دارک وب چیست و چه ارتباطی با ارز دیجیتال دارد؟ بررسی جامع از تاریخچه پیدایش تا رهگیری تراکنش‌ها

ارزهای دیجیتال به عنوان پول‌های غیرمتمرکزی شناخته می‌شوند که قواعد تراکنش‌های آنلاین را برای همیشه تغییر دادند و مرزهای جغرافیایی را از بین بردند. اما این تعریف، یک تضاد بزرگ را در تاریک‌ترین لایه‌های اینترنت پنهان می‌کند؛ جایی که ناشناس بودن، شرط اول بقاست. تصور کنید در یک بازار سیاه آنلاین در حال انجام یک معامله کاملا مخفیانه هستید و اطمینان دارید که هیچ‌کس هویت شما را نمی‌داند، در حالی که تک‌تک تراکنش‌هایتان روی یک دفتر کل عمومی و غیرقابل‌تغییر ثبت می‌شود. این دقیقا همان تله‌ای است که در روزهای اوج سیلک‌رود (جاده ابریشم) گریبان بسیاری را گرفت و توهم ناشناس بودن مطلق بیت کوین را در هم شکست؛ اتفاقی که نشان داد پول‌های دیجیتال می‌توانند به جای پوشش، تبدیل به یک ردپای پاک‌نشدنی شوند. در این مقاله، قصد داریم افسانه‌ها و حقایق پیوند دارک وب و رمزارزها را بررسی کنیم و نشان دهیم که چرا اقتصاد شبکه‌ تاریک به سمت ارزهای پیگیرگریزی مثل مونرو تغییر مسیر داد و نهادهای قانونی چگونه این تراکنش‌های پیچیده را رهگیری می‌کنند.

لایه‌های اینترنت و جایگاه دارک وب در آن

شاید تصور کنید اینترنت دقیقا همان فضایی است که هر روز در آن اخبار را می‌خوانید، ویدیو می‌بینید یا کلمات مختلف را در گوگل جستجو می‌کنید. اما دنیای وب بسیار پیچیده‌تر و عمیق‌تر از این حرف‌ها است. برای درک بهتر شبکه‌ی اینترنت، بهترین مثال کوه یخ است. شما فقط نوک این کوه یخ را می‌بینید که از سطح آب بیرون زده است، اما بخش عظیم و پنهان آن زیر آب قرار دارد. برای اینکه بدانیم دارک وب دقیقا کجای این کوه یخ قرار گرفته است، باید با لایه‌های مختلف شبکه‌ی جهانی وب آشنا شویم.

سرفیس وب یا وب سطحی چیست؟

وب سطحی یا سرفیس وب دقیقا همان نوک کوه یخ است؛ یعنی تمام سایت‌ها و صفحاتی که شما می‌توانید به راحتی از طریق یک موتور جستجو (Search Engine - برنامه‌ای مثل گوگل یا یاهو که اطلاعات را در اینترنت پیدا می‌کند) پیدا کنید.
وقتی شما عبارتی را در گوگل تایپ می‌کنید، گوگل صفحاتی را به شما نشان می‌دهد که از قبل ایندکس (Indexing - فرایند ثبت و فهرست‌بندی صفحات سایت توسط موتورهای جستجو) شده‌اند. وبلاگ‌های آموزشی، سایت‌های خبری، فروشگاه‌های آنلاین و شبکه‌های اجتماعی همگی بخشی از وب سطحی هستند. این لایه، عمومی‌ترین و در دسترس‌ترین بخش اینترنت است و مانند یک کتابخانه‌ی عمومی بزرگ عمل می‌کند که هر کسی می‌تواند آزادانه در آن قدم بزند و کتاب‌های موجود در قفسه‌ها را مطالعه کند.

دیپ وب یا وب عمیق چیست؟

حالا بیایید زیر آب برویم؛ به بخش بسیار بزرگی از کوه یخ که دیپ وب یا وب عمیق نام دارد. برخلاف تصور بسیاری از افراد، وب عمیق اصلا جای ترسناک یا عجیبی نیست. در واقع، همه‌ی ما هر روز در حال استفاده از آن هستیم!
دیپ وب به تمام بخش‌هایی از اینترنت گفته می‌شود که توسط موتورهای جستجو ایندکس نمی‌شوند و شما نمی‌توانید با گوگل کردن به آن‌ها برسید. چرا؟ چون این اطلاعات شخصی، خصوصی یا محافظت‌شده هستند و برای ورود به آن‌ها نیاز به نام کاربری، رمز عبور یا دسترسی‌های ویژه دارید.
صندوق ورودی ایمیل شما، حساب کاربری بانکی‌تان، دیتابیس (Database - پایگاه داده یا محل ذخیره‌ی اطلاعات به صورت سازمان‌یافته) شرکت‌ها، و پرونده‌های پزشکی بیماران در یک بیمارستان، همگی بخشی از وب عمیق هستند. این لایه مانند اتاق بایگانی همان کتابخانه‌ی عمومی است؛ وجود دارد و بسیار مهم است، اما در آن قفل است و فقط افراد مجاز کلید ورود به آن را دارند.

تفاوت دیپ وب و دارک وب در چیست؟

بسیاری از کاربران تازه‌کار فکر می‌کنند دیپ وب و دارک وب یک چیز هستند، اما این یک اشتباه رایج است. دارک وب یا شبکه‌ی تاریک، در واقع بخش بسیار کوچک اما به شدت پنهانی از همان دیپ وب است.
برای اینکه تفاوت این دو را بهتر درک کنید، به این موارد دقت کنید:

• هدف از پنهان بودن: در دیپ وب، اطلاعات فقط برای حفظ حریم خصوصی افراد و امنیت کاربران (مثل رمز حساب بانکی) از دید گوگل پنهان می‌مانند. اما در دارک وب، سایت‌ها به صورت عمدی و با استفاده از روش‌های پیچیده‌ی رمزنگاری (Cryptography - علم تبدیل اطلاعات به کدهای مخفی برای جلوگیری از دسترسی دیگران) مخفی شده‌اند تا هویت سازندگان و بازدیدکنندگان کاملا ناشناس بماند.
• نحوه‌ی دسترسی: برای ورود به دیپ وب فقط به یک مرورگر معمولی (مثل کروم) و یک رمز عبور نیاز دارید. اما برای ورود به دارک وب، مرورگرهای عادی هیچ کمکی به شما نمی‌کنند. شما باید از نرم‌افزارهای خاصی مانند تور (Tor - یک مرورگر ویژه که با تغییر مسیر اطلاعات در شبکه‌ای از سرورها، هویت کاربر را مخفی نگه می‌دارد) استفاده کنید.
• نوع فعالیت‌ها: دیپ وب پر از اطلاعات روزمره‌ی اداری، مالی و شخصی است که کاملا قانونی و عادی هستند. اما دارک وب، به دلیل ساختار به شدت ناشناس خود، به فضایی متفاوت تبدیل شده است. اگرچه بسیاری از افراد برای کارهای قانونی و فرار از سانسور از آن استفاده می‌کنند، اما این فضا بستر مناسبی برای شکل‌گیری بازارهای سیاه و غیرقانونی نیز هست.

در واقع، اگر دیپ وب را اتاق بایگانی قفل‌دار کتابخانه بدانیم، دارک وب یک گاوصندوق مخفی در تاریک‌ترین زیرزمین آن کتابخانه است که فقط با نقشه‌های خاص و ابزارهای ویژه می‌توان به آن رسید. همین ناشناس بودن مطلق در دارک وب است که پای پول‌های غیرقابل ردیابی و شبکه‌های بلاکچین را به این فضا باز کرد؛ موضوعی که در بخش‌های بعدی مقاله‌ی ما به طور مفصل درباره‌ی آن صحبت خواهیم کرد.

دارک وب (Dark Web) چیست و چگونه کار می‌کند؟

همان‌طور که در بخش قبلی اشاره کردیم، دارک وب یا شبکه‌ی تاریک، مخفی‌ترین بخش اینترنت است. تصور کنید اینترنت یک شهر بزرگ است؛ وب سطحی همان خیابان‌های اصلی و فروشگاه‌های روشن است که همه می‌بینند. وب عمیق، ساختمان‌های اداری و گاوصندوق‌هایی است که برای ورود به آن‌ها به کلید و کارت شناسایی نیاز دارید. اما دارک وب، تونل‌های زیرزمینی و مخفی این شهر است که در هیچ نقشه‌ای ثبت نشده‌اند. در این شبکه‌ی پنهان، هیچ‌کس نمی‌داند شما چه کسی هستید، از کجا آمده‌اید و به کجا می‌روید. این ناشناس بودن، ویژگی اصلی و حیاتی دارک وب است، اما این ساختار پیچیده از کجا آمده است؟

تاریخچه‌ی پیدایش شبکه‌ی تاریک

شاید برایتان جالب باشد که بدانید شبکه‌ی تاریک در ابتدا اصلا برای خلافکاران یا هکرها ساخته نشده بود. در دهه‌ی نود میلادی، آزمایشگاه تحقیقاتی نیروی دریایی آمریکا به دنبال راهی امن برای ارتباطات آنلاین ماموران اطلاعاتی خود بود. آن‌ها می‌خواستند سیستمی بسازند که پیام‌ها در آن بدون فاش شدن هویت فرستنده یا موقعیت مکانی او منتقل شوند.
نتیجه‌ی این تحقیقات، ایجاد یک تکنولوژی جدید به نام مسیریابی پیازی (Onion Routing - یک روش پیشرفته برای مخفی کردن پیام‌ها در لایه‌های مختلف کدهای امنیتی) بود. بعدها، این پروژه‌ی نظامی به صورت متن‌باز (Open Source - نرم‌افزاری که کدهای آن برای همه در دسترس است و برنامه‌نویسان می‌توانند آن را توسعه دهند) در اختیار عموم قرار گرفت تا محققان سراسر جهان روی آن کار کنند. همین موضوع باعث شد تا پایه‌ی اصلی شبکه‌ی تاریکی که امروز می‌شناسیم، شکل بگیرد.

مرورگر تور Tor و نقش آن در ناشناس ماندن کاربران

برای ورود به تونل‌های مخفی دارک وب، مرورگرهای عادی مثل کروم یا فایرفاکس به کار شما نمی‌آیند. شما به یک وسیله‌ی نقلیه‌ی خاص نیاز دارید که در دنیای تکنولوژی، مرورگر تور نامیده می‌شود. کلمه‌ی تور مخفف همان مسیریابی پیازی است و دقیقا مثل لایه‌های یک پیاز عمل می‌کند.
اما تور چگونه شما را ناشناس نگه می‌دارد؟ در حالت عادی، وقتی شما سایتی را باز می‌کنید، دستگاه شما مستقیما به سرور آن سایت متصل می‌شود و آی‌پی آدرس (IP Address - یک شماره‌ی اختصاصی که مثل آدرس خانه‌ی شما در اینترنت عمل می‌کند و موقعیت مکانی شما را نشان می‌دهد) شما کاملا مشخص است. اما وقتی از مرورگر تور استفاده می‌کنید، مسیر حرکت اطلاعات کاملا تغییر می‌کند.
برای درک بهتر، تصور کنید می‌خواهید نامه‌ای را برای دوستتان بفرستید، اما نمی‌خواهید اداره‌ی پست متوجه شود که نامه از طرف شماست. در شبکه‌ی تور، اطلاعات شما توسط گره‌ها (Nodes - کامپیوترهایی که در سراسر جهان به این شبکه متصل هستند و اطلاعات را منتقل می‌کنند) دست‌به‌دست می‌شود. نامه‌ی شما قبل از رسیدن به مقصد، از سه ایستگاه مختلف عبور می‌کند:

• گره‌ی ورودی: این ایستگاه می‌داند شما چه کسی هستید، اما نمی‌داند نامه‌ی شما برای چه کسی ارسال می‌شود.
• گره‌ی میانی: این ایستگاه نه شما را می‌شناسد و نه مقصد نهایی را می‌داند؛ فقط نامه را از ایستگاه قبلی می‌گیرد و به ایستگاه بعدی تحویل می‌دهد.
• گره‌ی خروجی: این ایستگاه می‌داند نامه باید به دست چه کسی برسد، اما اصلا نمی‌داند که فرستنده‌ی اصلی چه کسی بوده است.

