میمبل ویمبل (MimbleWimble) چیست؟ راهنمای جامع فناوری حریم خصوصی در بلاکچین

فرض کنید یک کسب‌وکار تجاری دارید و برای پرداخت حقوق کارمندان یا تسویه حساب با تامین‌کنندگان از ارزهای دیجیتال استفاده می‌کنید. در یک شبکه کاملا شفاف مانند بیت کوین، هر کسی با داشتن آدرس کیف پول شما می‌تواند تمام تراکنش‌ها، موجودی کل و حتی الگوهای مالی شما را رصد کند. این شفافیت اجباری نه تنها امنیت مالی شما را به خطر می‌اندازد، بلکه حریم خصوصی فردی را نیز کاملا از بین می‌برد. در این مقاله بررسی می‌کنیم که میمبل ویمبل چگونه بدون قربانی کردن سرعت و کارایی، این شفافیت خطرناک را مهار می‌کند و کدام ارزهای دیجیتال در حال حاضر از این فناوری بهره می‌برند.

پروتکل میمبل ویمبل چیست و چرا اهمیت دارد؟

در دنیای رمزارزها، گاهی با نام‌هایی روبرو می‌شویم که بیشتر شبیه به داستان‌های تخیلی هستند تا فناوری‌های پیچیده‌ی مالی. پروتکل میمبل ویمبل دقیقا یکی از همین موارد است. جالب است بدانید که این نام از یک ورد جادویی در داستان‌های هری پاتر گرفته شده است؛ وردی که زبان افراد را گره می‌زد تا نتوانند رازهای مهم را فاش کنند.
همین نام‌گذاری خلاقانه، فلسفه‌ی اصلی این فناوری را به زیبایی نشان می‌دهد. میمبل ویمبل یک طراحی نوآورانه در معماری بلاکچین (Blockchain: یک دفتر کل دیجیتال و عمومی که تمام اطلاعات و تراکنش‌ها در آن ثبت و نگهداری می‌شود) است که وظیفه‌ی اصلی آن، گره زدن زبان شبکه برای فاش نکردن اطلاعات مالی شماست. اما اهمیت این فناوری فقط به مخفی‌کاری ختم نمی‌شود، بلکه این ساختار توانسته است دو مشکل بزرگ شبکه‌های دیجیتال، یعنی کندی و نبود حریم خصوصی را به صورت همزمان و با روشی هوشمندانه حل کند.

مفهوم اولیه بلاکچین‌های حریم خصوصی‌محور و نیاز بازار

برای درک بهتر ارزش این فناوری، ابتدا باید ببینیم چرا بازار اصلا به شبکه‌های حریم خصوصی‌محور نیاز پیدا کرد. بسیاری از افراد تازه‌کار تصور می‌کنند که شبکه‌ای مانند بیت‌کوین کاملا ناشناس است. اما در واقعیت، بیت‌کوین شبیه به یک گاوصندوق شیشه‌ای است. درست است که نام و نام خانوادگی شما روی این گاوصندوق نوشته نشده است، اما محتویات داخل آن و تمام پول‌هایی که به آن وارد یا از آن خارج می‌شود، برای همه افراد در سراسر دنیا قابل مشاهده است.
اگر آدرس کیف پول شما به هر طریقی فاش شود، هر کسی می‌تواند تاریخچه‌ی مالی شما را به راحتی ردیابی کند. این شفافیت برای بسیاری از کاربران و کسب‌وکارها یک دردسر بزرگ است. برای درک این چالش، چند نمونه‌ی واقعی را تصور کنید:

• یک شرکت تجاری تمایل ندارد رقبایش بدانند که مواد اولیه را از چه کسی می‌خرد و چقدر پول می‌پردازد.
• یک کارمند ساده دوست ندارد همکاران یا اطرافیانش از میزان دقیق حقوق و پس‌انداز او مطلع شوند.
• یک سرمایه‌گذار می‌خواهد از دارایی‌های خود در برابر هکرها و کلاهبرداران محافظت کند و سبد سرمایه‌ی خود را مخفی نگه دارد.

به دلیل همین دغدغه‌های منطقی، بازار به سمت ساخت ارزهای حریم خصوصی‌محور (Privacy Coins: ارزهای دیجیتالی که با استفاده از رمزنگاری، اطلاعات فرستنده، گیرنده و مبلغ تراکنش را به طور کامل مخفی می‌کنند) حرکت کرد تا این نیاز اساسی یعنی امنیت و محرمانگی اطلاعات مالی را برطرف کند.

هدف اصلی ساخت پروتکل میمبل ویمبل (افزایش مقیاس‌پذیری همزمان با حفظ حریم خصوصی)

تلاش‌های اولیه برای ساخت شبکه‌های خصوصی یک مشکل فنی بزرگ به همراه داشت. وقتی توسعه‌دهندگان سعی می‌کردند کدهای رمزنگاری پیچیده‌ای را برای پنهان کردن اطلاعات به تراکنش‌ها اضافه کنند، حجم داده‌ها به شدت افزایش می‌یافت. این موضوع باعث می‌شد که شبکه بیش از حد سنگین، کند و گران شود.
در اینجا بود که هدف اصلی میمبل ویمبل متولد شد، ایجاد یک تعادل طلایی میان حفظ حریم خصوصی و افزایش مقیاس‌پذیری (Scalability: ظرفیت و توانایی یک شبکه برای پردازش تعداد زیادی از تراکنش‌ها با سرعت بالا و بدون افت کیفیت).
سازندگان این پروتکل متوجه شدند که نیازی نیست تمام تاریخچه‌ی تراکنش‌ها از روز اول پیدایش تا به امروز، کلمه به کلمه در شبکه ذخیره شود. آن‌ها با استفاده از ترفندهای پیشرفته‌ی ریاضی، داده‌های اضافی و بی‌فایده را حذف کردند. برای درک این تکنیک، یک مثال ساده می‌زنیم:
فرض کنید شما 100 هزار تومان به دوست الف می‌دهید. دوست الف در روز بعد این پول را به دوست ب می‌دهد و دوست ب نیز آن را به حساب دوست جیم واریز می‌کند. در شبکه‌های معمولی، تمام این سه مرحله به صورت جداگانه ثبت و ذخیره می‌شود و فضای زیادی از حافظه‌ی شبکه را اشغال می‌کند.
اما سیستم میمبل ویمبل بسیار هوشمندانه‌تر عمل می‌کند و فقط نتیجه‌ی نهایی را در نظر می‌گیرد. یعنی تنها ثبت می‌کند که 100 هزار تومان از حساب شما کسر شده و به حساب دوست جیم اضافه شده است و اطلاعات مسیرهای واسطه را به طور کامل پاک می‌کند.

