«Claim کردن» در ارز دیجیتال به زبان ساده یعنی چه؟
در دنیای رمزارز، «Claim کردن» (کلیم کردن) یکی از رایجترین اصطلاحاتی است که، به خصوص هنگام دریافت ایردراپها یا پاداشها، با آن روبرو میشوید. این اصطلاح به زبان ساده به معنای «درخواست کردن»، «مطالبه کردن» یا «دریافت کردن» دارایی یا پاداشی است که به شما تعلق گرفته اما هنوز در کیف پول شخصی شما قرار ندارد.
Claim کردن، کلید دریافت داراییهای شما
برخلاف تصور رایج، بسیاری از پاداشها در دنیای رمزارز (مانند سود استیکینگ تتر یا توکنهای یک ایردراپ) به صورت خودکار به کیف پول شما واریز نمیشوند. در عوض، این داراییها در یک قرارداد هوشمند نگهداری میشوند و منتظر میمانند تا شما به عنوان مالک، آنها را درخواست کنید.
فرآیند Claim، در واقع همان اقدام فعالانهی شما برای انتقال آن داراییها از قرارداد هوشمند پروژه به کیف پول شخصیتان است. تا زمانی که شما Claim نکنید، آن داراییها (هرچند متعلق به شما هستند) تحت کنترل کامل شما قرار ندارند.
یک مثال ساده برای درک مفهوم
برای درک بهتر، این مثال را در نظر بگیرید:
تصور کنید شما در یک قرعهکشی برنده یک جایزهی نقدی شدهاید. صرفاً برنده شدن شما باعث نمیشود آن پول مستقیماً به حساب بانکی شما واریز شود. شما باید با در دست داشتن بلیط برنده (که اثبات میکند شما واجد شرایط هستید)، به دفتر برگزارکننده قرعهکشی مراجعه کنید و جایزهی خود را «درخواست» (Claim) کنید تا آن را به شما تحویل دهند.
در دنیای ارزهای دیجیتال هم دقیقاً همینطور است:
- واجد شرایط بودن در ایردراپ یا کسب سود: مانند برنده شدن در قرعهکشی است.
- فرآیند Claim کردن: مانند مراجعه به دفتر و دریافت فیزیکی جایزه است.
چرا داراییها مستقیماً به کیف پول ما واریز نمیشوند؟
این سوالی است که بسیاری از کاربران مبتدی میپرسند. چرا پروژهها به جای اینکه ما را مجبور به Claim کنند، خودشان پاداشها را مستقیماً برای همه واریز نمیکنند؟ دو دلیل اصلی برای این کار وجود دارد:
- هزینههای شبکه (Gas Fees): هر تراکنش در بلاکچین (مانند اتریوم) نیازمند پرداخت کارمزد شبکه است که به آن گس فی (Gas Fee) میگویند. اگر یک پروژه بخواهد به ۱۰۰,۰۰۰ نفر ایردراپ ارسال کند، باید هزینهی گس تمام این ۱۰۰,۰۰۰ تراکنش را بپردازد که مبلغ بسیار هنگفتی میشود. با قرار دادن فرآیند Claim، پروژه این هزینه را به عهدهی خود کاربر (که مایل به دریافت پاداش است) میگذارد.
- کنترل و مدیریت کاربر: این روش به کاربر کنترل بیشتری میدهد. شما میتوانید انتخاب کنید که چه زمانی میخواهید دارایی خود را Claim کنید. برای مثال، شاید ترجیح دهید منتظر بمانید تا هزینههای گس در شبکه کاهش یابد و سپس با کارمزد کمتری پاداش خود را دریافت کنید.
تفاوت کلیدی «Claim» و «Redeem» چیست؟
در دنیای رمزارز، به خصوص هنگام کار با پلتفرمهای امور مالی غیرمتمرکز (DeFi)، اغلب با دو دکمهی شبیه به هم یعنی «Claim» و «Redeem» مواجه میشوید. اگرچه هر دو در نهایت منجر به دریافت نوعی دارایی توسط شما میشوند، اما مفهوم و کاربرد آنها کاملاً متفاوت است.
