استیبل کوین چیست؟ بررسی کامل انواع Stablecoin و مقایسه USDT با USDC

چرا به استیبل کوین‌ها نیاز داریم؟ معرفی مشکل اصلی: نوسانات قیمت

بازار ارزهای دیجیتال، دنیای هیجان‌انگیز فرصت‌هاست. جایی که امکان دارد ارزش یک دارایی در مدت کوتاهی چند برابر شود. اما این هیجان، یک روی دیگر هم دارد: نوسانات شدید قیمت. این ویژگی اصلی بازار کریپتو است که هم می‌تواند منبع سودهای بزرگ باشد و هم دلیل اصلی نگرانی سرمایه‌گذاران، به‌خصوص افراد تازه‌کار.

دنیای پرنوسان رمزارزها: چرا قیمت بیت‌کوین و سایر ارزها ثابت نمی‌ماند؟

احتمالاً برای شما هم پیش آمده که نمودار بیت کوین را باز کنید و ببینید که در عرض چند ساعت، ۱۰ درصد رشد کرده یا حتی ۱۵ درصد سقوط کرده است. این بالا و پایین شدن‌های شدید و سریع قیمت را «نوسان» یا (Volatility) می‌نامند. اما چرا دنیای رمزارزها تا این حد پرنوسان است؟ دلایل اصلی آن عبارتند از:

• بازاری نوظهور و جوان: بازار ارزهای دیجیتال در مقایسه با بازارهای سنتی مانند طلا یا سهام، هنوز بسیار جوان است. در بازارهای جدید، تا زمانی که ارزش واقعی دارایی‌ها مشخص شود و به ثبات برسد، نوسانات زیادی رخ می‌دهد.
• نبود نهاد کنترل‌کننده مرکزی: برخلاف پول‌های رایج (مانند تومان یا دلار) که توسط بانک‌های مرکزی کنترل می‌شوند، اکثر رمزارزها غیرمتمرکز هستند. یعنی هیچ نهاد یا دولتی نمی‌تواند قیمت آن‌ها را کنترل یا مدیریت کند و ارزش آن‌ها صرفاً بر اساس عرضه و تقاضای لحظه‌ای در بازار تعیین می‌شود.
• تأثیر مستقیم اخبار و احساسات: قیمت‌ها در این بازار به شدت تحت تأثیر جو روانی، اخبار مثبت و منفی و حتی یک توییت از سوی یک فرد مشهور قرار دارند. همین موضوع باعث می‌شود موج‌های ناگهانی برای خرید بیت کوین یا فروش آن شکل بگیرد و قیمت‌ها را به سرعت جابجا کند.
• ماهیت سفته‌بازی (Speculation): بسیاری از افراد، ارزهای دیجیتال را نه برای استفاده به عنوان یک ابزار پرداخت، بلکه صرفاً برای کسب سود از نوسانات آن می‌خرند (خرید یک دارایی صرفاً به امید فروش آن با قیمت بالاتر در آینده‌ای نزدیک). این رفتار، خود به بیشتر شدن نوسانات دامن می‌زند.

استیبل کوین؛ یک راه حل برای ایجاد ثبات در بازار ارزهای دیجیتال

در میان این دریای پرتلاطم، فرض کنید می‌خواهید برای مدتی از نوسانات شدید بازار دور بمانید یا سودی را که از یک معامله به دست آورده‌اید، بدون تبدیل آن به ریال، امن نگه دارید. اینجا دقیقاً همان نقطه‌ای است که یک نوع دارایی دیجیتال به نام «استیبل کوین» (Stablecoin) به عنوان یک پناهگاه امن طراحی شده است.

یک استیبل کوین، نوعی رمزارز است که تلاش می‌کند ارزش خود را به یک دارایی پایدار دیگر، معمولاً دلار آمریکا، متصل یا «پِگ» (Peg) کند.

به زبان ساده، هدف این است که قیمت هر واحد از یک استیبل کوین دلاری، همیشه معادل یک دلار آمریکا باقی بماند. این ویژگی به کاربران اجازه می‌دهد تا:

• از سرمایه‌ی خود در برابر ریزش بازار محافظت کنند: زمانی که پیش‌بینی می‌کنید قیمت‌ها قرار است کاهش یابد، می‌توانید رمزارزهای خود را به استیبل کوین تبدیل کرده و از ضرر جلوگیری کنید.
• معاملات خود را در صرافی‌ها تسهیل کنند: به جای اینکه برای هر معامله دارایی خود را به ریال و سپس به یک رمزارز دیگر تبدیل کنند، معامله‌گران از استیبل کوین‌ها به عنوان یک پایه ثابت برای خرید و فروش استفاده می‌کنند.
• سود خود را قفل کنند (Profit Taking): پس از یک معامله‌ی موفق، می‌توانید سود خود را به استیبل کوین تبدیل کنید تا ارزش آن تا زمان سرمایه‌گذاری بعدی شما ثابت باقی بماند.