این رویکرد ساده اما قدرتمند باعث می‌شود:

• حجم اطلاعات ذخیره‌شده در شبکه به شدت کاهش یابد و شبکه همیشه سبک، سریع و ارزان بماند.
• نودها (Nodes: کامپیوترهای داوطلبی که به شبکه متصل می‌شوند تا اطلاعات را بررسی، تایید و ذخیره کنند) بتوانند با سخت‌افزارهای بسیار ساده و خانگی کار کنند که این موضوع باعث غیرمتمرکزتر شدن شبکه می‌شود.
• به دلیل پاک شدن داده‌های میانی، هیچ‌کس نتواند مسیر حرکت پول را ردیابی کند و حریم خصوصی افراد به بهترین و امن‌ترین شکل ممکن حفظ شود.

در واقع، پروتکل میمبل ویمبل به دنیای رمزارزها ثابت کرد که برای داشتن امنیت و حریم خصوصی بالا، لزوما نباید شبکه‌ای سنگین، کند و پرهزینه داشته باشیم.

تاریخچه پیدایش Mimblewimble؛ از دنیای هری پاتر تا بلاکچین

تاریخچه‌ی پیدایش فناوری‌های بزرگ در دنیای رمزارز، معمولا با داستان‌هایی جذاب و گاهی رازآلود همراه است. اکثر ما با داستان مرموز ساتوشی ناکاموتو و خلق شبکه‌ی بیت کوین آشنا هستیم. اما پروتکل میمبل ویمبل نیز داستانی به همان اندازه عجیب و هیجان‌انگیز دارد. این فناوری از دل یک گفتگوی مجازی متولد شد و نام خود را از دنیای جادویی داستان‌های هری پاتر وام گرفت؛ طلسمی که زبان افراد را گره می‌زند تا نتوانند رازهای مهم را فاش کنند. این داستان جذاب به ما نشان می‌دهد که چگونه یک ایده‌ی خام اما قدرتمند، توانست توجه بهترین متخصصان جهان را به خود جلب کند.

تام الویس جودور و انتشار اولین وایت پیپر مرموز در سال ۲۰۱۶

در تابستان سال ۲۰۱۶ میلادی، اتفاقی غیرمنتظره در یکی از گروه‌های گفتگوی توسعه‌دهندگان بیت کوین رخ داد. فردی با نام کاربری مستعار تام الویس جودور وارد این فضای ارتباطی شد. اگر از علاقه‌مندان به نسخه‌ی فرانسوی کتاب‌های هری پاتر باشید، احتمالا می‌دانید که این نام، در واقع همان نام اصلی شخصیت لرد ولدمورت در این سری داستان‌هاست!
این شخص ناشناس، لینکی را در گروه قرار داد و بلافاصله ناپدید شد و دیگر هرگز پیامی ارسال نکرد. این لینک حاوی یک وایت پیپر (Whitepaper: یک سند متنی و کاملا فنی که سازندگان یک پروژه برای توضیح اهداف، مشکلات موجود و راه‌حل‌های فناوری خود منتشر می‌کنند) بود. در این سند متنی، جودور راهکاری کاملا جدید و خلاقانه برای حل مشکل حریم خصوصی و مقیاس‌پذیری شبکه‌های دیجیتال ارائه داده بود.
نکته‌ی جالب اینجا بود که این ایده‌ی اولیه، با وجود نبوغ‌آمیز بودن، دارای پیچیدگی‌ها و نقص‌های فنی کوچکی بود و نویسنده‌ی آن هم دیگر در دسترس نبود تا به سوالات سایر برنامه‌نویسان پاسخ دهد. او درست مانند خالق بیت کوین، بذر یک فناوری انقلابی را کاشت و سپس برای همیشه در سایه‌ها پنهان شد.

مسیر توسعه و تکامل پروتکل به دست توسعه‌دهندگان مستقل

پس از ناپدید شدن جودور، این ایده‌ی جذاب فراموش نشد. متخصصان رمزنگاری و بلاکچین خیلی زود متوجه پتانسیل عظیم این سند شدند. یکی از برجسته‌ترین این افراد، پژوهشگری به نام اندرو پولسترا بود. او در پاییز همان سال، سند اصلی را با دقت مطالعه کرد، ایرادات ریاضی آن را برطرف نمود و نسخه‌ی کامل‌تر، دقیق‌تر و اجرایی‌تری از این پروتکل را منتشر کرد.
از این نقطه به بعد، توسعه‌ی فناوری میمبل ویمبل به یک پروژه‌ی اوپن سورس (Open Source: نرم‌افزار متن‌باز؛ پروژه‌ای که کدهای برنامه‌نویسی آن برای همه آزاد و قابل مشاهده است و هر متخصصی در سراسر دنیا می‌تواند در بهبود آن مشارکت کند) تبدیل شد. روند تکامل این معماری را می‌توانیم در چند گام کلیدی خلاصه کنیم:

• جرقه‌ی اولیه در آگوست ۲۰۱۶: انتشار فایل متنی خام توسط شخص ناشناس در گروه توسعه‌دهندگان و طرح یک ایده‌ی نوآورانه.
• اصلاح و ساختاربندی در اکتبر ۲۰۱۶: بازنویسی و تکمیل فرمول‌های پیچیده‌ی ریاضی توسط اندرو پولسترا و ایجاد یک پایه‌ی علمی محکم برای طرح.
• ورود به دنیای واقعی در سال‌های بعد: تلاش برنامه‌نویسان مستقل و داوطلب برای تبدیل این تئوری به کدهای واقعی، که در نهایت به تولد ارزهای دیجیتال مستقلی منجر شد که کاملا بر پایه‌ی این معماری حفظ حریم خصوصی فعالیت می‌کنند.

این مشارکت جهانی و بدون مرز نشان داد که در دنیای شبکه‌های غیرمتمرکز، برای پیشرفت نیازی به یک شرکت بزرگ یا مدیرعامل مشخص نیست. یک ایده‌ی ناب می‌تواند متخصصان را از سراسر جهان گرد هم بیاورد تا یک بستر امن‌تر برای حفظ حریم خصوصی کاربران خلق کنند.

