجیتال دارای اطلاعاتی مانند نام خالق، تاریخچه‌ی خرید و فروش‌های قبلی و قیمت فعلی است.
• ثبت سفارش و اجرای قرارداد هوشمند: زمانی که تصمیم به خرید می‌گیرید، مبلغ مورد نظر را از طریق ارزهای دیجیتال پرداخت می‌کنید. در اینجا یک قرارداد هوشمند (Smart Contract یا کدهای برنامه‌نویسی‌شده‌ای که شرایط معامله را به صورت خودکار اجرا می‌کنند) وارد عمل می‌شود. این قرارداد به طور خودکار و در کسری از ثانیه، پول را به حساب فروشنده و سند مالکیت ان اف تی را به کیف پول شما منتقل می‌کند.

این سیستم کاملا شفاف و بدون نیاز به واسطه‌هایی مثل بانک انجام می‌شود، و به همین دلیل است که بازارهای دیجیتال توانسته‌اند تحولی بزرگ در زمینه‌ی خرید و فروش آثار هنری و دارایی‌های مجازی ایجاد کنند. حالا که با این مفاهیم پایه‌ای آشنا شدید، در بخش‌های بعدی به سراغ جذاب‌ترین بخش ماجرا یعنی عرضه‌ی اولیه‌ی این دارایی‌ها می‌رویم.

عرضه اولیه ان اف تی یا INO چیست؟

حالا که با ماهیت ان اف تی‌ها آشنا شدیم، به یک سوال مهم می‌رسیم: این دارایی‌های دیجیتال ارزشمند برای اولین بار چگونه وارد بازار می‌شوند؟ در دنیای رمزارزها، پروژه‌های جدید برای معرفی و فروش محصولات خود به سرمایه‌گذاران، از روش‌های مختلفی استفاده می‌کنند. یکی از جذاب‌ترین و پرطرفدارترین این روش‌ها، عرضه‌ی اولیه‌ی ان اف تی است که دریچه‌ی جدیدی را برای حمایت از هنرمندان و سازندگان باز کرده است.

مفهوم INO به زبان ساده

عبارت INO مخفف Initial NFT Offering و به معنای عرضه‌ی اولیه‌ی توکن غیرقابل تعویض است. برای درک بهتر این مفهوم، بیایید از یک مثال ملموس استفاده کنیم. فرض کنید یک نویسنده‌ی مشهور قصد دارد کتاب جدید و بسیار خاصی را چاپ کند، اما برای هزینه‌های چاپ به پول نیاز دارد. او اعلام می‌کند که 100 نسخه‌ی اول کتاب را با امضای اختصاصی و قیمتی پایین‌تر، پیش‌فروش می‌کند. شما با خرید در این پیش‌فروش، مستقیما از نویسنده حمایت می‌کنید و صاحب نسخه‌ای می‌شوید که در آینده در کتاب‌فروشی‌ها بسیار گران‌تر فروخته خواهد شد.

عرضه‌ی اولیه‌ی ان اف تی دقیقا همین کار را در دنیای دیجیتال انجام می‌دهد. INO یک روش نوین برای Crowdfunding (تامین مالی جمعی - جمع‌آوری سرمایه‌های خرد از افراد زیاد برای راه‌اندازی یک پروژه) است. در این فرآیند، سازندگان یک مجموعه‌ی هنری، یک بازی ویدیویی یا یک پروژه‌ی دیجیتال، مجموعه‌ی ان اف تی‌های خود را پیش از اینکه در بازارهای عمومی (مثل اوپن‌سی) در دسترس همه قرار بگیرد، برای اولین بار و معمولا با قیمت پایه، به گروهی از سرمایه‌گذاران اولیه می‌فروشند.

تاریخچه پیدایش و دلیل اهمیت عرضه اولیه برای توکن‌های بی‌همتا

تا چند سال پیش، اگر کسی می‌خواست یک مجموعه‌ی دیجیتال بسازد، باید تمام توکن‌ها را با هزینه‌ی شخصی تولید می‌کرد و سپس منتظر می‌ماند تا شاید کسی آن‌ها را بخرد. در سال 2021 میلادی و با انفجار محبوبیت ان اف تی‌ها، شبکه‌هایی مثل اتریوم به شدت شلوغ شدند و هزینه‌ی Gas Fee (کارمزد شبکه - مبلغی که برای انجام و تایید تراکنش‌ها به شبکه‌ی بلاک چین پرداخت می‌کنید) به شدت بالا رفت. در این زمان، سازندگان به راه حلی نیاز داشتند تا هم سرمایه‌ی ساخت پروژه‌ی خود را تامین کنند و هم خریداران مجبور نباشند کارمزدهای نجومی بپردازند. اینجا بود که ایده‌ی عرضه‌ی اولیه‌ی ان اف تی متولد شد.

اهمیت این روش در دو کلمه‌ی کلیدی خلاصه می‌شود: برد دوطرفه.

