در این مقاله، تمام پیچیدگیهای فنی را کنار میگذاریم تا ببینیم شبکه لایتنینگ واقعاً چیست، چگونه کار میکند و چطور میتوانید با استفاده از کیف پولهای مناسب، تراکنشهای خود را در کسری از ثانیه و با هزینهای نزدیک به صفر انجام دهید.
شبکه لایتنینگ چیست؟
شبکه لایتنینگ (Lightning Network) یک فناوری هوشمندانه است که برای حل بزرگترین مشکل بیت کوین، یعنی کندی و هزینهی بالای تراکنشها طراحی شده است. اگر بیت کوین را به عنوان یک بزرگراه شلوغ و پرترافیک در نظر بگیریم که در آن ماشینها (تراکنشها) به آرامی حرکت میکنند و باید عوارض زیادی بپردازند، شبکهی لایتنینگ مانند یک خط ویژهی هوایی یا یک تونل اختصاصی است که روی آن بزرگراه ساخته شده است.
در این مسیر اختصاصی، ماشینها میتوانند با سرعت نور حرکت کنند و تقریباً هیچ عوارضی پرداخت نکنند. در واقع، لایتنینگ یک راهکار لایهی دوم بیت کوین است. وقتی میگوییم لایهی دوم (Layer 2)، منظورمان این است که این شبکه روی بستر اصلی بلاکچین بیت کوین سوار شده است و بدون اینکه امنیت شبکهی اصلی را به خطر بیندازد، سرعت انجام کارها را هزاران برابر میکند.
لایتنینگ نتورک؛ راه حلی سریع برای پرداختهای روزمره
بیت کوین در سالهای ابتدایی تولدش، قرار بود وسیلهای برای پرداختهای روزانه باشد؛ مثلاً خرید یک فنجان قهوه یا پرداخت کرایهی تاکسی. اما با شلوغ شدن شبکه، این کار عملاً غیرممکن شد. چرا؟ چون کسی دوست ندارد برای یک قهوهی ۳ دلاری، ۵ دلار کارمزد شبکه (Transaction Fee) بپردازد و ۱۰ دقیقه هم منتظر بماند تا پرداختش تایید شود.
اینجاست که لایتنینگ وارد میشود. این شبکه دقیقاً برای پرداختهای خرد و روزمره طراحی شده است. با استفاده از لایتنینگ، شما میتوانید مبالغ بسیار کم، حتی به اندازهی چند تومان را در کسری از ثانیه و با کارمزدی نزدیک به صفر به هر جای دنیا بفرستید. این فناوری باعث میشود بیت کوین دوباره به همان «پول نقد الکترونیکی» که هدف اولیهی آن بود، تبدیل شود.
تفاوت کلیدی تراکنشهای لایتنینگ با تراکنشهای شبکه اصلی
برای درک بهتر، بیایید تفاوت تراکنش در شبکهی اصلی (On-Chain) و شبکهی لایتنینگ (Off-Chain) را بررسی کنیم. وقتی شما تراکنشی را در شبکهی اصلی انجام میدهید، این تراکنش باید توسط ماینرها تایید و در دفتر کل بلاکچین ثبت شود که زمانبر و پرهزینه است. اما در لایتنینگ ماجرا متفاوت است:
- سرعت: در شبکهی اصلی تایید تراکنش حداقل ۱۰ دقیقه زمان میبرد، اما در لایتنینگ تراکنشها آنی و در لحظه انجام میشوند.
- هزینه: کارمزد شبکهی اصلی متغیر و گاهی بسیار گران است، اما در لایتنینگ کارمزدها ناچیز و در حد چند سنت است.
- ثبت اطلاعات: در شبکهی اصلی، تکتک تراکنشها برای همیشه در بلاکچین ثبت میشوند و همه میتوانند آن را ببینند. اما در لایتنینگ، تراکنشهای خرد در خارج از زنجیرهی اصلی انجام میشوند و فقط نتیجهی نهایی آنها (مثلاً مجموع پول جابهجا شده) بعداً روی بلاکچین اصلی ثبت میگردد. این موضوع باعث افزایش حریم خصوصی و کاهش بار اضافی روی شبکهی اصلی میشود.
