انواع روش‌های کلاهبرداری ارز دیجیتال کدامند و چگونه می توان آنها را شناسایی کرد؟

کاربری با دیدن تبلیغ یک پروژه‌ی جدید با وعده‌ی سودهای تضمینی دلاری، وسوسه می‌شود. او با اعتماد به تبلیغات تهاجمی یک اینفلوئنسر یا دیدن نمودار قیمتی که به سرعت در حال صعود است، تمام سرمایه‌اش را وارد یک «طرح پانزی» یا «تله‌ی هانی‌پات» می‌کند. صبح روز بعد، وقتی برای فروش توکن‌ها اقدام می‌کند، متوجه می‌شود دکمه‌ی فروشی در کار نیست یا سازندگان پروژه تمام نقدینگی را خارج کرده‌اند و توکن‌ها دیگر هیچ ارزشی ندارند. این مطلب به عنوان یک سپر دفاعی، شما را با انواع روش های کلاهبرداری ارز دیجیتال و سپس ابزارهای ردیابی تراکنش مانند بابل مپس و نشانه‌های قطعی پروژه‌های جعلی آشنا می‌کند تا پیش از هرگونه سرمایه‌گذاری، تله‌های پنهان را تشخیص دهید.

کلاهبرداری در بازار ارز دیجیتال؛ چرا مجرمان فضای کریپتو را دوست دارند؟

بازار ارزهای دیجیتال با سرعت خیره‌کننده‌ای در حال رشد است و همین موضوع باعث شده تا توجه کلاهبرداران نیز به این حوزه جلب شود. اما چرا مجرمان مالی تا این حد به دنیای رمزارزها علاقه دارند؟ دلیل اصلی این است که تراکنش‌های ارز دیجیتال برگشت‌ناپذیر هستند. یعنی اگر شما سرمایه‌ی خود را به اشتباه یا از روی فریب برای کسی بفرستید، هیچ نهاد واسطه‌ای مانند بانک وجود ندارد که بتواند تراکنش را متوقف کرده یا پول شما را برگرداند. این استقلال مالی، در کنار مزایای فراوان، مسئولیت سنگینی را نیز برای حفظ امنیت روی دوش کاربران می‌گذارد.

جذابیت‌های بلاک چین برای کلاهبرداران و آسیب‌پذیری کاربران تازه‌کار

فناوری بلاک چین (یک دفتر کل دیجیتال و توزیع‌شده که اطلاعات را بدون نیاز به نهاد مرکزی ثبت می‌کند) ویژگی‌های بی‌نظیری دارد، اما همین ویژگی‌ها می‌توانند مانند یک شمشیر دو لبه عمل کنند. در شبکه‌ی بلاک چین، هویت واقعی افراد پشت مجموعه‌ای از اعداد و حروف پنهان می‌ماند. این ناشناس بودن نسبی به کلاهبرداران اجازه می‌دهد تا راحت‌تر در فضای وب پنهان شوند. از طرف دیگر، انتقال پول در این فضا مرز نمی‌شناسد و مجرمان می‌توانند در کسری از ثانیه، دارایی‌های سرقت‌‌شده را به آن سوی کره‌ی زمین منتقل کنند.

دلایل اصلی آسیب‌پذیری کاربران تازه‌کار در این فضا شامل موارد زیر است:

• پیچیدگی فناوری: مفاهیم جدید و فنی برای تازه‌واردها گیج‌کننده است و این عدم آگاهی، بهترین فرصت برای فریب آن‌هاست.
• نبود نهادهای محافظتی متمرکز: برخلاف حساب‌های بانکی سنتی، در دنیای کریپتو خود کاربر به تنهایی مسئول امنیت کامل دارایی‌هایش است.
• ترس از جاماندن: (FOMO یا احساس اضطراب ناشی از از دست دادن فرصت‌های سودآور) کلاهبرداران از این هیجان استفاده می‌کنند تا کاربر را وادار به تصمیم‌گیری‌های عجولانه و بدون تحقیق کنند.

توهم یک‌شبه پولدار شدن؛ پاشنه آشیل سرمایه‌گذاران

یکی از بزرگ‌ترین نقاط ضعف سرمایه‌گذاران تازه‌کار، رویای رسیدن به ثروت‌های بزرگ در کمترین زمان ممکن است. شنیدن داستان‌های موفقیت افرادی که با خرید یک توکن ناشناس میلیونر شده‌اند، باعث می‌شود تا بسیاری از افراد بدون تحقیق کافی، سرمایه‌ی خود را وارد پروژه‌های نامعتبر کنند. این رفتار دقیقا شبیه به خریدن یک لوبیای سحرآمیز به امید رسیدن به گنج در یک شب است.

