عرضه انعطاف پذیر توکن چیست؟ بررسی عملکرد، مزایا و ریسک‌های Elastic Token Supply

ورود به بازار توکن‌های ریبیس با همان ذهنیت سنتی، شبیه به رانندگی در جاده‌ای ناآشنا با نقشه یک شهر دیگر است. کاربرانی که با انتظار حفظ ارزش قطعی وارد این پروژه‌ها می‌شوند، هنگام مواجهه با پدیده‌هایی مانند ریبیس منفی و کاهش ناگهانی تعداد توکن‌هایشان، دچار ترس شدیدی می‌شوند و دارایی خود را در بدترین زمان ممکن با ضرر می‌فروشند. برای جلوگیری از این غافلگیری‌ها، در ادامه این مطلب سازوکار افزایش و کاهش خودکار توکن‌ها را می‌شکافیم، ریسک‌های پنهانی مانند مارپیچ مرگ را بررسی می‌کنیم و با نگاهی به پروژه‌های پیشگام، منطق اقتصادی پشت این مدل نوآورانه را روشن خواهیم کرد.

عرضه انعطاف پذیر توکن چیست و چگونه کار می‌کند؟

بازار ارزهای دیجیتال پر از نوآوری‌های جذاب است که هر کدام تلاش می‌کنند راه‌حلی برای چالش‌های اقتصادی ارائه دهند. یکی از این مفاهیم جالب، عرضه‌ی انعطاف‌پذیر است. در این بخش می‌خواهیم با زبانی ساده بررسی کنیم که این مدل دقیقا چیست و تفاوت آن با ارزهایی که تا به حال می‌شناختیم در کجاست.

آشنایی با مفهوم عرضه انعطاف پذیر یا ریبیس در بازار کریپتو

در دنیای رمزارز، بیشتر پروژه‌ها تعداد سکه‌های مشخصی دارند. اما توکن‌های با عرضه‌ی انعطاف‌پذیر (Elastic Supply Tokens) کاملا متفاوت عمل می‌کنند. در این نوع رمزارزها، تعداد کل توکن‌های موجود در بازار ثابت نیست و بر اساس شرایط بازار و نوسانات قیمت، به صورت خودکار تغییر می‌کند.

به این فرآیند تغییر خودکار تعداد توکن‌ها، ریبیس (Rebase - مکانیزمی که در آن شبکه به طور خودکار موجودی توکن‌ها را برای رسیدن به یک قیمت هدف کم یا زیاد می‌کند) می‌گویند. برای درک بهتر این موضوع، فرض کنید شما مالک ده درصد از یک پیتزا هستید. اگر اندازه‌ی این پیتزا بزرگ‌تر یا کوچک‌تر شود، شما همچنان همان ده درصد از کل پیتزا را در اختیار دارید، فقط اندازه‌ی قطعه‌ی شما متناسب با کل پیتزا تغییر کرده است.

در این توکن‌ها، برنامه‌ای به نام قرارداد هوشمند (Smart Contract - کدهای برنامه‌نویسی خودکاری که روی شبکه‌ی بلاک‌چین اجرا می‌شوند و نیازی به دخالت انسان ندارند) وظیفه‌ی کنترل قیمت را بر عهده دارد. زمانی که قیمت توکن از یک محدوده‌ی مشخص بالاتر یا پایین‌تر برود، این قرارداد هوشمند وارد عمل شده و با تغییر تعداد توکن‌ها در کیف پول همه‌ی کاربران، تلاش می‌کند قیمت را به حالت تعادل برگرداند.

