مفهوم DYOR چیست؟ بررسی لزوم تحقیق شخصی در بازار ارزهای دیجیتال

در این مقاله، مسیر مستقل شدن در بازار ارزهای دیجیتال با DYOR را به صورت گام‌به‌گام بررسی می‌کنیم. با مطالعه این مطلب، چارچوبی عملی به دست می‌آورید تا به جای تکیه بر شایعات، وایت‌پیپر (Whitepaper) پروژه‌ها را بررسی کنید، با استفاده از پلتفرم‌های مرجع مانند CoinMarketCap و DefiLlama داده‌های درون‌زنجیره‌ای را بسنجید و با تحلیل کاربرد واقعی و نقشه راه (Roadmap) هر شبکه، تصمیمات سرمایه‌گذاری خود را صرفا بر پایه منطق و تحلیل فاندامنتال استوار کنید.

مفهوم DYOR در بازار ارزهای دیجیتال چیست؟

ورود به دنیای رمزارزها شبیه به ورود به یک اقیانوس پهناور و ناشناخته است. در این اقیانوس، فرصت‌های بی‌نظیری برای رشد وجود دارد، اما خطرات پنهانی هم در کمین نشسته‌اند. در اینجا، تنها قطب‌نمای قابل اعتماد شما مفهومی به نام DYOR است. این چهار حرف ساده، پایه‌ی اصلی موفقیت و حفظ سرمایه‌ی شما در بازار پرنوسان ارزهای دیجیتال را تشکیل می‌دهند.

عبارت Do Your Own Research دقیقا به چه معناست؟

عبارت DYOR مخفف جمله انگلیسی Do Your Own Research و به معنای تحقیق خودت را انجام بده است. این اصطلاح به شما یادآوری می‌کند که پیش از خرید هر کوین (سکه دیجیتال که دارای شبکه اختصاصی خودش است) یا توکن (دارایی دیجیتال که روی شبکه‌های دیگر ساخته می‌شود)، باید خودتان آستین‌ها را بالا بزنید و درباره‌ی آن پروژه اطلاعات کسب کنید.

برای درک بهتر، تصور کنید می‌خواهید یک ماشین دست دوم بخرید. آیا فقط با شنیدن تعریف‌های فروشنده، تمام پول را پرداخت می‌کنید؟ قطعا نه. شما موتور ماشین را بررسی می‌کنید، مدارک آن را می‌خوانید و با یک مکانیک متخصص مشورت می‌کنید. اجرای DYOR در حوزه‌ی کریپتو دقیقا همین معنا را دارد. به جای اینکه چشم‌بسته به حرف دوستان، افراد مشهور اینترنت یا پیام‌های شبکه‌های اجتماعی اعتماد کنید، خودتان پروژه‌ی مورد نظر را از زوایای مختلف بررسی می‌کنید تا مطمئن شوید ارزش سرمایه‌گذاری را دارد.

تفاوت بازار کریپتو با بازارهای مالی سنتی؛ چرا در اینجا به تحقیق شخصی نیاز داریم؟

شاید بپرسید چرا روی تحقیق در بازار رمزارزها تا این حد تاکید می‌شود؟ مگر در بورس یا بازارهای سنتی نیاز به تحقیق نداریم؟ پاسخ این است که ساختار دنیای کریپتو با بازارهای مالی کلاسیک تفاوت‌های بنیادینی دارد که ضرورت تحقیق شخصی را چند برابر می‌کند. بیایید این تفاوت‌ها را بررسی کنیم:

• عدم وجود نهادهای ناظر دولتی: در بورس سنتی، شرکت‌ها برای عرضه سهام خود باید از فیلترهای سخت‌گیرانه‌ی سازمان بورس عبور کنند و صورت‌های مالی آن‌ها دائما بررسی می‌شود. اما فضای رمزارزها بر پایه سیستم‌های غیرمتمرکز (سیستم‌هایی که بدون نهاد کنترل‌کننده مرکزی مدیریت می‌شوند) بنا شده است. هیچ سازمان رسمی وجود ندارد که پروژه‌ها را پیش از ورود به بازار تایید کند و سرمایه‌ی شما را تضمین نماید.
• آسانی در ساخت پروژه‌های جدید: امروزه هر کسی با کمی دانش برنامه‌نویسی می‌تواند در کمتر از چند ساعت یک توکن جدید بسازد و آن را در صرافی‌های غیرمتمرکز (پلتفرم‌های معاملاتی که بدون واسطه کار می‌کنند) برای فروش قرار دهد. این آزادی عمل عالی است، اما باعث می‌شود تا تعداد پروژه‌های بی‌ارزش و کلاهبرداری در بازار به شدت افزایش یابد.
• سرعت بالای تغییرات و نوسانات: در بازارهای سنتی، تغییرات قیمت معمولا دارای محدودیت یا همان دامنه نوسان هستند، اما در بازار ارزهای دیجیتال، قیمت یک دارایی می‌تواند در عرض چند ساعت ده‌ها درصد رشد کند یا سقوط کند. در چنین شرایط پرنوسانی، اگر بدون داشتن پایه‌ی تحقیقاتی محکم وارد یک معامله شوید، با اولین افت قیمت دچار وحشت شده و دارایی خود را با ضرر می‌فروشید.

بنابراین، در بازاری که هیچ ناظری برای محافظت از سرمایه‌ی شما وجود ندارد، DYOR تنها بیمه‌نامه‌ی شماست. تحقیق شخصی به شما کمک می‌کند تا پروژه‌های واقعی را از طرح‌های توخالی تشخیص دهید و با ذهنی آرام و چشمانی باز وارد معامله شوید.

چرا DYOR کلید بقا و موفقیت در بازار رمزارزهاست؟

بازار ارزهای دیجیتال پر از فرصت‌های بی‌نظیر است، اما ورود بدون آگاهی به آن می‌تواند سرمایه‌ی شما را در یک چشم به هم زدن نابود کند. اهمیت تحقیق شخصی در این است که به شما یک سپر دفاعی محکم در برابر خطرات بازار می‌دهد. بیایید بررسی کنیم که چرا این مفهوم، کلید اصلی بقای شما در دنیای رمزارزهاست.

شناسایی و در امان ماندن از کلاهبرداری‌ها (Scams) و پروژه‌های پانزی

یکی از بزرگ‌ترین خطرات در دنیای رمزارز، درگیر شدن با کلاهبرداری‌ها (Scams: طرح‌های فریبکارانه برای سرقت دارایی کاربران) و پروژه‌های پانزی (Ponzi Schemes: سیستمی که سود سرمایه‌گذاران قدیمی را با پول سرمایه‌گذاران جدید پرداخت می‌کند و در نهایت فرو می‌پاشد) است. مجرمان سایبری با وعده‌ی سودهای نجومی و یک‌شبه، افراد ناآگاه را به سمت خود می‌کشانند.

تحقیق شخصی به شما کمک می‌کند تا زنگ خطرهای یک پروژه‌ی کلاهبرداری را به موقع بشناسید. به عنوان مثال، یکی از رایج‌ترین روش‌های کلاهبرداری، راگ پول (Rug Pull: زمانی که سازندگان یک توکن پس از جمع‌آوری سرمایه‌ی مردم، پروژه را رها کرده و با پول‌ها فرار می‌کنند) است. با انجام DYOR، شما می‌توانید نشانه‌های خطر زیر را به سادگی شناسایی کنید و از دارایی خود محافظت کنید:

• مخفی بودن هویت تیم سازنده‌ی پروژه
• وعده‌ی سودهای غیرمنطقی و تضمین‌شده
• نداشتن کاربرد واقعی و منطق اقتصادی برای توکن

مدیریت ریسک و محافظت از سرمایه در برابر نوسانات شدید

بازار ارزهای دیجیتال به داشتن نوسانات شدید (Volatility: تغییرات سریع و بزرگ در قیمت یک دارایی در مدت زمان بسیار کوتاه) معروف است. قیمتی که امروز در اوج است، ممکن است فردا به شدت سقوط کند. اینجاست که مدیریت ریسک (Risk Management: فرآیند شناسایی و کنترل خطرات احتمالی برای جلوگیری از ضررهای سنگین) اهمیت پیدا می‌کند.