تاریخچه کوتاه و هدف از خلق شبکه لایتنینگ
ایدهی Lightning Network برای اولین بار در سال ۲۰۱۵ توسط دو محقق به نامهای جوزف پون (Joseph Poon) و تادئوس درایجا (Thaddeus Dryja) مطرح شد. آنها متوجه شدند که بلاکچین بیت کوین توانایی پردازش هزاران تراکنش در ثانیه را ندارد و اگر قرار باشد تمام مردم جهان از بیت کوین استفاده کنند، شبکهی فعلی قفل خواهد شد.
هدف اصلی آنها حل مشکل مقیاسپذیری (Scalability) بود. مقیاسپذیری به زبان ساده یعنی توانایی یک سیستم برای رشد و پاسخگویی به تعداد زیادی از کاربران بدون افت کیفیت. آنها میخواستند راهی پیدا کنند که بدون تغییر دادن قوانین سختگیرانه و امنیتی بیت کوین، بتوانند تعداد تراکنشها را به میلیونها عدد در ثانیه برسانند. نتیجهی این تلاشها، راهاندازی نسخهی اولیهی لایتنینگ در سال ۲۰۱۸ بود که مسیر استفادهی کاربردی از بیت کوین را برای همیشه تغییر داد.
شبکهی لایتنینگ (Lightning Network) دقیقا چطور کار میکند؟
این شبکه مانند یک دفتر یادداشت خصوصی عمل میکند که روی دفتر کل اصلی بیت کوین (بلاکچین) قرار گرفته است. به جای اینکه تمام تراکنشهای کوچک را در دفتر اصلی ثبت کنیم، آنها را در این لایهی خصوصی انجام میدهیم و فقط نتیجهی نهایی را گزارش میکنیم.
کانالهای پرداخت؛ مفهوم دو طرفه بودن مسیر
اساس کار لایتنینگ، ایجاد «کانال پرداخت» بین دو نفر است. این کانال مانند یک صندوق امانات مشترک و دو قفله است. دو طرف مقداری بیت کوین در آن میگذارند و توافق میکنند که بدون نیاز به تایید دیگران، سهم هر کس از این صندوق چقدر باشد. این کار باعث میشود پول در یک مسیر خصوصی و امن جابهجا شود.
مثال کاربردی؛ تشبیه شبکه لایتنینگ به حساب دفتری (Bar Tab)
لایتنینگ دقیقاً مثل «حساب دفتری» در سوپرمارکت محل است:
- ابتدا مقداری پول پیش مغازهدار میگذارید (باز کردن کانال).
- هر بار خرید میکنید، فقط از حساب دفتری شما کسر میشود و پولی ردوبدل نمیشود (تراکنشهای لایتنینگ).
- در پایان ماه، حساب را تسویه میکنید و باقیمانده پولتان را میگیرید (بستن کانال و ثبت در بلاکچین).
مراحل انجام تراکنش: باز کردن، تعامل و بستن کانال
کل فرآیند در سه مرحله خلاصه میشود:
- باز کردن (Funding): خرید بیت کوین و واریز اولیه آن به کانال (ثبت در بلاکچین اصلی).
- تعامل (Transacting): هزاران بار ارسال و دریافت پول با سرعت نور (بدون ثبت در بلاکچین).
- بستن (Settlement): پایان همکاری و واریز سهم نهایی هر کس به کیف پولش (ثبت نهایی در بلاکچین).
مسیریابی (Routing)؛ چطور بدون اتصال مستقیم پول بفرستیم؟
برای فرستادن پول، لازم نیست با همهی دنیا کانال مستقیم داشته باشید. شبکه لایتنینگ مثل زنجیرهای از دوستان به هم متصل است. اگر شما با «علی» کانال دارید و «علی» با «رضا»، شبکه به طور خودکار پول شما را از طریق علی به دست رضا میرساند، بدون اینکه علی بتواند پول را بردارد. به این کار «مسیریابی» میگویند.
مهمترین مزایای استفاده از شبکهی لایتنینگ بیت کوین
شبکهی لایتنینگ فقط یک ابزار فنی نیست، بلکه کلیدی است که قفلهای اصلی بیت کوین را باز میکند. اگر بخواهیم بدانیم چرا این فناوری تا این حد انقلابی است، باید چهار ویژگی برتر آن را مرور کنیم:
سرعت رعد و برقی تراکنشها (تراکنشهای آنی)
در شبکهی اصلی بیت کوین، شما باید حداقل ۱۰ دقیقه (و در زمان شلوغی ساعتها) منتظر بمانید تا پرداختتان تایید شود. اما در لایتنینگ، همانطور که از نامش (به معنی صاعقه) پیداست، پول در کسری از ثانیه جابهجا میشود. این یعنی میتوانید همان لحظه که جلوی صندوق فروشگاه ایستادهاید، پرداخت را انجام دهید و کالا را تحویل بگیرید.