مجرمان سایبری به خوبی با این روانشناسی آشنا هستند و دقیقا همین نقطه‌ی ضعف را هدف قرار می‌دهند. آن‌ها با دادن وعده‌های دروغین درباره‌ی سودهای نجومی و تضمینی، طمع سرمایه‌گذاران را تحریک می‌کنند. همیشه به یاد داشته باشید که در بازار پرنوسان رمزارزها، هیچ سود قطعی و تضمین‌شده‌ای وجود ندارد و هر پیشنهادی که بیش از حد عالی به نظر می‌رسد، به احتمال بسیار زیاد یک تله‌ی خطرناک برای سرقت دارایی‌های شماست.

رایج‌ترین روش‌های کلاهبرداری ارز دیجیتال کدامند؟

آشنایی با روش‌های کلاهبرداری، اولین قدم برای محافظت از سرمایه‌ی شما در دنیای رمزارزها است. مجرمان سایبری از تکنیک‌های متنوعی استفاده می‌کنند که برخی از آن‌ها بسیار ساده و برخی دیگر از نظر فنی بسیار پیچیده هستند. در این بخش، مهم‌ترین و متداول‌ترین این روش‌ها را با هم بررسی می‌کنیم تا بتوانید دست کلاهبرداران را به راحتی بخوانید.

کلاهبرداری با وعده سودهای نجومی و تضمینی

یکی از قدیمی‌ترین ترفندهای کلاهبرداری، سوءاستفاده از میل انسان به کسب درآمد سریع و بدون زحمت است. در بازار ارزهای دیجیتال که نوسانات قیمت بسیار بالا است، وعده‌ی سود ثابت و تضمین‌شده یکی از بزرگ‌ترین نشانه‌های خطر است.

طرح پانزی در ارز دیجیتال و سیستم‌های هرمی

طرح پانزی (روشی که در آن سود سرمایه‌گذاران قدیمی با پول سرمایه‌گذاران جدید پرداخت می‌شود) در فضای کریپتو بسیار رایج است. در این پروژه‌ها هیچ فعالیت اقتصادی واقعی یا محصول مفیدی وجود ندارد. کلاهبرداران فقط با جذب افراد جدید و دریافت پول آن‌ها، سود افراد قبلی را پرداخت می‌کنند تا اعتماد بقیه را جلب کنند. این سیستم شبیه به یک حباب بزرگ است که به محض کند شدن روند ورود افراد جدید می‌ترکد و تمام سرمایه‌ی کاربران از بین می‌رود.

کلاهبرداری با ادعای استخراج ابری سودآور

استخراج ابری (اجاره‌ی قدرت پردازشی دستگاه‌های دیگران برای تولید ارز دیجیتال از راه دور) یکی از روش‌های کسب درآمد است، اما کلاهبرداران از این مفهوم برای فریب کاربران استفاده می‌کنند. آن‌ها سایت‌های جذابی می‌سازند و ادعا می‌کنند که با خرید طرح‌های آن‌ها، روزانه سود ثابت دلاری به دست می‌آورید. اما در واقعیت، هیچ دستگاه استخراجی وجود ندارد و آن‌ها فقط پول شما را می‌گیرند و در نهایت سایت را از دسترس خارج می‌کنند.

تله‌های فنی در قراردادهای هوشمند و پروژه‌های جعلی

قرارداد هوشمند (کدهای برنامه‌نویسی که توافقات را به صورت خودکار در شبکه‌ی بلاک چین اجرا می‌کنند) هسته‌ی اصلی پروژه‌های جدید است. کلاهبرداران با دستکاری این کدها، تله‌های نامرئی و خطرناکی برای سرمایه‌گذاران می‌سازند.

راگ پول یا کشیدن فرش از زیر پای سرمایه‌گذار (Rug Pull)

این روش دقیقا شبیه به این است که کسی ناگهان فرشی که روی آن ایستاده‌اید را از زیر پای شما بکشد. کلاهبرداران یک توکن جدید می‌سازند، با تبلیغات گسترده قیمت آن را بالا می‌برند و به محض اینکه افراد زیادی پول خود را وارد پروژه کردند، توسعه‌دهندگان تمام سرمایه را از استخر نقدینگی (محلی که پول‌ها برای معامله جمع‌آوری می‌شود) خارج می‌کنند. در نتیجه قیمت توکن به صفر می‌رسد و سرمایه‌گذاران می‌مانند و ارزهایی که دیگر هیچ ارزشی ندارند.