درک این تفاوت کلیدی است تا دقیقاً بدانید در حال انجام چه تراکنشی هستید و چه انتظاری باید داشته باشید.
Claim: دریافت چیزی که قبلاً مالک آن نبودهاید (مانند پاداش یا هدیه)
فرآیند «Claim» (به معنی درخواست کردن) زمانی استفاده میشود که شما پاداش یا داراییای را «کسب» کردهاید، اما آن دارایی هنوز در کیف پول شخصی شما نیست. در واقع، شما در حال «درخواست» کردن یک هدیه، سود یا پاداشی هستید که به شما تعلق گرفته است.
در این فرآیند، شما دارایی جدیدی به دست میآورید که قبلاً در کیف پولتان وجود نداشته است و در ازای آن چیزی پرداخت نمیکنید (البته به جز هزینهی تراکنش شبکه یا گس فی (Gas Fee)).
- مثال ساده: دریافت سود روزانهی استیکینگ (Staking - سپردن دارایی برای پشتیبانی از شبکه و کسب سود) یا دریافت توکنهای رایگان از یک ایردراپ (Airdrop - توزیع رایگان توکن توسط یک پروژه).
Redeem: تبدیل یا بازخرید چیزی که از قبل دارید (مانند تبدیل یک توکن به دارایی دیگر)
در مقابل، «Redeem» (به معنی بازخرید کردن) یک فرآیند «تبدیل» است. در این حالت، شما از قبل یک دارایی (معمولاً نوعی «رسید» یا توکن نماینده) در اختیار دارید و آن را به پلتفرم پس میدهید تا دارایی اصلی یا معادل آن را پس بگیرید.
شما در حال دریافت دارایی جدیدی نیستید، بلکه در حال «نقد کردن» یا «تبدیل» چیزی هستید که از قبل مالک آن بودهاید.
- مثال ساده: فرض کنید شما 100 توکن USDC (یک استیبل کوین با ارزش تقریبی ۱ دلار) را در یک پلتفرم وامدهی مانند Compound سپردهگذاری میکنید. پلتفرم در ازای آن به شما تعدادی توکن cUSDC (که مانند «رسید» سپردهی شماست) میدهد. پس از مدتی که سپردهی شما سود کرد، شما توکنهای cUSDC خود را به پلتفرم پس میدهید و آن را «Redeem» میکنید تا 100 توکن USDC اصلی خود را به اضافهی سودی که کسب کردهاید، پس بگیرید.
جدول مقایسه Claim در برابر Redeem
|
ویژگی
|
«Claim» (مطالبه)
|
«Redeem» (بازخرید)
|
|
هدف اصلی
|
دریافت پاداش، هدیه یا سود جدید.
|
تبدیل یک دارایی (رسید) به دارایی اصلی آن.
|
|
جریان دارایی
|
دارایی جدید به کیف پول شما اضافه میشود.
|
شما یک دارایی میدهید تا دارایی دیگری را پس بگیرید.
|
|
مثال ساده
|
دریافت جایزه قرعهکشی برنده شده.
|
نقد کردن ژتون بازی در کازینو برای دریافت پول نقد.
|
|
مثال رمزارزی
|
دریافت توکنهای پاداش کشت سود (Yield Farming).
|
تبدیل توکن cUSDC برای پس گرفتن USDC در پلتفرم Compound.
|
انواع Claim در ارز دیجیتال
حالا که با مفهوم «Claim» آشنا شدیم، ببینیم این دکمهی مهم معمولاً در کجای دنیای رمزارز ظاهر میشود. اگرچه کاربردهای زیادی وجود دارد، اما شما به عنوان یک کاربر، به احتمال زیاد در موقعیتهای اصلی زیر با آن روبرو خواهید شد:
Claim ایردراپ (Airdrop Claim)
- ایردراپ (Airdrop) یک استراتژی بازاریابی است که در آن، پروژههای جدید بلاکچینی، توکنهای خود را به صورت رایگان بین کاربران فعال یا واجد شرایط توزیع میکنند تا جامعهی اولیهی خود را بسازند و محصول خود را معرفی کنند.
