سایت EVM.Storage چیست؟ معرفی پلتفرم بررسی قرارداد هوشمند در شبکه‌های سازگار با EVM

قراردادهای هوشمند، برنامه‌های خودکاری در اکوسیستم بلاکچین هستند که تمام داده‌ها و منطق اجرایی یک پروژه را درون خود ذخیره و مدیریت می‌کنند. با این وجود، نحوه دقیق نشستن این داده‌ها در حافظه ماشین مجازی اتریوم (EVM)، شبیه به یک جعبه سیاه است که مرورگرهای معمولی تمایلی به باز کردن آن ندارند. فرض کنید در حال بررسی یک پروژه جدید یا تحلیل یک قرارداد هوشمند هستید؛ موجودی کل و تاریخچه تراکنش‌ها را به راحتی در اتراسکن می‌بینید، اما وقتی می‌خواهید بدانید متغیرهای حیاتی قرارداد، حق دسترسی‌ها یا تنظیمات داخلی در این لحظه دقیقا چه وضعیتی دارند، با دیواری از کدهای ناخوانا روبه‌رو می‌شوید. در این شرایط، اطلاعات سطح بالای شبکه دیگر پاسخگوی نیاز شما برای درک عمیق‌تر پروژه نیست و دسترسی به مقادیر واقعی متغیرها به یک چالش فنی خسته‌کننده تبدیل می‌شود.

در این مقاله، ساختار ذخیره‌سازی داده‌ها در ماشین مجازی اتریوم را بررسی می‌کنیم و به معرفی پلتفرم evm.storage می‌پردازیم؛ ابزاری قدرتمند که این جعبه سیاه را باز می‌کند تا بدون نیاز به دانش پیچیده برنامه‌نویسی، متغیرهای درون قراردادها را به شفاف‌ترین شکل ممکن رهگیری و تحلیل کنید.

مفهوم حافظه یا Storage در ماشین مجازی اتریوم

وقتی درباره‌ی شبکه‌ی اتریوم صحبت می‌کنیم، در واقع با یک سیستم پردازشی جهانی و قدرتمند روبه‌رو هستیم که به آن ماشین مجازی اتریوم (محیطی نرم‌افزاری که تمام کدهای شبکه‌ی اتریوم در آن اجرا می‌شوند) می‌گویند. درست مانند کامپیوتر شخصی شما که برای ذخیره‌ی عکس‌ها و فایل‌های مهم به هارد دیسک نیاز دارد، این کامپیوتر جهانی هم برای نگهداری اطلاعات به یک فضای ذخیره‌سازی مطمئن نیاز دارد.

در دنیای رمزارزها، به این فضای پایدار و ماندگار Storage یا حافظه‌ی دائمی می‌گویند. این حافظه وظیفه دارد تمام سوابق، موجودی‌ها و اطلاعات حیاتی را برای همیشه در دل بلاکچین ثبت کند تا هیچ‌کس نتواند آن‌ها را تغییر داده یا پاک کند.

قراردادهای هوشمند چگونه داده‌ها را ذخیره می‌کنند؟

قرارداد هوشمند (کدهای برنامه‌نویسی شده‌ای که بدون نیاز به واسطه و به صورت خودکار شرایط یک توافق را اجرا می‌کنند) برای ذخیره‌ی اطلاعات خود از یک سیستم بسیار منظم استفاده می‌کند. برای درک بهتر این سیستم، حافظه‌ی ماشین مجازی اتریوم را مانند یک کمد بایگانی بی‌نهایت بزرگ تصور کنید.

این کمد بایگانی دارای کشوهای متعددی است که در زبان فنی به هر کدام از آن‌ها اسلات (جایگاه‌های شماره‌گذاری شده برای نگهداری بخش‌های کوچکی از داده‌ها) می‌گویند. ماشین مجازی اتریوم به هر قرارداد هوشمند تعداد بسیار زیادی از این کشوها را اختصاص می‌دهد.