• برای سازندگان: آن‌ها می‌توانند ایده‌ی خود را معرفی کنند، قبل از تکمیل نهایی پروژه برای آن سرمایه جذب کنند و از همان ابتدا یک جامعه‌ی وفادار از حامیان بسازند.
• برای سرمایه‌گذاران: آن‌ها شانس این را پیدا می‌کنند که دارایی‌های دیجیتال را در پایین‌ترین قیمت ممکن (کف قیمت) بخرند. اگر پروژه‌ی مورد نظر موفق شود و تقاضا برای آن بالا برود، ارزش این توکن‌ها در بازارهای ثانویه چندین برابر خواهد شد.

مقایسه جامع INO با ICO و NTO

وقتی در حال یادگیری مفاهیم دنیای رمزارز هستید، قطعا با کلمات اختصاری مشابهی برخورد می‌کنید که ممکن است کمی گیج‌کننده باشند. پیش از ظهور INO، روشی به نام ICO بسیار رایج بود و اخیرا هم اصطلاح NTO به گوش می‌رسد. بیایید این سه مفهوم را به سادگی از هم تفکیک کنیم:

• عرضه‌ی اولیه‌ی کوین یا ICO: این روش برای جذب سرمایه جهت راه‌اندازی یک ارز دیجیتال جدید (مثل بیت کوین یا اتریوم) استفاده می‌شود. دارایی‌های این بخش قابل تعویض هستند؛ یعنی تمام سکه‌هایی که می‌خرید ارزش و شکل یکسانی دارند و شبیه به خرید سهام یک شرکت است.
• عرضه‌ی اولیه‌ی ان اف تی یا INO: در این روش شما ارز دیجیتال معمولی نمی‌خرید، بلکه یک اثر هنری، یک آیتم بازی یا یک دارایی بی‌همتا می‌خرید. ارزش دارایی شما با دارایی شخص دیگری که در همان عرضه شرکت کرده است، می‌تواند کاملا متفاوت باشد.
• عرضه‌ی توکن ان اف تی یا NTO: این مفهوم بسیار شبیه به INO است و گاهی به جای هم استفاده می‌شوند. اما به طور دقیق‌تر، NTO زمانی استفاده می‌شود که یک دارایی واقعی فیزیکی (مثل یک ملک یا یک قطعه طلای ارزشمند) به یک توکن دیجیتال تبدیل شده و در قالب ان اف تی عرضه می‌شود، یا زمانی که توکن‌ها نقش یک بلیت ورود به رویدادهای خاص را دارند.

عرضه اولیه NFT چگونه کار می‌کند؟

حالا که با مفهوم عرضه‌ی اولیه‌ی دارایی‌های دیجیتال آشنا شدیم، وقت آن است که به پشت صحنه‌ی این رویدادها نگاهی بیندازیم. شرکت در یک عرضه‌ی اولیه، درست مانند شرکت در مراسم رونمایی از یک محصول خاص است که قوانین و مراحل مشخصی دارد. برای اینکه بتوانید به راحتی و با اطمینان در این رویدادها شرکت کنید، باید با مکانیزم اجرایی و اصطلاحات رایج این مسیر آشنا باشید. بیایید این مراحل را قدم به قدم بررسی کنیم.

فرایند مینت کردن در زمان عرضه اولیه

در دنیای ان اف تی‌ها، کلمه‌ی مینت کردن را بسیار می‌شنوید. اصطلاح مینت (Mint - فرآیند تبدیل یک فایل دیجیتال به یک دارایی رمزنگاری شده و ثبت دائمی آن روی شبکه‌ی بلاک چین) در واقع همان لحظه‌ی تولد توکن شماست. پیش از انجام پروسه‌ی مینت، آثار هنری یا آیتم‌های بازی صرفا چند فایل کامپیوتری ساده (مثل عکس یا ویدیو) هستند که در سرورهای تیم سازنده قرار دارند. زمانی که شما در یک عرضه‌ی اولیه شرکت می‌کنید و هزینه‌ی توکن را می‌پردازید، در واقع در حال مینت کردن آن هستید. با این کار، یک قرارداد هوشمند به صورت خودکار اجرا می‌شود و آن فایل ساده را به یک سند دیجیتال معتبر تبدیل می‌کند که مستقیما به نام شما روی شبکه‌ی بلاک چین ثبت می‌شود. به زبان ساده‌تر، مینت کردن شبیه به صدور شناسنامه برای یک اثر هنری است تا مالکیت رسمی شما بر آن اثبات شود.

لیست سفید Whitelist چیست و چرا برای شرکت در INO ضروری است؟

تصور کنید یک خواننده‌ی بسیار معروف قصد دارد بلیت‌های کنسرت جدیدش را بفروشد. اگر در فروشگاه به روی همه باز شود، هجوم جمعیت باعث هرج‌ومرج می‌شود و ممکن است طرفداران واقعی موفق به خرید نشوند. به همین دلیل، تیم برگزارکننده یک لیست ویژه‌ی مهمانان تهیه می‌کند.