در واقع، استیبل کوین‌ها بهترین ویژگی‌های هر دو دنیا را با هم ترکیب کرده‌اند: ثبات و قابلیت پیش‌بینی قیمت از دنیای مالی سنتی، و سرعت، شفافیت و هزینه پایین تراکنش‌ها از دنیای رمزارزها.

استیبل کوین (Stablecoin) به زبان ساده چیست و چگونه کار می‌کند؟

اگر بخواهیم استیبل کوین را در یک جمله تعریف کنیم، می‌توان گفت: یک نسخه دیجیتال از پول‌های واقعی (مانند دلار یا یورو) است که بر روی فناوری بلاکچین ساخته شده. تصور کنید یک اسکناس یک دلاری دارید، اما این دلار به جای اینکه در کیف پول شما باشد، در کیف پول دیجیتال شما قرار دارد و می‌توانید آن را در هر ساعت از شبانه‌روز، با سرعتی بالا و هزینه‌ی کم به هر نقطه‌ای از جهان ارسال کنید، بدون اینکه ارزش آن مانند بیت‌کوین مدام بالا و پایین برود.

این ایده اصلی استیبل کوین است. اما سوال مهم‌تر این است که این ثبات قیمت چگونه به دست می‌آید و چه چیزی تضمین می‌کند که ارزش آن ثابت بماند؟

مفهوم «پشتوانه» (Peg) در استیبل کوین‌ها: چطور قیمت یک استیبل کوین ثابت می‌ماند؟

ثبات قیمت استیبل کوین‌ها جادویی نیست؛ بلکه متکی بر یک مفهوم کلیدی به نام «پشتوانه» یا «پِگ» (Peg) است. پِگ کردن به معنای اتصال یا میخکوب کردن ارزش یک دارایی به یک دارایی دیگر است.

برای درک بهتر، یک مثال ساده را در نظر بگیرید: فرض کنید شما یک ژتون مخصوص برای کارواش دارید که روی آن نوشته شده «معادل ۱۰ هزار تومان». شما با پرداخت ۱۰ هزار تومان پول نقد، این ژتون را دریافت می‌کنید. تا زمانی که کارواش به فعالیت خود ادامه می‌دهد و پول‌های نقد را در صندوق خود نگه می‌دارد، ارزش آن ژتون همیشه برابر با ۱۰ هزار تومان باقی می‌ماند، چون یک پشتوانه‌ی واقعی (پول نقد در صندوق) دارد.

استیبل کوین‌ها هم دقیقاً از همین منطق پیروی می‌کنند. یک شرکت یا سازمان معتبر، به ازای هر واحد استیبل کوینی که صادر می‌کند (یا به اصطلاح «مینت» می‌کند)، یک واحد از دارایی واقعی را به عنوان پشتوانه در یک حساب بانکی یا خزانه نگهداری می‌کند.

• مثال: شرکت Circle، صادرکننده‌ی استیبل کوین USDC، ادعا می‌کند به ازای هر یک USDC که در گردش است، یک دلار واقعی آمریکا را در حساب‌های بانکی حسابرسی‌شده نگهداری می‌کند. این پشتوانه باعث می‌شود که قیمت یو اس دی کوین همیشه در محدوده‌ی یک دلار باقی بماند. همین منطق برای خرید تتر و سایر استیبل کوین‌های دلاری نیز صادق است.

بنابراین، این پشتوانه همانند یک لنگر عمل کرده و از نوسان قیمت استیبل کوین در دریای متلاطم بازار جلوگیری می‌کند.

نگاهی به مکانیزم‌های اصلی حفظ ثبات قیمت

علاوه بر وجود پشتوانه، دو مکانیزم هوشمند اقتصادی نیز به حفظ این تعادل کمک می‌کنند:

۱. فرآیند صدور و بازخرید (Creation and Redemption):

شرکت‌های صادرکننده‌ی استیبل کوین به کاربران معتبر و بزرگ (مانند صرافی‌ها) اجازه می‌دهند تا استیبل کوین‌ها را مستقیماً ایجاد یا بازخرید کنند.

• اگر قیمت بالاتر از ۱ دلار برود: معامله‌گران می‌توانند با پرداخت ۱ دلار واقعی به شرکت، یک استیبل کوین جدید دریافت کرده و آن را در بازار به قیمت بالاتر (مثلاً ۱.۰۱ دلار) بفروشند. این کار عرضه را افزایش داده و قیمت را به سمت ۱ دلار بازمی‌گرداند.
• اگر قیمت پایین‌تر از ۱ دلار بیاید: معامله‌گران می‌توانند استیبل کوین را از بازار به قیمت پایین‌تر (مثلاً ۰.۹۹ دلار) بخرند و آن را به شرکت صادرکننده تحویل داده و ۱ دلار واقعی دریافت کنند. این کار تقاضا را افزایش داده و قیمت را دوباره به ۱ دلار می‌رساند.