روند ذخیره‌ی داده‌ها به این شکل است:

• تخصیص فضا: وقتی توسعه‌دهندگان یک پروژه‌ی جدید می‌سازند، اطلاعات مهمی مانند نام پروژه، تعداد کل سکه‌ها و موجودی کیف پول افراد، هر کدام در یکی از این کشوها یا اسلات‌ها قرار می‌گیرند.
• نظم و ظرفیت: هر کشو ظرفیت مشخص و محدودی دارد و داده‌ها باید با نظم خاصی در آن‌ها چیده شوند. این ساختار منظم باعث می‌شود تا شبکه‌ی بلاکچین بتواند در صورت نیاز، به سرعت داده‌ی مورد نظر را پیدا کرده و بخواند.

تفاوت ذخیره‌سازی دائمی Storage با حافظه موقت Memory در شبکه اتریوم

حالا که با مفهوم ذخیره‌سازی آشنا شدیم، باید بدانیم که در شبکه‌ی اتریوم همه‌چیز برای همیشه ذخیره نمی‌شود. در واقع، توسعه‌دهندگان با دو نوع حافظه‌ی کاملا متفاوت سروکار دارند که شناخت تفاوت آن‌ها برای درک نحوه‌ی کار شبکه‌ی بلاکچین بسیار مهم است:

• حافظه‌ی استوریج (Storage): این بخش دقیقا نقش همان هارد دیسک را بازی می‌کند. اطلاعاتی که در اینجا ثبت می‌شوند، دائمی هستند و برای همیشه روی بلاکچین باقی می‌مانند. از آنجایی که ثبت دائمی اطلاعات در تمام کامپیوترهای شبکه‌ی اتریوم در سراسر جهان کار سنگینی است، استفاده از این حافظه نیازمند پرداخت گس (کارمزدی که کاربران برای انجام تراکنش‌ها و پردازش کدها به شبکه‌ی بلاکچین پرداخت می‌کنند) بالایی است. اطلاعات مهمی مثل موجودی حساب شما الزاما در این بخش ذخیره می‌شود.
• حافظه‌ی مموری (Memory): این بخش را می‌توانید شبیه به رم (RAM) کامپیوتر خود در نظر بگیرید. زمانی که قرارداد هوشمند در حال انجام یک محاسبه‌ی موقت است، داده‌ها را در این حافظه‌ی موقتی نگه می‌دارد. به محض اینکه کار قرارداد تمام شود، این اطلاعات کاملا پاک از بین می‌روند. به همین دلیل، استفاده از مموری بسیار ارزان‌تر است و کارمزد ناچیزی مصرف می‌کند.

به زبان ساده‌تر، شبکه‌ی اتریوم برای اطلاعاتی که باید در تاریخ ثبت شوند از استوریج، و برای چک‌نویس‌ها و محاسبات لحظه‌ای خود از مموری استفاده می‌کند. این طراحی هوشمندانه کمک می‌کند تا شبکه‌ی بلاکچین بیش از حد سنگین و گران نشود.

سایت EVM.Storage چیست و چه هدفی را دنبال می‌کند؟

وب‌سایت evm.storage یک ابزار آنلاین و بسیار کاربردی است که به ما اجازه می‌دهد درون قراردادهای هوشمند را با دقت بررسی کنیم. اگر ماشین مجازی اتریوم را شبیه به یک ساختمان بزرگ و پیچیده در نظر بگیریم، این سایت مانند یک دستگاه اشعه‌ی ایکس عمل می‌کند که به کمک آن می‌توانید دقیقا ببینید داخل دیوارها و کمدهای این ساختمان چه خبر است. هدف اصلی این پلتفرم، شفاف‌سازی و قابل‌فهم کردن اطلاعاتی است که در حالت عادی برای کاربران معمولی و حتی بسیاری از برنامه‌نویس‌ها ناخوانا و مبهم هستند.

چالش‌های خواندن داده‌های بلاکچین و انگیزه پیدایش این پلتفرم

شاید با خودتان فکر کنید که وقتی بلاکچین (یک دفتر کل توزیع‌شده و عمومی که اطلاعات را به صورت شفاف برای همه ثبت می‌کند) شفاف است، پس خواندن داده‌های آن نباید کار سختی باشد. اما واقعیت کمی پیچیده‌تر از این حرف‌هاست.