پروتکل میمبل ویمبل چگونه کار می‌کند؟

برای اینکه بفهمیم این پروتکل جادویی چطور کار خود را انجام می‌دهد، بیایید آن را به اجزای کوچک‌تر تقسیم کنیم. در بلاکچین‌های معمولی، هر تراکنش به صورت مجزا ثبت می‌شود و همه می‌توانند جزئیات آن را ببینند. اما میمبل ویمبل با ترکیب چند ترفند پیشرفته‌ی ریاضی و رمزنگاری، ساختاری کاملا متفاوت ایجاد کرده است که در ادامه اجزای کلیدی آن را بررسی می‌کنیم.

رمزنگاری منحنی بیضوی (ECC) به عنوان پایه و اساس امنیت شبکه

هر خانه‌ی امنی نیاز به یک سیستم قفل‌وسوئیچ قدرتمند دارد. در دنیای رمزارزها، امنیت دارایی‌ها بر دوش رمزنگاری است. پروتکل میمبل ویمبل برای تأمین امنیت حساب‌ها و تایید هویت کاربران از مفهومی به نام رمزنگاری منحنی بیضوی (ECC: Elliptic Curve Cryptography؛ روشی پیشرفته در ریاضیات برای ساخت کلیدهای عمومی و خصوصی بسیار امن با حجم داده‌های کمتر نسبت به روش‌های قدیمی) استفاده می‌کند.
این فناوری به ما اجازه می‌دهد زوج کلیدهایی بسازیم که شکستن و هک کردن آن‌ها با قدرتمندترین کامپیوترهای امروزی هم عملا غیرممکن است. حسن بزرگ این روش در مقایسه با روش‌های سنتی این است که در عین داشتن امنیت فوق‌العاده بالا، فضای بسیار کمتری از حافظه را اشغال می‌کند که این موضوع به سبک ماندن ساختار کلی شبکه کمک زیادی می‌کند.

نقش تراکنش‌های محرمانه (Confidential Transactions) در پنهان‌سازی مبالغ

در شبکه‌های معمولی، مقدار پولی که در هر تراکنش جابجا می‌شود کاملا عریان و قابل مشاهده برای عموم است. این مسئله حریم خصوصی کاربران را به شدت به خطر می‌اندازد. برای حل این مشکل، میمبل ویمبل از ابزاری به نام تراکنش‌های محرمانه (Confidential Transactions: روشی رمزنگاری‌شده که به کمک آن مقدار ارز دیجیتال جابجا شده در یک تراکنش فقط برای فرستنده و گیرنده قابل رویت است، اما شبکه می‌تواند درستی آن را بدون دانستن مبلغ تایید کند) بهره می‌گیرد.

برای درک این مکانیسم، یک مثال ملموس می‌زنیم:

فرض کنید شما می‌خواهید به فروشنده‌ای ثابت کنید که در کیف خود به اندازه‌ی کافی پول برای خرید یک کالا دارید، اما به هیچ وجه دوست ندارید او از موجودی دقیق حساب شما باخبر شود. در این روش، مبالغ به گونه‌ای رمزنگاری می‌شوند که سیستم ریاضی شبکه می‌تواند مطمئن شود مبلغ فرستاده‌شده صحیح است و کسی دست به خلق پول تقلبی نزده است، اما هیچ‌کس به جز خریدار و فروشنده نمی‌داند رقم دقیق این معامله چقدر بوده است.

ترکیب تراکنش‌ها (CoinJoin) برای حذف ردپای فرستنده و گیرنده

یکی دیگر از ویژگی‌های جالب این پروتکل، استفاده از تکنیکی به نام کوین جوین (CoinJoin: روشی برای ترکیب کردن چندین تراکنش مختلف با یکدیگر به گونه‌ای که تشخیص اینکه دقیقا کدام فرستنده پول را به کدام گیرنده فرستاده است غیرممکن شود) است.
اگر بخواهیم این فرآیند را ساده‌سازی کنیم، تصور کنید چند نفر پول‌های خود را درون یک صندوق واحد می‌ریزند و سپس همه‌ی آن‌ها از آن صندوق مبالغ خود را برداشت می‌کنند. پس از انجام این کار، دیگر هیچ راهی وجود ندارد که بتوان فهمید چه کسی پول را به چه کسی داده است. این ترکیب هوشمندانه، ردپای کاربران را کاملا محو می‌کند و اجازه نمی‌دهد هکرها یا افراد سودجو بتوانند ارتباط میان فرستنده و گیرنده‌ی تراکنش را پیدا کنند.

تکنیک برش (Cut-through) و معجزه کاهش حجم بلاکچین

بزرگ‌ترین شاهکار معماری میمبل ویمبل، قابلیتی به نام تکنیک برش یا کات ترو (Cut-through: روشی هوشمندانه برای حذف کردن امضاها و داده‌های میانی تراکنش‌های گذشته که دیگر نیازی به نگهداری آن‌ها نیست تا حجم کلی بلاکچین به شدت کاهش یابد) است.
در بلاکچین‌های معمولی مانند بیت‌کوین، تاریخچه‌ی تمام تراکنش‌ها از روز اول باید روی هر نود یا کامپیوتر متصل به شبکه ذخیره بماند. این موضوع باعث می‌شود حجم داده‌ها با گذشت زمان سر به فلک بکشد. اما تکنیک برش مانند یک پاک‌کن هوشمند عمل می‌کند:

• داده‌های واسطه و مسیرهای تکراری که دیگر تأثیری روی موجودی نهایی ندارند، به طور کامل حذف می‌شوند.
• فقط وضعیت نهایی حساب‌ها و تراز نهایی باقی می‌ماند.
• حجم فایل‌های مورد نیاز برای ذخیره‌سازی شبکه به شکل چشمگیری کاهش می‌یابد.

این فرآیند باعث می‌شود که نه تنها سرعت پردازش تراکنش‌ها بالا برود، بلکه هر کاربری بتواند به راحتی و با یک کامپیوتر معمولی، یک نود کامل در خانه راه‌اندازی کند و به امنیت و غیرمتمرکز بودن شبکه کمک کند بدون اینکه نگران تمام شدن فضای ذخیره‌سازی خود باشد.

