آیا کپی‌رایت در بلاک چین رعایت می‌شود؟ بررسی جامع قوانین و کاربردها

در این مقاله، مکانیزم اجرایی کپی‌رایت در بلاک چین را به صورت ساختاری بررسی می‌کنیم و نشان می‌دهیم که چگونه توکن‌های رمزنگاری شده و پروتکل‌های غیرمتمرکز، ضمن حفظ حریم خصوصی پدیدآورنده‌ی اثر، مدل‌های نوینی برای مدیریت خودکار حق امتیاز و دریافت مستقیم درآمد در اختیار شما قرار می‌دهند.

مبانی مالکیت معنوی و ورود فناوری غیرمتمرکز

تصور کنید ماه‌ها زمان صرف کرده‌اید تا یک قطعه موسیقی زیبا بسازید یا یک طرح گرافیکی منحصر به فرد ایجاد کنید. این اثر هنری، دارایی معنوی شما محسوب می‌شود و حقوق مرتبط با آن باید محفوظ بماند. در دنیای فیزیکی، اثبات این که شما خالق یک اثر هستید تا حدودی ساختاریافته‌تر است، اما وقتی قدم به دنیای دیجیتال و فضای اینترنت می‌گذاریم، همه‌چیز تغییر می‌کند. اینجاست که فناوری غیرمتمرکز (سیستمی که توسط هیچ فرد، نهاد یا دولت واحدی کنترل نمی‌شود و اطلاعات در آن بین کاربران توزیع شده است) وارد میدان می‌شود تا قواعد بازی را به نفع خالقان آثار هنری و محتوایی تغییر دهد.

چالش‌های حفظ حق نشر در اینترنت سنتی

اینترنت سنتی یا همان فضایی که امروز بیشتر ما برای وب‌گردی از آن استفاده می‌کنیم، در ابتدا برای به اشتراک‌گذاری سریع و آزادانه‌ی اطلاعات طراحی شده بود، نه برای محافظت از مالکیت آن‌ها. در این فضا، محتوای دیجیتال به راحتی و تنها با چند کلیک ساده قابل کپی‌برداری است. این وضعیت دقیقا شبیه به این است که شما تنها نسخه‌ی یک کتاب ارزشمند را در یک کتابخانه‌ی عمومی قرار دهید و هر فردی بتواند بدون اجازه‌ی شما از آن کپی بگیرد، نام خودش را روی جلد بنویسد و آن را بفروشد. مهم‌ترین چالش‌های اینترنت فعلی در زمینه‌ی کپی‌رایت شامل موارد زیر است:

• تکثیر نامحدود و بدون افت کیفیت: هر فایل صوتی، تصویری یا متنی به راحتی قابلیت کپی شدن دارد و نسخه‌ی کپی شده هیچ تفاوتی با نسخه‌ی اصلی ندارد. این یعنی ردیابی فایل اصلی بسیار دشوار می‌شود.
• دشواری در اثبات زمان خلق اثر: اگر فردی اثر شما را زودتر از شما در یک پلتفرم یا وب‌سایت دیگر منتشر کند، ثابت کردن این که شما خالق اصلی و اولیه‌ی آن بوده‌اید، کاری بسیار سخت و پیچیده است.
• هزینه‌های سنگین حقوقی: حتی اگر متوجه سرقت دارایی معنوی خود بشوید، استخدام وکیل و پیگیری شکایت در مراجع قانونی داخلی و بین‌المللی، هزینه و زمان بسیار زیادی از شما می‌گیرد که برای بسیاری از افراد توجیه‌پذیر نیست.

فناوری بلاک چین چگونه به دنیای کپی‌رایت کمک می‌کند؟

برای حل مشکلاتی که بررسی کردیم، فناوری بلاکچین (یک دفتر کل دیجیتال و عمومی که اطلاعات را به صورت شبکه‌ای، امن و غیرقابل دستکاری ذخیره می‌کند) راه‌حل‌های بسیار هوشمندانه و قدرتمندی ارائه می‌دهد. شبکه‌ی بلاک چین را مانند یک دفترچه‌ی یادداشت عمومی بسیار بزرگ تصور کنید که میلیون‌ها کپی از آن در کامپیوترهای سراسر جهان توزیع شده است.