داده‌هایی که در حافظه‌ی قراردادهای هوشمند ذخیره می‌شوند، به زبان انسان نوشته نشده‌اند. این اطلاعات معمولا به صورت کدهای هگزادسیمال (سیستم عددی بر پایه‌ی ۱۶ که فقط از اعداد و حروف انگلیسی تشکیل شده و بیشتر برای ارتباط با ماشین‌ها کاربرد دارد) ذخیره می‌شوند. برای درک بهتر این موضوع، فرض کنید یک کتاب بسیار مهم در دست دارید که تمام صفحات آن با کدهای رمزنگاری‌شده نوشته شده است. چالش‌های اصلی خواندن این داده‌ها عبارتند از:

• ناخوانا بودن داده‌های خام: اطلاعات ذخیره‌شده به شکل رشته‌های طولانی و بی‌معنی از حروف و اعداد هستند که با چشم انسان قابل تشخیص و خواندن نیستند.
• پیدا کردن جایگاه دقیق داده‌ها: حتی اگر بتوانید این کدها را ترجمه کنید، پیدا کردن اینکه فلان متغیر دقیقا در کدام کشو از حافظه قرار گرفته است، شبیه پیدا کردن یک سوزن در انبار کاه خواهد بود.

انگیزه‌ی اصلی پیدایش سایت evm.storage، حل کردن دقیقا همین مشکلات بود. این پلتفرم ساخته شد تا مانند یک مترجم حرفه‌ای، کدهای پیچیده و خام ماشین را بگیرد و آن‌ها را به اطلاعاتی خوانا، دسته‌بندی‌شده و قابل درک برای تحلیلگران و علاقه‌مندان تبدیل کند.

تفاوت اصلی evm.storage با مرورگرهای بلاکچینی مانند Etherscan

احتمالا تا به حال نام اتراسکن (Etherscan: یک مرورگر اینترنتی محبوب برای جستجو و پیگیری تراکنش‌ها، آدرس‌ها و قراردادها در شبکه‌ی اتریوم) را شنیده‌اید. بسیاری از کاربران تازه‌کار می‌پرسند وقتی ابزارهای قدرتمندی مانند اتراسکن وجود دارند، چه نیازی به پلتفرم جدیدی داریم؟

برای پاسخ به این سوال، شبکه‌ی اتریوم را مانند یک بانک بزرگ تصور کنید:

• کارکرد اتراسکن: این مرورگر شبیه به رسیدهای بانکی و دستگاه نوبت‌دهی است. با استفاده از آن می‌توانید ببینید چه کسی، در چه تاریخی و چه مقدار پول به حساب شخص دیگری واریز کرده است. اتراسکن نگاهی کلی به رویدادهای بیرونی و تراکنش‌های انجام‌شده دارد.
• کارکرد سایت storage: اما این ابزار جدید شبیه این است که شما کلید گاوصندوق اصلی بانک را در دست داشته باشید. این پلتفرم به شما نشان می‌دهد که دارایی‌ها و داده‌ها دقیقا در کدام صندوقچه‌ها چیده شده‌اند، تنظیمات داخلی هر قرارداد چگونه است و هر متغیر پایه‌ای در کجای حافظه‌ی دائمی قرار دارد.

به طور خلاصه، مرورگرهای بلاکچینی برای پیگیری تاریخچه‌ی تراکنش‌ها و وضعیت ظاهری شبکه‌ی رمزارزها عالی هستند، اما اگر بخواهید به قلب تپنده‌ی یک قرارداد هوشمند نفوذ کنید و ببینید داده‌ها دقیقا چگونه در حافظه‌ی آن جانمایی شده‌اند، سایت evm.storage ابزار تخصصی و بی‌رقیب شما خواهد بود.