انجام تحقیق شخصی، پایه‌ی اصلی مدیریت ریسک است. وقتی شما درباره‌ی یک پروژه‌ی رمزارزی به طور کامل تحقیق می‌کنید، متوجه می‌شوید که این ارز دقیقا چه جایگاهی در بازار دارد و چقدر قابل اعتماد است. این آگاهی باعث می‌شود که تمام دارایی خود را روی یک ارز ناشناخته سرمایه‌گذاری نکنید و سبد دارایی‌های خود را به درستی متنوع کنید. در واقع، DYOR به شما کمک می‌کند تا استراتژی منطقی و مناسبی برای محافظت از سرمایه‌ی خود بچینید.

غلبه بر احساسات هیجانی (FOMO) و تصمیم‌گیری بر اساس منطق

در دنیای سرمایه‌گذاری، احساسات می‌توانند بزرگ‌ترین دشمن شما باشند. یکی از این احساسات، ترس از دست دادن فرصت یا همان فومو است. وقتی می‌بینید که قیمت یک ارز دیجیتال به سرعت در حال افزایش است و همه در شبکه‌های اجتماعی درباره‌ی آن صحبت می‌کنند، ناخودآگاه وسوسه می‌شوید که بدون فکر کردن، دکمه‌ی خرید را فشار دهید.

اما خرید ارز دیجیتال بر اساس هیجان، معمولا در بالاترین قیمت اتفاق می‌افتد و نتیجه‌ای جز ضرر به همراه ندارد. تحقیق شخصی مانند یک ترمز اضطراری در برابر احساسات هیجانی عمل می‌کند. وقتی شما یاد بگیرید که اطلاعات فاندامنتال (Fundamental: بررسی ارزش ذاتی و پایه‌ای یک پروژه بر اساس داده‌های واقعی اقتصاد و فناوری) را بررسی کنید، دیگر اسیر تبلیغات بی‌اساس نمی‌شوید. DYOR به شما چارچوبی تحلیلی می‌دهد تا تصمیمات خود را صرفا بر اساس واقعیت‌های شبکه‌ی رمزارز بگیرید، نه بر اساس هیاهوی فضای مجازی.

چگونه برای خرید یک ارز دیجیتال تحقیق کنیم؟

حالا که با اهمیت تحقیق شخصی آشنا شدیم، زمان آن رسیده است که آستین‌ها را بالا بزنیم و وارد میدان شویم. فرآیندی که در ادامه یاد می‌گیرید، در واقع همان تحلیل فاندامنتال (Fundamental Analysis: روشی برای ارزیابی ارزش واقعی و ذاتی یک دارایی بر اساس اخبار، فناوری و اطلاعات پایه‌ای) است. این فرآیند به شما کمک می‌کند تا ارزش واقعی یک رمزارز را درک کنید. در ادامه، هفت گام اصلی برای بررسی یک پروژه‌ی کریپتویی را با هم مرور می‌کنیم.

مطالعه وایت‌پیپر (Whitepaper)؛ بررسی شناسنامه و هدف اصلی پروژه

اولین قدم برای شناخت هر ارز دیجیتال، خواندن وایت‌ پیپر (Whitepaper: یک سند فنی و رسمی که هدف، تکنولوژی، نحوه کارکرد و جزئیات دقیق یک پروژه را توضیح می‌دهد) است. وایت‌پیپر را مانند طرح تجاری یا شناسنامه‌ی یک شرکت در نظر بگیرید. وقتی یک تیم می‌خواهد پروژه‌ی جدیدی را معرفی کند، تمام ایده‌ها و راهکارهای خود را در این سند مکتوب می‌کند. هنگام مطالعه‌ی این سند، به دنبال پاسخ برای این سوالات باشید:

• این پروژه دقیقا قصد دارد چه مشکلی را حل کند؟
• آیا راه حلی که ارائه می‌دهد منطقی و قابل اجراست؟
• تکنولوژی پشت این شبکه چگونه کار می‌کند؟

اگر وایت‌پیپر یک پروژه پر از کلمات پیچیده و تبلیغاتی بود اما هیچ توضیح شفافی درباره‌ی نحوه کارکرد سیستم نداده بود، این یک زنگ خطر بزرگ است.