- مثال :
فرض کنید پروژه X اعلام میکند که به تمام کاربرانی که در شش ماه گذشته از پلتفرم آنها استفاده کردهاند، توکن رایگان هدیه میدهد. این توکنها مستقیماً به کیف پول شما واریز نمیشوند؛ شما باید به وبسایت رسمی پروژه X مراجعه کرده و با کلیک بر روی دکمهی Claim، سهم خود را درخواست و دریافت کنید.
- نکات ایمنی برای Claim ایردراپ:
این بخش یکی از اهداف اصلی کلاهبرداران است. هرگز روی لینکهایی که در پیامهای خصوصی تلگرام یا توییتر برای شما ارسال میشود، کلیک نکنید. همیشه آدرس رسمی Claim را فقط از منابع معتبر پروژه (مانند حساب توییتر تایید شدهی آن) بررسی کنید. وبسایتهای جعلی فیشینگ (Phishing) میتوانند با یک تراکنش، کیف پول شما را خالی کنند.
-
Claim پاداش دیفای (DeFi Rewards Claim)
- در حوزهی دیفای (DeFi - مخفف امور مالی غیرمتمرکز)، شما میتوانید از داراییهای خود کسب درآمد کنید. برای مثال، با سپردهگذاری یا تأمین نقدینگی در یک پلتفرم، پاداشهایی (معمولاً در قالب توکن همان پلتفرم) به شما تعلق میگیرد.
- مثال: «ییلد فارمینگ و برداشت پاداش»
تصور کنید شما در یک پلتفرم کشت سود (Yield Farming - روشی برای کسب پاداش با ارائهی نقدینگی) شرکت کردهاید. پاداشهای شما به صورت روزانه یا ساعتی محاسبه شده و در داشبورد شما در همان پلتفرم جمع میشوند. این پاداشها تا زمانی که شما دکمهی Claim را نزنید، به موجودی اصلی کیف پولتان اضافه نخواهند شد. شما باید بهصورت دورهای (مثلاً هفتگی) مراجعه کرده و پاداشهای انباشتهشدهی خود را Claim کنید.
Claim توکنهای قفلشده (Locked-Tokens Claim)
- تعریف و مفهوم «توکنهای قفلشده» (Token Lockup) و چرا قفل میشوند؟
بسیاری از پروژهها، توکنهای تیم، مشاوران یا سرمایهگذاران اولیه را بلافاصله آزاد نمیکنند. این توکنها برای مدتی «قفل» میشوند تا از فروش ناگهانی و انبوه آنها (که باعث سقوط قیمت میشود) جلوگیری شود. به این فرآیند وستینگ (Vesting) یا آزادسازی تدریجی میگویند.
- توضیح فرآیند Claim یا باز شدن قفل توکنها برای دریافتشان:
این توکنها بر اساس یک جدول زمانبندی (مثلاً طی ۲ سال) به تدریج آزاد میشوند. افراد واجد شرایط نمیتوانند همهی توکنها را یکجا دریافت کنند، بلکه باید در موعد های مقرر (مثلاً ماهانه) به پورتال مخصوص پروژه مراجعه کرده و بخش آزاد شدهی توکنهای خود را Claim کنند.
- مثال:
فرض کنید شما در سرمایهگذاری اولیهی پروژه Y شرکت کردهاید و قرار است ۱۲۰۰ توکن دریافت کنید. طبق قرارداد، این توکنها طی ۱۲ ماه (ماهی ۱۰۰ توکن) آزاد میشوند. شما باید هر ماه به وبسایت پروژه مراجعه کرده و ۱۰۰ توکن همان ماه را Claim کنید.
Claim از قراردادهای هوشمند (Smart Contract Claim)
- این یک مفهوم کلیتر است که بسیاری از موارد بالا را در بر میگیرد. قرارداد هوشمند (Smart Contract) یک برنامهی خودکار روی بلاکچین است. میتوان آن را طوری برنامهریزی کرد که فقط در صورت برآورده شدن یک شرط خاص، اجازهی Claim را به کاربر بدهد.