بررسی مهم‌ترین ویژگی‌ها و کاربردهای وب‌سایت evm.storage

حالا که با مفهوم حافظه و هدف اصلی این ابزار آشنا شدیم، وقت آن است که ببینیم این پلتفرم دقیقا چه امکاناتی را در اختیار ما قرار می‌دهد. سایت evm.storage مانند یک جعبه‌ابزار همه‌کاره برای بررسی کدهای پیچیده‌ی بلاکچین است که کارهای سخت را برای ما ساده می‌کند.

دسترسی سریع و شفاف به وضعیت متغیرهای قرارداد هوشمند

متغیر (Variable: یک ظرف یا جایگاه در برنامه‌نویسی که اطلاعات قابل تغییر در آن نگهداری می‌شود) یکی از مهم‌ترین بخش‌های هر قرارداد هوشمند است. این متغیرها می‌توانند شامل اطلاعات حیاتی و مهمی مثل سقف عرضه‌ی یک توکن، نرخ کارمزدها یا لیست آدرس‌های مسدودشده باشند.

با استفاده از این سایت، شما به جای غرق شدن در کدهای طولانی و ناخوانا، مستقیما می‌بینید که در هر لحظه، درون این ظرف‌ها چه عددی یا چه اطلاعاتی قرار دارد. این دسترسی شفاف و مستقیم به ما کمک می‌کند تا سازوکار درونی پروژه‌ی رمزارزی را خیلی سریع‌تر درک کنیم و بدانیم که در پشت پرده دقیقا چه می‌گذرد.

رهگیری دقیق تغییرات داده‌ها در شبکه‌های سازگار با EVM

شبکه‌های سازگار با ماشین مجازی اتریوم (EVM-compatible: شبکه‌هایی مثل پالیگان یا بی‌ان‌بی چین که از همان زبان و ساختار پایه‌ای اتریوم استفاده می‌کنند اما معمولا سریع‌تر و ارزان‌تر هستند) بخش بزرگی از دنیای رمزارزها را تشکیل می‌دهند. ویژگی بسیار جذاب سایت evm.storage این است که فقط محدود به شبکه‌ی اصلی اتریوم نیست.

شما می‌توانید تغییرات داده‌ها را در چندین شبکه‌ی مختلف با دقت بالا پیگیری کنید. به عنوان مثال، می‌توانید بررسی کنید که اطلاعات یک قرارداد خاص روی شبکه‌ی پالیگان چگونه در طول زمان تغییر کرده است، بدون اینکه نیازی به نصب نرم‌افزارها یا ابزارهای جداگانه‌ی دیگری داشته باشید. این یکپارچگی باعث صرفه‌جویی زیادی در زمان می‌شود.

پلتفرم evm.storage برای چه کسانی طراحی شده است؟

شاید در نگاه اول تصور کنید که چنین ابزار تخصصی فقط برای نوابغ کامپیوتر ساخته شده است، اما این پلتفرم با رابط کاربری مناسب خود برای طیف وسیعی از افراد کاربرد دارد:

• توسعه‌دهندگان وب ۳ (Web3 Developers): این گروه می‌توانند برای پیدا کردن خطاهای احتمالی در کدهای خود و بررسی نحوه‌ی نشستن داده‌ها در حافظه‌ی دائمی از این ابزار استفاده کنند تا مطمئن شوند قرارداد هوشمندشان بی‌نقص کار می‌کند.
• تحلیلگران داده‌های درون‌زنجیره‌ای (On-Chain Analysts): تحلیلگران می‌توانند با دیدن تغییرات متغیرهای حساس یک پروژه، به اطلاعات دست اولی برسند که در مرورگرهای معمولی دیده نمی‌شود و از این طریق، سلامت و امنیت یک پروژه را بهتر ارزیابی کنند.
• علاقه‌مندان و کاربران کنجکاو: حتی اگر برنامه‌نویس نباشید، این سایت محیطی فراهم کرده است تا بتوانید به صورت بصری و ساده، طرز کار پروژه‌های دنیای رمزارز را لمس کنید و سواد فنی خود را یک پله ارتقا دهید.