در تمام این مراحل، اطلاعات شما با استفاده از رمزنگاری (Encryption - فرآیند تبدیل اطلاعات خوانا به کدهای درهم و غیرقابل فهم برای حفظ امنیت) محافظت می‌شود. به این ترتیب، هیچ‌کس نمی‌تواند همزمان فرستنده، گیرنده و محتوای پیام را ردیابی کند.

چرا افراد از دارک وب استفاده می‌کنند؟ (بررسی کاربردهای قانونی و غیرقانونی)

ناشناس ماندن مطلق، شمشیر دولبه‌ای است که باعث شده دارک وب میزبان دو گروه کاملا متفاوت از کاربران باشد. در واقع، دلیل استفاده‌ی افراد از این شبکه را می‌توان به دو دسته‌ی قانونی و غیرقانونی تقسیم کرد:

• موارد استفاده‌ی قانونی و مثبت:
  • حفظ حریم خصوصی: بسیاری از افراد عادی صرفا برای جلوگیری از ردیابی شدن توسط شرکت‌های تبلیغاتی بزرگ و حفظ اطلاعات شخصی خود از شبکه‌ی تور استفاده می‌کنند.
  • خبرنگاران و افشاگران: در کشورهایی که رسانه‌ها به شدت کنترل می‌شوند، روزنامه‌نگاران برای ارتباط امن با منابع خود و افشای فسادهای دولتی یا شرکتی، به بستر امن دارک وب پناه می‌برند.
  • دور زدن سانسور: در مناطقی که دسترسی به اینترنت آزاد محدود است، شبکه‌ی تاریک راهی برای دسترسی به اخبار و اطلاعات بدون سانسور محسوب می‌شود.
• موارد استفاده‌ی غیرقانونی و مجرمانه:
  • بازارهای سیاه: معروف‌ترین بخش غیرقانونی دارک وب، فروشگاه‌هایی هستند که در آن‌ها انواع کالاهای ممنوعه مثل اسلحه، مواد مخدر و داروهای غیرمجاز خرید و فروش می‌شود.
  • تجارت اطلاعات سرقت‌شده: هکرها پایگاه‌های داده‌ی هک‌شده، شماره‌ی کارت‌های بانکی، و رمزهای عبور کاربران را در این فضا به بالاترین پیشنهاد می‌فروشند.
  • پول‌شویی: مجرمان سایبری با استفاده از ساختار پیچیده‌ی این شبکه و دور زدن قوانین مالی سنتی، دارایی‌های غیرقانونی خود را جابه‌جا می‌کنند.

همین بخش غیرقانونی و نیاز به یک سیستم پرداخت کاملا ناشناس که نیازی به بانک‌ها نداشته باشد، باعث شد پای دنیای رمزارزها به شبکه‌ی تاریک باز شود؛ پیوند عمیقی که اقتصاد بازارهای مخفی را برای همیشه متحول کرد و در بخش بعدی به طور کامل آن را بررسی خواهیم کرد.

پیوند دارک وب و ارز دیجیتال از کجا شکل گرفت؟

تا اینجا متوجه شدیم که شبکه‌ی تاریک فضایی است که در آن هویت افراد کاملا پنهان می‌ماند. اما برای اینکه یک اقتصاد و بازار خرید و فروش در این فضای پنهان شکل بگیرد، یک حلقه‌ی مفقوده وجود داشت: پول! کاربران می‌توانستند بدون فاش شدن هویتشان در این بستر با هم ارتباط برقرار کنند، اما چطور می‌توانستند بدون اینکه شناسایی شوند، به یکدیگر پول پرداخت کنند؟ این دقیقا همان نقطه‌ای است که مسیر دنیای پنهان اینترنت با تکنولوژی نوپای ارزهای دیجیتال گره خورد.

چرا پول نقد و کارت‌های بانکی در دارک وب کارایی ندارند؟

برای درک این موضوع، بیایید سیستم‌های پرداخت سنتی را بررسی کنیم. اگر شما بخواهید بدون افشای هویت خود از شخصی خریدی انجام دهید، بهترین و امن‌ترین راه استفاده از پول نقد کاغذی است. اما مشکل بزرگ این است که در فضای اینترنت نمی‌توانید اسکناس فیزیکی را برای فروشنده‌ای در آن سر دنیا بفرستید.
از طرف دیگر، سیستم مالی متمرکز (Centralized Financial System - شبکه‌ای مالی که تمام تراکنش‌های آن توسط یک نهاد قدرت‌مند مرکزی مانند بانک مرکزی یا دولت کنترل و رصد می‌شود) راهکارهای دیجیتالی خوبی مثل کارت‌های بانکی ارائه می‌دهد. اما استفاده از کارت بانکی در دارک وب، دقیقا مثل این است که در یک تونل کاملا تاریک و مخفی، یک چراغ قوه‌ی پر نور را روی صورت خود بگیرید و خودتان را معرفی کنید!
چرا که در خریدهای بانکی و اینترنتی معمولی، این اطلاعات به صورت دقیق ثبت می‌شوند:

• نام، نام خانوادگی و کد ملی شما به عنوان صاحب حساب
• مشخصات کامل گیرنده‌ی پول
• زمان، تاریخ و مبلغ دقیق تراکنش
• موقعیت مکانی شما و درگاه بانکی درگیر در این انتقال

بنابراین، کاربران شبکه‌ی تاریک به پولی نیاز داشتند که دو ویژگی متضاد را با هم داشته باشد: هم مثل کارت‌های بانکی دیجیتال و قابل انتقال در اینترنت باشد، و هم مانند پول نقد فیزیکی، کاملا ناشناس و غیرقابل ردیابی بماند.

نقش بیت کوین در شکل‌گیری اقتصاد غیرمتمرکز شبکه‌ی تاریک

در سال 2009، زمانی که اولین ارز دیجیتال جهان یعنی بیت کوین متولد شد، بسیاری از فعالان دارک وب احساس کردند قطعه‌ی گمشده‌ی پازل خود را پیدا کرده‌اند. بیت کوین یک سیستم پولی غیرمتمرکز (Decentralized - شبکه‌ای مستقل که روی کامپیوترهای سراسر جهان پخش شده و هیچ مدیر، رئیس یا سازمان خاصی آن را کنترل نمی‌کند) بود که برای انتقال ارزش به هیچ بانکی نیاز نداشت.