تحلیل تیم توسعه‌دهنده؛ چه کسانی پشت این پروژه هستند؟

یک ایده‌ی عالی بدون یک تیم اجرایی قوی، هیچ ارزشی ندارد. تصور کنید می‌خواهید سوار یک هواپیما شوید؛ قطعا دوست دارید بدانید خلبان چه کسی است و چقدر تجربه دارد. در دنیای رمزارزها نیز بررسی سابقه‌ی تیم توسعه‌دهنده‌ی پروژه بسیار مهم است.

بهتر است بررسی کنید که آیا اعضای تیم شناخته‌شده هستند یا هویت پنهانی دارند. البته در دنیای کریپتو، ناشناس بودن سازندگان همیشه به معنای کلاهبرداری نیست (مانند خالق بیت‌کوین)، اما پروژه‌هایی که تیم آن‌ها شفاف است و قبلا در شرکت‌های بزرگ فناوری کار کرده‌اند، شانس موفقیت بسیار بیشتری دارند. با یک جستجوی ساده در لینکدین یا توییتر می‌توانید سوابق کاری و تحصیلی اعضای کلیدی را بررسی کنید.

اقتصاد توکنی یا توکنومیکس (Tokenomics)؛ بررسی منطق عرضه و تقاضا

کلمه‌ی توکنومیکس (Tokenomics: ترکیبی از دو کلمه توکن و اقتصاد که به قوانین توزیع، تولید و سوزاندن یک ارز دیجیتال اشاره دارد) یکی از مهم‌ترین بخش‌های تحقیق شماست. توکنومیکس به شما می‌گوید که منطق مالی پشت این ارز چگونه است. فرض کنید کشوری بدون توقف در حال چاپ اسکناس است؛ طبیعی است که پول آن کشور روز به روز بی‌ارزش‌تر می‌شود. در ارزهای دیجیتال هم همین قانون حاکم است. در بررسی اقتصاد توکنی، باید به چند فاکتور کلیدی دقت کنید:

• حداکثر عرضه: (Max Supply: بیشترین تعداد سکه‌ای که قرار است در تمام طول تاریخ از آن ارز تولید شود) اگر ارزی محدودیت عرضه نداشته باشد، ممکن است در آینده دچار تورم شود.
• نحوه توزیع سکه‌ها بین تیم سازنده و مردم عادی چگونه است؟ اگر درصد زیادی از سکه‌ها در دست تیم سازنده باشد، آن‌ها می‌توانند هر زمان که خواستند با فروش ناگهانی، قیمت را کاهش دهند.

نقشه راه (Roadmap)؛ آیا پروژه به وعده‌های گذشته خود عمل کرده است؟

نقشه راه (Roadmap: یک جدول زمانی که برنامه‌ها، اهداف و مراحل توسعه‌ی آینده یک پروژه را به صورت فصل به فصل نشان می‌دهد) به شما دیدگاهی از آینده‌ی پروژه می‌دهد. هر تیم معتبری باید بداند که در شش ماه یا یک سال آینده قرار است چه امکانات جدیدی به شبکه‌ی خود اضافه کند.

اما بررسی گذشته‌ی نقشه راه از آینده‌ی آن مهم‌تر است. باید چک کنید و ببینید آیا تیم توسعه‌دهنده در گذشته به وعده‌هایی که داده بود، به موقع عمل کرده است؟ اگر پروژه‌ای دائما برنامه‌های خود را به تاخیر می‌اندازد یا اهداف نقشه راه آن بیش از حد رویایی و غیرواقعی است، سرمایه‌گذاری روی آن ریسک بالایی دارد.