- مثال:
تصور کنید یک بازی بلاکچینی وجود دارد که در قرارداد هوشمند آن تعریف شده: «هر کاربری که به سطح ۵۰ برسد، حق دارد یک شمشیر لجندری (NFT) را Claim کند». در اینجا، رسیدن به سطح ۵۰ «شرط» است و پس از تحقق آن، دکمهی Claim برای آن کاربر خاص فعال میشود.
نحوه Claim کردن ارز دیجیتال (مراحل عملی)
دانستن مفهوم Claim (کلیم) نیمی از راه است؛ نیمهی دیگر، انجام امن آن است. در دنیای رمز ارز، جایی که کلاهبرداریها (Scams) بهخصوص در اطراف ایردراپها بسیار رایج هستند، دنبال کردن یک روند امن ضروری است.
- پیدا کردن منبع رسمی و معتبر (وبسایت رسمی پروژه):این مهمترین مرحلهی امنیتی است. هرگز روی لینکهایی که در پیامهای خصوصی تلگرام یا توییتر برای شما ارسال میشود، کلیک نکنید. کلاهبرداران اغلب وبسایتهایی کاملاً مشابه سایت اصلی میسازند تا کیف پول شما را هک کنند.
همیشه برای پیدا کردن صفحهی رسمی Claim، مستقیماً به منابع اصلی پروژه مراجعه کنید.
- اتصال امن کیف پول (Wallet):پس از ورود به صفحهی رسمی، از شما خواسته میشود تا کیف پول (Wallet) خود را به سایت متصل کنید. در این مرحله، سایت فقط آدرس عمومی شما را میخواند تا بررسی کند آیا شما واجد شرایط هستید یا خیر.
- بررسی واجد شرایط بودن (Eligibility):پلتفرم به صورت خودکار آدرس کیف پول شما را بررسی میکند اگر شما در لیست واجدین شرایط باشید (یعنی در گذشته فعالیت مورد نظر پروژه را انجام داده باشید)، دکمهی Claim برای شما فعال خواهد شد و معمولاً نشان میدهد چه مقدار توکن میتوانید دریافت کنید.
- تایید تراکنش در کیف پول و پرداخت هزینه شبکه (Gas Fee):این حساسترین مرحله است. پس از کلیک روی دکمهی Claim، کیف پول شما یک پنجرهی بازشونده (Pop-up) نشان میدهد.
در این پنجره، جزئیات تراکنش به شما نمایش داده میشود. شما باید تراکنش را تأیید (Confirm) کنید. این تأیید به معنای موافقت شما با اجرای دستور «Claim» روی قرارداد هوشمند و همچنین پرداخت هزینهی شبکه (Gas Fee) است. همانطور که قبلاً گفتیم، این هزینه برای ثبت تراکنش شما روی بلاکچین ضروری است.
- انتظار برای تایید نهایی و دریافت دارایی:پس از تایید تراکنش، باید چند ثانیه (یا گاهی بسته به شلوغی شبکه، چند دقیقه) صبر کنید. تراکنش شما در حال پردازش در بلاک چین است. زمانی که تراکنش با موفقیت تأیید شود، توکنها یا پاداشهای شما مستقیماً به همان کیف پولی که با آن Claim کردید، واریز خواهند شد.
راهنمای عیبیابی: چرا توکنهای Claim شده در کیف پولم دیده نمیشوند؟
این یکی از رایجترین و پراسترسترین تجربیات برای کاربران تازهکار در دنیای رمزارز است. شما هزینهی گس (Gas Fee) را پرداخت کردهاید، اما خبری از توکنهای جدید در کیف پولتان نیست.
در اغلب موارد، جای نگرانی وجود ندارد. به احتمال زیاد توکنها در کیف پول شما هستند، اما به صورت پیشفرض «قابل مشاهده» نیستند. بیایید گام به گام این مشکل را عیبیابی کنیم.