مزایای کلیدی پروتکل میمبل ویمبل برای کاربران و شبکه

تا اینجای کار با نحوه کارکرد پروتکل میمبل ویمبل و ابزارهای ریاضی جذاب آن آشنا شدیم. اما ممکن است از خود بپرسید تمام این پیچیدگی‌های فنی در نهایت چه منفعتی برای ما به عنوان یک کاربر عادی یا سرمایه‌گذار در بازار رمزارزها دارد؟ واقعیت این است که این معماری، راهکار‌هایی را به دنیای بلاکچین ارائه داد که تا پیش از آن، دست‌نیافتنی به نظر می‌رسیدند. در ادامه سه مزیت مهم و کلیدی این فناوری را با زبانی ساده بررسی می‌کنیم.

حریم خصوصی بی‌نظیر و ناشناس ماندن کامل آدرس‌ها و مبالغ

اولین و برجسته‌ترین ویژگی این فناوری، تامین یک سپر دفاعی مستحکم برای حریم خصوصی کاربران است. در شبکه‌های مالی عادی، هر تراکنش مانند یک برگه‌ی رسید عمومی است که نام فرستنده، گیرنده و مبلغ مبادله شده روی آن درج می‌شود و در میدان شهر به نمایش درمی‌آید! این وضعیت برای اشخاص یا کسب‌وکارهایی که به امنیت داده‌های مالی خود اهمیت می‌دهند، به هیچ وجه ایده‌آل نیست.
اما سیستم میمبل ویمبل این شفافیت اجباری و گاهی خطرناک را از بین می‌برد. مهم‌ترین مزیت‌های محرمانگی در این پروتکل عبارت‌اند از:

• مخفی ماندن مبالغ: هیچ‌کس به جز دو طرف معامله نمی‌تواند بفهمد چه مقدار پول جابجا شده است؛ بنابراین هیچ فرد بیرونی نمی‌تواند موجودی کل حساب یا الگوی هزینه‌های شما را حدس بزند.
• عدم وجود آدرس‌های عمومی ثابت: برخلاف بیت کوین که شما یک آدرس ثابت و همیشگی برای دریافت وجه دارید، در اینجا هیچ ردپا یا شناسه عمومی مشخصی به جا نمی‌ماند تا کسی بتواند تاریخچه پرداخت‌های یک آدرس را ردیابی کند.
• حفاظت در برابر تحلیلگران بلاکچین: شرکت‌های ردیابی مالی و هکرها نمی‌توانند با رصد کردن شبکه، اطلاعاتی درباره مسیر حرکت سرمایه‌ی شما به دست بیاورند.

این سطح از امنیت باعث می‌شود شما با خیالی آسوده و بدون نگرانی از افشای جزئیات مالی خود، در فضای اقتصاد غیرمتمرکز فعالیت کنید.

مقیاس‌پذیری بالا و کاهش چشمگیر حجم داده‌های ذخیره‌شده

دومین نقطه قوت این پروتکل که آن را از سایر پروژه‌های حریم خصوصی‌محور متمایز می‌کند، سبکی فوق‌العاده‌ی اطلاعات و ظرفیت پردازش بالای آن است. یکی از قوانین نانوشته در دنیای رمزارزها این است که وقتی شما ویژگی‌های مخفی‌کاری و رمزنگاری را به شبکه اضافه می‌کنید، کدهای مربوط به هر تراکنش سنگین‌تر می‌شوند. این سنگینی در بلندمدت باعث کند شدن سیستم و پر شدن سریع دیسک‌های ذخیره‌سازی می‌شود.
اما میمبل ویمبل با کمک تکنیک برش یا همان کات ترو (Cut-through) که در بخش قبل یاد گرفتیم، این مشکل تاریخی را حل کرده است. برای درک تفاوت حجم اطلاعات، به مقایسه ساده‌ی زیر توجه کنید:

• در شبکه‌های معمولی، اگر یک سکه‌ی دیجیتال در طول یک سال بین ۱۰۰ نفر دست‌به‌دست شود، اطلاعات هر ۱۰۰ معامله باید برای همیشه در تاریخچه شبکه ثبت و ذخیره شود.
• در معماری میمبل ویمبل، شبکه تمام ۹۹ تراکنش میانی را که اهمیت خود را از دست داده‌اند پاک می‌کند و فقط اعلام می‌کند که آن سکه اکنون در اختیار نفر صدُم است.

این فرآیند هوشمندانه باعث می‌شود حجم کلی اطلاعاتی که باید روی سرورها ذخیره شود بسیار کمتر باشد. در نتیجه، سرعت پردازش تراکنش‌ها بالاتر می‌رود و کارمزد نقل‌وانتقال پول برای کاربران عادی به میزان زیادی کاهش می‌یابد.

تمرکززدایی بیشتر به دلیل سهولت در اجرای نودها (Nodes) برای کاربران عادی

سومین مزیت کلیدی این ساختار، تقویت روح غیرمتمرکز بودن شبکه است. برای اینکه یک بلاکچین واقعا امن و مستقل بماند و تحت کنترل هیچ شرکت یا دولت خاصی درنیاید، باید افراد زیادی از سراسر جهان کامپیوترهای خود را به عنوان یک نود یا گره (Node) به شبکه متصل کنند تا اطلاعات را نگهداری و بازرسی کنند.
در شبکه‌های سنتی، حجم دفتر کل به چند صد گیگابایت یا حتی چند ترابایت می‌رسد. در چنین شرایطی:

• یک کاربر عادی با کامپیوتر شخصی و اینترنت خانگی نمی‌تواند به راحتی یک نود کامل (Full Node) راه‌اندازی کند، زیرا دانلود و ذخیره‌ی این حجم عظیم از داده‌ها به هارد دیسک‌های گران‌قیمت و زمان بسیار زیادی نیاز دارد.
• این کار به مرور زمان فقط در انحصار شرکت‌های بزرگ و سرورهای قدرتمند قرار می‌گیرد که خطری جدی برای تمرکززدایی شبکه است.

اما در پروژه‌های مبتنی بر میمبل ویمبل، به دلیل حذف شدن داده‌های اضافی گذشته، حجم کلی دفتر کل بسیار کم و فشرده است. به لطف این ویژگی جذاب:

• هر کاربر عادی می‌تواند به سرعت و حتی با یک لپ‌تاپ ساده، به یک نود تاییدکننده در شبکه تبدیل شود.
• همگام‌سازی (Synchronization: فرآیندی که در آن کامپیوتر شما آخرین اطلاعات و تاریخچه‌ی شبکه را دانلود می‌کند تا با بقیه‌ی اعضا هماهنگ شود) در چند دقیقه یا حداکثر چند ساعت انجام می‌شود، نه چند روز.
• با افزایش تعداد کامپیوترهای متصل در خانه‌های مردم، امنیت کلی شبکه در برابر حملات و سانسور به حداکثر ممکن می‌رسد.