بررسی کاربرد واقعی (Use Case)؛ این پروژه چه مشکلی را حل می‌کند؟

کاربرد واقعی (Use Case: مورد استفاده و کاربرد عملیاتی یک فناوری در دنیای واقعی) دلیلی است که افراد و شرکت‌ها را ترغیب می‌کند تا از یک رمزارز استفاده کنند. یک ارز دیجیتال برای اینکه در بلندمدت زنده بماند، باید فراتر از یک ابزار سفته‌بازی و نوسان‌گیری باشد.

باید از خود بپرسید که آیا این ارز نیازی را در دنیای واقعی برطرف می‌کند؟ برای مثال، آیا سرعت انتقال پول را بالا می‌برد؟ آیا هزینه‌های صرافی‌ها را کاهش می‌دهد؟ یا فقط یک توکن بی‌هدف است که روی موج تبلیغات سوار شده است؟ پروژه‌هایی که کاربرد مشخصی ندارند، معمولا با پایان یافتن هیجانات بازار، به سرعت نابود می‌شوند.

تحلیل رقبا و بررسی مزیت رقابتی ارز مورد نظر

هیچ پروژه‌ای در خلاء فعالیت نمی‌کند. وقتی می‌خواهید یک ارز دیجیتال را بررسی کنید، حتما باید نگاهی به رقبای آن در همان حوزه بیندازید. فرض کنید پروژه‌ای ادعا می‌کند که می‌تواند قراردادهای هوشمند (Smart Contracts: کدهای برنامه‌نویسی که توافقات را به صورت خودکار و بدون واسطه در شبکه بلاکچین اجرا می‌کنند) را پردازش کند.

در اینجا شما باید این پروژه را با غول‌های این حوزه مانند اتریوم مقایسه کنید. آیا پروژه‌ی جدید سرعت بیشتری دارد؟ کارمزد آن کمتر است؟ امنیت بالاتری ارائه می‌دهد؟ اگر ارز مورد نظر شما هیچ مزیت رقابتی خاصی نسبت به رقبای قدیمی‌تر و بزرگ‌تر خود نداشته باشد، شانس موفقیت آن در بازار بسیار پایین خواهد بود.

ارزیابی قدرت جامعه کاربری (Community) و میزان پذیرش عمومی

جامعه کاربری (Community: گروهی از طرفداران، سرمایه‌گذاران و توسعه‌دهندگانی که حول یک پروژه شکل گرفته و از آن حمایت می‌کنند) قلب تپنده‌ی هر پروژه‌ی کریپتویی است. یک شبکه هر چقدر هم که از نظر فنی قدرتمند باشد، اگر کاربری نداشته باشد محکوم به شکست است.

البته باید مراقب باشید که فریب اعداد را نخورید. داشتن صدها هزار دنبال‌کننده در شبکه‌های اجتماعی همیشه نشانه‌ی خوبی نیست، زیرا بسیاری از پروژه‌های ضعیف با خرید دنبال‌کنندگان فیک و ربات‌ها، جامعه‌ی خود را بزرگ جلوه می‌دهند. برای بررسی قدرت واقعی جامعه، باید به میزان تعاملات واقعی، بحث‌های تخصصی در انجمن‌ها، و تعداد برنامه‌نویسانی که در حال توسعه‌ی برنامه‌های جدید روی آن شبکه هستند، توجه کنید.

جعبه ابزار یک محقق کریپتو؛ بهترین منابع برای انجام DYOR

برای انجام دادن تحقیقاتی که در مرحله‌ی قبل یاد گرفتیم، به ابزارهای مناسب نیاز دارید. همان‌طور که یک نجار بدون چکش و اره نمی‌تواند یک میز خوب بسازد، یک محقق بازار رمزارز هم بدون سایت‌ها و پلتفرم‌های تخصصی نمی‌تواند پروژه‌های ارزشمند را پیدا کند. در این بخش، مهم‌ترین ابزارهایی که باید در جعبه ابزار خود داشته باشید را معرفی می‌کنیم.