از موفقیت تراکنش مطمئن شوید (بررسی در مرورگر بلاکچین)
اولین قدم این است که مطمئن شویم تراکنش Claim (کلیم) ما اصلاً موفقیتآمیز بوده است.
- به تاریخچهی تراکنشهای (History) کیف پول خود بروید.
- تراکنش Claim اخیر را پیدا کنید و روی گزینهای مانند «View on Etherscan» یا «مشاهده در مرورگر» کلیک کنید. (برای شبکهی اتریوم از Etherscan و برای بایننس اسمارت چین از BscScan استفاده میشود).
- در صفحهی باز شده، به دنبال وضعیت (Status) تراکنش بگردید.
- اگر Status: Success (موفق) بود: عالی است. تراکنش به درستی انجام شده و توکنها به آدرس شما ارسال شدهاند. حالا به «قدم دوم» بروید.
- اگر Status: Failed (ناموفق) بود: متاسفانه تراکنش انجام نشده (معمولاً به دلیل کمبود گس یا شلوغی شبکه) و شما توکنی دریافت نکردهاید، هرچند هزینهی گس را از دست دادهاید.
توکن را به صورت دستی به کیف پول اضافه کنید (Import Token)
اگر تراکنش شما «Success» بوده اما توکن را نمیبینید، دلیلش ساده است: کیف پول شما (مانند متامسک یا تراست ولت) به طور خودکار همهی میلیونها توکن موجود را نمیشناسد. شما باید به صورت دستی، آن توکن را به لیست داراییهای خود اضافه کنید.
این فرآیند را اضافه کردن توکن (Import Token) مینامند:
- آدرس قرارداد (Contract Address) توکن را پیدا کنید.
- کیف پول خود را باز کنید.
- گزینهی «Import Tokens» را پیدا کنید. (معمولاً در پایین لیست توکنهای شما قرار دارد).
- آدرس قرارداد را جایگذاری (Paste) کنید. آدرسی که در مرحله ۱ کپی کردید را در فیلد «Token Contract Address» وارد کنید.
- تأیید کنید. در اکثر کیف پولهای مدرن، پس از چند ثانیه، نماد توکن (Symbol) (مانند UNI) و تعداد اعشار (Decimals) به صورت خودکار پر میشوند. روی دکمهی «Add Custom Token» یا «Import» کلیک کنید.
به محض انجام این کار، کیف پول شما آن توکن را شناسایی کرده و موجودی جدید شما (که Claim کردهاید) نمایش داده خواهد شد.
خطرات و مشکلات Claim در ارز دیجیتال
فرآیند Claim (کلیم) کردن، به خصوص برای ایردراپها، همیشه هیجانانگیز است. اما این هیجان نباید باعث شود که احتیاط را کنار بگذاریم. دنیای رمزارز، بهویژه در اطراف رویدادهای محبوب Claim، پر از خطراتی است که میتواند منجر به از دست رفتن داراییهای شما شود.
این خطرات به دو دستهی کلی تقسیم میشوند: تلههای کلاهبرداری و مشکلات فنی.
سواستفادههای رایج و کلاهبرداریها
این دسته از خطرات، تلههایی هستند که به صورت عمدی توسط افراد سودجو برای سرقت داراییهای شما طراحی شدهاند.
- اسکمها (Scams)
اسکم (Scam) یا کلاهبرداری، یک اصطلاح کلی برای هر نوع طرح فریبکارانه است. در زمینهی Claim، این میتواند به شکل یک پروژهی کاملاً جعلی باشد که وعدهی پاداش یا ایردراپ میدهد. هدف این پروژهها این است که شما را وادار کنند مقداری ارز دیجیتال (مثلاً برای "کارمزد فعالسازی") به آدرس آنها بفرستید، یا بدتر از آن، شما را به امضای یک تراکنش مخرب ترغیب کنند که منجر به خالی شدن کیف پولتان میشود.