بیت کوین به دلایل زیر، خیلی زود به پول رایج و محبوب در دارک وب تبدیل شد:

• عدم نیاز به مدارک هویتی: برای استفاده از بیت کوین، نیازی به ارائه‌ی کارت ملی، پاسپورت یا افتتاح حساب بانکی نیست. کاربران فقط به یک کیف پول دیجیتال نیاز دارند که صرفا از مجموعه‌ای از حروف و اعداد تشکیل شده است.
• تراکنش‌های بدون مرز و محدودیت: در شبکه‌ی بیت کوین، ارسال پول به همسایه‌ی دیوار به دیوار شما با ارسال پول به شخصی در قاره‌ای دیگر، هیچ تفاوتی ندارد و هیچ نهاد دولتی نمی‌تواند جلوی این انتقال را بگیرد یا حساب شما را مسدود کند.
• ناشناس بودن نسبی: (Pseudonymity - وضعیتی که در آن هویت واقعی و فیزیکی شما پنهان است، اما با یک نام مستعار یا آدرس دیجیتالی مشخص در شبکه شناخته می‌شوید) بیت کوین روی بستری به نام بلاکچین (Blockchain - یک دفتر کل دیجیتال، عمومی و غیرقابل تغییر که تاریخچه‌ی تمام تراکنش‌ها در آن ثبت می‌شود) فعالیت می‌کند. در این دفتر کل، اثری از نام شما نیست و فقط آدرس کیف پول شما دیده می‌شود.

کاربران با ترکیب مرورگر تور برای مخفی کردن موقعیت مکانی خود و استفاده از شبکه‌ی بیت کوین برای انجام تراکنش‌های مالی، توانستند یک سیستم اقتصادی کاملا مستقل و دور از چشم نهادهای قانونی بسازند.

Silk Road یا جاده ابریشم چه بود؟ (داستان اولین بازار سیاه آنلاین)

برای اینکه ببینیم ترکیب شبکه‌ی تاریک و ارز دیجیتال در عمل چگونه کار کرد، باید به سراغ معروف‌ترین داستان این حوزه برویم: تولد پروژه‌ی جاده‌ی ابریشم. سیلک رود یا جاده‌ی ابریشم اولین بازار سیاه آنلاین (Darknet Market - یک فروشگاه اینترنتی پنهان که در آن کاربران می‌توانند کالاها و خدمات عمدتا غیرقانونی را به صورت ناشناس خرید و فروش کنند) بود که در سال 2011 تاسیس شد. برای درک بهتر، سیلک رود را شبیه به سایت آمازون یا دیجی‌کالا تصور کنید؛ با این تفاوت بزرگ که در آن به جای کتاب و لوازم خانگی، مواردی مانند مواد مخدر، اسناد جعلی و ابزارهای هک فروخته می‌شد!
این سایت یک نوآوری بزرگ برای ایجاد اعتماد بین کاربران ناشناس داشت. سازنده‌ی آن، برای جلب اعتماد خریداران و فروشندگان، از سیستم حساب امانی یا اسکرو (Escrow - مکانیزمی امنیتی که در آن یک سیستم بی‌طرف، پول را نگه می‌دارد تا خریدار جنس خود را تحویل بگیرد و سپس پول را به حساب فروشنده واریز می‌کند) استفاده کرد و قانون گذاشت که تمام پرداخت‌ها باید فقط با رمزارز بیت کوین انجام شود.
جاده‌ی ابریشم در مدت کوتاهی به شدت بزرگ شد و نشان داد که اقتصاد در شبکه‌ی تاریک کاملا عملی و سودآور است. اگرچه این سایت معروف در سال 2013 توسط پلیس فدرال آمریکا تعطیل شد و بنیان‌گذار آن به حبس ابد محکوم گردید، اما این اتفاق پایان راه نبود. پروژه‌ی سیلک رود به مجرمان سایبری ثابت کرد که ارزهای دیجیتال می‌توانند موتور محرک یک اقتصاد پنهان باشند؛ اتفاقی که باعث شد در سال‌های بعد، ده‌ها بازار سیاه مشابه با الگوبرداری از جاده‌ی ابریشم در دل دارک وب متولد شوند.

کدام ارزهای دیجیتال در دارک وب استفاده می‌شوند؟

وقتی اسم شبکه‌ی تاریک و خریدهای مخفیانه به میان می‌آید، ذهن همه ناخودآگاه به سمت بیت کوین می‌رود. اما آیا واقعا مجرمان سایبری و کاربران دارک وب هنوز هم از بیت کوین برای تراکنش‌های خود استفاده می‌کنند؟ پاسخ به این سوال، ما را با نسل جدیدی از ارزهای دیجیتال آشنا می‌کند که قوانین بازی را تغییر داده‌اند.

 آیا تراکنش‌های بیت کوین واقعا غیرقابل ردیابی هستند؟

بزرگ‌ترین اشتباهی که بسیاری از افراد در مورد بیت کوین می‌کنند این است که فکر می‌کنند این شبکه‌ی مالی کاملا ناشناس است. همان‌طور که در بخش‌های قبل اشاره کردیم، بیت کوین روی یک دفتر کل عمومی به نام بلاکچین کار می‌کند. این یعنی تاریخچه‌ی تمام تراکنش‌ها، از اولین روز تا به امروز، برای همه‌ی افراد در سراسر جهان قابل مشاهده است.
هرچند در این دفتر کل نامی از شما برده نمی‌شود، اما تمام دارایی شما در یک آدرس دیجیتالی مشخص قرار دارد. نهادهای قانونی و پلیس‌های سایبری با استفاده از ابزارهای پیشرفته‌ی تحلیل داده، می‌توانند مسیر حرکت پول را از یک آدرس به آدرس دیگر دنبال کنند. وقتی یک کاربر شبکه‌ی تاریک بخواهد بیت کوین خود را در یک صرافی به پول نقد فیزیکی تبدیل کند، مجبور است هویت واقعی خود را فاش کند. این دقیقا همان نقطه‌ای است که هویت دیجیتال او به هویت واقعی‌اش گره می‌خورد و دستگیر می‌شود. به همین دلیل، بیت کوین دیگر گزینه‌ی امنی برای تراکنش‌های مخفی در دارک وب نیست.

