بزرگ‌ترین شرکت استخراج رمزارز روسیه با پرونده کلاهبرداری روبه‌رو شد

مقامات روسیه «ایگور رونتس» (Igor Runets)، بنیان‌گذار شرکت BitRiver، را بر اساس بند ۴ ماده ۱۵۹ قانون کیفری این کشور که به کلاهبرداری در مقیاس بزرگ مربوط می‌شود، بازداشت کرده‌اند.

این بازداشت، پرونده یکی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های صنعت استخراج صنعتی رمزارز در روسیه را وارد مرحله‌ای جدید کرده است؛ به‌گونه‌ای که آنچه پیش‌تر یک اختلاف تجاری تلقی می‌شد، اکنون به یک پرونده کیفری تبدیل شده است. با این حال، هنوز مشخص نیست که این دو موضوع دقیقاً به یک پرونده واحد مربوط باشند.

قرارداد جنجالی چگونه آغاز شد؟

بر اساس اسناد دادگاه که روزنامه Kommersant منتشر کرده، شرکت Infrastructure of Siberia، از زیرمجموعه‌های گروه انرژی و فلزات En+، مبلغی را به‌صورت پیش‌پرداخت به شرکت Fox Group برای خرید تجهیزات استخراج رمزارز پرداخت کرده بود؛ اما مدعی است که این تجهیزات هرگز تحویل داده نشده‌اند.

این شرکت در ادامه قرارداد را فسخ و خواستار بازگشت مبلغ پیش‌پرداخت به همراه خسارت تأخیر شد.

دادگاه داوری در آوریل ۲۰۲۵، شرکت وابسته به En+ را محق دانست و حکم پرداخت ۹۵۴.۴ میلیون روبل شامل اصل مبلغ و جریمه تأخیر را صادر کرد.

ایگور رونتس در آن زمان به Kommersant گفته بود تجهیزات تحویل داده شده‌اند و شرکت Fox Group نسبت به این رأی اعتراض خواهد کرد.

اکنون همین اختلاف بر سر تحویل یا عدم تحویل تجهیزات، از یک پرونده حقوقی به یک تحقیقات کیفری تبدیل شده است.

دو پرونده متفاوت با دو موضوع مجزا

رونتس پیش از این نیز با محدودیت‌های قضایی مواجه شده بود.

در ۳۱ ژانویه، دادگاه منطقه‌ای Zamoskvoretsky او را به مدت دو ماه در حبس خانگی قرار داد. دلیل این تصمیم، اتهام پنهان کردن دارایی یا اموالی عنوان شد که باید برای وصول بدهی‌های مالیاتی در اختیار دولت قرار می‌گرفت.

اما پرونده جدید کلاهبرداری از نظر حقوقی کاملاً مستقل است.

• پرونده فرار مالیاتی به مخفی کردن دارایی‌ها مربوط می‌شود.

• پرونده کلاهبرداری بر این موضوع تمرکز دارد که آیا از طریق فریب یا سوءاستفاده از اعتماد، اموالی به دست آمده است یا خیر.

به گزارش رسانه‌های روسی، دادستان‌ها همچنین استدلال کرده‌اند که رونتس به دلیل نفوذ در شرکت‌های تحت کنترل خود، ممکن است بر شاهدان پرونده تأثیر بگذارد.

پرونده ورشکستگی نیز هم‌زمان در جریان است

در ۲۷ ژانویه، دادگاه داوری منطقه Sverdlovsk روند اولیه ورشکستگی شرکت Fox Group را آغاز کرد.

این شرکت مالک ۹۸ درصد سهام شرکت مدیریتی BitRiver است و درخواست ورشکستگی آن از سوی شرکت Infrastructure of Siberia ثبت شده است.

بر اساس گزارش Kommersant، مطالبات تأییدشده طلبکاران به همراه جرایم، بیش از ۷۰۰ میلیون روبل برآورد شده و تلاش برای توقیف دارایی‌های کافی از Fox Group تاکنون نتیجه‌ای نداشته است.

مرحله «Observation» در قوانین روسیه نخستین گام فرآیند ورشکستگی است؛ در این مرحله مدیر منصوب دادگاه وضعیت مالی شرکت و مطالبات طلبکاران را بررسی می‌کند و هنوز به معنای انحلال شرکت نیست.

در واقع، ورشکستگی و کلاهبرداری دو موضوع کاملاً متفاوت هستند:

• ورشکستگی بررسی می‌کند که آیا شرکت توان پرداخت بدهی‌های خود را دارد یا خیر.