مقایسه توکن های با عرضه انعطاف پذیر، عرضه ثابت و عرضه نامحدود

برای اینکه درک بهتری از جایگاه عرضه‌ی انعطاف‌پذیر داشته باشیم، بهترین کار این است که آن را با دو مدل رایج دیگر در بازار مقایسه کنیم. به طور کلی، ما سه مدل عرضه‌ی توکن داریم:

• عرضه‌ی ثابت: در این مدل، یک سقف نهایی برای تعداد سکه‌ها تعیین شده است. بیت‌کوین بهترین مثال برای این دسته است؛ زیرا هرگز بیشتر از ۲۱ میلیون واحد از آن تولید نخواهد شد.
• عرضه‌ی نامحدود: این رمزارزها سقف مشخصی ندارند و می‌توانند به صورت مداوم تولید شوند. اتریوم یا دوج‌کوین نمونه‌هایی از این مدل هستند که در آن‌ها هر سال درصد مشخصی به تعداد سکه‌های در گردش اضافه می‌شود.
• عرضه‌ی انعطاف‌پذیر: در این مدل نه تنها سقفی وجود ندارد، بلکه تعداد توکن‌ها می‌تواند هم افزایش و هم کاهش یابد. هدف در اینجا حفظ یک قیمت مشخص است، نه رسیدن به یک تعداد مشخص از سکه‌ها.

در جدول زیر می‌توانید تفاوت‌های اصلی این سه مدل را با یک نگاه مرور کنید:

مکانیزم ریبیس چگونه عمل می‌کند؟ (بررسی فرآیند افزایش و کاهش خودکار توکن ها)

اکنون که با مفهوم کلی آشنا شدیم، بیایید ببینیم فرآیند ریبیس در عمل چگونه اتفاق می‌افتد. هر توکن با عرضه‌ی انعطاف‌پذیر دارای یک قیمت هدف (Target Price) است. مکانیزم ریبیس معمولا در بازه‌های زمانی مشخصی (مثلا هر ۲۴ ساعت یک‌بار) اجرا می‌شود و بر اساس وضعیت قیمت نسبت به قیمت هدف، یکی از دو حالت زیر رخ می‌دهد:

• ریبیس مثبت (افزایش توکن‌ها): اگر تقاضا برای خرید زیاد شود و قیمت توکن بالاتر از قیمت هدف برود، شبکه‌ی قرارداد هوشمند تعداد کل توکن‌ها را افزایش می‌دهد. این توکن‌های جدید به نسبت مساوی در کیف پول تمام دارندگان توکن توزیع می‌شود. با زیاد شدن تعداد توکن‌ها در بازار، عرضه‌ی کل افزایش یافته و قیمت هر واحد توکن پایین می‌آید تا دوباره به قیمت هدف برسد.
• ریبیس منفی (کاهش توکن‌ها): اگر فشار فروش زیاد شود و قیمت توکن به زیر قیمت هدف سقوط کند، شبکه دقیقا برعکس عمل می‌کند. قرارداد هوشمند بخشی از توکن‌های موجود در کیف پول تمام کاربران را حذف می‌کند. با کمیاب شدن توکن در بازار، قیمت هر واحد افزایش می‌یابد تا به سطح قیمت هدف بازگردد.

نکته‌ی بسیار مهم این است که در هر دو حالت، سهم شما از کل شبکه‌ی توکن ثابت می‌ماند. اگر شبکه تصمیم بگیرد ده درصد به تعداد کل توکن‌ها اضافه کند، موجودی کیف پول شما هم ده درصد بیشتر می‌شود؛ اما چون این اتفاق برای همه افتاده است و هم‌زمان قیمت توکن نیز کاهش یافته، ارزش کل سرمایه‌ی شما به دلار تغییری نمی‌کند.

چرا پروژه‌های کریپتویی از مدل Elastic Supply استفاده می‌کنند؟

شاید برای شما هم این سوال پیش آمده باشد که چرا یک پروژه‌ی رمزارزی باید چنین سیستم پیچیده‌ای را برای توکن‌های خود طراحی کند؟ چرا به جای این کار، اجازه نمی‌دهند قیمت توکن بر اساس عرضه و تقاضای بازار آزادانه بالا و پایین برود؟ برای پاسخ به این سوال، باید به هدف پنهان در ساختار اقتصادی این پروژه‌ها نگاهی بیندازیم.