اگر شخصی بخواهد یک کلمه در دفترچه‌ی خودش را تغییر دهد یا پاک کند، تمام کامپیوترهای دیگر متوجه این دستکاری می‌شوند و آن تغییر را نمی‌پذیرند. این ساختار نوآورانه از چند طریق مهم به حفظ حق نشر و کپی‌رایت کمک می‌کند:

• ثبت برچسب زمانی تغییرناپذیر (Timestamp): این ویژگی به معنای ثبت دقیق روز، ساعت و حتی ثانیه‌ی ایجاد یک داده است. وقتی شما اثر خود را در شبکه‌ی بلاک چین ثبت می‌کنید، زمان دقیق آن به صورت دائمی حک می‌شود. این برچسب زمانی تحت هیچ شرایطی قابل تغییر یا پاک شدن نیست و محکم‌ترین مدرک برای اثبات این است که شما اولین خالق اثر بوده‌اید.
• استفاده از قراردادهای هوشمند (Smart Contracts): قراردادهای هوشمند کدهای برنامه‌نویسی شده‌ای هستند که وقتی شرایط خاصی برآورده شود، به صورت کاملا خودکار توافقات را اجرا می‌کنند. به عنوان مثال، می‌توانید یک قرارداد هوشمند تنظیم کنید که هر بار شخصی قصد دانلود یا استفاده از اثر شما را داشت، مبلغی مشخص به عنوان حق امتیاز به صورت خودکار به کیف پول دیجیتال شما واریز شود؛ بدون اینکه نیاز به دخالت شما باشد.
• حذف واسطه‌های سنتی: با استفاده از این سیستم شفاف، شما دیگر نیازی به شرکت‌های پیچیده‌ی ثبت کپی‌رایت یا واسطه‌های حقوقی گران‌قیمت ندارید. همه‌چیز به صورت مستقیم بین شما و مخاطبانتان انجام می‌شود که این موضوع به معنای کاهش چشمگیر هزینه‌ها و افزایش سرعت در مدیریت دارایی‌های شماست.

بررسی امنیت آثار: آیا کپی‌رایت در شبکه‌ی بلاک چین رعایت می‌شود؟

وقتی درباره‌ی امنیت دارایی‌های دیجیتال در شبکه‌ی بلاک چین صحبت می‌کنیم، اولین سوالی که در ذهن یک کاربر مبتدی شکل می‌گیرد این است که آیا واقعا در این فضا هیچکس نمی‌تواند آثار من را کپی کند؟ برای پاسخ به این سوال، باید تصور خود را از سیستم‌های امنیتی تغییر دهیم.

بلاک چین مانند یک گاوصندوق فیزیکی نیست که درب آن قفل شود و کسی نتواند محتوای آن را ببیند؛ بلکه بیشتر شبیه به یک دفتر ثبت اسناد کاملا شفاف و غیرقابل تغییر است. این شبکه به همه نشان می‌دهد که مالک واقعی و اولیه‌ی یک اثر چه کسی است، اما ساختار آن به گونه‌ای است که نیازمند بررسی دقیق‌تر مفاهیم پیرامون کپی‌رایت در فضای دیجیتال هستیم.

آیا انتشار بدون اجازه‌ی تصاویر و آثار در این بستر امکان‌پذیر است؟

پاسخ کوتاه به این سوال، متاسفانه بله است. از نظر فنی، هیچ سیستم کامپیوتری نمی‌تواند جلوی یک فرد را بگیرد تا عکس یا ویدیوی شما را در کامپیوتر خود ذخیره کند و آن را دوباره در جای دیگری منتشر کند. در دنیای بلاک چین نیز یک فرد سودجو می‌تواند اثر هنری شما را کپی کرده و آن را به عنوان یک دارایی جدید مینت کند (مینت کردن: فرآیند ثبت و تبدیل یک فایل دیجیتال ساده به یک دارایی رمزنگاری شده و منحصربه‌فرد در شبکه‌ی بلاک چین).

اما تفاوت اساسی و قدرت اصلی شبکه‌ی بلاک چین دقیقا همینجا مشخص می‌شود! فرض کنید شخصی از تابلوی مونالیزا یک کپی بسیار با کیفیت چاپ کند. آیا این نسخه ارزشی دارد؟ خیر، زیرا همه می‌دانند که نسخه‌ی اصلی همراه با شناسنامه‌ی معتبر در موزه‌ی لوور نگهداری می‌شود. در فضای غیرمتمرکز نیز، زمانی که شما اثر خود را برای اولین بار ثبت می‌کنید، یک مهر زمانی (Timestamp) دائمی روی آن حک می‌شود. اگر شخص دیگری فایل شما را کپی کند، سابقه‌ی ثبت در شبکه‌ی بلاک چین به وضوح نشان می‌دهد که فایل او یک نسخه‌ی کپی شده و بی‌ارزش است و شما مالک قطعی و اولیه‌ی آن اثر هستید.