نحوه استفاده از سایت EVM.Storage

اکنون که می‌دانیم این ابزار چیست و چه کاربردی دارد، وقت آن رسیده است که آستین‌ها را بالا بزنیم و به صورت عملی با آن کار کنیم. کار با این سایت بسیار ساده‌تر از چیزی است که به نظر می‌رسد و برای شروع، نیازی به مهارت‌های پیچیده‌ی برنامه‌نویسی ندارید.

نحوه جستجوی آدرس قرارداد هوشمند یا هش تراکنش

برای شروع کار، شما باید به سایت آدرس دقیقی بدهید تا بداند کدام بخش از دنیای پهناور بلاکچین را باید برای شما کالبدشکافی کند. برای رسیدن به این هدف، شما به یکی از دو مورد زیر نیاز دارید:

• استفاده از آدرس قرارداد هوشمند: (Smart Contract Address: شناسه‌ی یکتا و اختصاصی یک برنامه‌ی غیرمتمرکز که دقیقا شبیه به شماره حساب بانکی عمل می‌کند و برای یافتن یک پروژه‌ی خاص در شبکه‌ی بلاکچین استفاده می‌شود) اگر می‌خواهید وضعیت کلی و تنظیمات یک پروژه را بررسی کنید، باید این آدرس را کپی کرده و در سایت وارد کنید.
• استفاده از هش تراکنش: (Transaction Hash: یک کد طولانی متشکل از حروف و اعداد که به عنوان رسید دیجیتالی و قطعی برای پیگیری وضعیت انجام یک تراکنش صادر می‌شود) اگر می‌خواهید بدانید در یک تراکنش خاص دقیقا چه تغییراتی در حافظه‌ی قرارداد ایجاد شده است، باید این رسید دیجیتالی را جستجو کنید.

کافی است وارد صفحه‌ی اصلی سایت شوید، آدرس یا هش مورد نظر را در نوار جستجوی وسط صفحه قرار دهید، شبکه‌ی بلاکچین مرتبط با آن را انتخاب کنید و دکمه‌ی جستجو را بزنید.

آشنایی با داشبورد و رابط کاربری پلتفرم

پس از جستجوی آدرس، بلافاصله وارد داشبورد (Dashboard: صفحه‌ی کنترل اصلی سایت که اطلاعات و ابزارهای مختلف را به صورت منظم و دسته‌بندی‌شده به کاربر نمایش می‌دهد) می‌شوید. رابط کاربری این سایت به عمد بسیار ساده و تمیز طراحی شده است تا شما را سردرگم نکند. در این صفحه‌ی جدید، چند بخش کلیدی وجود دارد که باید با آن‌ها آشنا شوید:

• بخش شبکه‌ی بلاکچین (Network): در این قسمت مشخص می‌شود که قرارداد مورد نظر روی کدام شبکه (مانند اتریوم، پالیگان یا آربیتروم) قرار دارد.
• ستون اسلات‌ها (Storage Slots): در این بخش، تمام کشوهای حاوی اطلاعات که پیش‌تر درباره‌ی آن‌ها صحبت کردیم، به ترتیب شماره (از صفر به بالا) در یک ستون ردیف شده‌اند.
• ستون مقادیر متغیرها (Values): این قسمت جذاب‌ترین و مهم‌ترین بخش سایت است؛ جایی که کدهای پیچیده‌ی ماشینی و خام، رمزگشایی شده و به اطلاعاتی تبدیل می‌شوند که برای ما قابل دیدن و درک کردن هستند.

نحوه خواندن مقادیر ذخیره‌شده و تحلیل وضعیت فعلی قرارداد

وقتی به ستون مقادیر نگاه می‌کنید، سایت evm.storage مانند یک مترجم دلسوز و حرفه‌ای عمل می‌کند. اطلاعاتی که در قراردادها ذخیره می‌شوند انواع مختلفی دارند و هنر این سایت، نمایش هر داده به درست‌ترین و خواناترین شکل ممکن است.