کارمزد نزدیک به صفر؛ رویای پرداختهای خرد
بزرگترین مانع برای استفادهی روزمره از بیت کوین، کارمزد است. پرداخت ۵ دلار کارمزد برای خرید یک قهوهی ۳ دلاری منطقی نیست!
- شبکهی اصلی بیت کوین: کارمزدها بالا و متغیر هستند.
- شبکهی لایتنینگ بیت کوین: کارمزدها تقریباً صفر هستند (اغلب کمتر از ۱ سنت).
این ویژگی باعث میشود پرداختهای خرد (Micropayments) مثل انعام دادن آنلاین یا خرید شارژ موبایل با بیت کوین ممکن شود.
حریم خصوصی بالاتر نسبت به شبکهی اصلی
در بلاکچین اصلی، تمام دنیا میتوانند ببینند که چه مبلغی از چه آدرسی به چه آدرسی رفته است. اما در لایتنینگ، تراکنشها در کانالهای خصوصی و خارج از دید عمومی انجام میشوند. اطلاعات پرداخت فقط بین فرستنده و گیرنده باقی میماند و در دفتر کل عمومی ثبت نمیشود که این موضوع امنیت و حریم خصوصی مالی شما را به شدت افزایش میدهد.
کاهش مصرف انرژی و بار روی شبکهی بلاکچین
وقتی هزاران تراکنش کوچک به لایهی دوم منتقل میشوند، ترافیک بزرگراه اصلی (بلاکچین بیت کوین) کم میشود. این کار باعث میشود ماینرها انرژی کمتری برای پردازش دادههای غیرضروری مصرف کنند و شبکهی اصلی برای تراکنشهای بزرگ و مهم، خلوت و چابک باقی بماند.
چالشها و معایب شبکهی لایتنینگ که باید بدانید
تا اینجا از سرعت و ارزانی شبکهی لایتنینگ بیت کوین گفتیم، اما باید واقعبین باشیم. این فناوری هنوز جوان است و مانند هر تکنولوژی نوپای دیگری، چالشهایی دارد که قبل از استفاده باید از آنها آگاه باشید. در ادامه مهمترین محدودیتهای فعلی این شبکه را به زبان ساده بررسی میکنیم.
نیاز به آنلاین بودن طرفین برای دریافت وجه
در تراکنشهای عادی بیت کوین، شما میتوانید پول را بفرستید حتی اگر گیرنده خواب باشد یا اینترنت نداشته باشد؛ پول در بلاکچین مینشیند تا او بیدار شود. اما در شبکهی لایتنینگ ماجرا کمی متفاوت است.
برای اینکه یک تراکنش لایتنینگ موفق انجام شود، دستگاه یا کیف پول هر دو طرف (فرستنده و گیرنده) باید در لحظهی پرداخت به اینترنت متصل باشد تا بتوانند قرارداد هوشمند را امضا و بهروزرسانی کنند. این موضوع شبیه به مکالمهی تلفنی است که هر دو طرف باید پای خط باشند، برخلاف پیامک که میتوان بعداً آن را خواند.
پیچیدگیهای فنی برای کاربران کاملاً مبتدی
اگر بخواهید به صورت کاملاً مستقل و بدون واسطه از لایتنینگ استفاده کنید، ممکن است در ابتدا کمی گیج شوید. مفاهیمی مثل باز کردن کانال، مدیریت ظرفیت و نگهداری از نود (Node) یا همان گرهی پردازشی، نیاز به دانش فنی دارد.
البته خبر خوب این است که امروزه کیف پولهای جدید بسیاری از این کارهای فنی را به صورت خودکار در پشت صحنه انجام میدهند تا کاربر درگیر پیچیدگیها نشود، اما هنوز هم نسبت به کارت کشیدن ساده، کمی سختتر است.
محدودیت نقدینگی در کانالها
در شبکهی لایتنینگ، شما نمیتوانید بیشتر از موجودی قفلشده در کانال، پولی دریافت یا ارسال کنید.