سایت‌های مرجع اطلاعاتی و قیمتی (آموزش استفاده اولیه از CoinMarketCap و CoinGecko)

سایت‌هایی مانند کوین‌مارکت‌کپ و کوین‌ گکو را می‌توانید مانند دایره‌المعارف یا شناسنامه‌ی ارزهای دیجیتال در نظر بگیرید. هر زمان که نام یک ارز جدید را شنیدید، اولین قدم این است که نام آن را در یکی از این دو سایت جستجو کنید. این پلتفرم‌ها اطلاعات بسیار حیاتی و پایه‌ای را به صورت رایگان در اختیار شما قرار می‌دهند. هنگام بررسی یک ارز در این سایت‌ها، به این موارد کلیدی توجه کنید:

• لینک‌های رسمی: همیشه آدرس سایت اصلی پروژه، لینک وایت‌پیپر و شبکه‌های اجتماعی را از این قسمت بردارید تا در دام سایت‌های تقلبی و فیشینگ (Phishing: ساخت سایت‌های جعلی شبیه به سایت‌های اصلی برای سرقت اطلاعات و دارایی کاربران) نیفتید.
• مارکت کپ: (Market Cap: ارزش کل بازار یک ارز که از ضرب تعداد سکه‌های در گردش در قیمت فعلی هر سکه به دست می‌آید) پروژه‌هایی که مارکت کپ بسیار پایینی دارند، معمولا ریسک بالاتری دارند و قیمت آن‌ها راحت‌تر دستکاری می‌شود.
• حجم معاملات: (Volume: مقدار پولی که در ۲۴ ساعت گذشته برای خرید و فروش این ارز جابه‌جا شده است) اگر حجم معاملات یک ارز بسیار پایین باشد، به این معنی است که خرید و فروش آن سخت است و استقبال چندانی از آن نشده است.
• بخش بازارها (Markets): در این قسمت می‌توانید ببینید که ارز مورد نظر شما در کدام صرافی‌ها لیست شده و قابل معامله است. حضور یک ارز در صرافی‌های بزرگ و معتبر، نشانه‌ی مثبتی است.

پلتفرم‌های تحلیل داده‌های درون‌زنجیره‌ای و دیفای

دنیای ارزهای دیجیتال بسیار شفاف است. شما می‌توانید تمام تراکنش‌ها و فعالیت‌ها را به صورت زنده مشاهده کنید. به این اطلاعات، داده‌های درون‌زنجیره‌ای (On-chain Data: تمام اطلاعات و تراکنش‌هایی که به صورت عمومی و غیرقابل تغییر روی خود شبکه‌ی بلاکچین ثبت می‌شوند) می‌گویند. سایت‌هایی مانند دیفای‌لاما (DefiLlama) ابزارهایی هستند که این داده‌های خام را به نمودارهای قابل فهم تبدیل می‌کنند.

این سایت به طور ویژه برای بررسی پروژه‌های دیفای (DeFi: امور مالی غیرمتمرکز که شامل سیستم‌هایی مانند وام‌دهی و صرافی‌های بدون واسطه است) کاربرد دارد. یکی از مهم‌ترین اعدادی که در دیفای‌لاما باید چک کنید، تی‌وی‌ال یا TVL (ارزش کل قفل شده: مقدار کل پولی که کاربران در یک پروژه‌ی دیفای سرمایه‌گذاری کرده و قفل کرده‌اند) است. اگر یک پروژه ادعا می‌کند که بهترین و امن‌ترین سیستم مالی را دارد اما TVL آن بسیار پایین است، نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران هنوز به آن اعتماد نکرده‌اند.

منابع خبری معتبر و تجمیع‌کننده‌های اخبار

اخبار تاثیر بسیار سریعی روی قیمت ارزهای دیجیتال دارند. اما دنبال کردن ده‌ها سایت خبری مختلف، کاری خسته‌کننده و زمان‌بر است. راه حل این مشکل، استفاده از تجمیع‌کننده‌های اخبار (News Aggregators: پلتفرم‌هایی که اخبار مهم را از ده‌ها منبع معتبر مختلف جمع‌آوری کرده و به صورت لحظه‌ای در یک صفحه نشان می‌دهند) است.