هدف اصلی طراحی مکانیزم ریبیس در توکنومیکس

مفهوم توکنومیکس (Tokenomics - علم اقتصاد توکن‌ها که به بررسی نحوه‌ی تولید، توزیع و مدیریت یک رمزارز در چرخه‌ی حیات آن می‌پردازد) در پروژه‌های دارای عرضه‌ی منعطف، بر پایه‌ی یک ایده‌ی هوشمندانه بنا شده است: انتقال نوسانات از قیمت به تعداد توکن‌ها.

در بازار ارزهای دیجیتال، نوسان شدید قیمت یک مانع بزرگ برای استفاده‌ی روزمره از رمزارزها است. فرض کنید می‌خواهید با بیت‌کوین یک قرارداد کاری یک‌ساله ببندید؛ اگر چند ماه بعد قیمت بیت کوین نصف شود، ارزش دستمزد شما هم نصف خواهد شد. توسعه‌دهندگان پروژه‌های ریبیس تلاش می‌کنند توکنی بسازند که قیمت آن همیشه در یک محدوده‌ی مشخص (مثلا یک دلار) باقی بماند تا بتوان از آن برای قراردادهای هوشمند، وام‌دهی و مبادلات روزمره با خیال راحت‌تری استفاده کرد.

به زبان ساده، آن‌ها می‌خواهند به جای اینکه قیمت توکن نوسان کند، تعداد توکن‌های داخل کیف پول شما نوسان کند! وقتی تقاضا بالا می‌رود و ارزش کل شبکه‌ی پروژه رشد می‌کند، سیستم به جای اجازه دادن به افزایش قیمت هر سکه، سکه‌های جدیدی تولید می‌کند و به صورت خودکار به نسبت دارایی هر شخص، در کیف پول همه‌ی کاربران قرار می‌دهد. در نتیجه، ارزش کل سرمایه‌ی کاربران رشد می‌کند، اما قیمت هر یک عدد توکن ثابت می‌ماند.

تفاوت مهم توکن های دارای عرضه منعطف با استیبل کوین ها

وقتی صحبت از حفظ قیمت در محدوده‌ی یک دلار می‌شود، ذهن بسیاری از کاربران بلافاصله به سمت تتر یا سایر استیبل کوین ها (Stablecoins - ارزهای دیجیتالی که ارزش آن‌ها همیشه برابر با یک دارایی ثابت مانند یک دلار آمریکا طراحی شده است) می‌رود. اما این یک اشتباه بسیار رایج است و این دو مدل از نظر ماهیت و ریسک، تفاوت‌های بنیادی با هم دارند.

برای اینکه این تفاوت‌ها را بهتر درک کنید، به این سه نکته‌ی کلیدی توجه کنید:

• داشتن پشتوانه فیزیکی یا مالی: یک استیبل کوین مانند تتر، برای حفظ ارزش یک دلاری خود نیاز به پشتوانه (Collateral - دارایی باارزشی مثل پول نقد، اوراق بانکی یا طلا که به عنوان تضمین در صندوق شرکت سازنده نگهداری می‌شود) دارد. یعنی به ازای هر یک تتر در بازار، باید یک دلار واقعی در حساب بانکی شرکت وجود داشته باشد. اما توکن‌های ریبیس نیازی به پشتوانه ندارند و صرفا با فرمول‌های ریاضی و تغییر دادن تعداد توکن‌ها، قیمت را کنترل می‌کنند.
• تغییر در موجودی کیف پول: اگر شما ۱۰۰ عدد استیبل کوین تتر در کیف پول خود داشته باشید، فردا صبح بیدار شوید باز هم دقیقا ۱۰۰ عدد تتر خواهید داشت و این عدد هرگز تغییر نمی‌کند. اما در توکن‌های دارای عرضه‌ی انعطاف‌پذیر، موجودی کیف پول شما ممکن است هر روز بر اساس شرایط بازار و مکانیزم ریبیس، به طور خودکار کم یا زیاد شود.
• نوسان در ارزش کل دارایی: در استیبل کوین‌ها، چون هم قیمت (یک دلار) و هم تعداد توکن‌های شما ثابت است، ارزش کل سرمایه‌ی شما همیشه حفظ می‌شود. اما در توکن‌های ریبیس، با وجود اینکه شبکه‌ی کریپتو تلاش می‌کند قیمت هر توکن روی یک دلار ثابت بماند، زمانی که بازار ریزشی می‌شود، شبکه برای حفظ قیمت، تعداد توکن‌های درون کیف پول شما را کاهش می‌دهد. یعنی شما با چشم خود می‌بینید که تعداد توکن‌هایتان در حال آب رفتن است و در نتیجه ارزش کل سرمایه‌ی شما کاهش می‌یابد.