Privacy Coins یا ارزهای پیگیرگریز چیستند؟

وقتی کاربران شبکه‌ی تاریک متوجه شدند که بیت کوین قابل ردیابی است، به دنبال جایگزینی بهتر گشتند. اینجا بود که پرایوسی کوین‌ یا ارزهای پیگیرگریز وارد میدان شدند.
ارزهای پیگیرگریز، دسته‌ای از ارزهای دیجیتال هستند که به طور خاص برای حفظ حریم خصوصی کامل کاربران طراحی شده‌اند. در شبکه‌ی این رمزارزها، برخلاف بیت کوین، مبلغ تراکنش، آدرس فرستنده و آدرس گیرنده کاملا مخفی می‌ماند. به زبان ساده، اگر بیت کوین را مانند یک حساب بانکی شیشه‌ای در نظر بگیریم که همه می‌توانند موجودی و نقل‌وانتقالات آن را ببینند، پرایوسی کوین‌ها مانند یک گاوصندوق فولادی و تاریک هستند که هیچ‌کس جز صاحب آن نمی‌داند داخلش چه خبر است.

Monero؛ پادشاه بلامنازع تراکنش‌های مخفی

در دنیای دارک وب، هیچ ارزی به اندازه‌ی مونرو محبوب و پرکاربرد نیست. مونرو یک ارز دیجیتال است که حریم خصوصی در آن به صورت پیش‌فرض و اجباری فعال است. شبکه‌ی مونرو برای مخفی کردن اطلاعات از تکنیک‌های بسیار پیچیده‌ای استفاده می‌کند. برای مثال، وقتی شما مقداری مونرو برای شخصی می‌فرستید، شبکه‌ی مونرو تراکنش شما را با ده‌ها تراکنش دیگر مخلوط می‌کند. این تکنیک که امضاهای حلقوی (Ring Signatures - روشی که در آن امضای دیجیتال فرستنده‌ی اصلی با امضای چندین کاربر دیگر ترکیب می‌شود تا شناسایی فرد اصلی غیرممکن شود) نام دارد، باعث می‌شود هیچ‌کس نتواند تشخیص دهد پول دقیقا از طرف چه کسی ارسال شده است. همچنین، آدرس گیرنده نیز با ایجاد یک آدرس یک‌بار مصرف برای هر تراکنش، کاملا مخفی می‌ماند. این سطح از امنیت باعث شده تا مونرو به پول اول تمام بازارهای سیاه تبدیل شود.

Zcash و ویژگی حریم خصوصی انتخابی

رقیب جدی مونرو در دنیای ارزهای پیگیرگریز، زی کش است. اما زی کش یک تفاوت بزرگ و اساسی با مونرو دارد: حریم خصوصی در زی کش کاملا اختیاری است. زی کش از یک فناوری رمزنگاری بسیار پیشرفته به نام اثبات دانایی صفر (Zero-Knowledge Proofs - روشی که به شما اجازه می‌دهد به شبکه‌ی رایانه‌ای ثابت کنید پولی برای ارسال دارید، بدون اینکه نیاز باشد مقدار دقیق پول یا هویت خود را فاش کنید) استفاده می‌کند. در شبکه‌ی زی کش، شما می‌توانید انتخاب کنید که تراکنش شما مانند بیت کوین کاملا شفاف باشد، یا با استفاده از این فناوری پیشرفته، اطلاعات آن را کاملا پنهان کنید. با این حال، چون حریم خصوصی در زی کش اجباری نیست و نیاز به تنظیمات خاص دارد، مجرمان دارک وب تمایل کمتری به استفاده از آن نسبت به مونرو دارند.

نقش ارزهای هورایزن و Beam در معاملات ناشناس

علاوه بر مونرو و زی کش، ارزهای دیگری نیز تلاش کرده‌اند سهمی در دنیای تراکنش‌های مخفی داشته باشند:

• هورایزن: این شبکه بر پایه‌ی کدهای اولیه‌ی زی کش ساخته شده است و ترکیبی از ویژگی‌های حریم خصوصی و ابزارهای پیام‌رسان مخفی را ارائه می‌دهد. اگرچه هورایزن امنیت بالایی دارد، اما هنوز نتوانسته جایگاه مستحکم مونرو را در دارک وب تصاحب کند.
• بیم: این ارز از یک پروتکل متفاوت و بسیار سبک به نام میمبل‌ویمبل (Mimblewimble - یک تکنولوژی فشرده‌سازی و رمزنگاری که نام خود را از یک ورد جادویی در داستان هری پاتر گرفته است و تراکنش‌ها را بدون ثبت تاریخچه‌ی اضافه، مخفی می‌کند) استفاده می‌کند. بیم سرعت بالایی دارد و کاملا محرمانه است، اما در حال حاضر بیشتر در جوامع خاص فناوری و برنامه‌نویسی استفاده می‌شود تا بازارهای سیاه.

جدول مقایسه میزان حریم خصوصی و امنیت شبکه در بیت کوین، مونرو و زی کش

برای درک بهتر تفاوت‌های این سه ارز مهم، در جدول زیر ویژگی‌های اصلی و مزایا و معایب امنیتی آن‌ها را در ستون‌های مجزا با یکدیگر مقایسه کرده‌ایم تا مرور آن‌ها برای شما ساده‌تر باشد.