۲. آربیتراژ (Arbitrage):

این مکانیزم که توسط تمام فعالان بازار اجرا می‌شود، نقش مهمی در ثبات قیمت دارد. آربیتراژ به معنی کسب سود از اختلاف قیمت یک دارایی در بازارهای مختلف است.

تصور کنید قیمت تتر در یک صرافی ۰.۹۹ دلار و در صرافی دیگر ۱ دلار است. یک معامله‌گر هوشمند فوراً تتر را از صرافی اول خریده و در صرافی دوم می‌فروشد تا از این اختلاف قیمت سود کند. همین عمل خرید و فروش توسط هزاران نفر در سراسر جهان، باعث می‌شود این اختلاف قیمت‌ها به سرعت از بین برود و قیمت در تمام بازارها به همان نقطه‌ی تعادل یعنی ۱ دلار نزدیک شود.

این مکانیزم‌ها مانند یک نیروی نامرئی دائماً در حال فعالیت هستند تا اطمینان حاصل کنند که ارزش استیبل کوین شما تا حد ممکن به پشتوانه‌ی خود وفادار باقی بماند.

انواع استیبل کوین‌ها: با مدل‌های مختلف ثبات آشنا شوید

همه‌ی استیبل کوین‌ها با هدف حفظ ثبات قیمت ساخته شده‌اند، اما روشی که برای این کار استفاده می‌کنند با هم متفاوت است. درست مانند اینکه برای ساختن یک خانه‌ی محکم می‌توان از مصالح مختلفی مثل بتن، فلز یا چوب استفاده کرد، استیبل کوین‌ها نیز از پشتوانه‌ها و مکانیزم‌های متفاوتی برای حفظ ارزش خود بهره می‌برند.

به طور کلی، استیبل کوین‌ها به چهار دسته‌ی اصلی تقسیم می‌شوند که در ادامه با هرکدام آشنا می‌شویم.

نوع اول: استیبل کوین‌های با پشتوانه ارز فیات (Fiat-Collateralized)

این دسته، رایج‌ترین و ساده‌ترین نوع استیبل کوین‌ها برای درک است. ارز فیات (Fiat Currency) همان پول‌های رایج و دولتی هستند که ما روزانه از آن‌ها استفاده می‌کنیم، مانند دلار آمریکا، یورو یا تومان خودمان.

در این مدل، یک شرکت مرکزی به ازای هر واحد استیبل کوینی که صادر می‌کند، معادل یک واحد از آن ارز فیات را در یک حساب بانکی واقعی نگهداری می‌کند.

• مثال ساده: به ازای هر یک تتر (USDT) که شما می‌خرید، شرکت صادرکننده‌ی آن ادعا می‌کند که یک دلار واقعی آمریکا را در خزانه‌ی خود ذخیره کرده است. این مدل کاملاً متمرکز است و موفقیت آن به شفافیت و قابل اعتماد بودن شرکت صادرکننده بستگی دارد.

معرفی نمونه‌های محبوب:

• تتر (USDT): قدیمی‌ترین، بزرگ‌ترین و شناخته‌شده‌ترین استیبل کوین بازار است. به دلیل حجم معاملات بالا، تقریباً در تمام صرافی‌ها برای خرید تتر و فروش آن اقدام کرد.
• یو‌اس‌دی کوین (USDC): دومین استیبل کوین بزرگ بازار که به دلیل شفافیت مالی و گزارش‌های حسابرسی منظم، به عنوان رقیب جدی و معتبر تتر شناخته می‌شود. برای خرید یو اس دی کوین نیز می‌توانید به اکثر صرافی‌های معتبر مراجعه کنید.

نوع دوم: استیبل کوین‌های با پشتوانه کالا (Commodity-Collateralized)

این نوع استیبل کوین به جای پول فیات، از یک کالای فیزیکی و ارزشمند به عنوان پشتوانه استفاده می‌کند. محبوب‌ترین کالا برای این کار، طلا است.

در این مدل، هر توکن یا استیبل کوین، نماینده‌ی مقدار مشخصی از یک کالای واقعی است که در یک انبار یا خزانه‌ی امن نگهداری می‌شود. در واقع شما با خرید این نوع استیبل کوین، یک رسید دیجیتال برای مالکیت مقدار مشخصی از آن کالا را در اختیار دارید.

معرفی نمونه‌های محبوب:

• پکس گلد (PAXG): هر توکن PAXG نماینده‌ی مالکیت یک اونس (حدود ۳۱ گرم) طلای واقعی است که در خزانه‌های امن لندن نگهداری می‌شود. با خرید پکس گلد، شما به صورت دیجیتالی صاحب طلا می‌شوید.
• تتر گلد (XAUT): این استیبل کوین نیز مشابه پکس گلد عمل می‌کند و هر توکن آن دارای پشتوانه‌ی یک اونس طلا است. گزینه‌ی خرید تتر گلد نیز برای علاقه‌مندان به سرمایه‌گذاری دیجیتال روی طلا فراهم است.