محدودیت‌ها و چالش‌های فعلی پروتکل Mimblewimble

در دنیای فناوری، هیچ راه‌حلی کاملا بی‌نقص نیست. پروتکل میمبل ویمبل با وجود تمام شگفتی‌هایی که در زمینه‌ی حفظ حریم خصوصی و سبکی شبکه ارائه می‌دهد، با چالش‌ها و محدودیت‌های خاص خود نیز روبرو است. برای اینکه بتوانیم دیدگاهی همه‌جانبه و واقع‌بینانه داشته باشیم، بیایید سه مورد از مهم‌ترین نقاط ضعف این فناوری را با زبانی ساده بررسی کنیم.

عدم پشتیبانی از قراردادهای هوشمند پیچیده و دیفای (DeFi)

همان‌طور که در بخش‌های قبلی گفتیم، راز سبکی این شبکه در حذف کردن داده‌های اضافی است. اما این پاک‌سازی، یک بهای سنگین دارد. پروتکل میمبل ویمبل نمی‌تواند میزبان قراردادهای هوشمند (Smart Contracts: کدهای برنامه‌نویسی شده‌ای که به صورت خودکار شرایط یک توافق را بدون نیاز به واسطه‌ی انسانی اجرا می‌کنند) باشد.
به دلیل همین محدودیت، شبکه‌های مبتنی بر این پروتکل نمی‌توانند وارد حوزه‌ی دیفای (DeFi یا سیستم مالی غیرمتمرکز: خدماتی مانند وام‌دهی، کسب سود و صرافی‌ها که بدون نیاز به بانک و به صورت خودکار ارائه می‌شوند) شوند. برای درک بهتر، شبکه‌ی میمبل ویمبل را مانند یک گاوصندوق فوق‌امنیتی در نظر بگیرید؛ این گاوصندوق برای نگهداری و انتقال امن پول بی‌نظیر است، اما نمی‌تواند مانند یک شعبه‌ی کامل بانک برای شما وام صادر کند یا سود سپرده محاسبه کند.

آسیب‌پذیری احتمالی در برابر حملات کامپیوترهای کوانتومی در آینده

پایه‌ی اصلی امنیت این پروتکل روی روش رمزنگاری منحنی بیضوی بنا شده است. این روش در حال حاضر فوق‌العاده امن و غیرقابل نفوذ است. اما با پیشرفت سریع علم، خطری بزرگ در افق دیده می‌شود: کامپیوترهای کوانتومی (Quantum Computers: نسل آینده‌ی رایانه‌ها که قدرت پردازش آن‌ها میلیون‌ها بار بیشتر از کامپیوترهای قدرتمند امروزی است).
اگر در دهه‌های آینده این ابرکامپیوترها به صورت گسترده ساخته شوند، این احتمال وجود دارد که بتوانند قفل‌های رمزنگاری فعلی را بشکنند. البته این خطر فقط مختص شبکه‌ی میمبل ویمبل نیست و بیشتر ارزهای دیجیتال با آن روبرو هستند، اما از آنجا که این پروتکل به شدت به این نوع خاص از رمزنگاری وابسته است، توسعه‌دهندگان آن باید از همین حالا به فکر ارتقای امنیتی برای آینده باشند.

چالش پذیرش عمومی و خطر حذف شدن از صرافی‌ها به دلیل قوانین نظارتی (KYC/AML)

بزرگ‌ترین مانع بر سر راه رشد ارزهای حریم خصوصی‌محور، دولت‌ها و نهادهای قانون‌گذار هستند. از دیدگاه قانون‌گذاران، شبکه‌ای که فرستنده، گیرنده و مبلغ تراکنش را مخفی می‌کند، می‌تواند ابزاری برای فرار مالیاتی یا فعالیت‌های پنهان باشد.
به همین دلیل، فشارهای قانونی زیادی روی صرافی‌های متمرکز وجود دارد. این صرافی‌ها ملزم به رعایت قوانین نظارتی احراز هویت و مبارزه با پول‌شویی (KYC/AML: قوانینی بین‌المللی که نهادهای مالی را مجبور می‌کند هویت دقیق مشتریان خود را تایید کرده و منبع پول‌ها را رهگیری کنند) هستند. این تضاد منافع باعث بروز مشکلات زیر برای پروژه‌های مبتنی بر میمبل ویمبل شده است:

• سخت‌گیری صرافی‌های بزرگ برای لیست کردن این ارزها از ترس جریمه‌های سنگین قانونی.
• حذف شدن ناگهانی این پروژه‌ها از پلتفرم‌های معاملاتی معتبر که معمولا باعث افت شدید قیمت آن‌ها می‌شود.
• دشوار شدن فرآیند خرید و فروش برای کاربران عادی که ترجیح می‌دهند از صرافی‌های شناخته‌شده و راحت استفاده کنند.

در نتیجه، با وجود اینکه میمبل ویمبل از نظر فنی یک شاهکار است، اما برای تبدیل شدن به پول روزمره‌ی مردم و پذیرش گسترده، مسیر قانونی بسیار سخت و ناهمواری را در پیش دارد.

مقایسه جامع میمبل ویمبل با سایر شبکه‌های بلاکچینی مطرح

برای درک بهتر جایگاه میمبل ویمبل، بهترین راه این است که آن را در کنار بزرگان بازار قرار دهیم. وقتی این پروتکل را با شبکه‌های شناخته‌شده‌ای مانند بیت کوین (پادشاه فعلی بازار) و مونرو (پرچم‌دار حریم خصوصی) مقایسه می‌کنیم، نقاط قوت و ضعف آن بسیار روشن‌تر می‌شود.

تفاوت میمبل ویمبل و بیت کوین

بیت کوین اولین و امن‌ترین شبکه‌ی غیرمتمرکز جهان است، اما از ابتدا با تمرکز بر شفافیت کامل طراحی شده است. در مقابل، میمبل ویمبل از پایه برای پنهان‌کاری ساخته شده است. این تفاوت در طراحی، نتایج بسیار متفاوتی را در عملکرد این دو شبکه ایجاد می‌کند.