اجازه دهید با چند مثال ساده این روند را بررسی کنیم:

• اگر یک کشو در حافظه مربوط به موجودی کاربران یا سقف عرضه‌ی توکن باشد، سایت آن را به صورت یک عدد خوانا و معمولی به شما نشان می‌دهد.
• اگر محتوای کشو یک آدرس کیف پول باشد (مثلا آدرس مدیر اصلی قرارداد)، سایت آن را با همان فرمت آشنای آدرس‌های دنیای رمزارز نمایش می‌دهد.
• همچنین گاهی با متغیرهای نوع بولیین (Boolean: یک نوع داده‌ی بسیار ساده در دنیای کامپیوتر که فقط دو حالت درست یا غلط، و یا روشن و خاموش دارد) روبه‌رو می‌شوید. توسعه‌دهندگان معمولا از این متغیرها برای نشان دادن فعال یا غیرفعال بودن یک ویژگی خاص در قرارداد استفاده می‌کنند.

با بررسی دقیق این مقادیر ترجمه‌شده، شما می‌توانید به راحتی وضعیت فعلی قرارداد را تحلیل کنید. مثلا با نگاه کردن به این متغیرها می‌توانید متوجه شوید که آیا سازنده‌ی پروژه امکان مسدود کردن دارایی کاربران را در کدهای خود فعال نگه داشته است یا خیر. این سطح از شفافیت به شما کمک می‌کند تا به جای اعتماد کورکورانه، با دیدی بازتر و منطقی‌تر پروژه‌های مختلف را ارزیابی کنید.

آینده ابزارهای تحلیل داده در اکوسیستم بلاکچین و نقش آن‌ها در توسعه Web3

با گسترش روزافزون دنیای رمزارزها، ما در حال حرکت به سمت وب ۳ (Web3: نسل جدید و غیرمتمرکز اینترنت که در آن کنترل اطلاعات و دارایی‌ها به جای شرکت‌های بزرگ، در دست خود کاربران است) هستیم. اما برای اینکه این اینترنت جدید بتواند به وعده‌های جذاب خود عمل کند، به یک عنصر حیاتی نیاز دارد: شفافیت کامل و قابل فهم.

ابزارهایی مانند پلتفرم evm.storage تنها یک شروع هیجان‌انگیز برای این مسیر هستند. تا پیش از این، خواندن و درک اطلاعات درونی اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز (DApps: برنامه‌هایی که روی بلاکچین اجرا می‌شوند و هیچ سرور مرکزی یا مدیر واحدی برای کنترل ندارند) فقط در انحصار گروه کوچکی از برنامه‌نویسان حرفه‌ای بود. اما آینده‌ی این فضا به سمتی می‌رود که هر کاربری بتواند با چند کلیک ساده، به عمق کدهای یک پروژه نفوذ کند و از سلامت آن مطمئن شود.

رشد و تکامل ابزارهای تحلیل داده، نقش بسیار مهمی در شکل‌گیری آینده‌ی بلاکچین خواهد داشت که در ادامه به چند مورد از مهم‌ترین آن‌ها اشاره می‌کنیم:

• افزایش امنیت و جلوگیری از کلاهبرداری: با در دسترس بودن ابزارهای خوانا و ساده، کاربران مجبور نیستند فقط به وعده‌های تبلیغاتی یک پروژه اعتماد کنند. آن‌ها می‌توانند به صورت شخصی یا با کمک جامعه‌ی کاربری، تنظیمات حساس قراردادها را بررسی کنند و قبل از به خطر افتادن سرمایه‌ی خود، متغیرهای مشکوک را تشخیص دهند.
• تغییر فرهنگ سرمایه‌گذاری: آینده‌ی فعالیت در بازار کریپتو از شایعات و اخبار زرد، به سمت تحلیل بنیادین (Fundamental Analysis: ارزیابی ارزش و اعتبار واقعی یک پروژه بر اساس کاربرد، تکنولوژی تیم سازنده و داده‌های واقعی آن) حرکت می‌کند. ابزارهای پیشرفته‌ی تحلیل بلاکچین به افراد کمک می‌کنند تا به جای حدس و گمان، بر اساس واقعیت‌های ثبت‌شده تصمیم بگیرند.
• ساده‌سازی فرآیند ممیزی: در آینده، فرآیند ممیزی قرارداد هوشمند (Smart Contract Audit: بررسی دقیق و موشکافانه‌ی کدهای یک پروژه توسط متخصصان برای پیدا کردن نقص‌های امنیتی و باگ‌ها) از یک کار به شدت انحصاری، به امری شفاف‌تر تبدیل می‌شود که حتی افراد نیمه‌حرفه‌ای هم می‌توانند بخش‌هایی از آن را با همین ابزارهای بصری و رابط‌های کاربری ساده ارزیابی کنند.