در دنیای کریپتو به این لیست ویژه‌ی مهمانان، وایت لیست (Whitelist - فهرستی از کاربران تایید شده که حق خرید زودهنگام و تضمینی یک توکن را دارند) می‌گویند. وقتی پروژه‌ای محبوبیت بالایی پیدا می‌کند، هزاران نفر به طور همزمان برای مینت کردن توکن‌ها هجوم می‌آورند. این ترافیک بالا باعث ایجاد پدیده‌ای به نام جنگ گس (Gas War - رقابت سرمایه‌گذاران برای تایید سریع‌تر تراکنش‌هایشان از طریق پرداخت کارمزد بالاتر به شبکه) می‌شود.

برای جلوگیری از این رقابت مخرب و هزینه‌های سرسام‌آور کارمزد، پروژه‌ها پیش از عرضه‌ی اصلی، یک لیست سفید تشکیل می‌دهند. کسانی که با انجام فعالیت‌هایی (مثل حمایت از پروژه در شبکه‌های اجتماعی یا دعوت از دوستان) وارد این لیست می‌شوند، می‌توانند در کمال آرامش و بدون نگرانی از پر شدن ظرفیت یا پرداخت کارمزدهای نجومی، خرید خود را انجام دهند.

بررسی تفاوت‌های کلیدی میان عرضه عمومی و عرضه خصوصی NFT

معمولا فرآیند فروش در هر عرضه‌ی اولیه‌ای به دو مرحله‌ی مجزا تقسیم می‌شود تا همه‌ی افراد شانس حضور داشته باشند. درک تفاوت این دو مرحله برای زمان‌بندی خرید بسیار مهم است:

• عرضه‌ی خصوصی (Private Sale): این مرحله منحصرا برای افرادی است که توانسته‌اند نام خود را وارد لیست سفید کنند. در عرضه‌ی خصوصی، خریداران یک پنجره‌ی زمانی مشخص (مثلا 24 ساعت) فرصت دارند تا توکن‌های خود را با خیال راحت مینت کنند. قیمت در این مرحله معمولا پایین‌ترین قیمت ممکن است و رقابتی برای سرعت بخشیدن به تراکنش وجود ندارد.
• عرضه‌ی عمومی (Public Sale): پس از پایان زمان عرضه‌ی خصوصی، هر تعداد توکنی که باقی مانده باشد وارد مرحله‌ی عمومی می‌شود. در اینجا درها به روی تمام افراد باز است. در عرضه‌ی عمومی، قانون اولویت با کسی است که زودتر برسد (First Come First Serve) حاکم است. رقابت در این مرحله بسیار بالاست و توکن‌های پروژه‌های جذاب ممکن است در عرض چند ثانیه تا چند دقیقه کاملا به فروش برسند (Sold out).

قیمت‌گذاری توکن‌ها در زمان عرضه اولیه چگونه انجام می‌شود؟

بر خلاف بازارهای ثانویه که در آن‌ها خریداران و فروشندگان قیمت را بر اساس عرضه و تقاضا مشخص می‌کنند، در زمان INO این تیم سازنده است که قیمت را تعیین می‌کند. برای این کار معمولا از دو روش اصلی استفاده می‌شود:

• قیمت ثابت (Fixed Price): ساده‌ترین و رایج‌ترین روش است. تیم پروژه اعلام می‌کند که برای مثال، قیمت مینت کردن هر توکن دقیقا 0.05 اتریوم است. این قیمت برای تمام خریداران یکسان است.
• مزایده‌ی هلندی: (Dutch Auction - روشی از قیمت‌گذاری که در آن قیمت از یک عدد بالا شروع می‌شود و به مرور زمان کاهش می‌یابد تا خریدار پیدا شود) در برخی پروژه‌های بسیار پرطرفدار، برای جلوگیری از هجوم ربات‌ها و ایجاد تعادل، قیمت مینت از یک عدد بالا (مثلا 2 اتریوم) شروع می‌شود و هر 10 دقیقه مقداری از آن کم می‌شود. کاربر تصمیم می‌گیرد در چه قیمتی خرید خود را نهایی کند. این روش کمک می‌کند تا توکن‌ها به ارزش واقعی‌تری که کاربران حاضرند برای آن بپردازند، فروخته شوند.

مزایا و معایب شرکت در Initial NFT Offering

هر بازار مالی و روش سرمایه‌گذاری جدیدی، شبیه به یک سکه‌ی دو رو است؛ یک روی آن فرصت‌های بی‌نظیر رشد و روی دیگر آن خطرات و چالش‌های پنهان قرار دارد. عرضه‌ی اولیه‌ی ان اف تی نیز از این قاعده مستثنی نیست. برای اینکه به یک سرمایه‌گذار هوشمند در دنیای رمزارز تبدیل شوید، باید با چشمانی باز هر دو روی این سکه را ببینید. در این بخش بررسی می‌کنیم که چرا INO تا این حد بین سازندگان و خریداران محبوب شده است و در مقابل، چه ریسک‌هایی سرمایه‌ی شما را تهدید می‌کند.