نام ارز دیجیتال	وضعیت حریم خصوصی تراکنش‌ها	قابلیت ردیابی توسط پلیس	میزان استفاده در بازارهای دارک وب
بیت کوین	کاملا شفاف و عمومی است	بسیار بالا (از طریق رصد و تحلیل شبکه‌ی بلاکچین)	در حال کاهش شدید
مونرو	مخفی و به صورت پیش‌فرض اجباری است	تقریبا غیرممکن (به دلیل استفاده از امضاهای حلقوی)	بسیار بالا (انتخاب اول کاربران شبکه‌ی تاریک)
زی کش	انتخابی است (می‌تواند شفاف یا مخفی باشد)	بستگی به انتخاب کاربر در زمان ارسال پول دارد	متوسط

خطرات، افسانه‌ها و حقایق Dark Web

وقتی صحبت از بخش تاریک اینترنت می‌شود، داستان‌های ترسناک و شایعات زیادی به گوش می‌رسد. به دلیل ماهیت پنهان این فضا، تشخیص واقعیت از افسانه‌هایی که در شبکه‌های اجتماعی ساخته می‌شوند، کار دشواری است. اما برای ورود به دنیای رمزارزها و شناخت بسترهایی که از آن‌ها استفاده می‌کنند، بسیار مهم است که بدانیم کدام خطرات در این شبکه‌ی تاریک واقعی هستند و کدام یک صرفا زاییده‌ی تخیل افراد هستند.

اتاق قرمز دارک وب چیست و آیا واقعیت دارد؟

یکی از معروف‌ترین و ترسناک‌ترین داستان‌هایی که احتمالا درباره‌ی دارک نت شنیده‌اید، وجود پدیده‌ای به نام اتاق قرمز یا Red Room است. بر اساس این شایعه، اتاق‌های قرمز سایت‌هایی هستند که در آن‌ها شکنجه یا قتل افراد به صورت زنده (لایو) پخش می‌شود و تماشاگران برای دیدن این تصاویر یا حتی دستور دادن به فرد شکنجه‌گر، مبالغ سنگینی را با ارزهای دیجیتال پرداخت می‌کنند.
اما آیا این موضوع واقعیت دارد؟ پاسخ کوتاه این است: خیر! اتاق قرمز بیشتر یک شایعه‌ی شهری است تا یک واقعیت تکنولوژیک. دلیل اصلی این موضوع به ساختار خود مرورگر تور برمی‌گردد. همان‌طور که قبلا توضیح دادیم، اطلاعات در شبکه‌ی تور برای حفظ امنیت، از چندین گره یا ایستگاه مختلف در سراسر جهان عبور می‌کنند. این فرآیند رمزنگاری پیچیده، سرعت اینترنت را به شدت کاهش می‌دهد. در نتیجه، از نظر فنی غیرممکن است که بتوان یک ویدیوی زنده و باکیفیت را بدون قطعی در چنین بستر کندی پخش کرد. بنابراین، داستان اتاق‌های قرمز بیشتر برای ترساندن افراد یا کلاهبرداری از کاربران کنجکاو ساخته شده است.

کلاهبرداری‌های رایج و سرقت دارایی‌های دیجیتال در بازارهای سیاه

برخلاف افسانه‌ی اتاق قرمز، خطر از دست رفتن سرمایه در بازارهای سیاه کاملا واقعی است. از آنجایی که هیچ نهاد قانونی و پشتیبانی در این فضا وجود ندارد، کلاهبرداران به راحتی می‌توانند دارایی کاربران را سرقت کنند. رایج‌ترین روش‌های سرقت ارز دیجیتال در این فضا شامل موارد زیر است:

• کلاهبرداری خروج یا اگزیت اسکم (Exit Scam): این یکی از بزرگ‌ترین خطرات دارک وب است. در این روش، مدیران یک بازار سیاه آنلاین که مدت‌ها با موفقیت کار کرده و اعتماد کاربران را جلب کرده‌اند، ناگهان سایت را تعطیل می‌کنند و تمام ارزهای دیجیتالی که کاربران در حساب‌های خود داشتند را می‌دزدند و ناپدید می‌شوند.
• فیشینگ (Phishing): در این روش کلاهبرداری، هکرها سایت‌هایی دقیقا مشابه با بازارهای معروف دارک وب می‌سازند. وقتی کاربر ناآگاه اطلاعات ورود یا آدرس کیف پول خود را در این سایت تقلبی وارد می‌کند، هکرها به سرعت تمام موجودی او را خالی می‌کنند.
• عدم ارسال کالا: از آنجا که تراکنش‌های ارز دیجیتال غیرقابل برگشت (Irreversible - به این معنی که اگر پولی را به اشتباه یا برای یک کلاهبردار بفرستید، هیچ بانک یا شرکتی نمی‌تواند آن را برای شما برگرداند) هستند، بسیاری از فروشندگان در شبکه‌ی تاریک پس از دریافت پول، هرگز کالا یا خدماتی را به خریدار تحویل نمی‌دهند.

عواقب قانونی ورود به دارک وب و انجام تراکنش در آن

بسیاری از کاربران مبتدی می‌پرسند آیا صرفا نصب مرورگر تور و ورود به دارک وب جرم است؟ در بیشتر کشورهای جهان، استفاده از شبکه‌ی تور برای وب‌گردی و حفظ حریم خصوصی به خودی خود غیرقانونی نیست. اما خط قرمز قانون دقیقا جایی کشیده می‌شود که پای انجام تراکنش‌های مالی و خرید و فروش به میان می‌آید. انجام هرگونه تراکنش مالی در بازارهای سیاه می‌تواند عواقب قانونی سنگینی داشته باشد:

• خرید کالاهای ممنوعه: بدیهی است که پرداخت پول برای خرید سلاح، مواد مخدر یا اطلاعات سرقت‌شده، حتی اگر در فضای مجازی باشد، یک جرم قطعی محسوب می‌شود و پیگرد قانونی دارد.
• ردیابی از طریق صرافی‌ها: شاید فکر کنید چون در محیط دارک وب از ارز دیجیتال استفاده کرده‌اید، هویتتان مخفی می‌ماند. اما به یاد داشته باشید که نهادهای قانونی ابزارهای پیشرفته‌ای برای تحلیل بلاکچین دارند. زمانی که شما بخواهید رمزارزهای خود را در یک صرافی قانونی به پول نقد تبدیل کنید، باید مراحل احراز هویت (KYC - فرآیند تایید هویت مشتریان توسط موسسات مالی با دریافت مدارک هویتی معتبر) را طی کنید. در این نقطه، پلیس می‌تواند ارتباط بین تراکنش‌های مخفی شما و هویت واقعی‌تان را پیدا کند.
• آلوده شدن سیستم و باج‌افزارها: علاوه بر خطرات قانونی، ورود به لینک‌های ناشناس در این شبکه می‌تواند سیستم شما را به باج‌افزار (Ransomware - نوعی ویروس مخرب که اطلاعات کامپیوتر شما را قفل می‌کند و برای باز کردن آن درخواست پرداخت ارز دیجیتال دارد) آلوده کند و تمام اطلاعات شخصی شما را در معرض خطر قرار دهد.