در جدول زیر می‌توانید تفاوت‌های کلیدی این دو ساختار را مشاهده کنید:

ویژگی	بیت کوین (Bitcoin)	پروتکل میمبل ویمبل
حجم بلاکچین	بسیار سنگین (صدها گیگابایت)	بسیار سبک و فشرده (به دلیل تکنیک برش داده‌ها)
حریم خصوصی	شفاف (تاریخچه و مبالغ برای همه قابل مشاهده است)	کاملا محرمانه (اطلاعات فرستنده، گیرنده و مبلغ مخفی است)
کاربرد اصلی	ذخیره ارزش و پول الکترونیکی بدون مرز	انتقال ناشناس و امن دارایی با قابلیت مقیاس‌پذیری بالا

همان‌طور که می‌بینید، میمبل ویمبل در زمینه‌ی سبکی و حفظ حریم شخصی برتری محسوسی نسبت به بیت کوین دارد، اما بیت کوین همچنان از نظر امنیت اثبات‌شده و پذیرش جهانی بی‌رقیب است.

آیا بیت کوین در آینده پروتکل میمبل ویمبل را به شبکه خود اضافه می‌کند؟

این یکی از جذاب‌ترین سوالات در میان جامعه‌ی کاربران کریپتو است. با توجه به مزایای فوق‌العاده‌ی میمبل ویمبل، آیا ممکن است روزی هسته‌ی اصلی بیت کوین به این فناوری مجهز شود؟
پاسخ کوتاه این است: احتمال آن بسیار ضعیف است.
دلیل این موضوع، محافظه‌کاری شدید در تغییر کدهای اصلی بیت کوین است. هر تغییری در لایه‌ی اصلی این شبکه نیازمند اجماع و توافق اکثریت قاطع شبکه‌ی استخراج‌کنندگان و توسعه‌دهندگان است. از آنجا که اضافه‌کردن حریم خصوصی کامل می‌تواند توجه و حساسیت شدید دولت‌ها و قانون‌گذاران را به بیت کوین جلب کند، جامعه‌ی بیت کوین ترجیح می‌دهد این شفافیت را حفظ کند.
با این حال، توسعه‌دهندگان در حال بررسی راه‌هایی هستند تا این ویژگی‌ها را نه در هسته‌ی اصلی، بلکه در لایه‌های جانبی (مانند شبکه‌ی لایتنینگ یا زنجیره‌های فرعی) به بیت کوین اضافه کنند تا بدون تغییر ساختار اصلی، کاربران بتوانند از تراکنش‌های ناشناس بهره‌مند شوند.

میمبل ویمبل در برابر مونرو؛ نبرد پادشاهان حریم خصوصی در کریپتو

اگر بیت کوین را کنار بگذاریم و فقط وارد دنیای ارزهای حریم خصوصی‌محور شویم، مونرو (Monero: بزرگ‌ترین و معروف‌ترین ارز دیجیتال که تمرکز اصلی آن بر ناشناس ماندن کامل تراکنش‌هاست) رقیب اصلی میمبل ویمبل محسوب می‌شود.

• مونرو برای پنهان کردن اطلاعات از ترکیب چند فناوری پیچیده مانند امضاهای حلقوی (Ring Signatures) استفاده می‌کند. این روش‌ها باعث می‌شوند که حریم خصوصی در شبکه‌ی مونرو بسیار قدرتمند و اثبات‌شده باشد. اما این امنیت بالا، یک نقطه ضعف بزرگ دارد: حجم تراکنش‌های مونرو بسیار سنگین‌تر از تراکنش‌های معمولی است و این شبکه به سرعت در حال بزرگ شدن است.
• در مقابل، میمبل ویمبل همان سطح از حریم خصوصی (و در برخی موارد حتی بهتر) را ارائه می‌دهد، اما با استفاده از تکنیک برش (Cut-through)، حجم شبکه را به شدت پایین نگه می‌دارد. به زبان ساده:
  • مونرو: حریم خصوصی اثبات‌شده و قدرتمند، اما با شبکه‌ای سنگین و کند.
  • میمبل ویمبل: حریم خصوصی عالی همراه با شبکه‌ای بسیار سبک، مقیاس‌پذیر و سریع.

بسیاری از متخصصان معتقدند که معماری میمبل ویمبل نسل جدیدتر و بهینه‌تری از شبکه‌های حفظ حریم خصوصی است که در آینده می‌تواند جایگاه مونرو را به چالش بکشد.

کدام ارزهای دیجیتال از پروتکل میمبل ویمبل استفاده می‌کنند؟

حالا که متوجه شدیم پروتکل میمبل ویمبل یک راهکار نرم‌افزاری است و نه یک ارز دیجیتال مستقل، سوال مهم این است: کدام پروژه‌ها توانسته‌اند این تئوری پیچیده را در دنیای واقعی پیاده‌سازی کنند؟
در حال حاضر، چند پروژه‌ی مهم در بازار وجود دارند که یا از ابتدا بر پایه‌ی این پروتکل متولد شده‌اند یا آن را به عنوان یک ارتقای بزرگ به شبکه‌ی خود اضافه کرده‌اند. بیایید با این پروژه‌ها بیشتر آشنا شویم.

ارز دیجیتال گرین (Grin)؛ وفادارترین پیاده‌سازی به وایت پیپر اصلی

ارز دیجیتال گرین، اولین و خالص‌ترین پروژه‌ای بود که بر اساس کدهای میمبل ویمبل ساخته شد. توسعه‌دهندگان گرین تلاش کردند تا حد امکان به ایده‌ی اولیه‌ی این فناوری وفادار بمانند.
ویژگی بارز گرین این است که هیچ شرکت، مدیرعامل یا سرمایه‌گذار اولیه‌ای پشت آن نیست و کاملا توسط برنامه‌نویسان داوطلب اداره می‌شود. گرین به گونه‌ای طراحی شده که نهایت حریم خصوصی را با ساده‌ترین کدهای ممکن ارائه دهد. البته این سادگی باعث شده تا استفاده از آن برای کاربران عادی کمی سخت باشد، زیرا رابط کاربری پیچیده‌تری نسبت به ارزهای رایج دارد.