نوع سوم: استیبل کوین‌های با پشتوانه رمزارز (Crypto-Collateralized)

این دسته کمی پیچیده‌تر اما بسیار جذاب است. این استیبل کوین‌ها به جای دلار یا طلا، از سایر ارزهای دیجیتال (مانند اتریوم) به عنوان پشتوانه استفاده می‌کنند.

شاید بپرسید چطور یک رمزارز پرنوسان مانند اتریوم می‌تواند پشتوانه‌ی یک رمزارز با قیمت ثابت باشد؟ پاسخ در مفهومی به نام «وثیقه‌گذاری مازاد» (Over-Collateralization) نهفته است.

یعنی برای دریافت مقدار مشخصی استیبل کوین، شما باید مقداری بسیار بیشتر از آن را به عنوان وثیقه در یک قرارداد هوشمند قفل کنید.

• مثال: برای اینکه بتوانید ۱۰۰ دلار استیبل کوین وام بگیرید، سیستم از شما می‌خواهد که معادل ۱۵۰ دلار خرید اتریوم انجام دهید و آن را به عنوان وثیقه قفل کنید. این ۱۵۰ دلار به عنوان یک سپر ایمنی عمل می‌کند. اگر قیمت اتریوم کمی کاهش پیدا کند، هنوز وثیقه‌ی شما بیشتر از ۱۰۰ دلار ارزش دارد و ثبات استیبل کوین حفظ می‌شود.

معرفی نمونه‌ی محبوب:

• دای (DAI): معروف‌ترین استیبل کوین غیرمتمرکز با پشتوانه‌ی رمزارز است. این سیستم کاملاً شفاف و خودکار توسط قراردادهای هوشمند روی بلاکچین اتریوم مدیریت می‌شود و هیچ شرکت مرکزی بر آن نظارت ندارد.

نوع چهارم: استیبل کوین‌های الگوریتمی (Algorithmic)

این دسته، پیچیده‌ترین و در عین حال پرریسک‌ترین نوع استیبل کوین‌هاست. استیبل کوین‌های الگوریتمی هیچ‌گونه پشتوانه‌ی فیزیکی یا دیجیتالی ندارند. در عوض، ثبات قیمت آن‌ها از طریق الگوریتم‌ها و قراردادهای هوشمند مدیریت می‌شود.

این الگوریتم‌ها به طور خودکار عرضه و تقاضای توکن را کنترل می‌کنند تا قیمت را در محدوده‌ی ۱ دلار نگه دارند.

• سازوکار: اگر قیمت استیبل کوین به بالای ۱ دلار برود، الگوریتم به طور خودکار توکن‌های جدیدی را به گردش درمی‌آورد تا با افزایش عرضه، قیمت کاهش یابد. اگر قیمت به زیر ۱ دلار بیاید، الگوریتم توکن‌ها را از بازار جمع‌آوری می‌کند تا با کاهش عرضه، قیمت دوباره بالا برود.

این مدل به شدت به اعتماد کاربران و عملکرد صحیح الگوریتم وابسته است. فروپاشی معروف استیبل کوین UST (متعلق به شبکه ترا - لونا) در سال ۲۰۲۲، یک نمونه‌ی تلخ از ریسک بالای این نوع استیبل کوین‌ها بود که نشان داد در شرایط بحرانی بازار، این الگوریتم‌ها می‌توانند شکست بخورند.

جدول مقایسه انواع استیبل کوین‌ها

برای مرور سریع و درک بهتر تفاوت‌ها، می‌توانید از جدول زیر استفاده کنید:

نوع استیبل کوین	پشتوانه	مزیت اصلی	ریسک اصلی	مثال‌های معروف
با پشتوانه ارز فیات	دلار، یورو و...	سادگی و درک آسان	تمرکزگرایی، نیاز به اعتماد	USDT, USDC
با پشتوانه کالا	طلا، نقره و...	پشتوانه با ارزش ذاتی	هزینه‌های نگهداری و حسابرسی	PAXG, XAUT
با پشتوانه رمزارز	اتریوم، بیت‌کوین و...	غیرمتمرکز و شفاف	پیچیدگی، ریسک نوسان وثیقه	DAI
الگوریتمی	هیچ (کد و الگوریتم)	کاملاً غیرمتمرکز و مستقل	ریسک بالا، احتمال فروپاشی	(نمونه‌های موفق کمتر)

کاربردهای اصلی استیبل کوین‌ها در دنیای واقعی

حالا که با تعریف و انواع استیبل کوین‌ها آشنا شدیم، وقت آن است که ببینیم این ابزار قدرتمند در عمل به چه دردی می‌خورد. استیبل کوین‌ها فقط یک مفهوم تئوریک نیستند، بلکه کاربردهای روزمره و بسیار مهمی دارند که زندگی را برای فعالان دنیای رمزارز ساده‌تر می‌کنند.