بنابراین، هرگز نباید یک توکن دارای عرضه‌ی منعطف را به چشم یک پناهگاه امن و بدون نوسان (شبیه به تتر) برای حفظ ارزش سرمایه‌ی خود در روزهای طوفانی بازار ببینید.

تاثیر تغییرات عرضه بر قیمت توکن و ارزش سبد سرمایه‌گذاران

رسیدیم به یکی از مهم‌ترین و در عین حال گیج‌کننده‌ترین بخش‌های توکن‌های ریبیس. ورود به این بخش برای بسیاری از کاربران تازه‌کار شبیه به ورود به یک اتاق آینه‌دار است؛ جایی که اعداد مدام تغییر می‌کنند و ممکن است شما را دچار خطای دید کنند. در این بخش می‌خواهیم با یک چراغ‌قوه به این اتاق تاریک بتابیم تا دقیقا ببینیم تغییرات عرضه چه اثری روی جیب ما و سرمایه‌ی ما می‌گذارد.

آیا با افزایش تعداد توکن ها در کیف پول، سود ما بیشتر می‌شود؟

کوتاه‌ترین پاسخ به این سوال یک نه قاطعانه است! یکی از بزرگ‌ترین تله‌های ذهنی در برخورد با ارزهای دارای عرضه‌ی انعطاف‌پذیر، توهم سودآوری بر اثر افزایش تعداد سکه‌ها است.

بیایید این موضوع را با یک مثال شفاف و قدم‌به‌قدم بررسی کنیم. فرض کنید شما روی یک توکن ریبیس سرمایه‌گذاری کرده‌اید:

• سرمایه‌ی اولیه‌ی شما ۱۰۰ دلار
• قیمت فعلی هر توکن ۱ دلار
• تعداد توکن‌های شما ۱۰۰ عدد

حالا فرض کنید خبرهای خوبی درباره‌ی پروژه‌ی این توکن منتشر می‌شود و تقاضا برای خرید آن بالا می‌رود. قیمت توکن در صرافی‌ها به ۲ دلار می‌رسد. در این لحظه، قرارداد هوشمند شبکه متوجه می‌شود که قیمت از هدف (که همان ۱ دلار است) بالاتر رفته و برای کنترل شرایط، تعداد کل توکن‌های شبکه را دو برابر می‌کند (ریبیس مثبت). حالا چه اتفاقی در کیف پول شما می‌افتد؟

• تعداد توکن‌های شما دو برابر می‌شود و به ۲۰۰ عدد می‌رسد.
• به دلیل افزایش دو برابری عرضه در کل بازار، قیمت هر توکن نصف شده و دوباره به همان ۱ دلار برمی‌گردد.
• ارزش کل سرمایه‌ی شما ۲۰۰ توکن ضرب‌در ۱ دلار، می‌شود همان ۲۰۰ دلاری که پیش از اعمال ریبیس داشتید!

همان‌طور که می‌بینید، زیاد شدن تعداد توکن‌ها به خودی خود سود شما را بیشتر نکرده است. سود شما زمانی ایجاد شد که تقاضا برای پروژه بالا رفت و ارزش کل بازار (Market Cap - ارزش کل تمام سکه‌های در گردش یک رمزارز که نشان‌دهنده‌ی بزرگی و قدرت آن پروژه است) رشد کرد. تغییر تعداد توکن‌ها صرفا یک عملیات ریاضی برای تنظیم قیمت بود، درست شبیه به زمانی که شما یک اسکناس صد هزار تومانی را به دو اسکناس پنجاه هزار تومانی تبدیل می‌کنید؛ تعداد اسکناس‌های شما بیشتر شده، اما قدرت خریدتان تغییری نکرده است.