شبکه بیم (Beam)؛ رویکردی کاربردی‌تر با رابط کاربری جذاب و قابلیت‌های اضافه

ارز دیجیتال بیم (Beam) دومین پروژه‌ی مهمی بود که از میمبل ویمبل استفاده کرد، اما رویکردی کاملا متفاوت از گرین در پیش گرفت. توسعه‌دهندگان بیم متوجه شدند که اگر بخواهند این فناوری را به دست مردم عادی برسانند، باید استفاده از آن راحت و جذاب باشد.
به همین دلیل، بیم یک شرکت رسمی تاسیس کرد و تمرکز خود را روی ساخت کیف پول‌های زیبا، ساده و کاربرپسند گذاشت. برخلاف گرین، شبکه‌ی بیم قابلیت‌های اضافه‌تری مانند پشتیبانی از دارایی‌های محرمانه (ساخت توکن‌های جدید روی شبکه‌ی بیم) را نیز ارائه می‌دهد تا برای کسب‌وکارها جذاب‌تر باشد.

لایت کوین و آپدیت تاریخی MWEB؛ تولد دوباره نقره دیجیتال با طعم حریم خصوصی

مهم‌ترین و پر سر و صداترین استفاده از پروتکل میمبل ویمبل، مربوط به شبکه‌ی لایت کوین (Litecoin) است. لایت کوین که یکی از قدیمی‌ترین ارزهای بازار است و معمولا به عنوان نقره‌ی دیجیتال (در کنار بیت کوین به عنوان طلای دیجیتال) شناخته می‌شود، تصمیم گرفت تا حریم خصوصی را به شبکه‌ی خود بیاورد.
در سال 2022، لایت کوین یک به‌روزرسانی بزرگ به نام MWEB (مخفف MimbleWimble Extension Blocks) را فعال کرد. نکته‌ی جذاب ماجرا اینجاست که لایت کوین به طور کامل به یک ارز حریم خصوصی تبدیل نشد؛ بلکه قابلیت تراکنش‌های محرمانه را به عنوان یک گزینه‌ی اختیاری در کنار تراکنش‌های شفاف و معمولی خود قرار داد.
با این ارتقا، کاربران لایت کوین حالا می‌توانند انتخاب کنند که آیا می‌خواهند پول خود را به صورت کاملا شفاف منتقل کنند یا از طریق کانال محرمانه‌ی میمبل ویمبل، اطلاعات تراکنش خود را مخفی نگه دارند. این اتفاق، گام بزرگی برای پذیرش این فناوری در میان کاربران عادی بود.

استخراج یا ماینینگ در شبکه‌های مبتنی بر میمبل ویمبل

وقتی صحبت از شبکه‌های بلاکچینی می‌شود، کلمه‌ی استخراج یا ماینینگ (Mining: فرآیندی که در آن کامپیوترها با حل معماهای پیچیده‌ی ریاضی، تراکنش‌ها را تایید کرده و به عنوان پاداش، ارز دیجیتال جدید دریافت می‌کنند) یکی از آشناترین مفاهیم است. برای درک بهتر این فرآیند، استخراج را مانند یک معدن طلای دیجیتال تصور کنید؛ جایی که ماینرها به جای کلنگ‌های فلزی، از قدرت پردازنده‌های کامپیوتری خود برای خرد کردن و شکافتن سنگ‌های سخت رمزنگاری استفاده می‌کنند تا در نهایت به سکه‌های ارزشمند دست پیدا کنند. اما این نوع خاص از استخراج منابع در شبکه‌ی میمبل ویمبل، یک تفاوت بسیار بزرگ و جذاب با سایر شبکه‌ها دارد که در ادامه به آن می‌پردازیم.

الگوریتم‌های اجماع و نحوه تایید تراکنش‌ها بدون نیاز به اطلاعات فرستنده

در شبکه‌هایی مانند بیت کوین، ماینرها تمام اطلاعات فرستنده، گیرنده و مبلغ را به وضوح می‌بینند تا مطمئن شوند کسی در حال تقلب نیست. اما در میمبل ویمبل که همه‌چیز مخفی است، ماینرها چگونه کار خود را انجام می‌دهند؟
این شبکه از الگوریتم اجماع (Consensus Algorithm: مجموعه‌ای از قوانین نرم‌افزاری که تمام کامپیوترهای شبکه باید روی آن توافق داشته باشند تا یک تراکنش تایید شود) خاصی استفاده می‌کند. راز کار در این است که ماینرهای میمبل ویمبل نیازی به دیدن داخل پاکت نامه‌ی تراکنش ندارند؛ آن‌ها فقط وزن پاکت را می‌سنجند!
به زبان ساده، نرم‌افزار شبکه معادله‌ای را به ماینر نشان می‌دهد که در آن مجموع پول‌های ورودی باید دقیقا برابر با مجموع پول‌های خروجی باشد. اگر نتیجه‌ی این تفریق عدد صفر شود، یعنی هیچ پول تقلبی جدیدی ساخته نشده است. کامپیوترهای استخراج‌کننده فقط همین ترازوی ریاضی را چک می‌کنند و به محض اینکه ببینند کفه‌های ترازو برابر است، مهر تایید را روی تراکنش می‌زنند، بدون اینکه بدانند واقعا چه مبلغی جابجا شده است.

بررسی سودآوری و تجربه‌ی ماینرها در شبکه‌های گرین و بیم

پروژه‌هایی مانند گرین و بیم که پیشتاز استفاده از پروتکل میمبل ویمبل هستند، از سیستم اثبات کار (Proof of Work: سیستمی که در آن کامپیوترها باید برای تایید تراکنش‌ها، انرژی برق مصرف کرده و توان محاسباتی خود را اثبات کنند) استفاده می‌کنند. اما تجربه‌ی استخراج در این شبکه‌ها با بیت کوین متفاوت است.
سازندگان این ارزها برای جلوگیری از تسلط شرکت‌های بزرگ و دستگاه‌های استخراج صنعتی (ماینرهای اسیک)، الگوریتم‌های خود را به گونه‌ای طراحی کردند که استخراج آن‌ها با کارت‌های گرافیک رایج در بازار نیز امکان‌پذیر باشد. این یعنی یک کاربر عادی با یک سیستم قوی در خانه‌ی خود نیز می‌تواند وارد این معدن دیجیتال شود.
اگر بخواهیم وضعیت استخراج در این دو شبکه را بررسی کنیم، به چند نکته‌ی مهم می‌رسیم:

• پاداش‌های منصفانه: در شبکه‌ی گرین، پاداش استخراج همیشه ثابت است و برخلاف بیت کوین نصف نمی‌شود. این طراحی باعث می‌شود تورم شبکه کنترل شده باشد و ماینرها دید بهتری نسبت به آینده‌ی درآمد خود داشته باشند.
• نوسان درآمد: با وجود جذابیت‌های فنی، سودآوری ماینرهای گرین و بیم به شدت به قیمت این ارزها در صرافی‌ها وابسته است. از آنجا که این ارزها نوسانات قیمتی زیادی دارند، استخراج آن‌ها می‌تواند در یک ماه بسیار پرسود و در ماه دیگر زیان‌ده باشد.
• تغییرات سخت‌افزاری: با گذشت زمان، شرکت‌های سازنده‌ی تجهیزات استخراج توانستند دستگاه‌های مخصوصی برای شبکه‌ی گرین بسازند. این موضوع باعث شد تا رقابت برای کاربران خانگی سخت‌تر شود، اما شبکه‌ی بیم همچنان تلاش می‌کند تا با به‌روزرسانی‌های مداوم، استخراج با کارت گرافیک را برای کاربران عادی سودآور نگه دارد.