به همین دلیل، گشت‌وگذار بدون دانش کافی در این لایه‌ی پنهان اینترنت، می‌تواند به قیمت از دست رفتن سرمایه‌ی دیجیتال یا درگیری با مشکلات پیچیده‌ی قانونی تمام شود.

نحوه‌ی دسترسی به شبکه‌ی تاریک و پرداخت‌های ارزی

اینترنت شبیه به یک کوه یخ بزرگ است. آن بخش از کوه یخ که بیرون از آب است و ما هر روز به راحتی می‌بینیم (مثل سایت‌های خبری یا شبکه‌های اجتماعی)، وب سطحی نام دارد. بخش زیرین این کوه یخ که بسیار عظیم‌تر است، وب عمیق است و در پایین‌ترین و تاریک‌ترین نقطه‌ی آن، شبکه‌ی تاریک (Dark Web) قرار دارد. شبکه‌ی تاریک فضایی است که برای ورود به آن به ابزارهای خاصی نیاز داریم و هدف اصلی آن، حفظ حریم خصوصی و کاملا ناشناس ماندن کاربران است. در این بخش می‌خواهیم با زبانی ساده با مکانیزم و سازوکار این فضا و نحوه‌ی استفاده از رمزارزها در آن آشنا شویم.

نکات امنیتی حیاتی قبل از ورود به دارک وب

فضای دارک وب هیچ قانون و ناظری ندارد؛ درست مثل یک شهر بدون پلیس. بنابراین، اگر کسی قصد ورود به این فضا را داشته باشد، باید به شدت مراقب امنیت و حریم خصوصی خود باشد. در ادامه، مهم‌ترین نکات امنیتی را مرور می‌کنیم:

• عدم استفاده از اطلاعات واقعی: در این فضا هرگز نباید از نام واقعی، ایمیل شخصی یا حتی رمز عبورهای همیشگی استفاده کرد.
• استفاده از ابزارهای تغییردهنده‌ی آی‌پی: این ابزارها لایه‌ی اولیه‌ی امنیت را فراهم می‌کنند تا کسی متوجه نشود شما دقیقا از کدام کشور و منطقه به اینترنت متصل شده‌اید.
• غیرفعال کردن اسکریپت‌ها: (JavaScript - کدهای برنامه‌نویسی خاصی که باعث می‌شوند سایت‌ها تعاملی و متحرک باشند) این کدهای برنامه‌نویسی می‌توانند در پس‌زمینه اجرا شوند و هویت یا اطلاعات سیستم شما را به راحتی فاش کنند.
• پرهیز از دانلود فایل: دانلود هرگونه عکس، ویدیو یا برنامه‌ی ناشناس در این شبکه‌ی بدون نظارت، می‌تواند مستقیما سیستم شما را به ویروس‌های بسیار خطرناک آلوده کند.

نحوه‌ی ورود به دارک وب با کامپیوتر و گوشی اندروید

برای ورود به این بخش از اینترنت، مرورگرهای معمولی مثل گوگل کروم یا فایرفاکس کارایی ندارند. شما به یک مرورگر مخصوص به نام تور (Tor Browser - مرورگری که اطلاعات شما را قبل از رسیدن به مقصد، از چندین سرور مختلف در سراسر جهان عبور می‌دهد تا مسیر حرکت شما غیرقابل ردیابی شود) نیاز دارید. این فرایند درست مثل این است که برای فرار از دست کسی که شما را تعقیب می‌کند، در مسیر خود چند بار تاکسی‌تان را عوض کنید تا کسی متوجه مقصد نهایی شما نشود.

برای سیستم‌های کامپیوتری (ویندوز یا مک):

• ابتدا باید به سایت رسمی پروژه‌ی تور مراجعه کرده و نسخه‌ی مناسب کامپیوتر خود را دانلود کنید.
• نرم‌افزار را نصب کرده و آن را باز کنید.
• با کلیک روی دکمه‌ی اتصال، مرورگر به شبکه‌ی تور متصل می‌شود. حالا می‌توانید آدرس سایت‌های دارک وب (که معمولا با پسوند onion. تمام می‌شوند) را در نوار بالایی جستجو کنید.

برای گوشی‌های اندروید:

• کافی است به فروشگاه رسمی گوگل پلی (Google Play) بروید و اپلیکیشن Tor Browser را جستجو کنید.
• پس از دانلود و نصب، برنامه را اجرا کنید.
• گزینه‌ی اتصال را انتخاب کنید تا گوشی اندرویدی شما به این شبکه‌ی امن و رمزنگاری‌شده متصل شود.

فرایند خرید و فروش و انتقال ارز دیجیتال در فروشگاه‌های دارک وب چگونه است؟

فروشگاه‌های شبکه‌ی تاریک شبیه به بازارهای سنتی هستند، با این تفاوت که هیچ‌کس چهره‌ی دیگری را نمی‌بیند و هیچ بانک یا نهاد قانونی هم در کار نیست. به همین دلیل، ارزهای دیجیتال بهترین ابزار برای پرداخت در این بازارها محسوب می‌شوند. بیایید مرحله به مرحله این سازوکار را با هم بررسی کنیم:

• انتخاب رمزارز مناسب: اگرچه بیت‌کوین بسیار معروف است، اما در این فضا بیشتر از ارزهای پیگیرگریز (Privacy Coins - رمزارزهایی مانند ارز مونرو که آدرس فرستنده، گیرنده و مبلغ تراکنش را به طور کامل مخفی نگه می‌دارند) استفاده می‌شود تا هیچ ردپای مالی از افراد باقی نماند.
• سیستم حساب امانی: از آنجایی که در دارک وب هیچ اعتمادی بین افراد وجود ندارد، فروشگاه‌ها از سیستم حساب امانی استفاده می‌کنند.
• انتقال پول: خریدار رمزارز خود را از کیف پول (Wallet - نرم‌افزار یا سخت‌افزاری که برای نگهداری، دریافت و ارسال ارزهای دیجیتال استفاده می‌شود) به آدرس حساب امانی فروشگاه منتقل می‌کند تا سفارش او ثبت شود.
• تسویه حساب و خطرات آن: زمانی که کالا تحویل داده شد، خریدار تایید نهایی را انجام می‌دهد و ارز دیجیتال به کیف پول فروشنده واریز می‌شود. با این حال، در این بازارها همیشه خطر کلاهبرداری خروج (Exit Scam - زمانی که مدیران یک فروشگاه به طور ناگهانی سایت را می‌بندند و تمام ارزهای دیجیتال موجود در حساب‌های امانی را با خود می‌برند) وجود دارد که این موضوع، خطرات مالی فعالیت در این فضا را به شدت افزایش می‌دهد.

آینده‌ی دارک وب و قانون‌گذاری رمزارزها

همیشه وقتی یک فناوری جدید معرفی می‌شود، در کنار تمام مزایای فوق‌العاده‌اش، عده‌ای سعی می‌کنند از آن سوءاستفاده کنند. رابطه‌ی شبکه‌ی تاریک و دنیای ارزهای دیجیتال هم دقیقا همین‌طور است. اما دولت‌ها و نهادهای قانونی بیکار ننشسته‌اند. همان‌طور که در دنیای واقعی قوانین سفت و سختی برای جلوگیری از جرایم مالی وجود دارد، در دنیای دیجیتال هم روز به روز قوانین دقیق‌تری برای کنترل این فضا وضع می‌شود. بیایید ببینیم آینده‌ی این تقابل به کجا می‌رسد و آیا واقعا رمزارزها مقصر اصلی جرایم اینترنتی هستند؟
بر اساس گزارش‌های معتبر جهانی و آمارهای رسمی، درصد بسیار ناچیزی از کل تراکنش‌های ارز دیجیتال مربوط به فعالیت‌های غیرقانونی است. در واقع:

• سهم جرایم در بازار کریپتو: کمتر از یک درصد از کل پولی که سالانه در شبکه‌ی رمزارزها جابه‌جا می‌شود، به جرایم سایبری و دارک وب ارتباط دارد.
• محبوبیت پول نقد برای مجرمان: جالب است بدانید که هنوز هم پول فیات (پول‌های رایج کاغذی و دولتی مثل دلار، یورو یا ریال) انتخاب اول خلافکاران در سراسر جهان است؛ زیرا ردیابی اسکناس‌های فیزیکی بسیار سخت‌تر از ردیابی ارزهای دیجیتال است.
• شفافیت ذاتی: برخلاف تصور عموم، شبکه‌ی ارزهای دیجیتال بسیار شفاف است و همین شفافیت باعث می‌شود تا مجرمان نتوانند برای همیشه ناشناس بمانند.

بنابراین، رمزارزها عامل ایجاد جرایم در دارک وب نیستند، بلکه فقط ابزار جدیدی هستند که گاهی مورد سوءاستفاده قرار می‌گیرند و هر سال با وضع قوانین جدید، سهم این سوءاستفاده‌ها کمتر هم می‌شود.

روش‌های نوین پلیس و نهادهای نظارتی برای ردیابی تراکنش‌های بلاکچین

شاید بپرسید اگر کسی در دارک وب با ارز دیجیتال خرید و فروش غیرقانونی انجام دهد، پلیس چگونه می‌تواند او را پیدا کند؟ پاسخ این سوال در قلب فناوری ارزهای دیجیتال، یعنی بلاکچین (یک دفترچه‌ی یادداشت دیجیتال و عمومی که تمام تراکنش‌ها در آن برای همیشه ثبت می‌شود و هیچ‌کس نمی‌تواند آن‌ها را پاک یا دستکاری کند) نهفته است. نهادهای قانونی برای دستگیری مجرمان سایبری از ابزارها و روش‌های بسیار هوشمندانه‌ای استفاده می‌کنند:

• استفاده از تحلیل درون‌زنجیره‌ای: پلیس سایبری با استفاده از روش تحلیل درون‌زنجیره‌ای (بررسی و پیگیری دقیق مسیر جابه‌جایی پول بین کیف پول‌های مختلف با استفاده از داده‌های ثبت شده در شبکه) می‌تواند متوجه شود که یک مبلغ خاص، از کدام فروشگاه غیرقانونی خارج شده و به کدام کیف پول رفته است. از آنجایی که اطلاعات بلاکچین برای همه قابل مشاهده است، پلیس می‌تواند مسیر پول را قدم به قدم دنبال کند.
• گلوگاه صرافی‌ها و احراز هویت: مجرمان در نهایت باید ارزهای دیجیتال خود را به پول نقد تبدیل کنند تا بتوانند با آن خانه‌ی جدید یا ماشین بخرند. برای این کار، آن‌ها مجبورند پول خود را به یک صرافی معتبر منتقل کنند. صرافی‌های قانونی امروزه به سیستم کی‌وای‌سی یا KYC (فرایند احراز هویت که در آن صرافی‌ها مدارک شناسایی کاربران مثل کارت ملی را دریافت می‌کنند تا هویت واقعی آن‌ها مشخص شود) مجهز هستند. به محض اینکه مجرم بخواهد پول را نقد کند، هویت واقعی او فاش می‌شود و پلیس به راحتی او را دستگیر می‌کند.
• نرم‌افزارهای ردیابی هوش مصنوعی: شرکت‌های امنیتی بزرگی وجود دارند که نرم‌افزارهای بسیار پیشرفته‌ای تولید می‌کنند. این نرم‌افزارها با استفاده از هوش مصنوعی، الگوهای مشکوک مالی را در کسری از ثانیه شناسایی کرده و به نهادهای نظارتی هشدار می‌دهند.

در نتیجه، با وجود اینکه دارک وب فضای تاریک و پنهانی به نظر می‌رسد، اما به لطف شفافیت شبکه‌ی بلاکچین، مجرمان دیر یا زود در تله‌ی قانون گرفتار خواهند شد.