مفهوم حفظ سهم ثابت از کل شبکه با وجود تغییر در تعداد توکن

برای درک بهتر رفتار توکن‌های با عرضه‌ی انعطاف‌پذیر، باید با مفهوم بسیار مهمی به نام حفظ سهم شبکه آشنا شوید. در بازارهای مالی سنتی، اگر یک شرکت برای جذب سرمایه‌ی بیشتر تصمیم بگیرد سهام جدیدی چاپ کند و بفروشد، سهام‌داران قدیمی ضرر می‌کنند. چرا؟ چون با ورود سهام جدید، سهم آن‌ها از کل شرکت کوچک‌تر می‌شود که به این اتفاق رقیق شدن (Dilution - کاهش درصد مالکیت سهام‌داران قبلی به دلیل صدور و اضافه‌شدن سهام جدید به بازار) می‌گویند.

اما زیبایی و تفاوت اصلی شبکه‌ی ریبیس در این است که هرگز سرمایه‌ی شما را رقیق نمی‌کند. مکانیزم عرضه‌ی منعطف طوری برنامه‌نویسی شده است که هر تغییری (چه افزایش و چه کاهش توکن‌ها) به صورت کاملا مساوی و متناسب، روی کیف پول تمام دارندگان توکن اعمال می‌شود.

برای روشن‌تر شدن موضوع، به این مثال ساده توجه کنید:

• فرض کنید کل توکن‌های موجود در یک پروژه‌ی فرضی ۱۰۰۰ عدد است و شما ۱۰۰ توکن خریده‌اید.
• در این حالت، شما دقیقا مالک ۱۰ درصد از کل شبکه‌ی این توکن هستید.
• حالا به دلیل ریزش بازار، شبکه یک ریبیس منفی انجام می‌دهد و موجودی کل بازار را به ۵۰۰ عدد کاهش می‌دهد.
• قرارداد هوشمند به صورت خودکار موجودی کیف پول شما را نیز نصف می‌کند و شما حالا ۵۰ توکن دارید.
• آیا شما ضرر کرده‌اید؟ شما همچنان ۵۰ توکن از مجموع ۵۰۰ توکن کل شبکه را در اختیار دارید؛ یعنی سهم شما همچنان همان ۱۰ درصد از کل پروژه است.

در واقع، این مکانیزم تضمین می‌کند که مهم نیست تعداد توکن‌های شما چقدر تغییر کند، سهم کیک شما از این پروژه‌ی کریپتویی همیشه ثابت می‌ماند. البته فراموش نکنید که اگر ارزش کل پروژه‌ی مدنظر افت کند، ارزش دلاری آن ۱۰ درصدی که در اختیار دارید نیز کاهش خواهد یافت، اما از نظر درصد مالکیت شبکه، شما جایگاه خود را حفظ کرده‌اید.

بررسی پروژه‌های شناخته‌شده با عرضه انعطاف پذیر

تا اینجای کار با مفاهیم تئوری و نحوه‌ی کارکرد رمزارزهای دارای عرضه‌ی منعطف آشنا شدیم. اما برای اینکه این مدل اقتصادی کاملا برای شما ملموس شود، بهتر است نگاهی به دل بازار بیندازیم و پروژه‌های واقعی که از این سیستم استفاده می‌کنند را بررسی کنیم. این پروژه‌ها نمونه‌های عینی و زنده‌ی این فناوری در دنیای کریپتو هستند.

شبکه امپل فورث و نقش آن به عنوان پیشگام توکن های ریبیس

وقتی صحبت از توکن‌های با عرضه‌ی انعطاف‌پذیر می‌شود، محال است نامی از پروژه‌ی امپل فورث (Ampleforth) برده نشود. این پروژه با توکن اختصاصی خود یعنی AMPL، به عنوان اولین و معروف‌ترین نمونه‌ی ارزهای ریبیس در بازار شناخته می‌شود و حکم پدربزرگ این سبک از توکنومیکس را دارد.