سایت کریپتوپنیک (CryptoPanic) یکی از بهترین ابزارها در این زمینه است. این سایت نه تنها اخبار را از سراسر اینترنت جمع‌آوری می‌کند، بلکه به کاربران اجازه می‌دهد تا به هر خبر رای بدهند. به این ترتیب، شما می‌توانید با یک نگاه متوجه شوید که آیا یک خبر خاص تاثیر مثبتی روی بازار دارد یا منفی. این ابزار به شما کمک می‌کند تا همیشه در جریان جدیدترین اتفاقات باشید و از اخبار دروغین جا نمانید.

شبکه‌های اجتماعی؛ چگونه اخبار واقعی را از شایعات تشخیص دهیم؟

بخش بزرگی از فعالیت‌ها و اطلاع‌رسانی‌های دنیای کریپتو در شبکه‌های اجتماعی به ویژه توییتر (ایکس)، ردیت و دیسکورد اتفاق می‌افتد. اما این فضا مانند یک شمشیر دو لبه است؛ هم می‌توانید اطلاعات دست اول را پیدا کنید و هم ممکن است فریب شایعات را بخورید. برای تشخیص اخبار واقعی از شایعات در شبکه‌های اجتماعی، این چند قانون ساده را رعایت کنید:

• مراقب فاد (FUD: مخفف ترس، عدم قطعیت و شک که به معنی پخش کردن اخبار منفی و بی‌اساس برای پایین آوردن قیمت یک ارز است) باشید. هر خبر منفی را تا زمانی که از منابع رسمی تایید نشده، باور نکنید.
• به جای دنبال کردن اینفلوئنسرهایی که فقط از رشد نجومی یک ارز صحبت می‌کنند، به دنبال حساب‌های رسمی خود پروژه‌ها و توسعه‌دهندگان اصلی بگردید.
• به کیفیت گفتگوها در انجمن‌های ردیت و دیسکورد دقت کنید. اگر کاربران فقط در مورد بالا رفتن قیمت صحبت می‌کنند، این یک جامعه‌ی هیجانی است. اما اگر در مورد کدهای برنامه‌نویسی، رفع باگ‌ها و ارتقای شبکه‌ی پروژه بحث می‌کنند، شما با یک جامعه‌ی کاربری قوی و واقعی روبه‌رو هستید.

تله‌های تحقیقاتی؛ اشتباهات رایجی که در فرآیند DYOR باید از آن‌ها دوری کنید

حتی زمانی که تصمیم می‌گیرید خودتان آستین‌ها را بالا بزنید و درباره‌ی پروژه‌ها تحقیق کنید، باز هم تله‌های روانی و محاسباتی مختلفی در مسیر شما وجود دارند. جستجوی اطلاعات به تنهایی کافی نیست؛ بلکه باید روش درست فیلتر کردن این داده‌ها را بدانید و از اشتباهاتی که بسیاری از افراد تازه‌کار را به دردسر می‌اندازد، دوری کنید. در ادامه سه مورد از خطرناک‌ترین تله‌های تحقیقاتی را با هم بررسی می‌کنیم.

اعتماد چشم‌بسته به اینفلوئنسرها و سیگنال‌های شبکه‌های اجتماعی

یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات، واگذار کردن وظیفه‌ی تحقیق به افراد مشهور در شبکه‌های اجتماعی مانند توییتر، اینستاگرام یا یوتیوب است. به یاد داشته باشید که بسیاری از این افراد، در ازای دریافت پول یا دریافت توکن‌های رایگان از تیم سازنده، یک پروژه‌ی بی‌ارزش را تبلیغ می‌کنند. به این کار در اصطلاح شیلینگ (Shilling: تبلیغ پولی، هدفمند و اغراق‌آمیز یک دارایی برای افزایش مصنوعی قیمت آن و ترغیب دیگران به خرید) می‌گویند.