تله هانی پات؛ خرید آسان و فروش غیرممکن (Honeypot)

هانی پات یا ظرف عسل، تله‌ای است که ظاهری بسیار شیرین و وسوسه‌کننده دارد. در این نوع کلاهبرداری، شما یک توکن جدید را می‌خرید و می‌بینید که قیمت آن به سرعت در حال افزایش است. اما وقتی تصمیم به فروش می‌گیرید، متوجه می‌شوید که امکان فروش وجود ندارد. برنامه‌نویس کلاهبردار در کد قرارداد هوشمند قانونی گذاشته است که فقط خودش اجازه‌ی فروش توکن‌ها را داشته باشد.

پامپ و دامپ؛ دستکاری قیمت توکن‌های بی‌ارزش

پامپ و دامپ (افزایش مصنوعی قیمت و سپس فروش ناگهانی) یک روش دستکاری بازار است. گروهی از افراد به صورت هماهنگ شروع به خرید یک ارز دیجیتال ارزان‌قیمت و بی‌ارزش می‌کنند. سپس با پخش اخبار دروغ در شبکه‌های اجتماعی، توجه بقیه را جلب می‌کنند تا قیمت بالا برود. وقتی کاربران تازه‌وارد شروع به خرید کردند، گروه اصلی به طور ناگهانی تمام ارزهای خود را در بالاترین قیمت می‌فروشند. این کار باعث سقوط آزاد قیمت می‌شود و خریداران جدید ضرر سنگینی می‌کنند.

عرضه اولیه سکه یا ICO های تقلبی

عرضه اولیه سکه (پیش‌فروش توکن‌های یک پروژه‌ی جدید برای جذب سرمایه) روشی برای تامین مالی پروژه‌ها است. کلاهبرداران با ساختن یک وب‌سایت زیبا و یک وایت پیپر کپی‌شده (سند معرفی اهداف و فناوری پروژه)، ادعا می‌کنند که پروژه‌ی آن‌ها آینده‌ی درخشانی دارد. آن‌ها پول‌های سرمایه‌گذاران را جمع‌آوری می‌کنند و پیش از آنکه پروژه به مرحله‌ی اجرا برسد، ناپدید می‌شوند.

سرقت اطلاعات و دسترسی غیرمجاز به کیف پول

گاهی کلاهبرداران به جای ایجاد یک پروژه‌ی جعلی، مستقیما به سراغ کلید گاوصندوق شما می‌روند تا دارایی‌هایتان را به سرقت ببرند.

فیشینگ و سایت‌های جعلی شبیه به صرافی‌های معتبر

فیشینگ (تلاش برای فریب دادن افراد جهت سرقت اطلاعات حساس مانند رمز عبور) یکی از رایج‌ترین روش‌های هک است. مجرمان سایبری سایتی می‌سازند که از نظر ظاهری کاملا شبیه به یک صرافی معتبر یا کیف پول شما است. وقتی شما نام کاربری و رمز عبور خود را در این سایت وارد می‌کنید، اطلاعات شما مستقیما برای هکرها فرستاده می‌شود و آن‌ها در کمترین زمان حساب شما را خالی می‌کنند.

بدافزارها و هک کلیپ‌بورد برای تغییر آدرس گیرنده در زمان انتقال

هنگام انتقال ارز دیجیتال، ما معمولا آدرس کیف پول مقصد را کپی و پیست می‌کنیم. برخی بدافزارها روی سیستم شما نصب می‌شوند و به طور پنهانی حافظه‌ی موقت یا همان کلیپ‌بورد (مخزنی که متن کپی‌شده در آن نگهداری می‌شود) را کنترل می‌کنند. وقتی شما آدرسی را کپی می‌کنید، این بدافزار در کسری از ثانیه آن را با آدرس کیف پول هکر جایگزین می‌کند. اگر قبل از تایید نهایی آدرس را چک نکنید، پول به حساب کلاهبردار واریز می‌شود.

ایردراپ‌های تقلبی و ارسال توکن یا NFT های مخرب به کیف پول

ایردراپ (توزیع رایگان ارز دیجیتال بین کاربران برای تبلیغ پروژه) معمولا اتفاق جذابی است. اما کلاهبرداران توکن‌ها یا تصاویر دیجیتالی جعلی را به صورت رایگان به کیف پول شما می‌فرستند. وقتی سعی می‌کنید این دارایی‌های ناشناس را بفروشید یا جابجا کنید، از شما خواسته می‌شود تا وارد یک سایت شوید و کیف پولتان را به آن متصل کنید. به محض تایید اتصال، کدهای مخرب فعال شده و تمام موجودی کیف پولتان به سرقت می‌رود.