هدف اصلی امپل فورث، ایجاد یک ارز دیجیتال پایدار و مستقل است که ارزش هر واحد آن بر اساس قدرت خرید یک دلار آمریکا در سال ۲۰۱۹ تنظیم شده باشد. این پروژه برای رسیدن به قیمت هدف خود، از یک مکانیزم ساده اما دقیق استفاده می‌کند:

• فرآیند ریبیس در شبکه‌ی امپل فورث دقیقا هر ۲۴ ساعت یک‌بار اتفاق می‌افتد.
• اگر قیمت توکن AMPL بالاتر از هدف تعیین‌شده باشد، کیف پول همه‌ی دارندگان این توکن شاهد افزایش تعداد سکه‌ها خواهد بود.
• اگر قیمت توکن پایین‌تر از هدف باشد، شبکه مقداری از توکن‌های داخل کیف پول کاربران را می‌سوزاند و کم می‌کند.

امپل فورث با این طراحی هوشمندانه توانست به تمام توسعه‌دهندگان دنیای کریپتو ثابت کند که می‌توان بدون نیاز به قفل کردن دارایی‌های فیزیکی در بانک، از طریق کدهای ریاضی و قراردادهای هوشمند، روی پایداری قیمت رمزارزها کار کرد.

پروژه یم فایننس؛ ترکیبی از دیفای، استیکینگ و عرضه انعطاف پذیر

پروژه‌ی دیگری که سر و صدای زیادی در بازار به پا کرد، یم فایننس (Yam Finance) با توکن اختصاصی YAM بود. این پروژه نمونه‌ی پیشرفته‌تری از مدل عرضه‌ی انعطاف‌پذیر است که تلاش کرد مکانیزم ریبیس را با دنیای پرطرفدار دیفای (DeFi - خدمات مالی غیرمتمرکز که به کاربران اجازه می‌دهد بدون نیاز به بانک‌ها، وام بگیرند، وام بدهند یا دارایی‌های خود را مبادله کنند) ترکیب کند.

یم فایننس با یک ایده‌ی جذاب متولد شد؛ ترکیب مکانیزم ریبیس امپل فورث با فرآیند استیکینگ (Staking - فرآیندی که در آن کاربران دارایی دیجیتال خود را در شبکه قفل می‌کنند تا در ازای امنیت شبکه، پاداش یا سود دریافت کنند). اما این پروژه تفاوت‌های مهمی با امپل فورث داشت:

• تامین بودجه‌ی خزانه: در یم فایننس، وقتی ریبیس مثبت اتفاق می‌افتاد و توکن‌های جدید تولید می‌شدند، تمام آن‌ها به کیف پول کاربران واریز نمی‌شدند؛ بلکه بخشی از این توکن‌های جدید به صورت خودکار به خزانه یا حساب ذخیره‌ی پروژه منتقل می‌شدند تا برای خرید استیبل‌کوین‌ها و تقویت پشتوانه‌ی مالی کل سیستم استفاده شوند.
• حاکمیت توسط جامعه: تصمیم‌گیری‌ها در این پروژه کاملا توسط دارندگان توکن و از طریق رای‌گیری انجام می‌شد تا یک سیستم مالی واقعا مردمی ایجاد شود.

با وجود این ایده‌های نوآورانه، پروژه‌ی یم فایننس در روزهای اولیه‌ی شروع کار خود با یک باگ (Bug - وجود خطا یا ایراد نرم‌افزاری در کدهای برنامه‌نویسی که باعث رفتار غیرمنتظره‌ی سیستم می‌شود) در قرارداد هوشمند خود مواجه شد. این ایراد فنی باعث شد تعداد بسیار زیادی توکن به اشتباه تولید شود و کنترل حاکمیت شبکه از دست کاربران خارج گردد. تجربه‌ی یم فایننس به یک درس بزرگ تاریخی در بازار رمزارز تبدیل شد و نشان داد که پروژه‌های ریبیس با وجود جذابیت‌های اقتصادی فراوان، چقدر در برابر خطاهای کدنویسی آسیب‌پذیر هستند.