سپری در برابر نوسانات بازار: امن نگه داشتن سرمایه در زمان ریزش قیمت‌ها

این مهم‌ترین و رایج‌ترین کاربرد استیبل کوین‌هاست. تصور کنید شما مقداری ارز دیجیتال خریده‌اید و پس از مدتی، قیمت ارز دیجیتال مورد نظر شما رشد خوبی کرده و شما به سود رسیده‌اید. اما همزمان، حس می‌کنید که بازار در وضعیت حساسی قرار دارد و ممکن است قیمت‌ها به زودی کاهش پیدا کنند.

در این شرایط، شما دو راه دارید:

1. راه سنتی: رمزارز خود را بفروشید و آن را به ریال تبدیل کنید. این کار معمولاً شامل کارمزد، فرآیند انتقال بانکی و صرف زمان است.
2. راه هوشمندانه: رمزارز خود را در همان صرافی به یک استیبل کوین مانند تتر (USDT) تبدیل کنید.

با انجام این کار، شما سود خود را به یک دارایی با ارزش ثابت (معادل دلار) تبدیل کرده‌اید و دیگر نگران ریزش‌های ناگهانی بازار نخواهید بود. در واقع، شما موقتاً در یک «پناهگاه امن» قرار می‌گیرید تا طوفان نوسانات بازار تمام شود و دوباره با همان استیبل کوین‌ها، اقدام به خرید ارز دیجیتال در قیمت‌های پایین‌تر کنید.

تسهیل معاملات و ترید در صرافی‌ها

استیبل کوین‌ها نقش «خون در رگ‌های» صرافی‌های ارز دیجیتال را ایفا می‌کنند. در اکثر صرافی‌های بزرگ دنیا، بیشترین حجم معاملات بر پایه‌ی استیبل کوین‌ها انجام می‌شود.

• واحد اندازه‌گیری مشترک: استیبل کوین‌ها یک واحد پایدار برای ارزش‌گذاری سایر رمزارزها فراهم می‌کنند. مثلاً وقتی می‌گوییم قیمت سولانا ۵۰ دلار است، در واقع ارزش آن را با یک استیبل کوین دلاری مقایسه می‌کنیم.
• سرعت در معامله: به جای اینکه برای خرید یک رمزارز جدید، مجبور به تبدیل دارایی خود به ریال و سپس خرید رمزارز مقصد باشید، می‌توانید به راحتی و در چند ثانیه، یک سواپ ارز دیجیتال انجام دهید. برای مثال، می‌توانید به سرعت بیت‌کوین خود را به تتر و سپس تتر را به کاردانو تبدیل کنید، بدون اینکه از محیط صرافی خارج شوید. این سرعت عمل برای معامله‌گرانی که از فرصت‌های لحظه‌ای بازار استفاده می‌کنند، حیاتی است.

ابزاری برای پرداخت‌ها و انتقال پول بین‌المللی (به‌ویژه برای کاربران ایرانی)

این کاربرد برای ما ایرانی‌ها که با محدودیت‌های سیستم بانکی بین‌المللی مواجه هستیم، اهمیت ویژه‌ای دارد. استیبل کوین‌ها به شما اجازه می‌دهند پول را بدون مرز، بدون نیاز به بانک‌های واسطه و با سرعتی فوق‌العاده و کارمزدی ناچیز به هر نقطه‌ای از جهان ارسال یا از آن دریافت کنید.

• مثال کاربردی: یک فریلنسر ایرانی که برای یک شرکت خارجی کار می‌کند، می‌تواند دستمزد خود را در چند دقیقه به صورت تتر (USDT) در کیف پول دیجیتال خود دریافت کند. این فرآیند در مقایسه با روش‌های سنتی که روزها طول می‌کشد و کارمزدهای بالایی دارد، یک راه‌حل بی‌نظیر است.

ورود به دنیای خدمات مالی غیرمتمرکز (DeFi) و کسب سود

دیفای (DeFi) یا امور مالی غیرمتمرکز (Decentralized Finance)، یک سیستم مالی جدید و شفاف است که بر روی بلاکچین ساخته شده و به کاربران اجازه می‌دهد بدون نیاز به بانک‌ها، از خدمات مالی مانند وام‌دهی و کسب سود بهره‌مند شوند. استیبل کوین‌ها، کلید ورود به این دنیای هیجان‌انگیز هستند.

شما می‌توانید استیبل کوین‌های خود را به جای نگهداری در کیف پول، در پلتفرم‌های دیفای به کار بگیرید و از آن‌ها درآمد کسب کنید. دو روش محبوب برای این کار عبارتند از:

• وام‌دهی (Lending): شما می‌توانید استیبل کوین‌های خود را در یک پلتفرم وام‌دهی قرار دهید تا دیگران از آن وام بگیرند و در ازای آن، به شما سود پرداخت شود. این کار شبیه به سپرده‌گذاری در بانک و دریافت سود است، اما با نرخ‌های جذاب‌تر و به صورت غیرمتمرکز.
• تأمین نقدینگی (Liquidity Providing): شما می‌توانید در صرافی‌های غیرمتمرکز، نقدینگی لازم برای معاملات را فراهم کرده و در ازای آن، بخشی از کارمزد معاملات را به عنوان پاداش دریافت کنید. فرآیندهایی مانند استیکینگ تتر نیز در این دسته قرار می‌گیرند و به شما امکان کسب سود از دارایی‌های ثابتتان را می‌دهند.