- فیشینگ (Phishing)
این یکی از رایجترین و خطرناکترین حملات است. در فیشینگ (Phishing)، کلاهبرداران وبسایتهایی میسازند که دقیقاً شبیه وبسایت اصلی و رسمی پروژه هستند (با آدرسی که ممکن است فقط یک حرف یا علامت کوچک تفاوت داشته باشد). آنها لینک این سایت جعلی را در گروههای تلگرامی، دیسکورد یا پیامهای خصوصی توییتر برای شما ارسال میکنند. به محض اینکه شما کیف پول خود را به این سایت جعلی متصل کنید و تراکنشی را تأیید (Confirm) کنید، در واقع به هکر اجازه دادهاید تمام توکنهای شما را به سرقت ببرد.
- ایردراپهای تقلبی (Fake Airdrops)
این مورد، در واقع «طعمه»ای است که برای حملات فیشینگ یا اسکم استفاده میشود. کلاهبرداران با هیجانزده کردن کاربران، اعلام میکنند که فلان پروژهی بزرگ یک ایردراپ جدید دارد و لینک Claim را منتشر میکنند. این ایردراپ از اساس وجود خارجی ندارد و فقط برای این طراحی شده که شما را به سایت جعلی (فیشینگ) بکشاند تا داراییهای شما را سرقت کنند.
مشکلات فنی و هزینهها
این دسته از مشکلات، لزوماً کلاهبرداری نیستند، اما میتوانند منجر به ضرر مالی یا سردرگمی شما شوند.
- کارمزدهای بالای گس (Gas Fees)
هر تراکنش در بلاکچین (مانند Claim کردن) نیازمند پرداخت کارمزد شبکه یا گس فی (Gas Fee) است. زمانی که یک ایردراپ بسیار محبوب راهاندازی میشود، هزاران نفر به صورت همزمان تلاش میکنند تا آن را Claim کنند. این هجوم ناگهانی باعث «جنگ گس» (Gas War) و شلوغی شدید شبکه میشود و هزینهی گس را به شدت بالا میبرد. در این مواقع، ممکن است هزینهای که برای گس میپردازید، از ارزش واقعی توکنهایی که Claim میکنید، بسیار بیشتر باشد.
- خطاهای قرارداد هوشمند (Smart Contract Errors)
این مشکل معمولاً به صورت یک تراکنش ناموفق (Failed Transaction) خود را نشان میدهد. گاهی اوقات به دلیل شلوغی شبکه، تنظیم دستی و پایین گس فی توسط شما، یا وجود باگهای موقت در خود قرارداد هوشمند پروژه، تراکنش Claim شما ناموفق (Fail) میشود. مشکل اینجاست که حتی در صورت ناموفق بودن، شما همچنان باید هزینهی گس مصرفشده برای آن تلاش ناموفق را بپردازید و آن مبلغ به شما بازگردانده نمیشود.
جمعبندی: Claim کردن، گامی ساده اما حیاتی
«Claim » (کلیم) یک اصطلاح پیچیده نیست، بلکه یکی از اساسیترین و رایجترین اقدامات در دنیای رمزارز است. این فرآیند، پل ارتباطی میان «کسب کردن» یک پاداش (مانند ایردراپ یا سود استیکینگ) و «مالکیت کامل» آن در کیف پول شخصی شماست. درک صحیح این مفهوم، نهتنها ابهام شما را برطرف میکند، بلکه مستقیماً با امنیت داراییهای شما گره خورده است.
برای اینکه همیشه این گام را با موفقیت و خیال راحت بردارید، کافی است این چکلیست امنیتی را به خاطر بسپارید:
- همیشه آدرس رسمی Claim (کلیم) را از منابع معتبر (مانند توییتر تایید شدهی پروژه) پیدا کنید و هرگز به لینکهای ارسالی در پیامهای خصوصی اعتماد نکنید.
- قبل از تایید نهایی، هزینهی گس (Gas Fee) را بررسی کنید تا مطمئن شوید دریافت پاداش مقرونبهصرفه است
- در نهایت، با آماده داشتن آدرس قرارداد (Contract Address) توکن، میتوانید بهسادگی و بدون استرس، توکن خود را پس از Claim به کیف پولتان اضافه کنید.