خطرات و ریسک های سرمایه‌گذاری در توکن های Rebase

هر فناوری جدیدی در دنیای رمزارز، در کنار فرصت‌های جذاب، خطرات پنهانی هم با خود به همراه می‌آورد. توکن‌های دارای عرضه‌ی انعطاف‌پذیر نیز از این قاعده مستثنی نیستند. در واقع، همین مکانیزم هوشمندانه‌ای که برای کنترل قیمت طراحی شده است، می‌تواند در شرایط بحرانی بازار به یک شمشیر دو لبه تبدیل شود. در این بخش می‌خواهیم با نگاهی واقع‌بینانه، مهم‌ترین ریسک‌های ورود به این حوزه را بررسی کنیم.

مارپیچ مرگ و خطر فروش هیجانی در دوره‌های ریبیس منفی

یکی از ترسناک‌ترین اتفاقاتی که ممکن است برای سرمایه‌ی شما در این پروژه‌ها بیفتد، گرفتار شدن در تله‌ای به نام مارپیچ مرگ (Death Spiral - چرخه‌ای مخرب که در آن افت قیمت و ترس معامله‌گران مدام یکدیگر را تشدید می‌کنند تا جایی که ارزش پروژه به شدت سقوط می‌کند) است.

همان‌طور که در بخش‌های قبلی گفتیم، وقتی قیمت توکن از حد مجاز پایین‌تر می‌آید، شبکه‌ی پروژه برای جبران این افت، تعداد توکن‌های داخل کیف پول شما را کم می‌کند تا عرضه کاهش یابد. حالا تصور کنید یک کاربر مبتدی، صبح بیدار می‌شود و می‌بیند هم قیمت توکن افت کرده و هم تعداد توکن‌هایش کمتر شده است! این کاربر دچار ترس شدیدی می‌شود و برای جلوگیری از ضرر بیشتر، دست به فروش هیجانی (Panic Sell - فروختن سریع و با ترس دارایی‌ها بدون تحلیل منطقی و فقط به دلیل ریزش بازار) می‌زند.

وقتی تعداد زیادی از کاربران به صورت هم‌زمان دارایی خود را می‌فروشند، قیمت دوباره به شدت افت می‌کند. قرارداد هوشمند متوجه این افت قیمت می‌شود و فردا دوباره تعداد توکن‌ها را کاهش می‌دهد. این کاهش مجدد، ترس بیشتری ایجاد می‌کند و فروش‌های بیشتری را به همراه دارد. این چرخه‌ی وحشتناک تا جایی ادامه پیدا می‌کند که ارزش سرمایه‌ی سرمایه‌گذاران به سرعت ذوب می‌شود.

ریسک‌های فنی و آسیب‌پذیری‌های مرتبط با قراردادهای هوشمند

تمام فرآیندهای توکن‌های با عرضه‌ی منعطف، از بررسی قیمت تا کم و زیاد کردن موجودی کیف پول‌ها، توسط کدهای برنامه‌نویسی مدیریت می‌شود و هیچ انسانی در آن دخالت ندارد. این یعنی امنیت و کارکرد صحیح کل سیستم، صد در صد به بی‌نقص بودن این کدها وابسته است.

• خطر نفوذ: اگر در کدهای شبکه‌ی پروژه یک نقطه‌ی ضعف کوچک وجود داشته باشد، هکرها می‌توانند از آن اکسپلویت (Exploit - سوءاستفاده‌ی هکرها از یک خطای برنامه‌نویسی برای نفوذ به سیستم و سرقت دارایی‌ها) کنند و سیستم را به هم بریزند.
• آسیب‌پذیری ابزارهای قیمت‌دهی: قراردادهای هوشمند برای اطلاع از قیمت لحظه‌ای توکن، به ابزارهایی به نام اوراکل (Oracle) وابسته‌اند. اگر هکرها بتوانند اطلاعات اوراکل را دستکاری کنند و قیمت اشتباهی را به شبکه بفرستند، قرارداد هوشمند ممکن است به اشتباه تعداد بی‌شماری توکن تولید کند یا دارایی کاربران را به اشتباه از بین ببرد.