تصور کنید یک لولهی آب بین خانهی شما و همسایه کشیده شده است. قطر این لوله (ظرفیت کانال) مشخص میکند که چقدر آب میتواند عبور کند. اگر بخواهید یک حجم عظیم آب را یکباره بفرستید که از گنجایش لوله بیشتر باشد، تراکنش انجام نمیشود. به این موضوع محدودیت نقدینگی (Liquidity) میگویند. برای انتقال مبالغ سنگین، همچنان شبکهی اصلی بیت کوین گزینهی بهتری است.
ریسکهای امنیتی و مفهوم برجهای مراقبت (Watchtowers)
یکی از نگرانیهای امنیتی در لایتنینگ، زمانی است که شما آفلاین هستید. فرض کنید کانال مشترکی با شخصی دارید و آخرین موجودی شما ۱۰ واحد و او صفر واحد است. اگر شما آفلاین شوید، آن شخص ممکن است شیطنت کند و سعی کند یک وضعیت قدیمی (مثلاً زمانی که او ۵ واحد داشت) را به شبکهی اصلی اعلام کند تا پول شما را بردارد.
برای جلوگیری از این تقلب، مفهومی به نام برجهای مراقبت یا Watchtowers ایجاد شده است. برجهای مراقبت سرویسهای ثالثی هستند که مثل یک نگهبان شبکار، وقتی شما خواب یا آفلاین هستید، شبکهی بلاکچین را رصد میکنند. اگر طرف مقابل قصد تقلب داشته باشد، برج مراقبت سریعاً متوجه شده و با ارائهی مدارک درست، جلوی دزدی را میگیرد و فرد خاطی را جریمه میکند.
جدول مقایسهای: بیت کوین (On-Chain) در برابر لایتنینگ بیت کوین
بسیاری از کاربران تازه وارد تصور میکنند که شبکهی لایتنینگ رقیب بیت کوین است، اما در واقعیت این دو مکمل یکدیگر هستند. برای اینکه دقیقاً بدانید چه زمانی باید از تراکنش معمولی روی شبکهی اصلی (On-Chain) استفاده کنید و چه زمانی به سراغ لایتنینگ بروید، باید تفاوتهای بنیادی آنها را بشناسید.
اگر بخواهیم یک مثال ساده بزنیم، شبکهی اصلی بیت کوین مانند یک سیستم بانکی مرکزی و بسیار امن است که برای جابهجایی شمشهای طلا یا مبالغ میلیاردی طراحی شده است؛ در حالی که شبکهی لایتنینگ مانند کارت بانکی یا پول نقدی است که در کیف پولتان دارید و برای خریدهای سریع روزانه استفاده میشود.
در جدول زیر، تفاوتهای این دو شبکه را در مهمترین فاکتورها بررسی کردهایم تا بتوانید در یک نگاه تصمیم بگیرید کدام روش برای نیاز فعلی شما مناسبتر است:
|
ویژگی
|
شبکهی اصلی بیت کوین (On-Chain)
|
شبکهی لایتنینگ (Lightning Network)
|
|
سرعت تراکنش
|
کند (حداقل ۱۰ دقیقه زمان برای تایید نیاز است)
|
آنی و لحظهای (در کسری از ثانیه انجام میشود)
|
|
هزینهی کارمزد
|
نسبتاً بالا (وابسته به شلوغی شبکه، گاهی چند دلار)
|
بسیار ناچیز (اغلب کمتر از یک سنت یا چند تومان)
|
|
حریم خصوصی
|
شفاف (تمام تراکنشها در دفتر کل عمومی قابل دیدن هستند)
|
خصوصی (جزئیات تراکنش فقط بین فرستنده و گیرنده میماند)
|
|
محدودیت مبلغ
|
مناسب برای مبالغ سنگین و بدون محدودیت بالا
|
مناسب برای مبالغ خرد و کوچک (محدود به ظرفیت کانال)
|
|
مکانیزم امنیت
|
تضمین شده توسط هزاران ماینر در سراسر جهان (بسیار بالا)
|
تضمین شده توسط قراردادهای هوشمند و امنیت کانال
|
|
بهترین کاربرد
|
سرمایهگذاری بلندمدت، ذخیرهی امن دارایی (HODL)
|
پرداختهای روزمره، خرید اینترنتی، انعام دادن
|
نتیجهگیری برای انتخاب روش مناسب:
- اگر قصد دارید بیت کوین بخرید و برای چند سال در کیف پول سختافزاری خود نگه دارید، از شبکهی اصلی استفاده کنید. امنیت و ماندگاری اطلاعات در بلاکچین اصلی، ارزش پرداخت کارمزد و صبر کردن را دارد.