اپلیکیشن‌های تقلبی موبایل و بدافزارهای استخراج

کلاهبرداران برنامه‌هایی می‌سازند که ظاهر آن‌ها شبیه به نرم‌افزارهای معروف بازار کریپتو است. با نصب این برنامه‌های مخرب روی گوشی یا کامپیوتر، هکرها می‌توانند به کلمات بازیابی شما دسترسی پیدا کنند. همچنین برخی از این برنامه‌ها از قدرت پردازنده‌ی دستگاه شما برای استخراج مخفیانه‌ی ارز دیجیتال استفاده می‌کنند که باعث کندی شدید و خرابی دستگاه می‌شود.

مهندسی اجتماعی و فریب کاربران

مهندسی اجتماعی (استفاده از ترفندهای روانشناسی برای فریب دادن افراد و دستکاری ذهن آن‌ها) روشی است که در آن کلاهبردار به جای هک کردن سیستم، ذهن شما را هک می‌کند.

پشتیبانی جعلی صرافی‌ها و کیف پول‌ها در تلگرام و توییتر

تصور کنید در انتقال یک ارز با مشکل مواجه شده‌اید و در گروه‌های تلگرامی سوال می‌پرسید. ناگهان شخصی با عکس لوگوی صرافی به شما پیام می‌دهد و ادعا می‌کند که از تیم پشتیبانی است. این فرد با چرب‌زبانی و ایجاد حس اعتماد، از شما می‌خواهد که برای حل مشکل، کلمات بازیابی کیف پول خود را به او بدهید یا روی یک لینک خاص کلیک کنید. پشتیبان‌های واقعی هرگز چنین درخواست‌هایی نمی‌کنند.

کلاهبرداری ارز دیجیتال با تبلیغات جعلی گوگل

مجرمان سایبری با پرداخت هزینه‌ی تبلیغات به گوگل، سایت‌های فیشینگ و جعلی خود را در صدر نتایج جستجو قرار می‌دهند. کاربر مبتدی به جای وارد کردن آدرس دقیق صرافی در مرورگر، نام آن را در گوگل جستجو می‌کند و بدون توجه به آدرس دقیق لینک، روی اولین نتیجه کلیک کرده و وارد تله‌ی هکرها می‌شود.

فریب از طریق اینفلوئنسرها و شبکه‌های اجتماعی

برخی از کلاهبرداران به افراد معروف و اینفلوئنسرها در شبکه‌های اجتماعی پول می‌دهند تا پروژه‌های بی‌ارزش یا کلاهبرداری آن‌ها را تبلیغ کنند. بسیاری از کاربران تازه‌کار نیز تنها به خاطر اعتمادی که به آن چهره‌ی معروف دارند، سرمایه‌ی خود را وارد پروژه‌ای می‌کنند که در نهایت به از دست رفتن پولشان ختم می‌شود.

نشانه‌های هشدار؛ چگونه یک پروژه کلاهبرداری را شناسایی کنیم؟

کلاهبرداران هر روز روش‌های جدیدی برای فریب کاربران پیدا می‌کنند، اما خبر خوب این است که اکثر پروژه‌های مخرب رفتارها و نشانه‌های مشابهی دارند. شناخت این نشانه‌های هشداردهنده (زنگ خطرها)، مانند داشتن یک رادار قدرتمند است که به شما کمک می‌کند تا پیش از افتادن در تله، مسیر خود را تغییر دهید. در این بخش، مهم‌ترین نشانه‌هایی که ثابت می‌کند یک پروژه در دنیای رمزارزها امن نیست را با هم مرور می‌کنیم.

وعده‌های غیرواقعی و تضمین سود بدون ریسک در بازار پرنوسان

بازار ارزهای دیجیتال ذاتا یک بازار پرنوسان (بازاری که قیمت‌ها در آن به سرعت و با شدت بالا و پایین می‌رود) است. بنابراین، هیچ‌کس در این فضا نمی‌تواند سود ثابت، قطعی و بدون ریسک را برای شما تضمین کند. اگر پروژه‌ای یا شخصی ادعا کرد که بدون توجه به شرایط بازار، هر ماه یا هر روز سود دلاری مشخصی به حساب شما واریز می‌کند، بدون شک با یک پروژه‌ی کلاهبرداری روبه‌رو هستید. این ادعا دقیقا مثل این است که کسی به شما قول بدهد در وسط اقیانوس هرگز هیچ طوفانی رخ نخواهد داد. پروژه‌های سالم همیشه ریسک‌های سرمایه‌گذاری را به صورت شفاف بیان می‌کنند.