مزایا و معایب استیبل کوین‌ها: نگاهی بی‌طرفانه

مانند هر ابزار مالی دیگری، استیبل کوین‌ها نیز مجموعه‌ای از نقاط قوت و ضعف خاص خود را دارند. برای اینکه بتوانید با اطمینان و هوشمندی از آن‌ها استفاده کنید، بسیار مهم است که هر دو روی سکه را ببینید. در ادامه، به شکلی بی‌طرفانه به بررسی مزایا و ریسک‌های این دارایی‌های دیجیتال می‌پردازیم.

مزایا: چرا استیبل کوین‌ها انقدر محبوب هستند؟

محبوبیت روزافزون استیبل کوین‌ها اتفاقی نیست. آن‌ها مزایای کلیدی ارائه می‌دهند که بسیاری از مشکلات اصلی دنیای رمزارزها و حتی سیستم مالی سنتی را برطرف می‌کنند.

• ثبات و پیش‌بینی‌پذیری قیمت

این اصلی‌ترین و مهم‌ترین مزیت استیبل کوین‌هاست. در بازاری که نمودار بیت کوین می‌تواند در یک روز ده‌ها درصد جابجا شود، داشتن یک دارایی دیجیتال با ارزش ثابت، یک نعمت بزرگ است. این ثبات به شما آرامش خاطر می‌دهد که ارزش سرمایه‌ی شما در اثر نوسانات ناگهانی بازار از بین نمی‌رود و می‌توانید با خیال راحت برای معاملات آینده‌ی خود برنامه‌ریزی کنید.

• سرعت و هزینه پایین تراکنش‌ها

استیبل کوین‌ها بر بستر فناوری بلاکچین کار می‌کنند. این یعنی شما می‌توانید آن‌ها را در هر ساعت از شبانه‌روز و در عرض چند دقیقه به هر کیف پولی در دنیا منتقل کنید. این ویژگی در مقایسه با سیستم بانکی سنتی که در آن یک حواله‌ی بین‌المللی ممکن است چندین روز کاری طول بکشد و هزینه‌های بالایی داشته باشد، یک مزیت فوق‌العاده است. فرآیندهایی مانند خرید تتر و انتقال آن به یک دوست در کشوری دیگر، به مراتب ساده‌تر و ارزان‌تر از حواله‌ی بانکی است.

• شفافیت (در برخی مدل‌ها)

برخی از استیبل کوین‌ها، به‌خصوص مدل‌های غیرمتمرکز با پشتوانه‌ی رمزارز (مانند DAI)، روی بلاکچین‌های عمومی ساخته شده‌اند. این یعنی تمام تراکنش‌ها و میزان وثیقه‌های آن‌ها برای همه قابل مشاهده و بررسی است. این سطح از شفافیت در سیستم مالی سنتی تقریباً وجود ندارد و به کاربران اطمینان می‌دهد که سازوکار سیستم به درستی کار می‌کند.

معایب و ریسک‌ها: چه خطراتی را باید در نظر گرفت؟

با وجود تمام مزایای گفته شده، استفاده از استیبل کوین‌ها بدون ریسک نیست. آگاهی از این خطرات به شما کمک می‌کند تا با احتیاط بیشتری از آن‌ها استفاده کنید.

• ریسک تمرکزگرایی و عدم شفافیت

این ریسک بیشتر متوجه استیبل کوین‌های با پشتوانه فیات (مانند تتر و USDC) است. در این مدل‌ها، شما باید به یک شرکت مرکزی اعتماد کنید که واقعاً به ازای هر توکن، یک دلار در حساب بانکی خود نگهداری می‌کند. همیشه این احتمال وجود دارد که این شرکت‌ها به اندازه‌ی کافی شفاف نباشند یا تمام دارایی‌های اعلام شده را در اختیار نداشته باشند. این وابستگی به یک نهاد مرکزی، با روح اصلی دنیای رمزارزها که بر پایه‌ی عدم تمرکز بنا شده، در تضاد است.

• ریسک از دست رفتن پشتوانه (De-Pegging)

خطرناک‌ترین اتفاقی که می‌تواند برای یک استیبل کوین بیفتد، «دی-پِگ شدن» (De-Pegging) است؛ یعنی از دست دادن اتصال قیمت آن به ۱ دلار. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که اعتماد کاربران به پشتوانه‌ی یک استیبل کوین از بین برود یا الگوریتم یک استیبل کوین الگوریتمی شکست بخورد.

مثال تلخ: فروپاشی استیبل کوین UST در سال ۲۰۲۲ نمونه‌ی بارزی از این ریسک بود. زمانی که سازوکار الگوریتمی آن شکست خورد، قیمت آن در عرض چند روز از ۱ دلار به نزدیکی صفر سقوط کرد و میلیاردها دلار از سرمایه‌ی کاربران از بین رفت. این اتفاق نشان داد که ثبات قیمت هیچ استیبل کوینی ۱۰۰ درصد تضمین شده نیست.