- اگر میخواهید برای دوستتان پول ناهار را واریز کنید، اشتراک یک سایت را بخرید یا تریدهای سریع انجام دهید، شبکهی لایتنینگ بهترین گزینه است؛ زیرا هم سریع است و هم هزینهای برای شما ندارد.
معرفی بهترین کیف پولهای لایتنینگ برای کاربران ایرانی
برای ورود به دنیای پرسرعت لایتنینگ، کیف پولهای معمولی بیت کوین کافی نیستند. شما به ابزاری نیاز دارید که زبان این شبکهی لایه دوم را بفهمد. در ادامه بهترین گزینهها را برای شروع معرفی میکنیم.
کیف پولهای امانی (Custodial) در برابر غیر امانی (Non-Custodial)
- امانی (مثل بانک): کلیدهای خصوصی و امنیت دارایی دست شرکت سازنده است. کار با آنها بسیار راحت است اما کنترل صددرصد دارایی با شما نیست.
- غیر امانی (مثل گاوصندوق شخصی): کلیدها و کنترل کامل دارایی فقط دست خودتان است. امنیت بسیار بالاست اما مسئولیت حفظ کلمات بازیابی هم تماماً با شماست.
کیف پول Wallet of Satoshi (سادهترین گزینه)
این کیف پول امانی، بهترین نقطه شروع برای تازهکارهاست. نیاز به هیچ تنظیمات فنی، ساخت حساب یا مدیریت کانال ندارد؛ فقط برنامه را نصب کنید و همان لحظه شروع به ارسال و دریافت پول کنید. البته به دلیل ماهیت امانی، برای نگهداری مبالغ سنگین پیشنهاد نمیشود.
کیف پول Phoenix و Breez (برای کاربران حرفهایتر)
اگر امنیت و حریم خصوصی خط قرمز شماست، این دو گزینهی غیر امانی عالی هستند:
- Phoenix (فینیکس): رابط کاربری مدرن دارد و پیچیدگیهای مدیریت کانال را به صورت خودکار انجام میدهد.
- Breez (بریز): امکانات پیشرفتهای دارد و حتی میتوان از آن به عنوان دستگاه کارتخوان مغازه استفاده کرد.
نکات امنیتی مهم هنگام استفاده از ولتهای لایتنینگ
- فقط مبالغ خرد: لایتنینگ را مثل کیف پول جیبی خود بدانید، نه حساب پسانداز. هرگز مبالغ سنگین را در آن نگه ندارید.
- یادداشت کلمات بازیابی: در کیف پولهای غیر امانی، حتماً ۱۲ یا ۲۴ کلمه بازیابی را روی کاغذ بنویسید؛ در غیر این صورت با گم شدن گوشی، پولتان هم میرود.
- دانلود از منبع معتبر: برنامهها را فقط از گوگلپلی یا اپاستور رسمی دانلود کنید.
چرا شبکه بیت کوین به لایتنینگ (لایه دوم) نیاز دارد؟
شاید برایتان سوال شده باشد که چرا خود بیت کوین را تغییر نمیدهند تا سریعتر شود؟ چرا به یک لایهی اضافی یا همان لایهی دوم نیاز داریم؟ پاسخ این سوال در ساختار بنیادی بیت کوین نهفته است. خالق بیت کوین، ساتوشی ناکاموتو، امنیت و عدم تمرکز را در اولویت اول قرار داد. وقتی شما امنیت و توزیعشدگی شبکه را به حداکثر میرسانید، طبیعتاً سرعت و چابکی قربانی میشود. لایهی دوم آمده است تا بدون دست زدن به امنیت لایهی اصلی، این نقص را جبران کند.
در ادامه سه دلیل اصلی که باعث شد جامعهی بیت کوین به سمت راهکارهایی مثل لایتنینگ برود را بررسی میکنیم.
مشکل مقیاسپذیری و سرعت پایین در شبکه اصلی
اصلیترین چالش بیت کوین، مسئلهای به نام مقیاسپذیری (Scalability) است. مقیاسپذیری به زبان ساده یعنی توانایی یک سیستم برای بزرگ شدن و پاسخگویی به تعداد زیادی کاربر، بدون اینکه کند شود یا از کار بیفتد.