ناشناس بودن تیم توسعه‌دهنده و ابهامات وایت پیپر پروژه

اگرچه در روزهای ابتدایی پیدایش بیت کوین، خالق آن ناشناس بود، اما امروزه مخفی ماندن هویت سازندگان یک پروژه‌ی جدید، یک زنگ خطر بسیار بزرگ است. وقتی نمی‌دانید چه کسانی پشت یک پلتفرم یا توکن هستند، در صورت بروز مشکل یا سرقت دارایی‌ها، هیچ نهاد یا شخصی برای پاسخگویی وجود نخواهد داشت. همچنین، هر پروژه‌ی معتبر باید یک وایت پیپر (سند رسمی و فنی که اهداف، نحوه‌ی کارکرد و مسیر آینده‌ی پروژه را به طور دقیق توضیح می‌دهد) داشته باشد. اگر وایت پیپر یک پروژه پر از کلمات پیچیده اما بی‌معنی است، از پروژه‌های دیگر کپی شده، یا صرفا روی شعارهای تبلیغاتی تمرکز دارد و هیچ راهکار فنی روشنی ارائه نمی‌دهد، بهتر است سرمایه‌ی خود را وارد آن نکنید.

توزیع نامتعادل توکن‌ها و نمودارهای قیمت غیرطبیعی

اقتصاد توکنی یا توکنومیکس (نحوه‌ی توزیع، تخصیص و مدیریت ارزهای دیجیتال یک پروژه) اطلاعات بسیار ارزشمندی درباره‌ی سلامت آن به ما می‌دهد. اگر در بخش توزیع ارزها متوجه شدید که درصد بسیار بالایی از کل توکن‌ها (مثلا ۷۰ یا ۸۰ درصد) فقط در دست تیم سازنده یا چند کیف پول محدود قرار دارد، باید به شدت احتیاط کنید. این افراد می‌توانند با فروش ناگهانی دارایی‌های خود، قیمت را در یک لحظه به صفر برسانند و شما را با ارزهایی بی‌ارزش رها کنند.

علاوه بر این، بررسی نمودار قیمت بسیار مهم است. اگر می‌بینید نمودار قیمت یک ارز دیجیتال ناشناس، بدون هیچ دلیل منطقی، کاربرد واقعی یا اخبار مهم، شبیه به یک خط صاف و بدون توقف فقط به سمت بالا حرکت می‌کند، این یک رشد غیرطبیعی است. این الگو معمولا نشان‌دهنده‌ی دستکاری بازار توسط کلاهبرداران است که قصد دارند افراد تازه‌کار را برای خرید ترغیب کنند.

بازاریابی تهاجمی، ایجاد حس فوریت و اصرار برای سرمایه‌گذاری سریع

کلاهبرداران به خوبی می‌دانند که اگر به شما زمان کافی بدهند تا فکر کنید و درباره‌ی پروژه‌ی آن‌ها تحقیق کنید، دستشان رو خواهد شد. به همین دلیل، از تکنیک‌های بازاریابی تهاجمی استفاده می‌کنند و سعی دارند شما را در شرایط تصمیم‌گیری عجولانه قرار دهند. آن‌ها با پیام‌هایی مثل فرصت رو به اتمام است یا همین الان بخر تا جا نمانی، در شما احساس فومو (ترس از دست دادن فرصت‌های سودآور) ایجاد می‌کنند. پروژه‌های معتبر و سالم نیازی به تحت فشار قرار دادن کاربران ندارند. رفتارهای مشکوک تبلیغاتی معمولا شامل موارد زیر است:

• پیام‌های مکرر و مزاحم در شبکه‌های اجتماعی (مثل تلگرام یا دایرکت توییتر) برای ترغیب شما به خرید یک توکن خاص.
• وعده‌ی پاداش‌های غیرمنطقی و نجومی در ازای معرفی دوستان و جذب زیرمجموعه‌های جدید.
• استفاده‌ی افراطی از افراد مشهور و اینفلوئنسرهایی که هیچ تخصص مالی ندارند، فقط برای ایجاد سر و صدای رسانه‌ای.