به طور خلاصه، ابزارهای تحلیل داده در حال تبدیل کردن کدهای تاریک و پیچیده‌ی بلاکچین به یک پنجره‌ی شفاف هستند. هرچه این ابزارها قدرتمندتر و ساده‌تر شوند، مسیر ورود افراد جدید به دنیای وب ۳ امن‌تر و هموارتر خواهد شد و ما شاهد اکوسیستمی خواهیم بود که در آن، شعار معروف اعتماد نکن بلکه خودت بررسی کن، از یک رویای دوردست به یک تجربه‌ی روزمره برای همه‌ی کاربران تبدیل می‌شود.

جمع‌بندی

در این مقاله با هم به عمق دنیای ماشین مجازی اتریوم سفر کردیم و متوجه شدیم که درک کدهای پشت پرده‌ی قراردادهای هوشمند آن‌قدرها هم که به نظر می‌رسد ترسناک و غیرممکن نیست. ما یاد گرفتیم که اطلاعات حیاتی پروژه‌ها چگونه در ساختاری به نام حافظه‌ی دائمی ذخیره می‌شوند و چطور می‌توانیم به جای اعتماد چشم‌بسته، خودمان این داده‌ها را بررسی کنیم.

برای اینکه تمام مفاهیم به خوبی در ذهن شما ثبت شوند، بیایید مهم‌ترین نکاتی که در این مسیر یاد گرفتیم را به صورت خلاصه مرور کنیم:

• کمد بایگانی بلاکچین: قراردادهای هوشمند برای ذخیره‌ی همیشگی اطلاعات مهم (مانند موجودی‌ها و تنظیمات) از حافظه‌ی استوریج (Storage) استفاده می‌کنند که مانند یک کمد بزرگ با کشوهای شماره‌دار است. اطلاعات موقت نیز در حافظه‌ی مموری (Memory) قرار می‌گیرند و خیلی زود پاک می‌شوند.
• تفاوت ابزارها با یکدیگر: مرورگرهای آشنایی مانند اتراسکن برای پیگیری تراکنش‌های روزمره و جابه‌جایی پول عالی هستند، اما برای دیدن تنظیمات درونی یک قرارداد، به ابزار قدرتمندتری مثل سایت storage نیاز داریم که نقش اشعه‌ی ایکس را برای کالبدشکافی کدها بازی می‌کند.
• ترجمه‌ی کدهای ناخوانا: پلتفرم storage رشته‌ کدهای خام و ماشینی را دریافت می‌کند و آن‌ها را به مقادیر و اعداد قابل فهم تبدیل می‌کند تا بتوانیم وضعیت فعلی متغیرها (داده‌های قابل تغییر درون قرارداد) را به سادگی مشاهده کنیم.
• ابزاری برای همه: این سایت فقط مخصوص توسعه‌دهندگان حرفه‌ای نیست؛ بلکه رابط کاربری ساده‌ی آن به علاقه‌مندان و تحلیلگران عادی هم اجازه می‌دهد تا پروژه‌های مختلف را در شبکه‌های سازگار با EVM با دقت ارزیابی کنند.

در نهایت، فراموش نکنید که مسیر موفقیت در دنیای پرنوسان رمزارزها، از مسیر آموزش و بررسی دقیق می‌گذرد. هرچه بیشتر با ابزارهای شفاف‌سازی داده‌های درون‌زنجیره‌ای آشنا شوید، با قدم‌های محکم‌تر و مطمئن‌تری در دنیای وب ۳ حرکت خواهید کرد و می‌توانید از یک تماشاگر ساده، به یک کاربر آگاه و تحلیلگر تبدیل شوید.