• پرونده کلاهبرداری بررسی می‌کند که آیا از ابتدا با فریب، پول دریافت شده است یا نه.

ممکن است یک شرکت کاملاً ورشکسته شود، بدون آنکه جرمی مرتکب شده باشد؛ بنابراین رأی دادگاه حقوقی به‌تنهایی اثبات‌کننده وقوع کلاهبرداری نیست.

مجازات بند ۴ ماده ۱۵۹ چیست؟

ماده ۱۵۹ قانون کیفری روسیه، کلاهبرداری را تصاحب اموال یا حقوق مالی از طریق فریب یا سوءاستفاده از اعتماد تعریف می‌کند.

بند چهارم این ماده به موارد سنگین، از جمله کلاهبرداری سازمان‌یافته یا در مقیاس بسیار بزرگ اختصاص دارد و مجازات آن می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• تا ۱۰ سال حبس

• جریمه نقدی

• محدودیت‌های تکمیلی پس از آزادی

با این حال، صرف ثبت این اتهام به معنای اثبات جرم نیست.

مقامات روسیه هنوز اعلام نکرده‌اند:

• دقیقاً چه ادعاهایی را فریبکارانه می‌دانند؛

• قربانی رسمی پرونده چه شخص یا نهادی است؛

• آیا میزان خسارت همان ۹۵۴.۴ میلیون روبل رأی دادگاه است یا خیر؛

• و نقش مستقیم رونتس در این معاملات چگونه تعریف شده است.

این پرونده چه تأثیری بر BitRiver خواهد داشت؟

BitRiver طی سال‌های گذشته به یکی از بزرگ‌ترین اپراتورهای مراکز استخراج صنعتی بیت‌کوین در روسیه تبدیل شده است.

رونتس نقش کلیدی در ارتباط این شرکت با تأمین‌کنندگان برق، فروشندگان تجهیزات، مشتریان و مقامات محلی داشته است.

دور شدن بنیان‌گذار شرکت از مدیریت روزانه، هم‌زمان با فشار طلبکاران، می‌تواند مشکلات مدیریتی و مالی BitRiver را تشدید کند.

این شرکت پیش از این نیز تحت فشارهای خارجی قرار داشت.

در آوریل ۲۰۲۲، وزارت خزانه‌داری آمریکا شرکت BitRiver AG و ۱۰ زیرمجموعه روسی آن را تحریم کرد؛ اقدامی که دسترسی این شرکت به شرکای بین‌المللی و زیرساخت‌های مالی جهانی را محدود ساخت.

از سوی دیگر، قوانین داخلی روسیه نیز سختگیرانه‌تر شده‌اند و اکنون بیش از ۵,۵۰۰ استخراج‌کننده رمزارز در سامانه رسمی این کشور ثبت شده‌اند؛ موضوعی که نظارت بر درآمد، مصرف برق و ساختار شرکت‌های فعال در این حوزه را افزایش داده است.

چه عواملی می‌تواند ابهامات پرونده را برطرف کند؟

اسناد منتشرشده تاکنون تنها وجود یک اختلاف قراردادی، صدور حکم نزدیک به یک میلیارد روبل و آغاز روند ورشکستگی سهامدار اصلی BitRiver را تأیید می‌کنند.

اما هنوز مدارک عمومی کافی برای اثبات وقوع کلاهبرداری منتشر نشده است.

شفاف‌تر شدن پرونده به انتشار اطلاعاتی مانند موارد زیر بستگی دارد:

• بیانیه رسمی BitRiver یا مدیران فعلی شرکت؛

• احکام جدید دادگاه درباره شرکت‌های عملیاتی BitRiver؛

• گزارش از توقف فعالیت مراکز استخراج؛

• فروش دارایی‌ها در روند ورشکستگی؛

• یا انتشار کیفرخواست کامل که نقش دقیق شرکت‌ها و افراد را مشخص کند.

تا آن زمان، این پرونده میان دو روایت قرار دارد:

نخست اینکه یک شرکت استخراج رمزارز به دلیل مشکلات مالی و ناتوانی در اجرای قراردادها دچار بحران شده است؛ و دوم اینکه این اتفاق نتیجه یک کلاهبرداری سازمان‌یافته بوده است.

بر اساس اطلاعات منتشرشده تاکنون، شواهد بیشتر از وقوع یک شکست تجاری حمایت می‌کنند و هنوز برای اثبات اتهام کلاهبرداری کافی نیستند.