ابزارهای کاربردی برای بررسی امنیت پروژه‌های ارز دیجیتال

خوشبختانه در دنیای بلاک چین، شفافیت یکی از اصول اساسی است. این یعنی شما می‌توانید پیش از هرگونه سرمایه‌گذاری، نقش یک کارآگاه دقیق را بازی کنید و با استفاده از ابزارهای مناسب، امنیت پروژه‌ی مورد نظر را بسنجید. نیازی نیست یک برنامه‌نویس حرفه‌ای باشید؛ در این بخش با دو ابزار بسیار مهم و کاربردی آشنا می‌شویم که مثل یک ذره‌بین قدرتمند، لایه‌های پنهان پروژه‌های ارز دیجیتال را به سادگی به شما نشان می‌دهند.

ردیابی تراکنش‌ها با سایت بابل مپس (Bubblemaps) و کشف ارتباطات مشکوک

سایت بابل مپس یکی از جذاب‌ترین و ساده‌ترین ابزارها برای تحلیل داده‌های آن‌چین (اطلاعات و تراکنش‌هایی که به صورت عمومی و شفاف روی شبکه‌ی بلاک چین ثبت و ذخیره می‌شوند) است. خواندن کدهای پیچیده و بررسی لیست‌های طولانی از تراکنش‌ها برای افراد تازه‌کار خسته‌کننده و دشوار است. بابل مپس این مشکل را حل کرده و ارتباط بین کیف پول‌های مختلف را به شکل حباب‌های رنگی و متصل به هم نشان می‌دهد.

استفاده از این نقشه‌ی حباب‌دار به شما کمک می‌کند تا موارد زیر را به راحتی تشخیص دهید:

• پیدا کردن نهنگ‌ها: (سرمایه‌گذاران بسیار بزرگی که بخش عمده‌ی یک ارز دیجیتال را در اختیار دارند و می‌توانند قیمت را دستکاری کنند) اگر در نقشه‌ی یک توکن، چند حباب بسیار بزرگ دیدید که بخش زیادی از موجودی را در دست دارند، این یک زنگ خطر جدی است.
• کشف ارتباطات پنهان: گاهی سازندگان یک پروژه‌ی کلاهبرداری، توکن‌ها را بین ده‌ها کیف پول مختلف پخش می‌کنند تا نشان دهند کاربران زیادی دارند. بابل مپس خطوط ارتباطی بین این کیف پول‌ها را رسم می‌کند و دست کلاهبرداران را رو می‌کند.
• شناسایی تراکنش‌های چرخشی: اگر کلاهبرداران برای ایجاد توهم خرید و فروش فعال، مدام پول‌ها را بین حساب‌های خودشان جابجا کنند، این ابزار ارتباط آن‌ها را به صورت خوشه‌های به هم پیوسته نمایش می‌دهد.

استفاده از مرورگرهای بلاک چین برای بررسی آدرس‌ها و قراردادهای هوشمند

مرورگر بلاک چین (وب‌سایتی شبیه به موتور جستجوی گوگل که برای رهگیری تمام تراکنش‌ها، آدرس‌ها و فعالیت‌های یک شبکه‌ی خاص استفاده می‌شود) یکی دیگر از ابزارهای ضروری برای هر کاربر است. هر شبکه‌ی بلاک چین مرورگر مخصوص به خود را دارد؛ برای مثال سایت اتراسکن برای شبکه‌ی اتریوم و سایت بی‌اس‌سی اسکن برای شبکه‌ی بایننس اسمارت چین کاربرد دارند. این مرورگرها مانند دفتر کل حسابداری یک بانک هستند که برای همه باز است. شما می‌توانید از آن‌ها برای موارد زیر استفاده کنید:

• بررسی سلامت قراردادهای هوشمند: با وارد کردن آدرس قرارداد یک توکن جدید در مرورگر، می‌توانید اطلاعات مهمی به دست آورید. برخی از این مرورگرها دارای سیستم‌های هشدار خودکار هستند و اگر کدهای مخربی در قرارداد پروژه پنهان شده باشد، به شما اخطار می‌دهند.
• رهگیری دقیق تراکنش‌ها: اگر کسی ادعا کرد پولی برای شما فرستاده یا از شما خواست پولی به یک آدرس ناشناس واریز کنید، به راحتی می‌توانید با وارد کردن آدرس کیف پول در مرورگر، موجودی و تاریخچه‌ی تراکنش‌های آن شخص را بررسی کنید تا از صحت ادعای او مطمئن شوید.
• بررسی واقعی بودن کاربران یک پروژه: با نگاهی به تعداد کیف پول‌های فعال و حجم تراکنش‌ها در مرورگر بلاک چین، به سرعت متوجه می‌شوید که آیا یک پروژه‌ی جدید واقعا پرطرفدار است یا فقط ربات‌ها در حال انجام تراکنش‌های دروغین هستند.

چک‌لیست امنیتی؛ چگونه از دارایی خود در برابر کلاهبرداران محافظت کنیم؟

همان‌طور که برای امنیت خانه‌ی خود از قفل‌های محکم و سیستم‌های هشداردهنده استفاده می‌کنید، در دنیای رمزارزها نیز باید لایه‌های امنیتی قدرتمندی برای حساب‌هایتان ایجاد کنید. پیشگیری همیشه بهتر و بسیار کم‌هزینه‌تر از پیگیری‌های بعد از سرقت است. در این بخش، یک چک‌لیست کاربردی و ساده را بررسی می‌کنیم که با رعایت آن، راه نفوذ کلاهبرداران به سرمایه‌ی شما تقریبا بسته می‌شود.

جدول راهنمای سریع: مقابله با تهدیدات رایج

برای مرور سریع، در جدول زیر رایج‌ترین خطرات و اولین اقدام حیاتی برای خنثی کردن آن‌ها را دسته‌بندی کرده‌ایم:

فعال‌سازی احراز هویت دومرحله‌ای (2FA) برای تمام حساب‌ها

احراز هویت دومرحله‌ای (یک سیستم امنیتی که برای ورود به حساب کاربری، علاوه بر رمز عبور همیشگی، یک کد تایید موقت و متغیر نیز از شما می‌خواهد) یکی از مهم‌ترین سدهای دفاعی در برابر هکرها است. تصور کنید رمز عبور شما کلید در خانه‌ی شماست؛ احراز هویت دومرحله‌ای مانند یک نگهبان است که حتی اگر کسی کلید را دزدیده باشد، باز هم برای ورود از او رمز عبور موقت می‌خواهد. بهتر است برای این کار به جای دریافت کد از طریق پیامک تلفن همراه، از برنامه‌های معتبری مانند گوگل اتنتیکیتور (Google Authenticator) استفاده کنید. کدهای پیامکی ممکن است توسط هکرها رهگیری شوند، اما برنامه‌های تولید کد، امنیت بسیار بالاتری دارند و مستقیما روی دستگاه شما کدهای یک‌بارمصرف می‌سازند.

دانلود اپلیکیشن‌ها و نرم‌افزارها فقط از منابع رسمی

کلاهبرداران مهارت بالایی در ساخت برنامه‌هایی دارند که دقیقا شبیه به اپلیکیشن‌های صرافی‌ها یا کیف پول‌های معتبر است. دانلود برنامه‌های مالی از کانال‌های تلگرامی، وبلاگ‌های ناشناس یا سایت‌های غیررسمی، دقیقا مثل سپردن کلید گاوصندوق به یک فرد غریبه است.

همیشه برنامه‌های مورد نیاز خود را فقط از فروشگاه‌های رسمی مانند گوگل پلی (Google Play) برای اندروید و اپ استور (App Store) برای گوشی‌های آیفون دانلود کنید. حتی در این فروشگاه‌ها نیز نام سازنده‌ی برنامه، تعداد دانلودها و نظرات کاربران را بررسی کنید تا مطمئن شوید نسخه‌ی اصلی نرم‌افزار را نصب می‌کنید.

تحقیق شخصی (DYOR) قبل از هرگونه سرمایه‌گذاری

در بازار ارزهای دیجیتال یک قانون طلایی وجود دارد که با عبارت اختصاری DYOR (مخفف جمله‌ای انگلیسی به معنای تحقیق شخصی خود را انجام دهید) شناخته می‌شود. این مفهوم به این معناست که هرگز نباید صرفا بر اساس حرف دیگران، تبلیغات شبکه‌های اجتماعی یا توصیه‌ی اینفلوئنسرها پولی را سرمایه‌گذاری کنید.

قبل از خرید ارز دیجیتال جدید، زمان بگذارید و به دنبال پاسخ این سوالات باشید: تیم سازنده‌ی این پروژه چه کسانی هستند؟ این توکن قرار است چه مشکل واقعی را در دنیای رمزارزها حل کند؟ آیا وایت پیپر آن شفاف و منطقی است؟ با انجام این بررسی‌های ساده، از رویای ثروت یک‌شبه فاصله می‌گیرید و با دیدی منطقی و امن، مسیر مالی خود را در دنیای رمزارزها مدیریت می‌کنید.