در مجموع، ورود به دنیای استخراج میمبل ویمبل برای علاقه‌مندان به فناوری و کسانی که سخت‌افزارهای پردازشی قدرتمندی دارند، یک تجربه‌ی جذاب است، اما همیشه نیازمند محاسبه‌ی دقیق هزینه‌ی برق و قیمت لحظه‌ای این رمزارزهاست.

آینده فناوری Mimblewimble در دنیای رمزارزها

نگاه به آینده‌ی هر فناوری جدیدی در بازار رمزارزها، نیازمند بررسی هم‌زمان توانایی‌های فنی و واقعیت‌های دنیای خارج است. پروتکل میمبل ویمبل از نظر معماری کامپیوتری، یک جهش بزرگ برای حل مشکل حریم خصوصی و افزایش سرعت شبکه محسوب می‌شود. اما برای اینکه بفهمیم این فناوری در سال‌های پیش‌رو چه مسیری را طی خواهد کرد، باید عملکرد آن را در دو حوزه‌ی کلیدی یعنی امکان ادغام با سایر شبکه‌ها و رفتار دولت‌ها در برابر آن بررسی کنیم.

افق پیش‌رو و پتانسیل ادغام به عنوان لایه دوم (Layer 2) در سایر بلاکچین‌ها

یکی از هیجان‌انگیزترین مسیرها برای رشد میمبل ویمبل، استفاده از آن به عنوان یک لایه دوم (Layer 2: شبکه یا ساختاری جانبی که روی یک بلاکچین اصلی قرار می‌گیرد تا سرعت پردازش را بالا برده و کارمزد را کاهش دهد) است.
بسیاری از بلاکچین‌های بزرگ و محبوب، قصد ندارند کدنویسی اصلی شبکه خود را دستکاری کنند؛ زیرا تغییر در لایه‌ی اصلی می‌تواند خطرات امنیتی ایجاد کند یا باعث جلب حساسیت‌های قانونی شود. در چنین شرایطی، میمبل ویمبل می‌تواند به صورت یک زنجیره‌ی جانبی (Sidechain: بلاکچینی جداگانه که به یک بلاکچین اصلی متصل است و می‌تواند قابلیت‌های جدیدی را ارائه دهد) عمل کند.
این رویکرد ترکیبی مزایای فوق‌العاده‌ای دارد:

• حفظ امنیت لایه‌ی اصلی: بلاکچین‌های بزرگ مانند بیت کوین یا اتریوم می‌توانند ساختار امن و شفاف خود را حفظ کنند.
• اختیاری بودن حریم خصوصی: کاربران می‌توانند در صورت نیاز، دارایی‌های خود را به این لایه‌ی جانبی منتقل کنند، تراکنش ناشناس خود را انجام دهند و سپس دوباره به شبکه‌ی اصلی برگردند.
• تجربه‌ی موفق لایت کوین: فعال‌سازی ویژگی MWEB در لایت کوین نشان داد که این مدل ادغام بسیار موفق است و می‌تواند الگویی برای سایر پروژه‌های کریپتویی در آینده باشد.

تاثیر فشارهای رگولاتوری بر آینده کوین‌های حریم خصوصی (Privacy Coins)

در کنار تمام ویژگی‌های مثبت فنی، یک چالش بزرگ و جدایی‌ناپذیر در مسیر آینده‌ی این فناوری وجود دارد و آن هم رگولاتوری (Regulatory: مجموعه قوانین و نظارت‌های دولتی که برای کنترل فعالیت‌های مالی و جلوگیری از تخلفات وضع می‌شوند) است.
دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی مبارزه با پول‌شویی، حساسیت بسیار زیادی روی کوین‌های حریم خصوصی (Privacy Coins: رمزارزهایی که هویت فرستنده، گیرنده و مبلغ تراکنش را به طور کامل از دید عموم مخفی نگه می‌دارند) دارند. آن‌ها نگران هستند که استفاده از این فناوری، پیگیری فعالیت‌های غیرقانونی را دشوار کند.
این فشارهای قانونی می‌تواند مسیر پروژه‌های مبتنی بر میمبل ویمبل را به دو شکل متفاوت تغییر دهد:

• محدودیت در صرافی‌های متمرکز: احتمال دارد صرافی‌های بزرگ و قانونی به دلیل ترس از جریمه‌های سنگین، خرید و فروش ارزهای مبتنی بر این پروتکل را محدود یا متوقف کنند که این موضوع دسترسی کاربران عادی را سخت‌تر می‌کند.
• رشد معامله در پلتفرم‌های غیرمتمرکز: این فشارهای قانونی معمولا باعث می‌شود کاربران به سمت صرافی غیرمتمرکز (DEX: پلتفرمی برای معامله‌ی مستقیم رمزارزها میان کاربران که بدون نیاز به ثبت‌نام و واسطه‌ی مرکزی کار می‌کند) و معاملات مستقیم همتا‌به‌همتا حرکت کنند.

در نهایت، آینده‌ی میمبل ویمبل به میزان تعادل میان نیاز واقعی کاربران به حفظ حریم خصوصی و انعطاف‌پذیری قوانین مالی بستگی دارد. این فناوری به دلیل معماری فوق‌العاده سبک و هوشمندانه‌ی خود هرگز نابود نخواهد شد، بلکه احتمالا به شکل راهکارهای لایه دوم به حیات خود ادامه می‌دهد تا هم حریم خصوصی کاربران را تامین کند و هم تعارض کمتری با قوانین بین‌المللی داشته باشد.