وضعیت مالکیت پست‌های رسانه‌ی اجتماعی و پلتفرم‌های غیرمتمرکز

احتمالا تا به حال به این موضوع فکر نکرده‌اید، اما در شبکه‌های اجتماعی متمرکز مانند اینستاگرام یا ایکس (توییتر سابق)، زمانی که شما یک عکس یا متن را منتشر می‌کنید، طبق قوانین استفاده از خدمات آن شرکت، مجوزهای بسیار گسترده‌ای را برای استفاده از محتوای خود به آن‌ها می‌دهید. در واقع مالکیت صددرصدی محتوای شما در دستان آن پلتفرم است و آن‌ها می‌توانند هر زمان که بخواهند پست‌های شما را حذف کنند.

اما با ورود وب 3 (وب 3: نسل جدید اینترنت که بر پایه‌ی شبکه‌های بلاک چینی بنا شده و هدف آن بازگرداندن قدرت و مالکیت به کاربران است)، وضعیت کاملا دگرگون شده است. در پلتفرم‌های غیرمتمرکز (پلتفرم‌های غیرمتمرکز: برنامه‌ها و شبکه‌های اجتماعی که توسط هیچ شرکت یا فرد واحدی مدیریت نمی‌شوند و کدهای کامپیوتری آن‌ها را اداره می‌کنند)، هر پست، تصویر یا ویدیویی که شما منتشر می‌کنید، می‌تواند به عنوان یک دارایی شخصی در کیف پول دیجیتال شما ثبت شود. این یعنی شما مالک بلامنازع محتوای خود هستید. اگر روزی تصمیم بگیرید از آن پلتفرم بروید، برخلاف شبکه‌های اجتماعی سنتی، می‌توانید تمام محتوا، دنبال‌کنندگان و ارزش خلق شده‌ی خود را همراه با خودتان به پلتفرم دیگری منتقل کنید.

استثناهای قانونی کپی‌رایت که باید در فضای دیجیتال بشناسید

آیا همیشه استفاده از اثر دیگران بدون اجازه‌ی آن‌ها غیرقانونی است؟ پاسخ منفی است. در قوانین بین‌المللی کپی‌رایت، مفهومی وجود دارد که به آن استفاده‌ی منصفانه (Fair Use: یک اصل قانونی که به افراد اجازه می‌دهد تحت شرایطی خاص، از بخش‌های محدودی از یک اثر دارای حق نشر، بدون نیاز به کسب اجازه‌ی مستقیم از خالق آن استفاده کنند) می‌گویند. این قوانین در فضای بلاک چین و دنیای دیجیتال نیز صادق هستند. مهم‌ترین مواردی که شامل استثناهای کپی‌رایت و استفاده‌ی منصفانه می‌شوند عبارتند از:

• اهداف آموزشی و پژوهشی: استفاده از بخش‌هایی از یک متن، تصویر یا ویدیو برای آموزش در کلاس‌های درس یا تحقیقات دانشگاهی، در صورتی که هدف تجاری و کسب سود در میان نباشد.
• نقد و بررسی آثار: اگر شما یک تحلیل‌گر هستید، می‌توانید برای نوشتن نقد و بررسی یک اثر هنری دیجیتال، بخش‌هایی از آن را در مقاله‌ی خود نمایش دهید تا مخاطب متوجه منظور شما بشود.
• گزارش‌های خبری: خبرنگاران و رسانه‌ها برای پوشش دادن رویدادهای مرتبط با یک دارایی دیجیتال یا اثر هنری، حق دارند تصاویر یا اطلاعات آن را به صورت محدود بازنشر کنند.
• تولید محتوای طنز و تقلید (Parody): ساختن آثار طنز یا کاریکاتور بر اساس یک اثر اصلی، معمولا به عنوان یک اثر جدید و مستقل شناخته می‌شود و نقض کپی‌رایت به حساب نمی‌آید.