شبکهی اصلی بیت کوین محدودیتهای فنی عمدی دارد:
- ظرفیت محدود: هر بسته از اطلاعات یا همان «بلاک» در بیت کوین، ظرفیت محدودی دارد و به طور میانگین هر ۱۰ دقیقه یکبار ساخته میشود.
- تعداد تراکنش کم: این شبکه در بهترین حالت میتواند حدود ۷ تراکنش را در هر ثانیه پردازش کند.
حالا این عدد را با شبکهای مثل ویزا (Visa) مقایسه کنید که توانایی پردازش بیش از ۲۴,۰۰۰ تراکنش در ثانیه را دارد. اگر قرار باشد تمام مردم دنیا برای خریدهای روزانهی خود مستقیماً از لایهی اصلی بیت کوین استفاده کنند، صفهای انتظار برای تایید تراکنش به چند سال میرسد! لایهی دوم این بار را از روی دوش شبکهی اصلی برمیدارد و اجازه میدهد هزاران تراکنش در ثانیه، خارج از صف اصلی انجام شوند.
کارمزدهای بالا در زمان شلوغی شبکه
در شبکهی بیت کوین، فضایی که برای ثبت تراکنشها وجود دارد، شبیه به صندلیهای یک هواپیما محدود است. وقتی تقاضا برای سفر زیاد میشود، قیمت بلیط بالا میرود. در بیت کوین هم وقتی شبکه شلوغ میشود، یک جنگ قیمت بین کاربران شکل میگیرد.
مکانیزم کارمزد در بیت کوین به این صورت است:
- کاربران برای اینکه تراکنششان زودتر تایید شود، کارمزد پیشنهادی خود را بالا میبرند.
- ماینرها (استخراجکنندگان) که وظیفهی تایید تراکنشها را دارند، طبیعتاً تراکنشهایی را انتخاب میکنند که کارمزد بالاتری دارند.
- در نتیجه، تراکنشهای با کارمزد پایین (مثل خرید یک قهوه یا انتقال پول توجیبی) یا کلاً تایید نمیشوند یا باید روزها در صف بمانند.
در دوران اوج بازار، گاهی کارمزد یک انتقال ساده به بیش از ۵۰ دلار هم رسیده است. مشخص است که هیچکس دوست ندارد برای یک خرید ۱۰ دلاری، ۵۰ دلار کارمزد بدهد. شبکهی لایتنینگ با حذف نیاز به تایید ماینر برای هر تراکنش کوچک، این هزینه را عملاً حذف میکند.
آینده شبکه لایتنینگ و تاثیر آن بر پذیرش جهانی بیت کوین
اگر بیت کوین بخواهد واقعاً جایگزین پولهای فیات (پولهای کاغذی مثل دلار و ریال) شود، باید بتواند در هر سوپرمارکت، پمپ بنزین و فروشگاه اینترنتی استفاده شود. شبکهی لایتنینگ کلید رسیدن به این آینده است.
تاثیرات لایتنینگ بر آیندهی بیت کوین عبارتند از:
- رونق پرداختهای خرد (Micropayments): با لایتنینگ میتوانیم مدلهای کسبوکار جدیدی داشته باشیم. مثلاً پرداخت لحظهای به ازای هر ثانیه تماشای فیلم، یا پرداخت مبلغی ناچیز برای خواندن یک مقاله، بدون اینکه نگران کارمزد باشیم.
- ورود بیت کوین به زندگی روزمره: وقتی انتقال پول به سادگی و سرعت فرستادن یک پیام در تلگرام باشد، مردم عادی و فروشندگان اشتیاق بیشتری برای استفاده از آن پیدا میکنند.
- کاهش فشار روی محیط زیست: با انتقال تراکنشهای کوچک به لایهی دوم، انرژی مصرفی کلی شبکه به ازای هر تراکنش به شدت کاهش مییابد که این موضوع برای منتقدان مصرف انرژی بیت کوین پاسخ قانعکنندهای است.
به طور خلاصه، شبکهی لایتنینگ، بیت کوین را از یک «طلای دیجیتال» که فقط باید در گاوصندوق نگه داشت، به یک «پول نقد دیجیتال» و کارآمد تبدیل میکند.
منابع:
