استیبل کوین غیرمتمرکز چیست؟ معرفی بهترین پروژه‌ها

روزی را تصور کنید که بخش بزرگی از سرمایه خود را به امید حفظ ارزش در برابر نوسانات شدید، به یک استیبل کوین متمرکز تبدیل کرده‌اید. صبح روز بعد، به دلیل سیاست‌های جدید تحریمی یک شرکت خارجی، دسترسی شما به تمام آن دارایی‌ها مسدود می‌شود و هیچ مرجع پاسخگویی برای بازگرداندن سرمایه‌تان وجود ندارد. در این مقاله، ساختار دقیق استیبل کوین‌های غیرمتمرکز را موشکافی می‌کنیم و نشان می‌دهیم چگونه این پروژه‌ها، امنیت و کنترل واقعی دارایی‌ها را دوباره به دست خود شما می‌سپارند.

استیبل کوین غیرمتمرکز چیست و چرا به وجود آمد؟

بازار ارزهای دیجیتال همیشه با نوسانات شدید قیمت شناخته می‌شود. در این میان، استیبل کوین‌های غیرمتمرکز به عنوان یک راهکار هوشمندانه متولد شدند تا هم ثبات قیمت را فراهم کنند و هم به اصول اولیه و آزاد شبکه‌ی بلاک چین وفادار بمانند. برای درک بهتر این مفهوم، ابتدا باید نگاهی به ماهیت اصلی استیبل کوین‌ها بیندازیم و ببینیم چرا مدل‌های اولیه نتوانستند تمام نیازهای کاربران را برطرف کنند.

مرور کوتاه: استیبل کوین چیست و چگونه قیمت آن ثابت می‌ماند؟

استیبل کوین یا ارز دیجیتال باثبات، نوعی رمزارز است که ارزش آن همیشه برابر با یک دارایی ثابت فیزیکی، مانند یک دلار آمریکا است. برای درک این موضوع، ژتون‌های یک مجموعه‌ی تفریحی را تصور کنید. شما پول واقعی خود را می‌دهید و ژتون می‌گیرید. ارزش هر ژتون همیشه ثابت و معادل پولی است که در صندوق آن مجموعه نگهداری می‌شود.

در دنیای رمزارزها نیز روال به همین شکل است. شرکت‌های صادرکننده‌ی استیبل کوین‌های متمرکز (مانند تتر)، به ازای هر یک ارزی که تولید و وارد بازار می‌کنند، یک دلار واقعی در حساب بانکی خود ذخیره می‌کنند. به این فرآیند ایجاد پشتوانه یا Peg (گره‌زدن و ثابت نگه‌داشتن قیمت یک دارایی دیجیتال به یک دارایی فیزیکی) می‌گویند. بنابراین، اگر شما با خریدتتر، هزار توکن از این ارز داشته باشید، خیالتان راحت است که هزار دلار واقعی به عنوان پشتوانه‌ی پول شما در یک گاوصندوق امن بانکی وجود دارد و قیمت دارایی شما با نوسانات بازار تغییر نمی‌کند.

چرا به استیبل کوین‌های غیرمتمرکز نیاز داریم؟

شاید با خواندن بخش قبل از خود بپرسید وقتی استیبل کوین‌های متمرکزی مثل تتر به خوبی کار می‌کنند و قیمتشان ثابت است، دیگر چه نیازی به مدل غیرمتمرکز داریم؟ پاسخ این سوال در نقطه‌ی ضعف بزرگ سیستم‌های متمرکز نهفته است: نیاز به اعتماد کامل به یک نهاد مرکزی و وابستگی به سیستم بانکی سنتی.

استیبل کوین‌های متمرکز توسط شرکت‌های خصوصی مدیریت می‌شوند. این شرکت‌ها به شدت تحت نظارت دولت‌ها و قوانین بانکی هستند. این وابستگی باعث به وجود آمدن مشکلات و خطراتی برای کاربران، به ویژه کاربران ایرانی، می‌شود:

• خطر مسدود شدن دارایی‌ها: شرکت صادرکننده این قدرت را دارد که در صورت دریافت دستور از نهادهای قانونی یا به دلیل تحریم‌ها، آدرس کیف پول شما را در لیست سیاه قرار دهد و سرمایه‌ی شما را برای همیشه مسدود (Freeze) کند. در این حالت دسترسی شما به دارایی‌هایتان کاملا قطع می‌شود.
• عدم شفافیت کافی: ما به عنوان کاربر عادی نمی‌توانیم هر لحظه حساب بانکی این شرکت‌ها را بررسی کنیم تا مطمئن شویم دقیقا معادل ارزهای دیجیتال تولید شده، دلار واقعی در بانک وجود دارد. ما فقط باید به گزارش‌های حسابرسی آن‌ها اعتماد کنیم.
• خطر ورشکستگی بانک‌ها: از آنجا که پشتوانه‌ی این ارزها در بانک‌های سنتی نگهداری می‌شود، اگر آن بانک دچار بحران مالی یا ورشکستگی شود، ارزش استیبل کوین ما نیز به شدت به خطر می‌افتد.

برای حل این مشکلات اساسی، استیبل کوین غیرمتمرکز - Decentralized Stablecoin طراحی و به بازار عرضه شد. در این سیستم جدید، هیچ مدیر، شرکت یا حساب بانکی سنتی وجود ندارد. به جای اینکه پول‌ها در گاوصندوق یک بانک فیزیکی نگهداری شوند، پشتوانه‌ی این ارزها از طریق قرارداد هوشمند Smart Contract (کدهای برنامه‌نویسی امنی که بدون نیاز به واسطه‌ی انسانی، دستورات را به‌طور خودکار روی شبکه اجرا می‌کنند) مدیریت می‌شود.

در واقع، استیبل کوین‌های غیرمتمرکز به وجود آمدند تا کنترل کامل سرمایه‌ی دیجیتال را به دست خود کاربران برگردانند و محدودیت‌ها، تحریم‌ها و خطرات سیستم‌های بانکی سنتی را برای همیشه دور بزنند.

تفاوت استیبل کوین متمرکز و غیرمتمرکز در یک نگاه

در نگاه اول، شاید هر دو نوع استیبل کوین یکسان به نظر برسند؛ زیرا هدف نهایی هر دو، ثابت نگه‌داشتن قیمت و حفظ ارزش سرمایه‌ی شما در برابر نوسانات بازار است. اما اگر به پشت صحنه نگاه کنیم، متوجه می‌شویم موتور محرکه‌ی این دو سیستم و مسیری که برای رسیدن به این ثبات طی می‌کنند، کاملا با هم متفاوت است.

بررسی ساختار کنترل: شرکت‌ها در برابر قراردادهای هوشمند

برای درک بهتر تفاوت این دو ساختار، بیایید آن‌ها را با یک مثال ساده مقایسه کنیم.

• استیبل کوین متمرکز (Centralized Stablecoin) شبیه به یک بانک سنتی یا یک صرافی فیزیکی کار می‌کند. در این سیستم، یک شرکت خصوصی (مانند شرکتی که تتر را مدیریت می‌کند) کنترل همه‌چیز را در دست دارد. این شرکت تصمیم می‌گیرد که پشتوانه‌ی مالی را در کدام بانک‌ها ذخیره کند، چه کسی می‌تواند از شبکه‌ی آن‌ها استفاده کند و حتی در صورت لزوم، حساب چه کسانی باید مسدود شود. در اینجا، شما برای حفظ امنیت دارایی خود، باید به طور کامل به این نهاد مرکزی و مدیران آن اعتماد کنید.
• اما در دنیای استیبل کوین‌های غیرمتمرکز (Decentralized Stablecoins)، قوانین بازی کاملا تغییر می‌کند. در اینجا، هیچ شرکت، مدیرعامل یا ساختمان مرکزی برای مدیریت امور وجود ندارد. به جای انسان‌ها، همه‌چیز توسط قرارداد هوشمند (کدهای برنامه‌نویسی امن و تغییرناپذیری که روی بلاک چین قرار دارند و دستورات را بدون نیاز به واسطه‌ی انسانی، به طور خودکار اجرا می‌کنند) کنترل می‌شود.

برای درک بهتر عملکرد قرارداد هوشمند، یک دستگاه فروش خودکار خوراکی را در نظر بگیرید. شما پول را وارد دستگاه می‌کنید، دکمه را می‌فشارید و خوراکی را تحویل می‌گیرید. در این فرآیند، هیچ فروشنده‌ای وجود ندارد که تصمیم بگیرد کالا را به شما بفروشد یا نه؛ همه‌چیز بر اساس یک مکانیزم از پیش تعیین‌شده و خودکار انجام می‌شود. استیبل کوین‌های غیرمتمرکز نیز دقیقا همین‌گونه عمل می‌کنند. کدهای برنامه‌نویسی به صورت شبانه‌روزی میزان عرضه و تقاضا را بررسی می‌کنند و در صورت نیاز، برای حفظ ثبات قیمت، واکنش خودکار نشان می‌دهند. این یعنی امنیت سرمایه‌ی شما دیگر به تصمیمات یک شخص یا شرکت وابسته نیست، بلکه توسط ریاضیات و کدهای شفاف تضمین می‌شود.

جدول مقایسه جامع برای درک بهتر تفاوت‌ها

ویژگی‌های اصلی	استیبل کوین متمرکز (مثل Tether یا USDC)	استیبل کوین غیرمتمرکز (مثل DAI یا FRAX)
نهاد مدیریت‌کننده	شرکت‌های خصوصی و نهادهای مالی متمرکز	قراردادهای هوشمند و جامعه‌ی کاربری
نوع پشتوانه (وثیقه)	دارایی‌های فیزیکی دنیای واقعی (دلار، طلا، اوراق قرضه)	سایر ارزهای دیجیتال و الگوریتم‌های ریاضی
محل نگهداری پشتوانه	حساب‌های بانکی و خزانه‌های فیزیکی	قفل‌شده در شبکه‌ی بلاک چین
شفافیت مالی	نیازمند بررسی و گزارش شرکت‌های حسابرسی بیرونی	کاملا شفاف و قابل بررسی لحظه‌ای برای تمام کاربران
مقاومت در برابر تحریم	پایین (امکان مسدودسازی و فریز شدن آدرس‌ها به راحتی وجود دارد)	بسیار بالا (بدون نیاز به احراز هویت و مقاوم در برابر کنترل نهادها)
پیچیدگی درک سیستم	ساده (مثل سیستم‌های بانکی رایج کار می‌کند)	نیازمند آشنایی اولیه با مفاهیم بلاک چین و قراردادهای هوشمند

با بررسی این جدول، به روشنی متوجه می‌شویم که استیبل کوین‌های غیرمتمرکز، راهکاری نوین برای بازگرداندن استقلال مالی به کاربران هستند و تلاش می‌کنند وابستگی دنیای رمزارزها به سیستم‌های بانکی سنتی را به حداقل برسانند.

استیبل کوین‌های غیرمتمرکز چگونه کار می‌کنند؟

حالا که متوجه شدیم استیبل کوین‌های غیرمتمرکز برای رفع چه مشکلاتی به وجود آمده‌اند، ممکن است این سوال برای شما پیش بیاید که اگر هیچ بانک مرکزی یا شرکتی پشت این ارزها نیست، پس چگونه قیمت آن‌ها همیشه روی یک دلار ثابت می‌ماند؟ پاسخ به این سوال، شاهکار دنیای بلاک چین را به تصویر می‌کشد: استفاده از ریاضیات، کدهای برنامه‌نویسی و دارایی‌های دیجیتال به جای تکیه بر گاوصندوق‌های فیزیکی. بیایید با هم به پشت صحنه‌ی این سیستم هوشمند نگاهی بیندازیم.

مکانیزم حفظ ارزش بدون نیاز به بانک فیزیکی

در سیستم‌های متمرکز (مثل تتر)، فرمول ساده است: به ازای هر یک تتری که تولید می‌شود، یک دلار آمریکا در بانک ذخیره می‌شود. اما در دنیای غیرمتمرکز که دسترسی به دلار فیزیکی وجود ندارد، شبکه‌ی بلاک چین از ارزهای دیجیتال دیگر (مثل اتریوم یا بیت کوین) به عنوان پشتوانه‌ی مالی استفاده می‌کند.

برای درک بهتر این فرآیند، سیستم دریافت وام از بانک را تصور کنید. وقتی شما برای دریافت وام به بانک می‌روید، بانک از شما سند خانه‌ی شما را به عنوان وثیقه می‌گیرد. ارزش خانه‌ی شما بسیار بیشتر از مبلغ وام است؛ این کار به بانک اطمینان می‌دهد که اگر شما پول را پس ندادید، ضرر نخواهد کرد.

استیبل کوین‌های غیرمتمرکز نیز دقیقا از همین روش استفاده می‌کنند که به آن Over-collateralization (وثیقه‌گذاری بیش از حد یا قرار دادن دارایی دیجیتالی با ارزشی بسیار بیشتر از استیبل کوین دریافتی) می‌گویند.

به عنوان مثال، برای اینکه شما بتوانید 100 دلار استیبل کوین غیرمتمرکز تولید کنید، شبکه از شما می‌خواهد معادل 150 دلار از یک ارز دیجیتال دیگر (مثلا اتریوم) را در سیستم قفل کنید. این اختلاف 50 دلاری، به عنوان یک سپر دفاعی عمل می‌کند. از آنجا که قیمت اتریوم دائما در حال نوسان است، اگر قیمت آن کمی افت کند، سیستم همچنان پشتوانه‌ی کافی برای حفظ ارزش آن 100 دلار استیبل کوین شما را در اختیار دارد و قیمت استیبل کوین به زیر یک دلار سقوط نمی‌کند.

نقش قرارداد هوشمند Smart Contract در ثبات قیمت و امنیت تراکنش‌ها

شاید بپرسید چه کسی این وثیقه‌ها را تحویل می‌گیرد، آن‌ها را محاسبه می‌کند و استیبل کوین‌ها را به ما تحویل می‌دهد؟ همان‌طور که قبلا اشاره کردیم، قهرمان اصلی این داستان قرارداد هوشمند - Smart Contract (کدهای برنامه‌نویسی امن و خودکار در شبکه‌ی بلاک چین) است.

قراردادهای هوشمند نقش رئیس بانک، صندوق‌دار و حسابرس را به صورت همزمان و بدون نیاز به استراحت ایفا می‌کنند. این کدها وظایف بسیار مهمی برای حفظ ثبات قیمت و امنیت سرمایه‌ی کاربران دارند:

• صدور و سوزاندن سکه‌ها: زمانی که شما وثیقه‌ی خود (مثل اتریوم) را به قرارداد هوشمند می‌فرستید، این برنامه به طور خودکار استیبل کوین جدید را Mint (ضرب کردن یا تولید ارز دیجیتال جدید روی شبکه) می‌کند و به کیف پول شما می‌فرستد. زمانی هم که بخواهید وثیقه‌ی خود را پس بگیرید، استیبل کوین‌ها را به قرارداد هوشمند برمی‌گردانید تا آن‌ها را Burn (سوزاندن یا از بین بردن همیشگی توکن‌ها برای کاهش عرضه‌ی در گردش) کند و اتریوم‌های شما را آزاد کند.
• کنترل خودکار قیمت در بازار: قراردادهای هوشمند دائما قیمت استیبل کوین را در صرافی‌ها رصد می‌کنند. اگر تقاضا زیاد شود و قیمت بخواهد از یک دلار بالاتر برود، قرارداد هوشمند با ایجاد انگیزه‌های مالی، کاربران را تشویق می‌کند تا استیبل کوین‌های بیشتری تولید کنند (افزایش عرضه باعث کاهش قیمت می‌شود). اگر قیمت به زیر یک دلار برسد، بالعکس عمل می‌کند.
• مدیریت خطر و محافظت از سیستم: مهم‌ترین وظیفه‌ی قرارداد هوشمند، نظارت بر ارزش وثیقه‌هاست. اگر بازار ارزهای دیجیتال ناگهان سقوط کند و ارزش اتریوم‌هایی که شما به عنوان وثیقه گذاشته بودید به شدت کاهش یابد، قرارداد هوشمند برای جلوگیری از بی‌ارزش شدن سیستم، وارد عمل می‌شود. در این حالت فرآیند Liquidation (فروش خودکار وثیقه‌ی کاربر در بازار برای جبران خسارت و حفظ پشتوانه‌ی استیبل کوین‌ها) رخ می‌دهد تا سلامت کل شبکه حفظ شود.

به این ترتیب، شبکه‌ی استیبل کوین‌های غیرمتمرکز بدون دخالت هیچ انسانی و تنها با اتکا به قوانینی که از پیش در قراردادهای هوشمند نوشته شده‌اند، یک سیستم مالی شفاف، امن و پایدار را برای کاربران فراهم می‌کنند.

انواع استیبل کوین غیرمتمرکز کدامند؟

اکنون که با سازوکار کلی این ارزها آشنا شدیم، بهتر است بدانیم که همه‌ی استیبل کوین‌های غیرمتمرکز شبیه به هم ساخته نمی‌شوند. طراحان و برنامه‌نویسان دنیای بلاک چین، روش‌های مختلفی را برای ثابت نگه‌داشتن قیمت روی یک دلار ابداع کرده‌اند. به طور کلی، این ارزها به سه دسته‌ی اصلی تقسیم می‌شوند که هر کدام مزایا و روش کار مخصوص به خود را دارند.

استیبل کوین‌های با پشتوانه ارز دیجیتال Crypto-Collateralized

این دسته، قدیمی‌ترین و مطمئن‌ترین نوع استیبل کوین‌های غیرمتمرکز هستند. همان‌طور که در بخش قبل مثال زدیم، این سیستم دقیقا شبیه به گرفتن وام عمل می‌کند. در اینجا هیچ دلار فیزیکی وجود ندارد و پشتوانه‌ی اصلی، سایر ارزهای دیجیتال مانند اتریوم یا بیت کوین هستند.

اما یک چالش بزرگ وجود دارد: قیمت اتریوم دائما بالا و پایین می‌رود. پس چگونه می‌تواند پشتوانه‌ی یک ارز ثابت باشد؟ راه‌حل این مشکل در مفهومی به نام Over-collateralization (وثیقه‌گذاری بیش از حد: قرار دادن دارایی با ارزشی بسیار بیشتر از وام دریافتی برای پوشش دادن نوسانات و خطرات احتمالی) نهفته است.

روش کار به این صورت است:

• برای دریافت 100 دلار استیبل کوین، شما باید معادل 150 دلار (یا حتی بیشتر) از یک ارز دیجیتال دیگر را در شبکه‌ی قرارداد هوشمند قفل کنید.
• این حاشیه‌ی اطمینان باعث می‌شود که حتی اگر بازار افت کند و قیمت اتریوم پایین بیاید، همچنان پشتوانه‌ی کافی برای حفظ ارزش استیبل کوین‌های شما وجود داشته باشد.
• ارز دیجیتال دای DAI معروف‌ترین نمونه از این دسته است.

استیبل کوین‌های الگوریتمی Algorithmic

این نوع از استیبل کوین‌ها هیچ‌گونه پشتوانه‌ی فیزیکی یا حتی دیجیتالی ندارند! شاید تعجب کنید و بپرسید پس چگونه قیمت آن‌ها ثابت می‌ماند؟ پاسخ در استفاده از ریاضیات خالص و کدهای کامپیوتری است.

در این سیستم، یک الگوریتم هوشمند وظیفه‌ی کنترل Supply and Demand (عرضه و تقاضا: رابطه‌ی بین میزان موجودی یک کالا در بازار و میزان تمایل خریداران برای تهیه‌ی آن) را بر عهده دارد.

برای درک بهتر، یک دستگاه تنظیم دمای هوشمند را در خانه‌ی خود تصور کنید:

• اگر هوا خیلی گرم شود (قیمت استیبل کوین در بازار از 1 دلار بیشتر شود)، دستگاه کولر را روشن می‌کند. در دنیای رمزارز، الگوریتم به طور خودکار استیبل کوین‌های جدیدی Mint (تولید یا ضرب کردن سکه‌ی دیجیتال جدید روی شبکه) می‌کند و به بازار عرضه می‌کند. با افزایش موجودی، قیمت کاهش می‌یابد و به 1 دلار برمی‌گردد.
• اگر هوا خیلی سرد شود (قیمت به زیر 1 دلار برسد)، دستگاه بخاری را روشن می‌کند. در اینجا الگوریتم با ایجاد ترفندهای مالی، بخشی از استیبل کوین‌های موجود در بازار را جمع‌آوری کرده و آن‌ها را Burn (سوزاندن سکه: از بین بردن همیشگی ارزها برای کاهش موجودی و کمیاب کردن آن‌ها) می‌کند تا قیمت دوباره به 1 دلار افزایش پیدا کند.

استیبل کوین‌های هیبریدی یا ترکیبی Fractional-Algorithmic

طراحان متوجه شدند که دسته‌ی اول (وثیقه‌گذاری بیش از حد) نیاز به درگیر کردن سرمایه‌ی زیادی دارد و دسته‌ی دوم (الگوریتمی خالص) گاهی در برابر سقوط‌های شدید و ناگهانی بازار آسیب‌پذیر است. بنابراین، راه‌حل سوم یعنی مدل هیبریدی Fractional-Algorithmic (کسری-الگوریتمی: ترکیبی از پشتوانه‌ی واقعی و کدهای برنامه‌نویسی برای حفظ ثبات) متولد شد.

این دسته را مانند یک خودروی هیبریدی تصور کنید که برای حرکت روان‌تر و بهینه‌تر، هم از بنزین و هم از برق استفاده می‌کند.

در این روش ترکیبی:

• بخشی از ارزش استیبل کوین (مثلا 80 درصد) توسط وثیقه‌های واقعی از سایر ارزهای دیجیتال پشتیبانی می‌شود تا خیال کاربران راحت باشد و سیستم فرو نپاشد.
• بخش باقی‌مانده (مثلا 20 درصد) توسط الگوریتم‌ها و تنظیم هوشمندانه‌ی عرضه‌ی توکن‌ها مدیریت می‌شود تا سیستم کارایی بالاتری داشته باشد و نیاز به قفل کردن سرمایه‌ی بیش از حد را کاهش دهد.
• ارز دیجیتال فرکس FRAX یکی از موفق‌ترین نمونه‌های این نوآوری در دنیای رمزارزها محسوب می‌شود (خرید و فروش ارز فرکس).

مزایا و معایب استفاده از استیبل کوین‌های غیرمتمرکز

همان‌طور که در بخش‌های قبل دیدیم، این ارزهای دیجیتال نوآوری‌های فوق‌العاده‌ای برای رهایی از سیستم بانکی سنتی دارند، اما مانند هر تکنولوژی جدیدی، بی‌نقص نیستند. برای اینکه بتوانید با دیدی بازتر تصمیم‌گیری کنید، در جدول زیر به صورت خلاصه نگاهی به نقاط قوت و ضعف این سیستم می‌اندازیم:

مزایای استیبل کوین غیرمتمرکز	معایب استیبل کوین غیرمتمرکز
مقاومت در برابر سانسور: هیچ شرکت، دولت یا نهادی نمی‌تواند حساب شما را مسدود کرده یا دارایی‌هایتان را فریز کند.	پیچیدگی در درک سازوکار: درک روش کار و مدیریت وثیقه‌ها برای کاربران تازه‌کار کمی دشوار و زمان‌بر است.
شفافیت کامل: تمام تراکنش‌ها و میزان دقیق پشتوانه‌ی سیستم، در هر لحظه روی شبکه‌ی بلاک چین قابل مشاهده و بررسی است.	آسیب‌پذیری در کدهای برنامه‌نویسی: از آنجا که همه‌چیز توسط نرم‌افزار مدیریت می‌شود، وجود یک خطای کوچک در کدها می‌تواند خطرناک باشد.
حفظ حریم خصوصی: برای استفاده از این سیستم‌ها نیازی به ارائه‌ی مدارک هویتی یا گذراندن مراحل سختگیرانه‌ی ثبت‌نام بانکی ندارید.	خطر نوسانات بازار: وابستگی پشتوانه‌ی این ارزها به رمزارزهای پرنوسان (مانند اتریوم)، ثبات سیستم را در بحران‌ها تهدید می‌کند.

خطرات پیش رو چیست؟

با وجود تمام مزایای بی‌نظیری که در جدول بالا به آن‌ها اشاره کردیم، ورود به دنیای امور مالی غیرمتمرکز بدون ریسک نیست. در ادامه، سه مورد از مهم‌ترین خطراتی که به عنوان یک سرمایه‌گذار باید حتما با آن‌ها آشنا باشید را بررسی می‌کنیم.

ریسک هک شدن قراردادهای هوشمند

همان‌طور که پیش‌تر گفتیم، مغز متفکر این سیستم‌ها، قراردادهای هوشمند هستند. این قراردادها در واقع کدهای کامپیوتری پیچیده‌ای هستند که توسط انسان‌ها نوشته شده‌اند و بدیهی است که انسان ممکن است اشتباه کند!

اگر برنامه‌نویسان در زمان نوشتن این کدها یک خطای کوچک یا روزنه‌ی امنیتی به جا بگذارند، هکرها می‌توانند از طریق مفهومی به نام Exploit (سوءاستفاده از نقاط ضعف و باگ‌های پنهان در کدهای برنامه‌نویسی برای نفوذ به سیستم) به شبکه‌ی استیبل کوین دسترسی پیدا کرده و سرمایه‌ی قفل شده‌ی کاربران را به سرقت ببرند. این موضوع دقیقا شبیه به ساختن یک گاوصندوق دیجیتال و بسیار پیشرفته است که سازنده‌ی آن فراموش کرده یک سوراخ کوچک در پشت آن را مسدود کند.

خطر از دست رفتن پشتوانه در نوسانات شدید بازار

میدانیم که پشتوانه‌ی بسیاری از این استیبل کوین‌ها، ارزهای دیجیتال دیگری مانند اتریوم هستند. اما چه اتفاقی می‌افتد اگر بازار کریپتو سقوط کند و قیمت اتریوم در یک روز ناگهان 50 درصد کاهش یابد؟

در حالت عادی، سیستم طوری برنامه‌ریزی شده است که به طور خودکار وثیقه‌ها را می‌فروشد تا از ضرر جلوگیری کند. اما اگر ریزش بازار بسیار سریع و وحشتناک باشد، ممکن است شبکه فرصت کافی برای فروش به موقع وثیقه‌ها نداشته باشد یا خریداری در بازار پیدا نشود. در این حالت، رویدادی خطرناک به نام Under-collateralization (کسری وثیقه: شرایطی که در آن ارزش دارایی‌های پشتوانه‌ی سیستم، از ارزش استیبل کوین‌های چاپ شده در بازار کمتر می‌شود) رخ می‌دهد. با وقوع این اتفاق، اعتماد کاربران به سیستم از بین می‌رود و قیمت استیبل کوین که باید همیشه یک دلار باشد، افت می‌کند.

رویداد قوی سیاه Black Swan در بازار کریپتو به چه معناست؟

اصطلاح قوی سیاه در بازارهای مالی به اتفاقات بسیار نادر، غیرقابل پیش‌بینی و به شدت مخربی گفته می‌شود که هیچکس انتظار وقوع آن‌ها را ندارد، اما وقتی رخ می‌دهند، معادلات کل بازار را به هم می‌ریزند. دلیل این نام‌گذاری این است که در گذشته مردم اروپا فکر می‌کردند تمام قوها سفید هستند، تا اینکه با کشف یک قوی سیاه در استرالیا، تمام باورهای علمی آن‌ها دگرگون شد.

در دنیای استیبل کوین‌های غیرمتمرکز، رویداد قوی سیاه می‌تواند یک سقوط بی‌سابقه‌ی قیمت در کل بازار ارزهای دیجیتال یا یک حمله‌ی هماهنگ و عظیم باشد. معروف‌ترین و تلخ‌ترین مثال برای این رویداد، سقوط تاریخی پروژه‌ی ترا لونا و استیبل کوین الگوریتمی آن بود.

در این رویداد شوکه‌کننده، یک نقص در الگوریتم باعث شد سیستم وارد چرخه‌ای به نام Death Spiral (مارپیچ مرگ: چرخه‌ای معیوب و نابودگر که در آن کاهش قیمت یک ارز باعث ترس کاربران، فروش هیجانی بیشتر توکن‌ها و در نتیجه سقوط مجدد و نابودی کامل سیستم می‌شود) شود. در این رویداد، میلیاردها دلار سرمایه‌ی کاربران در عرض چند روز از بین رفت. این اتفاق تلخ به ما یادآوری می‌کند که حتی هوشمندترین فرمول‌های ریاضی و الگوریتم‌ها نیز در برابر ترس و وحشت دسته‌جمعی انسان‌ها و اتفاقات غیرمنتظره، کاملا ایمن نیستند.

معرفی بهترین و محبوب‌ترین استیبل کوین‌های غیرمتمرکز

اکنون که با انواع و سازوکار این ارزهای شگفت‌انگیز آشنا شدیم، زمان آن رسیده است که با بازیگران اصلی این حوزه در دنیای رمزارزها آشنا شویم. پروژه‌های متعددی در این زمینه فعالیت می‌کنند، اما سه مورد از آن‌ها به دلیل نوآوری، امنیت و محبوبیت، جایگاه ویژه‌ای در بازار دارند.

دای DAI: پادشاه استیبل کوین‌های غیرمتمرکز با پشتوانه رمزارزی

ارز دیجیتال دای بدون شک شناخته‌شده‌ترین و قابل‌اعتمادترین استیبل کوین غیرمتمرکز در بازار است. این توکن توسط پروژه‌ای به نام میکر دائو MakerDAO (یک سازمان مستقل و غیرمتمرکز که بدون مدیرعامل و تنها توسط کدهای برنامه‌نویسی اداره می‌شود) ایجاد شده است.

دای از همان روش وثیقه‌گذاری بیش از حد که در بخش‌های قبل توضیح دادیم استفاده می‌کند. برای تولید دای، کاربران باید با خرید اتریوم این ارز را در صندوق‌های هوشمند این شبکه قفل کنند. یکی از دلایل اصلی محبوبیت دای، مقاومت بسیار بالای آن در طول سال‌ها است؛ این ارز توانسته است حتی در بدترین روزهای سقوط بازار ارزهای دیجیتال، ارزش یک دلاری خود را با قدرت حفظ کند و به پناهگاهی امن برای سرمایه‌ی کاربران تبدیل شود.

فرکس FRAX: نوآوری در ترکیب وثیقه و الگوریتم

اگر دای را نماد امنیت سنتی در دنیای غیرمتمرکزها بدانیم، فرکس نماد نوآوری و بهره‌وری است. فرکس اولین استیبل کوین هیبریدی یا ترکیبی است که با موفقیت توانست سیستم وثیقه‌گذاری را با کدهای الگوریتمی ترکیب کند.

تیم توسعه‌دهنده‌ی فرکس متوجه شدند که قفل کردن سرمایه‌ی زیاد برای تولید یک استیبل کوین، کارایی سیستم را کاهش می‌دهد. بنابراین، آن‌ها مدلی را طراحی کردند که در آن، بخشی از ارزش فرکس توسط استیبل کوین‌های معتبر دیگر به عنوان وثیقه و بخش دیگر توسط توکن اختصاصی همین شبکه به نام FXS و از طریق کنترل خودکار عرضه و تقاضا حفظ می‌شود. این طراحی هوشمندانه باعث شده است تا شبکه‌ی فرکس بتواند در مواقع بحرانی، با سرعت و انعطاف بیشتری نسبت به رقبا عمل کند.

یو اس دی ای USDe: نسل جدید استیبل کوین‌های غیرمتمرکز با بازدهی شبکه

یو اس دی ای که توسط پروتکل اتنا Ethena به بازار معرفی شده، نماینده‌ی نسل جدیدی از دارایی‌های باثبات است. این پروژه یک ایده‌ی بسیار جذاب برای سرمایه‌گذاران دارد: چه می‌شد اگر استیبل کوینی داشتیم که نه تنها ارزش پول ما را حفظ می‌کرد، بلکه به صورت خودکار به ما سود هم می‌داد؟

این ارز برای ثابت نگه‌داشتن قیمت خود به جای تکیه بر وثیقه‌های سنتی، از یک استراتژی پیچیده‌ی مالی به نام پوشش ریسک دلتا Delta Hedging (تکنیکی در بازارهای مالی برای خنثی کردن خطرات ناشی از نوسان قیمت دارایی‌ها با باز کردن معاملات معکوس) استفاده می‌کند. شبکه‌ی اتنا با استفاده از این روش، سود حاصل از معاملات را جمع‌آوری کرده و آن را در قالب بازدهی Yield (سود مستمر و مشخصی که از یک سرمایه‌گذاری به دست می‌آید) به کاربرانی که USDe را نگهداری می‌کنند، پرداخت می‌کند.

بررسی دلایل تسلط نداشتن این ارزها نسبت به رقبای متمرکزی مثل تتر و USDC

با وجود تمام این مزایا و نوآوری‌های جذاب، وقتی به جدول بزرگترین ارزهای بازار نگاه می‌کنیم، می‌بینیم که استیبل کوین‌های متمرکزی مانند تتر و یو اس دی کوین USDC همچنان با فاصله‌ی بسیار زیادی بازار را در کنترل خود دارند. اما چرا استیبل کوین‌های غیرمتمرکز هنوز نتوانسته‌اند جایگزین این غول‌های متمرکز شوند؟ این مسئله چند دلیل کلیدی دارد:

• نقدینگی و پذیرش گسترده: تتر در دنیای رمزارزها شبیه به دلار کاغذی در دنیای واقعی است. تقریبا تمام صرافی‌های جهان تتر را می‌پذیرند و حجم معاملات آن بی‌نظیر است. این نقدینگی Liquidity (سرعت و راحتی تبدیل کردن یک دارایی به پول نقد یا دارایی دیگر بدون تاثیر منفی روی قیمت آن) باعث می‌شود معامله‌گران ترجیح دهند از تتر استفاده کنند.
• سادگی در درک و استفاده: برای یک کاربر مبتدی، درک اینکه یک شرکت معادل تترهای چاپ شده، دلار واقعی در حساب بانکی دارد بسیار ساده‌تر از درک مفاهیمی مانند وثیقه‌گذاری، قراردادهای هوشمند و الگوریتم‌های تنظیم‌کننده‌ی قیمت است.
• بهره‌وری پایین سرمایه: در سیستم‌هایی مانند دای، شما باید سرمایه‌ی بیشتری نسبت به پولی که دریافت می‌کنید، قفل کنید. برای بسیاری از معامله‌گران، قفل کردن 150 دلار برای دریافت 100 دلار استیبل کوین، از نظر اقتصادی توجیهی ندارد و کارایی سرمایه‌ی آن‌ها را به شدت کاهش می‌دهد.
• قدمت و اعتماد نهادها: پروژه‌هایی مانند تتر سال‌ها زودتر از رقبای غیرمتمرکز خود وارد بازار شدند. این حضور زودهنگام به آن‌ها کمک کرد تا زیرساخت‌های قدرتمندی بسازند و اعتماد شرکت‌های بزرگ سرمایه‌گذاری را جلب کنند؛ اعتمادی که رقابت با آن برای پروژه‌های جدیدتر بسیار دشوار است.

شروع کار با استیبل کوین‌های غیرمتمرکز برای مبتدیان

ورود به دنیای جدید رمزارزها همیشه کمی ترسناک به نظر می‌رسد، اما جای هیچ نگرانی نیست. حالا که با مزایای فوق‌العاده‌ی استیبل کوین‌های غیرمتمرکز آشنا شده‌اید، برداشتن قدم‌های اول بسیار ساده‌تر از چیزی است که تصور می‌کنید. برای شروع این مسیر، شما تنها به دو ابزار اصلی نیاز دارید: یک گاوصندوق امن دیجیتال برای نگهداری دارایی‌ها و یک پلتفرم معتبر برای خرید آن‌ها.

بهترین کیف پول‌ها برای نگهداری امن

برای نگهداری استیبل کوین‌هایی مانند دای یا فرکس، بهترین انتخاب استفاده از کیف پول‌های غیرحضانتی Non-custodial Wallet (کیف پول‌هایی که کلیدهای خصوصی و کنترل کامل دارایی‌ها را فقط در اختیار خود شما قرار می‌دهند و هیچ شرکت یا بانکی به آن‌ها دسترسی ندارد) است. این کیف پول‌ها دقیقا مانند یک گاوصندوق شخصی و نفوذناپذیر در خانه‌ی شما عمل می‌کنند.

در ادامه چند مورد از بهترین و کاربردی‌ترین گزینه‌ها برای شروع را معرفی می‌کنیم:

• تراست ولت Trust Wallet: این کیف پول موبایلی به دلیل رابط کاربری بسیار ساده و روان، یکی از بهترین انتخاب‌ها برای افراد تازه‌کار است. شما می‌توانید به راحتی انواع استیبل کوین‌های غیرمتمرکز را در آن ذخیره کرده و حتی از امکانات کسب درآمد غیرفعال آن استفاده کنید.
• متامسک MetaMask: اگر دوست دارید کمی حرفه‌ای‌تر عمل کنید و به طور مستقیم با شبکه‌ها و قراردادهای هوشمند ارتباط برقرار کنید، متامسک که به صورت افزونه روی مرورگر اینترنت شما نصب می‌شود، گزینه‌ی بسیار قدرتمند و محبوبی است.
• پلتفرم کیف پول من: برای کاربرانی که به دنبال یک محیط یکپارچه، بومی و کاملا فارسی هستند تا هم دارایی‌های خود را با امنیت بالا نگهداری کنند و هم دغدغه‌ی تحریم‌های بین‌المللی را نداشته باشند، این پلتفرم ایرانی یک بستر بسیار مناسب و کاربر پسند را فراهم کرده است.

از کدام صرافی‌ها می‌توانیم استیبل کوین غیرمتمرکز بخریم؟

برای تهیه‌ی این ارزها، شما دو مسیر کلی پیش روی خود دارید که می‌توانید بر اساس سطح راحتی و تجربه‌ی خود یکی را انتخاب کنید:

مسیر اول: خرید ریالی از صرافی‌های ایرانی (سریع‌ترین و آسان‌ترین روش)

راحت‌ترین راه برای یک کاربر مبتدی، استفاده از پلتفرم‌های داخلی است. شما می‌توانید با استفاده از کارت بانکی خود، به صورت مستقیم در پلتفرم‌های معتبری مانند صرافی کیف پول من ثبت‌نام کرده و با پرداخت ریال، استیبل کوین‌های غیرمتمرکز مانند دای DAI را خریداری کنید. این روش دردسرهای تبدیل ارز و پرداخت کارمزدهای شبکه‌ای را برای شما به حداقل می‌رساند.

مسیر دوم: استفاده از صرافی‌های غیرمتمرکز DEX (روش حرفه‌ای‌تر برای حفظ حریم خصوصی)

صرافی غیرمتمرکز DEX (پلتفرم‌های معاملاتی روی بلاک چین که هیچ مدیر، دفتر مرکزی یا فرآیند احراز هویتی ندارند و به شما اجازه می‌دهند ارزهای خود را مستقیما از داخل کیف پولتان معامله کنید) مسیر دوم شماست.

برای استفاده از این روش، ابتدا باید مقداری تتر یا اتریوم از یک صرافی ایرانی بخرید و به کیف پول شخصی خود (مثلا تراست ولت) منتقل کنید. سپس کیف پول خود را به پلتفرم‌های غیرمتمرکزی مانند یونی سواپ Uniswap متصل کرده و ارزهای خود را به راحتی به استیبل کوین دلخواهتان تبدیل Swap (فرآیند تبدیل مستقیم و سریع یک رمزارز به رمزارز دیگر) کنید. این روش به شما کمک می‌کند تا بدون نیاز به ارائه‌ی اطلاعات شخصی، استقلال مالی کاملی را تجربه کنید.

منابع:

Coingecko

Coinmetro

Crypto