چرا سازندگان و هنرمندان به سراغ راه‌اندازی INO می‌روند؟ (مزایا برای توسعه‌دهندگان)

تصور کنید یک تیم جوان و خلاق ایده‌ی ساخت یک بازی ویدیویی فوق‌العاده را در سر دارد، اما سرمایه‌ی کافی برای پرداخت حقوق برنامه‌نویسان و طراحان را ندارد. در گذشته، این تیم مجبور بود ماه‌ها به دنبال اسپانسر بگردد یا زیر بار وام‌های سنگین بانکی برود. اما امروزه، عرضه‌ی اولیه‌ی ان اف تی این مسیر را کاملا تغییر داده است. دلایل اصلی استقبال سازندگان از این روش عبارتند از:

• تامین سرمایه‌ی اولیه پیش از ساخت: تیم‌های توسعه‌دهنده می‌توانند با فروش آیتم‌های دیجیتال پروژه‌ی خود پیش از تکمیل نهایی، پول لازم برای ادامه‌ی کار را جمع‌آوری کنند.
• حذف واسطه‌ها: هنرمندان و سازندگان دیگر نیازی به گالری‌دارها، ناشران یا شرکت‌های واسطه ندارند. آن‌ها اثر خود را مستقیما به دست مخاطب اصلی می‌رسانند و تمام سود حاصل از آن را دریافت می‌کنند.
• ساخت یک کامیونیتی وفادار: (Community یا جامعه‌ی کاربری - گروهی از حامیان و طرفداران که حول یک ایده‌ی مشترک جمع می‌شوند و به رشد آن کمک می‌کنند).وقتی افراد در ابتدای یک پروژه روی آن سرمایه‌گذاری می‌کنند، به حامیان سرسخت آن تبدیل می‌شوند و برای موفقیت آن در شبکه‌های اجتماعی تبلیغ می‌کنند.

جذابیت‌ها و فرصت‌های سودآوری INO برای سرمایه‌گذاران

شاید بپرسید چرا باید برای خرید یک تصویر دیجیتال یا آیتم یک بازی که هنوز حتی به طور کامل ساخته نشده است، پول پرداخت کنیم؟ دلیل این موضوع به پتانسیل‌های سودآوری و امتیازات ویژه‌ای برمی‌گردد که تنها نصیب خریداران اولیه می‌شود:

• خرید در کف قیمت: شما در زمان عرضه‌ی اولیه، توکن‌ها را مستقیما از سازنده و با ارزان‌ترین قیمت ممکن می‌خرید. اگر پروژه‌ی مورد نظر موفق شود، ارزش آن در بازارهای ثانویه به شدت رشد می‌کند و می‌توانید سود قابل توجهی کسب کنید.
• دریافت مزایای انحصاری: بسیاری از پروژه‌ها به خریداران اولیه‌ی خود پاداش‌های ویژه‌ای می‌دهند. این پاداش می‌تواند شامل دسترسی به بخش‌های پولی یک بازی، عضویت در باشگاه‌های خصوصی، یا دریافت ایردراپ (Airdrop - توزیع و اهدای رایگان توکن‌های جدید یا هدایای دیجیتال به کاربران وفادار یک پروژه) در آینده باشد.
• حمایت از ایده‌های نوآورانه: بسیاری از سرمایه‌گذاران از اینکه بخشی از مسیر رشد یک هنرمند نوپا یا یک بازی هیجان‌انگیز باشند، لذت می‌برند و این کار به آن‌ها حس مشارکت در یک پروژه‌ی بزرگ را می‌دهد.

خطرات، چالش‌ها و ریسک‌های پنهان در خرید NFT های تازه‌وارد

با وجود تمام جذابیت‌هایی که نام بردیم، دنیای ان اف تی‌ها پر از پروژه‌هایی است که با وعده‌های بزرگ آمده‌اند و در نهایت چیزی جز ضرر برای خریداران به همراه نداشته‌اند. اگر بدون تحقیق وارد این بازار شوید، ممکن است با خطرات زیر مواجه شوید:

• کلاهبرداری راگ پول: (Rug Pull - نوعی کلاهبرداری در دنیای رمزارزها که در آن سازندگان پس از جمع‌آوری پول مردم، پروژه را رها کرده و با سرمایه‌ها ناپدید می‌شوند) این یکی از بزرگترین خطرات عرضه‌های اولیه است. پروژه‌هایی با ظاهر فریبنده که در نهایت هیچ ارزشی ندارند.
• مشکل کمبود نقدینگی: (Liquidity - میزان سرعت و راحتی شما در تبدیل یک دارایی دیجیتال به پول نقد بدون اینکه مجبور شوید آن را خیلی ارزان‌تر بفروشید). برخلاف بیت کوین که همیشه خریداری برای آن وجود دارد، اگر ان اف تی شما طرفدار نداشته باشد، ممکن است هرگز نتوانید آن را بفروشید و سرمایه‌ی شما قفل شود.
• نوسانات شدید بازار: ارزش ان اف تی‌ها به شدت به هیجانات بازار و ترندهای روز وابسته است. پروژه‌ای که امروز بسیار محبوب است، ممکن است ماه آینده تمام ارزش خود را از دست بدهد.

راهنمای ارزیابی و انتخاب پروژه‌های معتبر INO

اکنون که با ماهیت عرضه‌ی اولیه‌ی دارایی‌های دیجیتال و مزایا و معایب آن آشنا شدید، به مهم‌ترین بخش مسیر رسیده‌ایم. انتخاب یک پروژه‌ی خوب در دنیای رمزارزها، دقیقا شبیه به خرید یک خانه‌ی نوساز است؛ شما نباید فقط به رنگ زیبای نمای ساختمان اکتفا کنید، بلکه باید فونداسیون، سابقه‌ی سازنده و نقشه‌ی ساختمان را هم به دقت بررسی کنید. در این بخش یاد می‌گیریم که چگونه پروژه‌های ارزشمند را از میان هزاران پروژه‌ی بی‌کیفیت و کلاهبرداری غربال کنیم.

فاکتورهای کلیدی برای تعیین ارزش و آینده یک NFT تازه عرضه‌شده

برای اینکه بدانیم آیا یک ان اف تی ارزش پولی که برای آن می‌پردازیم را دارد یا خیر، باید چند عامل اساسی را زیر ذره‌بین قرار دهیم. این فاکتورها به شما کمک می‌کنند تا بر اساس منطق و نه هیجانات بازار، تصمیم‌گیری کنید:

• تیم سازنده و اعتبار آن‌ها: اولین و مهم‌ترین سوال این است که چه کسی پشت این پروژه قرار دارد؟ آیا اعضای تیم اصطلاحا داکس شده (Doxxed - افشای هویت واقعی، سوابق کاری و چهره‌ی اعضای تیم سازنده برای جلب اعتماد عمومی) هستند؟ تیمی که هویت مشخصی دارد، به راحتی نمی‌تواند پروژه را رها کند.
• کاربردپذیری توکن: (Utility - ارزش عملی و مزایای خاصی که یک دارایی دیجیتال در دنیای واقعی یا مجازی به صاحبش می‌دهد). از خود بپرسید این توکن چه فایده‌ای دارد؟ آیا فقط یک عکس ساده است یا به عنوان بلیت ورود به یک بازی، حق رای در یک انجمن خاص، یا ابزاری برای کسب درآمد در آینده استفاده می‌شود؟ پروژه‌هایی که کاربرد واقعی دارند، ماندگارتر هستند.
• نقشه‌ی راه پروژه: (Roadmap - برنامه‌ی زمان‌بندی‌شده‌ی تیم سازنده که اهداف و قدم‌های بعدی پروژه را در ماه‌ها و سال‌های آینده نشان می‌دهد). یک پروژه‌ی معتبر باید دقیقا بداند شش ماه دیگر کجاست. آیا آن‌ها برای توسعه‌ی بازی، همکاری با برندهای دیگر یا راه‌اندازی ویژگی‌های جدید برنامه‌ی مشخصی دارند؟
• قدرت جامعه‌ی کاربری: ارزش هر شبکه‌ی دیجیتال به کاربران آن است. آیا این پروژه در شبکه‌های اجتماعی مانند دیسکورد و توییتر تعاملات واقعی دارد؟ حامیان پرشور می‌توانند یک پروژه را به اوج برسانند.

نشانه‌های خطر یا Red Flags و روش‌های تشخیص پروژه‌های کلاهبرداری

همان‌طور که هنگام خرید یک ماشین دست دوم به دنبال نشانه‌های تصادف یا خرابی موتور می‌گردید، در دنیای عرضه‌ی اولیه‌ی ان اف تی هم باید مراقب پرچم‌های قرمز یا نشانه‌های خطر (Red Flags) باشید. دیدن این نشانه‌ها یعنی باید سرمایه‌ی خود را بردارید و از آن پروژه دور شوید:

• تیم کاملا ناشناس: اگر سازندگان یک پروژه از عکس‌های کارتونی به عنوان تصویر پروفایل استفاده می‌کنند و هیچ نام و نشان یا سابقه‌ی کاری مشخصی در شبکه‌های حرفه‌ای مثل لینکدین ندارند، ریسک کلاهبرداری بسیار بالا است.
• فالوورهای فیک و تعاملات غیرطبیعی: داشتن صد هزار دنبال‌کننده در توییتر زمانی که پست‌های پروژه فقط ده لایک می‌خورد، نشان‌دهنده‌ی استفاده از ربات‌ها است. یک جامعه‌ی کاربری سالم، گفتگوی فعال و ارگانیک دارد.
• وعده‌های فضایی و تضمین سود: در دنیای رمزارزها هیچ چیز تضمین‌شده نیست. اگر پروژه‌ای به شما وعده‌ی سودهای نجومی و قطعی در زمان کوتاه می‌دهد، به احتمال نود و نه درصد با یک طرح فریبنده روبرو هستید.
• فقدان وایت پیپر: (Whitepaper - یک سند متنی رسمی و جامع که هدف، مکانیزم کارکرد و جزئیات فنی و اقتصادی یک پروژه را به طور دقیق توضیح می‌دهد). پروژه‌ای که حتی زحمت نوشتن یک سند راهنمای کامل را برای معرفی خود نکشیده است، قطعا ارزش سرمایه‌گذاری ندارد.

بررسی چند نمونه از پروژه‌های موفق در حوزه عرضه اولیه NFT

برای درک بهتر اینکه یک پروژه‌ی موفق چه ویژگی‌هایی دارد، نگاهی به پروژه‌های بزرگی می‌اندازیم که در حوزه‌ی دارایی‌های غیرقابل تعویض و عرضه‌های اولیه عملکرد درخشانی داشته‌اند و توانسته‌اند اعتماد سرمایه‌گذاران را جلب کنند:

• شبکه‌ی دیسنترالند (Decentraland): این پروژه یکی از پیشگامان دنیای متاورس است. دیسنترالند با عرضه‌ی اولیه‌ی زمین‌های مجازی خود در قالب ان اف تی، به کاربران اجازه داد تا مالک قطعاتی از این دنیای دیجیتال شوند. کاربردپذیری بالا و تیم قدرتمند باعث شد تا این زمین‌ها ارزش فوق‌العاده‌ای پیدا کنند.
• پلتفرم چیلیز (Chiliz): چیلیز دنیای ورزش و رمزارزها را به هم پیوند زد. این پروژه با ایجاد توکن‌های هواداری و ان اف تی‌های ورزشی، به طرفداران تیم‌های بزرگ فوتبال اجازه داد تا در تصمیم‌گیری‌های باشگاه مشارکت کنند و از مزایای ویژه‌ای بهره‌مند شوند.
• شبکه‌ی تتا (Theta): تتا یک شبکه‌ی غیرمتمرکز برای پخش ویدیو است که از فناوری بلاک چین و ان اف تی‌ها برای پاداش دادن به تولیدکنندگان محتوا و بینندگان استفاده می‌کند. این پروژه با داشتن نقشه‌ی راه بسیار دقیق و همکاری با شرکت‌های بزرگ، نمونه‌ای عالی از یک پروژه‌ی هدفمند است.

بررسی این نمونه‌ها به ما یادآوری می‌کند که موفقیت تصادفی نیست؛ پروژه‌های ماندگار همیشه ترکیبی از یک ایده‌ی نوآورانه، تیم شفاف و کاربرد واقعی هستند. با در نظر گرفتن این فاکتورها، حالا شما آماده‌اید تا با دیدی بازتر به سراغ پلتفرم‌های میزبان بروید و عرضه‌های جدید را ارزیابی کنید.

پلتفرم‌ها و لانچ‌پدهای برتر برای عرضه اولیه NFT

برای اینکه بتوانید در یک عرضه‌ی اولیه‌ی ان اف تی شرکت کنید، باید بدانید این رویدادها در چه محیط‌هایی برگزار می‌شوند. همان‌طور که برای خرید سهام شرکت‌ها به کارگزاری‌ها یا تالار بورس سر می‌زنید، در دنیای دارایی‌های دیجیتال نیز سکوهای ویژه‌ای به نام لانچ‌پد وجود دارند. لانچ‌پد (Launchpad یا بستری دیجیتال که شرایط لازم را برای معرفی، جذب سرمایه و عرضه‌ی امن پروژه‌های جدید به کاربران فراهم می‌کند) نقش پل ارتباطی میان خالقان اثر و خریداران را ایفا می‌کند.

معرفی بهترین پلتفرم‌های میزبان INO در بازار کریپتو

پلتفرم‌ها و لانچ‌پدهای مختلفی در بازار وجود دارند که هرکدام ویژگی‌ها و استانداردهای خاص خود را به کاربران ارائه می‌دهند. برخی از شناخته‌شده‌ترین پلتفرم‌ها در این حوزه عبارتند از:

• لانچ‌پد بایننس ان اف تی (Binance NFT): یکی از معتبرترین پلتفرم‌هاست که به پشتوانه‌ی صرافی بزرگ بایننس فعالیت می‌کند. پروژه‌هایی که روی این پلتفرم قرار می‌گیرند از فیلترهای امنیتی و ارزیابی‌های سخت‌گیرانه‌ای عبور می‌کنند و همین موضوع خیال کاربران را تا حد زیادی راحت می‌کند.
• پلتفرم مجیک ادن (Magic Eden): بزرگ‌ترین و محبوب‌ترین بستر برای عرضه‌ی اولیه‌ی ان اف تی‌ها روی شبکه‌ی سولانا و چند شبکه‌ی دیگر است. این پلتفرم رابط کاربری بسیار ساده‌ای دارد و برای کاربران تازه‌کار بسیار مناسب است.
• پلتفرم اونلی وان (Only1): یک پلتفرم پیشرو مبتنی بر شبکه‌ی سولانا که بر ترکیب رسانه‌های اجتماعی و عرضه‌ی ان اف تی‌ها تمرکز دارد و به تولیدکنندگان محتوا اجازه می‌دهد آثار خود را از طریق INO مستقیما عرضه کنند.
• پلتفرم سواپبل (Swappable): یکی از بسترهای تخصصی در حوزه‌ی برگزاری عرضه‌های اولیه است که ابزارهای کاملی را برای مدیریت فرآیند پیش‌فروش و مینت ایمن در اختیار تیم‌های سازنده و خریداران قرار می‌دهد.

اهمیت انتخاب بلاک چین مناسب برای NFT ها 

هر پروژه‌ی ان اف تی روی یک شبکه‌ی بلاک چین خاص ساخته می‌شود. نوع بلاک چین تاثیر مستقیمی بر سرعت تراکنش‌ها و از همه مهم‌تر، میزان کارمزدی که باید بپردازید دارد. پیش از شرکت در هر عرضه، باید ویژگی‌های شبکه‌ی میزبان را بشناسید:

• شبکه‌ی اتریوم (Ethereum): قدیمی‌ترین، امن‌ترین و معتبرترین بستر برای ان اف تی‌هاست. گران‌ترین آثار دنیای دیجیتال روی اتریوم قرار دارند، اما عیب اصلی آن کارمزد بالای شبکه در زمان شلوغی است.
• شبکه‌ی سولانا (Solana): به دلیل سرعت فوق‌العاده بالا و کارمزدهای بسیار ناچیز (کمتر از چند سنت) یکی از محبوب‌ترین گزینه‌ها برای کاربران و سازندگان بازی‌های بلاک چینی است.
• شبکه‌ی پالیگان (Polygon): یک راه‌حل لایه‌ی دوم (Layer 2 یا شبکه‌ای کمکی که برای افزایش سرعت و کاهش هزینه‌های اتریوم طراحی شده است) که امنیت اتریوم را با هزینه‌ای بسیار اندک ترکیب می‌کند.
• شبکه‌ی بی‌ان‌بی چین: (BNB Chain یا همان بایننس اسمارت چین) شبکه‌ای با پشتیبانی صرافی بایننس که سرعت خوب، کارمزد مناسب و دسترسی آسانی را برای کاربران به همراه دارد.

نحوه اطلاع‌رسانی پروژه‌ها و پیگیری اخبار عرضه‌های جدید

فرصت‌های جذاب در بازار کریپتو معمولا خیلی سریع پر می‌شوند، بنابراین آگاهی زودهنگام از زمان برگزاری رویدادها یک برگ برنده است. برای اینکه از عرضه‌های جدید جا نمانید، می‌توانید از کانال‌های ارتباطی زیر استفاده کنید:

• پلتفرم دیسکورد (Discord): اصلی‌ترین پایگاه ارتباطی میان سازندگان پروژه و کاربران است. اخبار مربوط به زمان دقیق عرضه و شرایط ورود به لیست سفید، اول از همه در سرورهای دیسکورد اعلام می‌شود.
• شبکه‌ی اجتماعی ایکس (توییتر سابق): تیم‌های سازنده برای انتشار تیزرها، اعلام همکاری‌ها و برگزاری مسابقات ورود به لیست سفید از توییتر استفاده می‌کنند.
• وب‌سایت‌های تقویم ان اف تی (NFT Drops Calendars): سایت‌های مرجعی وجود دارند که تاریخ و ساعت برگزاری تمام عرضه‌های اولیه‌ی آینده را در قالب یک تقویم منظم به شما نشان می‌دهند تا بتوانید از قبل برنامه‌ریزی کنید.

آموزش شرکت در یک INO

رسیدیم به بخش عملی ماجرا! تا اینجا متوجه شدیم که عرضه‌ی اولیه‌ی ان اف تی چیست و چگونه پروژه‌های معتبر را پیدا کنیم. حالا فرض کنید یک پروژه‌ی عالی و آینده‌دار پیدا کرده‌اید و قصد دارید در عرضه‌ی اولیه‌ی آن شرکت کنید. این مرحله دقیقا شبیه به شرکت در یک مسابقه‌ی دو و میدانی است؛ شما باید از قبل کفش‌های مناسب پوشیده باشید، در خط استارت قرار بگیرید و با شنیدن صدای سوت، سریع‌تر از بقیه حرکت کنید. در ادامه، تمام قدم‌هایی که برای یک شروع موفق نیاز دارید را با هم مرور می‌کنیم.

پیش‌نیازها: ساخت کیف پول ایمن و تامین ارز دیجیتال مورد نیاز

اولین قدم برای ورود به دنیای رمزارزها، داشتن یک حساب بانکی مخصوص این فضاست. شما نمی‌توانید با کارت بانکی معمولی در این پیش‌فروش‌ها شرکت کنید، بلکه به ابزارهای دیجیتال نیاز دارید.