فرض کنید یک بازیگر معروف در تلویزیون، یک برند خاص از چای را تبلیغ می‌کند؛ آیا به این معنی است که او خودش هم هر روز از همان چای استفاده می‌کند؟ قطعا نه! در دنیای ارزهای دیجیتال هم شرایط دقیقا همین‌طور است. نظرات اینفلوئنسرها و کانال‌های سیگنال، نهایتا می‌توانند نقطه‌ی شروعی برای بررسی‌های شخصی شما باشند، اما هرگز نباید آن‌ها را به عنوان دلیلی قطعی برای خرید در نظر بگیرید. همیشه ادعاهای آن‌ها را با خواندن وایت‌پیپر و بررسی داده‌های واقعی راستی‌آزمایی کنید.

سوگیری تایید (Confirmation Bias)؛ جستجوی اطلاعاتی که فقط نظر شما را تایید می‌کنند

ذهن انسان به طور طبیعی دوست دارد که همیشه حق با او باشد و تصمیماتش درست به نظر برسد. سوگیری تایید (Confirmation Bias: یک خطای شناختی و ذهنی که باعث می‌شود ما ناخودآگاه فقط به دنبال اطلاعاتی باشیم که باورهای قبلی ما را تایید می‌کنند و حقایق مخالف را نادیده بگیریم) یکی از خطرناک‌ترین دشمنان سرمایه‌گذاران است.

برای مثال، فرض کنید شما از قبل روی یک توکن خاص سرمایه‌گذاری کرده‌اید یا به شدت به آن علاقه‌مند شده‌اید. در این حالت، وقتی در حال انجام DYOR هستید، ذهن شما فقط مقالاتی را می‌بیند که از آینده‌ی درخشان آن ارز صحبت می‌کنند و اگر یک متخصص به ضعف‌های امنیتی شبکه‌ی آن اشاره کند، به سرعت آن را توجیه کرده یا نادیده می‌گیرید.

برای فرار از این تله، همیشه سعی کنید نقش وکیل مدافع شیطان را بازی کنید! یعنی پیش از خرید یک ارز، به جای جستجوی دلایل رشد آن، به دنبال این باشید که چرا این پروژه ممکن است شکست بخورد. خواندن نقدهای منفی به شما کمک می‌کند تا با چشمانی کاملا باز و بدون تعصب تصمیم‌گیری کنید.

فریب خوردن توسط قیمت پایین یک توکن و نادیده گرفتن ارزش بازار (Market Cap)

بسیاری از افراد تازه‌کار وقتی می‌بینند قیمت یک توکن برای مثال 0.000001 دلار است، با خود می‌گویند: اگر قیمت این ارز فقط به یک دلار برسد، من با یک سرمایه‌گذاری کوچک میلیونر می‌شوم! این یک خطای محاسباتی بسیار رایج است که به دلیل درک نکردن ارتباط بین قیمت واحد و ارزش بازار یا همان مارکت کپ به وجود می‌آید.

برای درک بهتر این موضوع، یک پیتزا را در نظر بگیرید. شما می‌توانید این پیتزا را به 4 تکه‌ی بزرگ یا 1000 تکه‌ی بسیار کوچک تقسیم کنید. طبیعی است که تکه‌های کوچک‌تر ارزان‌تر هستند، اما آیا اندازه‌ی کل پیتزا تغییری کرده است؟ خیر! در دنیای کریپتو هم تیم سازنده می‌تواند تریلیون‌ها عدد توکن تولید کند تا قیمت هر دانه‌ی آن‌ها بسیار ارزان به نظر برسد.

چیزی که پتانسیل رشد یک ارز را مشخص می‌کند، قیمت یک سکه‌ی آن نیست، بلکه ارزش کل بازار آن است. اگر ارزش بازار یک توکن بسیار ارزان، همین الان هم با شرکت‌های بزرگ فناوری برابری کند، رسیدن قیمت آن به یک دلار از نظر ریاضی و اقتصادی کاملا غیرممکن است. بنابراین، در تحقیقات خود هرگز فریب صفرهای زیاد قیمت را نخورید و همیشه پتانسیل رشد پروژه‌ها را بر اساس مارکت کپ آن‌ها بسنجید.

منابع:

Cointracker

Binance

Kraken