• چالش‌های قانونی و نظارتی

از آنجایی که استیبل کوین‌ها پلی بین دنیای مالی سنتی و دنیای رمزارزها هستند، دولت‌ها و نهادهای نظارتی در سراسر جهان با حساسیت بالایی آن‌ها را زیر نظر دارند. همواره این ریسک وجود دارد که قوانین جدید و سخت‌گیرانه‌ای برای محدود کردن استفاده یا صدور آن‌ها وضع شود. همچنین، از آنجایی که شرکت‌های صادرکننده‌ی استیبل کوین‌های متمرکز، نهادهایی قانونی هستند، این قدرت را دارند که در صورت دریافت دستور از مراجع قضایی، آدرس‌های کیف پول خاصی را مسدود یا دارایی‌های آن را بلوکه کنند.

معرفی و بررسی مهم‌ترین استیبل کوین‌های بازار

در دنیای استیبل کوین‌ها صدها گزینه مختلف وجود دارد، اما در عمل، تنها چند نام بزرگ هستند که بخش عمده‌ای از بازار را در اختیار دارند و شما به عنوان یک کاربر، بیشتر با آن‌ها سروکار خواهید داشت. آشنایی با ویژگی‌ها، تفاوت‌ها و نقاط قوت و ضعف این سه بازیگر اصلی به شما کمک می‌کند تا با دیدی باز، بهترین گزینه را برای نیازهای خود انتخاب کنید.

تتر (USDT): پادشاه بی‌رقیب اما پرحاشیه

تتر یا USDT، اولین استیبل کوین مهمی بود که به بازار عرضه شد و به همین دلیل، امروزه به عنوان پادشاه بی‌رقیب این حوزه شناخته می‌شود. این رمزارز دارای بیشترین حجم بازار و بالاترین نقدشوندگی است؛ یعنی شما می‌توانید به راحتی و در تقریباً تمام صرافی‌های دنیا، اقدام به خرید تتر یا فروش تتر کنید.

• نوع: استیبل کوین با پشتوانه ارز فیات.
• مزیت اصلی: نقدشوندگی بسیار بالا و پذیرش گسترده در تمام پلتفرم‌ها. اگر قصد خرید ارز دیجیتال را داشته باشید، تقریباً همیشه می‌توانید آن را با USDT معامله کنید.
• چرا پرحاشیه؟ اصلی‌ترین انتقاد به تتر، عدم شفافیت کامل در مورد پشتوانه‌های دلاری آن در گذشته بوده است. شرکت صادرکننده‌ی تتر (iFinex) همیشه در مورد جزئیات کامل خزانه‌ی خود گزارش‌های دقیقی ارائه نمی‌داد و این موضوع باعث نگرانی‌هایی در میان سرمایه‌گذاران شده بود. با این حال، به دلیل قدرت و سابقه‌ی طولانی، قیمت تتر همچنان با موفقیت در محدوده‌ی ۱ دلار باقی مانده و محبوب‌ترین استیبل کوین جهان است.

یو‌اس‌دی کوین (USDC): رقیبی شفاف و قانون‌مدار

یو‌اس‌دی کوین یا USDC، به عنوان اصلی‌ترین رقیب تتر ظهور کرد و استراتژی خود را بر دو اصل کلیدی بنا نهاد: شفافیت و همکاری با نهادهای قانونی.

این استیبل کوین توسط شرکت آمریکایی Circle صادر می‌شود که یک نهاد مالی کاملاً قانون‌مند و رگوله شده در آمریکاست. این شرکت به طور منظم گزارش‌های حسابرسی شده از پشتوانه‌های دلاری خود منتشر می‌کند تا به کاربران اطمینان دهد که به ازای هر USDC در گردش، یک دلار واقعی در حساب‌های امن بانکی وجود دارد.

• نوع: استیبل کوین با پشتوانه ارز فیات.
• مزیت اصلی: شفافیت بسیار بالا و قابل اعتماد بودن به دلیل پیروی از قوانین مالی. همین موضوع باعث شده تا بسیاری از سرمایه‌گذاران و مؤسسات بزرگ، خرید یو اس دی کوین را به تتر ترجیح دهند.
• نکته: این رویکرد قانون‌مدار به این معنی است که شرکت Circle با نهادهای قانونی همکاری می‌کند و در صورت لزوم، می‌تواند آدرس‌های مرتبط با فعالیت‌های غیرقانونی را مسدود کند.

دای (DAI): نماد یک استیبل کوین غیرمتمرکز

دای (DAI) با دو استیبل کوین قبلی یک تفاوت بنیادی دارد: هیچ شرکت مرکزی آن را کنترل نمی‌کند. دای یک پروژه‌ی کاملاً غیرمتمرکز است که بر بستر بلاکچین اتریوم و توسط یک سازمان خودگردان غیرمتمرکز به نام MakerDAO مدیریت می‌شود.

همانطور که قبلاً اشاره شد، پشتوانه‌ی دای نه دلار واقعی در بانک، بلکه سایر رمزارزها (مانند اتریوم) است که به صورت «وثیقه‌ی مازاد» در قراردادهای هوشمند قفل شده‌اند.

• نوع: استیبل کوین با پشتوانه رمزارز.
• مزیت اصلی: غیرمتمرکز بودن، شفافیت کامل (تمام فرآیندها روی بلاکچین قابل مشاهده است) و مقاومت در برابر سانسور. هیچ نهاد مرکزی نمی‌تواند دارایی‌های شما را مسدود یا سیستم را متوقف کند.
• نکته: سازوکار دای نسبت به مدل‌های متمرکز کمی پیچیده‌تر است، اما این پیچیدگی بهای به دست آوردن یک سیستم مالی واقعاً غیرمتمرکز و مستقل است.

آینده استیبل کوین‌ها و نقش آن‌ها در اقتصاد جهانی

استیبل کوین‌ها از یک ابزار تخصصی برای معامله‌گران، به یکی از ستون‌های اصلی اقتصاد دیجیتال تبدیل شده‌اند. اما این تازه آغاز راه است. آینده‌ی این دارایی‌های دیجیتال با چند روند مهم و هیجان‌انگیز گره خورده است که می‌تواند نقش آن‌ها را در زندگی روزمره‌ی ما بسیار پررنگ‌تر کند.

• افزایش نظارت و قانون‌گذاری (Regulation): همانطور که استیبل کوین‌ها بزرگ‌تر و مهم‌تر می‌شوند، توجه دولت‌ها و بانک‌های مرکزی در سراسر جهان نیز به آن‌ها جلب شده است. در آینده باید منتظر قوانین شفاف‌تر و سخت‌گیرانه‌تری برای شرکت‌های صادرکننده‌ی استیبل کوین باشیم. این اتفاق گرچه ممکن است برخی محدودیت‌ها ایجاد کند، اما در نهایت به افزایش اعتماد، امنیت و پذیرش عمومی این دارایی‌ها کمک خواهد کرد. یک بازار قانون‌مند، سرمایه‌گذاران بزرگ و نهادی را تشویق می‌کند تا با اطمینان بیشتری وارد این فضا شوند.
• ظهور ارزهای دیجیتال بانک مرکزی (CBDCs): بسیاری از دولت‌ها در حال کار بر روی نسخه‌ی دیجیتال پول ملی خود هستند که به آن ارز دیجیتال بانک مرکزی (Central Bank Digital Currency) یا CBDC می‌گویند. برای مثال، یک «دلار دیجیتال» یا «یورو دیجیتال» که مستقیماً توسط بانک مرکزی آمریکا یا اروپا صادر شود. این ارزها می‌توانند در آینده به رقیب یا مکمل استیبل کوین‌های امروزی تبدیل شوند و سیستم پرداخت‌های جهانی را متحول کنند.
• ادغام با سیستم‌های پرداخت سنتی: تصور کنید روزی بتوانید هزینه‌ی خرید روزمره‌ی خود را در یک فروشگاه، مستقیماً با استیبل کوین از طریق موبایل خود پرداخت کنید. شرکت‌های بزرگی مانند Visa و Mastercard در حال حاضر در حال آزمایش و اجرای پروژه‌هایی برای ادغام استیبل کوین‌ها در شبکه‌های پرداخت جهانی خود هستند. این روند می‌تواند استفاده از استیبل کوین‌ها را از دنیای تخصصی خرید ارز دیجیتال فراتر برده و به بخشی از زندگی روزمره‌ی میلیون‌ها نفر تبدیل کند.
• پل ارتباطی پایدار برای اقتصاد غیرمتمرکز (DeFi): دنیای دیفای و خدمات مالی غیرمتمرکز همچنان در حال رشد است. استیبل کوین‌ها به عنوان پایدارترین و قابل اعتمادترین دارایی در این اکوسیستم، نقش حیاتی خود را به عنوان ابزار اصلی برای وام‌دهی، کسب سود و انجام معاملات حفظ خواهند کرد. تا زمانی که دارایی‌هایی مانند بیت‌کوین و اتریوم نوسان دارند، نیاز به یک لنگر ثبات مانند استیبل کوین‌ها همیشه وجود خواهد داشت.

در نهایت، استیبل کوین‌ها ثابت کرده‌اند که چیزی فراتر از یک ابزار موقتی هستند. آن‌ها یک نوآوری قدرتمندند که بهترین ویژگی‌های دنیای مالی سنتی و دنیای رمزارزها را با هم ترکیب کرده‌اند و به نظر می‌رسد در آینده‌ی اقتصاد دیجیتال جهانی، نقشی کلیدی و انکارناپذیر ایفا خواهند کرد.

منابع:

Nobitex

Arzdigital

Faradars

Tabdeal