همان‌طور که در پروژه‌ی یم فایننس دیدیم، یک خطای کوچک در کدها می‌تواند پروژه‌ای با میلیون‌ها دلار سرمایه را در عرض چند روز به مرز نابودی بکشاند.

نوسانات شدید قیمتی و چالش درک این توکن ها برای کاربران مبتدی

شاید عجیب به نظر برسد، اما توکن‌هایی که دقیقا با هدف ثبات قیمت ساخته شده‌اند، می‌توانند باعث یکی از پرنوسان‌ترین و پیچیده‌ترین سرمایه‌گذاری‌ها در بازار کریپتو شوند. بزرگ‌ترین چالش این توکن‌ها، سخت بودن درک رفتار آن‌ها برای افراد تازه‌کار است.

در بازارهای معمولی، شما فقط باید حواستان به تغییرات قیمت باشد؛ اما در دنیای ریبیس، شما باید هم‌زمان قیمت، تعداد توکن‌ها و ارزش کل بازار پروژه را تحلیل کنید. بسیاری از کاربران تازه‌کار فقط به قیمت توکن نگاه می‌کنند. آن‌ها می‌بینند که قیمت یک توکن ماه‌هاست که روی یک دلار ثابت مانده است و با خود فکر می‌کنند که این یک سرمایه‌گذاری بدون ریسک است. غافل از اینکه ممکن است در این مدت، به دلیل ریبیس‌های منفی پی‌در‌پی، نیمی از موجودی کیف پول دارندگان آن از بین رفته باشد!

این پیچیدگی باعث می‌شود پیش‌بینی آینده‌ی سرمایه‌گذاری در این پروژه‌ها بسیار سخت باشد و کوچک‌ترین اشتباه محاسباتی، به قیمت از دست رفتن بخش بزرگی از سرمایه‌ی معامله‌گران تمام شود.

جمع‌بندی؛ جایگاه مکانیزم عرضه انعطاف پذیر در آینده رمزارزها

توکن‌های دارای عرضه‌ی انعطاف‌پذیر یکی از نوآورانه‌ترین تلاش‌های دنیای کریپتو برای خلق پولی پایدار و بدون نیاز به پشتوانه‌ی فیزیکی و بانکی هستند که با استفاده از مکانیزم هوشمند ریبیس، تلاش می‌کنند نوسانات قیمتی بازار را کنترل کنند. این پروژه‌ها اگرچه ایده‌ی بسیار جذابی برای پیشرفت اقتصاد غیرمتمرکز ارائه می‌دهند، اما همان‌طور که در طول مقاله بررسی کردیم، ریسک‌های پنهان بزرگی مانند مارپیچ مرگ و خطاهای کدهای برنامه‌نویسی را نیز به همراه دارند که می‌توانند سرمایه‌ی معامله‌گران ناآگاه را به سرعت و بدون سر و صدا ذوب کنند.

 در آینده‌ی رمزارزها، احتمالا شاهد تکامل این مدل اقتصادی و ترکیب آن با ساختارهای ایمن‌تر خواهیم بود تا این توکن‌ها بتوانند به ابزاری قابل اعتماد برای معاملات روزمره و قراردادهای مالی تبدیل شوند؛ اما تا رسیدن به آن بلوغ تکاملی، ورود به این بخش از بازار نیازمند مطالعه‌ی دقیق، درک کامل سازوکار تغییر موجودی کیف پول‌ها و دوری از تصمیم‌گیری‌های هیجانی است تا توهم سودآوری جای خود را به مدیریت منطقی ریسک و سرمایه بدهد.