• نصب و راه‌اندازی کیف پول: ابتدا باید یک نرم‌افزار معتبر مانند متامسک (MetaMask) یا تراست ولت (Trust Wallet) را روی گوشی یا مرورگر کامپیوتر خود نصب کنید. در زمان ثبت نام، به شما تعدادی کلمه‌ی بازیابی (Seed Phrase - رمز عبور ۱۲ یا ۲۴ کلمه‌ای که کلید اصلی و تنها راه دسترسی به دارایی‌های شما در زمان مفقود شدن کیف پول است) داده می‌شود. این کلمات را روی یک تکه کاغذ بنویسید و در جای بسیار امنی نگه دارید.
• تامین ارز دیجیتال: مرحله‌ی بعدی، شارژ کردن کیف پول است. باید بررسی کنید که پروژه‌ی مورد نظر روی چه شبکه‌ای عرضه می‌شود. اگر روی شبکه‌ی اتریوم است، باید با خرید ارز اتریوم ، مقداری ارز این ارز را به کیف پول خود منتقل کنید.
• هزینه‌ی کارمزد را فراموش نکنید: همیشه مقداری ارز دیجیتال بیشتر از قیمت خود ان اف تی در کیف پول خود نگه دارید تا بتوانید کارمزد شبکه‌ی بلاک چین را به راحتی پرداخت کنید. در غیر این صورت، تراکنش شما با خطا مواجه می‌شود و شانس خرید را از دست می‌دهید.

آموزش ثبت‌نام، احراز شرایط و ورود به لیست سفید پروژه‌ها

همان‌طور که در بخش‌های قبلی اشاره کردیم، قرار گرفتن در لیست سفید یا همان وایت لیست، به شما اجازه می‌دهد بدون استرس و رقابت‌های سنگین خرید خود را انجام دهید. اما چگونه وارد این لیست طلایی شویم؟ تیم‌های سازنده معمولا از شما می‌خواهند چند کار ساده را برای اثبات حمایت خود انجام دهید:

• عضویت در شبکه‌های اجتماعی پروژه: معمولا باید صفحه‌ی توییتر پروژه را دنبال کنید و عضو سرور آن‌ها در دیسکورد (Discord - یک برنامه‌ی ارتباطی بسیار محبوب بین گیمرها و فعالان بازار رمزارز که به صورت اتاق‌های گفتگوی مجزا کار می‌کند) شوید.
• فعالیت و تعامل: گاهی اوقات عضویت کافی نیست. تیم سازنده از شما می‌خواهد که در گفتگوهای گروه شرکت کنید، دوستان خود را دعوت کنید یا در مسابقات هنری و اطلاعات عمومی آن‌ها برنده شوید تا نام شما به عنوان یک کاربر وفادار در لیست قرار بگیرد.
• ثبت آدرس کیف پول: پس از انجام موفقیت‌آمیز وظایف، مدیران پروژه از شما می‌خواهند تا آدرس کیف پول خود را در یک فرم مخصوص وارد کنید. با این کار، سیستم در روز عرضه فقط به کیف پول‌های تایید شده اجازه‌ی خرید در مرحله‌ی خصوصی را می‌دهد.

اقدامات طلایی در روز عرضه: چگونه سریع‌تر از دیگران خرید خود را نهایی کنیم؟

روز عرضه فرا رسیده است و شما آماده‌ی خرید هستید. اگر در عرضه‌ی عمومی شرکت می‌کنید که قانون آن اولویت با اولین خریداران است، ثانیه‌ها سرنوشت‌ساز هستند. برای اینکه یک قدم از سایرین جلوتر باشید، این نکات طلایی را رعایت کنید:

• اتصال زودهنگام و بررسی مجدد: حداقل نیم ساعت قبل از شروع زمان رسمی، وارد سایت رسمی پروژه شوید و کیف پول خود را متصل کنید. مطمئن شوید که به شبکه‌ی درستی وصل شده‌اید و موجودی شما برای خرید و پرداخت کارمزد کافی است.
• مراقب لینک‌های جعلی باشید: در ساعات نزدیک به عرضه‌ی اولیه، کلاهبرداران لینک‌های مخرب زیادی را در گروه‌ها پخش می‌کنند. روی هیچ لینکی کلیک نکنید و فقط از لینک‌هایی که در بخش اعلانات رسمی پروژه قرار داده شده است، استفاده کنید.
• تنظیم کارمزد برای سرعت بیشتر: اگر رقابت بسیار شدید است، می‌توانید در تنظیمات کیف پول خود، مقدار گس لیمیت (Gas Limit - حداکثر مبلغی که حاضرید به عنوان کارمزد بپردازید تا شبکه تراکنش شما را سریع‌تر از دیگران تایید کند) را کمی بالاتر ببرید. این کار باعث می‌شود تراکنش شما در اولویت قرار بگیرد.
• آمادگی برای کلیک نهایی: به محض اینکه تایمر سایت صفر شد، در صورت نیاز یک بار صفحه را نوسازی (Refresh) کنید، روی دکمه‌ی خرید یا مینت کلیک کنید و در پنجره‌ای که از سوی کیف پول باز می‌شود، تراکنش را فورا تایید نمایید.

با رعایت این مراحل ساده اما حیاتی، شما مهارت لازم برای شرکت در هر عرضه‌ی اولیه‌ای را به دست آورده‌اید و می‌توانید با اعتماد به نفس در این دنیای دیجیتال و جذاب قدم بگذارید.