در صورت افتادن در دام کلاهبرداران کریپتویی چه اقداماتی انجام دهیم؟

حتی با وجود رعایت تمام نکات ایمنی، گاهی ممکن است در لحظه‌ای از غفلت، فریب یک روش کلاهبرداری پیچیده را بخوریم. در چنین شرایطی، احساس ترس و اضطراب کاملا طبیعی است، اما مهم‌ترین کار این است که خونسردی خود را حفظ کنید و با سرعت عمل بالا، جلوی ضرر بیشتر را بگیرید. زمان در این موقعیت‌ها حیاتی است؛ بنابراین بلافاصله پس از اینکه متوجه شدید در دام افتاده‌اید، مراحل زیر را قدم به قدم انجام دهید.

قطع فوری دسترسی‌ها و انتقال دارایی‌های باقی‌مانده به کیف پول جدید

اولین و مهم‌ترین قدم، متوقف کردن دسترسی کلاهبردار به دارایی‌های شماست. این کار دقیقا شبیه به این است که وقتی کلید خانه‌ی شما گم می‌شود، پیش از هر کاری قفل در را عوض می‌کنید. اگر کلمات بازیابی (Seed Phrase یا همان کلمات رمز ورود به کیف پول که کنترل کامل دارایی را به کاربر می‌دهد) خود را در سایت جعلی وارد کرده‌اید یا کیف پولتان را به یک پلتفرم مخرب متصل کرده‌اید، کیف پول فعلی شما دیگر امن نیست.

بلافاصله یک کیف پول دیجیتال کاملا جدید و امن بسازید و هر مقدار ارزی که در کیف پول قبلی باقی مانده است را با سرعت به آدرس جدید منتقل کنید. همچنین اگر از طریق قراردادهای هوشمند مجوزی صادر کرده‌اید، باید با استفاده از ابزارهای لغو دسترسی، ارتباط کیف پول خود را با آن سایت قطع کنید تا نتوانند در آینده از حساب شما برداشتی انجام دهند.

مستندسازی شواهد (اسکرین‌شات از چت‌ها، آدرس‌ها و تراکنش‌ها)

کلاهبرداران معمولا پس از سرقت، تمام ردپاهای خود را پاک می‌کنند؛ آن‌ها سایت‌های جعلی را می‌بندند و حساب‌های کاربری خود در شبکه‌های اجتماعی را حذف می‌کنند. بنابراین قبل از اینکه این اتفاق بیفتد، تمام شواهد را جمع‌آوری کنید. برای پیگیری‌های بعدی، موارد زیر را حتما ذخیره کنید:

• اسکرین‌شات از تمام چت‌ها، پیام‌ها و وعده‌های دروغین.
• آدرس دقیق سایت یا پلتفرم کلاهبرداری.
• آدرس کیف پول مجرم که پول را به آن واریز کرده‌اید.
• شناسه‌ی تراکنش (TXID که یک کد اختصاصی و شبیه به رسید دیجیتالی پرداخت شما در شبکه‌ی بلاک چین است).

پیگیری قانونی از طریق پلیس فتا و گزارش به مراجع ذی‌ربط

بسیاری از افراد تصور می‌کنند چون ارز دیجیتال غیرمتمرکز و نسبتا ناشناس است، امکان پیگیری قانونی وجود ندارد. این یک باور کاملا اشتباه است. مجرمان سایبری معمولا برای تبدیل کردن ارزهای دیجیتال سرقتی به پول نقد، مجبور می‌شوند از صرافی‌های داخلی استفاده کنند. با در دست داشتن مدارک و شواهدی که در مرحله‌ی قبل جمع‌آوری کرده‌اید، در اولین فرصت به نهادهای قانونی مانند پلیس فتا (پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات) مراجعه کرده و شکایت خود را ثبت کنید. مراجع قانونی می‌توانند با پیگیری مسیر پول و استعلام از مراجع مربوطه، هویت مجرم را شناسایی کنند.

اطلاع‌رسانی به جامعه کاربری برای جلوگیری از قربانی شدن دیگران

پس از انجام اقدامات امنیتی و قانونی، مسئولیت اجتماعی شما ایجاب می‌کند که دیگران را از این خطر آگاه کنید. کلاهبرداران معمولا یک روش موفق را روی صدها نفر دیگر نیز امتحان می‌کنند. با انتشار تجربه‌ی خود در شبکه‌های اجتماعی، گروه‌های تلگرامی مرتبط با رمزارز و انجمن‌های گفتگوی کاربران، می‌توانید جلوی ضرر مالی هم‌وطنان دیگر را بگیرید. این کار به ظاهر ساده، فضای کریپتو را برای تمام کاربران تازه‌کار امن‌تر می‌کند.