فناوری بلاک چین قرار نیست این استثناهای قانونی را از بین ببرد؛ بلکه با ایجاد یک بستر شفاف، به نهادهای قانونی و خود هنرمندان کمک می‌کند تا مرز بین کپی‌برداری غیرقانونی و استفاده‌ی منصفانه را با دقت و سرعت بسیار بیشتری تشخیص دهند.

کاربردهای اصلی بلاک چین در حفاظت از کپی رایت

تا اینجا متوجه شدیم که فضای دیجیتال چه مشکلاتی برای حق نشر ایجاد کرده است. حالا وقت آن است که ببینیم فناوری غیرمتمرکز دقیقا با چه ابزارهایی به کمک هنرمندان و تولیدکنندگان محتوا می‌آید. بلاک چین فقط یک فضای ذخیره‌سازی ساده نیست؛ بلکه یک سیستم هوشمند و زنده است که ابزارهای بسیار کاربردی و جذابی را برای محافظت از دستاوردهای فکری شما ارائه می‌دهد. در ادامه، چهار کاربرد اساسی این فناوری را با زبانی ساده بررسی می‌کنیم.

اثبات زمان خلق اثر به کمک سیستم مهر زمانی تغییرناپذیر

بزرگترین مشکل در دادگاه‌های سنتی، اثبات این موضوع است که چه کسی اولین بار یک ایده یا اثر را خلق کرده است. همانطور که قبل‌‎تر اشاره کردیم، شبکه‌ی بلاک چین این مشکل را با ویژگی مهر زمانی (Timestamp: ثبت دقیق روز، ساعت و ثانیه‌ی یک رویداد در شبکه‌ی کامپیوتری) حل کرده است.

تصور کنید یک دفترخانه‌ی اسناد رسمی وجود دارد که به صورت شبانه‌روزی کار می‌کند و هرگز امکان رشوه گرفتن، تقلب یا از بین رفتن اسناد در آن وجود ندارد. وقتی شما فایل دیجیتال خود را در این شبکه ثبت می‌کنید، سیستم به صورت خودکار یک مهر زمانی دائمی روی آن می‌زند. این مهر به هیچ وجه قابل دستکاری یا پاک شدن نیست و محکم‌ترین مدرک برای اثبات حقانیت و تقدم شما در خلق آن اثر به حساب می‌آید.

ردیابی شفاف و پیدا کردن نسخه‌ی اولیه‌ی آثار هنری

دنیای اینترنت پر از فایل‌های کپی شده است، اما بلاک چین به شما اجازه می‌دهد تا نسخه‌ی اصلی را از میان هزاران کپی تقلبی تشخیص دهید. وقتی یک فایل در این بستر ثبت می‌شود، شبکه یک هش (Hash: یک رشته‌ی متنی و عددی یکتا که دقیقا مانند اثر انگشت دیجیتالی برای فایل‌ها عمل می‌کند) به آن اختصاص می‌دهد.

این اثر انگشت دیجیتال به فایل شما متصل می‌ماند. اگر کسی حتی یک پیکسل از عکس شما را تغییر دهد یا یک کلمه از متن شما را کم کند، اثر انگشت آن فایل کاملا عوض می‌شود. به این ترتیب، با بررسی مسیر انتقال و اطلاعات ثبت شده در شبکه، می‌توان به راحتی مانند یک نخ درخشان، نسخه‌ی اولیه‌ی اثر را در میان انبوهی از اطلاعات ردیابی کرد و مالک اصلی آن را شناخت.

بهینه‌سازی فرایند ثبت دارایی‌های معنوی با قراردادهای هوشمند

در روش‌های سنتی، ثبت یک دارایی معنوی به معنی پر کردن فرم‌های طولانی، پرداخت هزینه‌های گزاف به واسطه‌ها و انتظار کشیدن برای ماه‌ها یا حتی سال‌ها است. اما فناوری قرارداد هوشمند (Smart Contract: کدهای برنامه‌نویسی شده‌ای که پس از برآورده شدن شرایط خاص، توافقات را به صورت خودکار و بدون نیاز به واسطه اجرا می‌کنند) این مسیر را متحول کرده است.

با استفاده از این قراردادها، ثبت یک دارایی دیجیتال تنها چند دقیقه زمان می‌برد. شما می‌توانید قوانین استفاده از اثر خود را به صورت کدهای کامپیوتری بنویسید. برای مثال، تعیین می‌کنید که هر رسانه‌ای برای استفاده از عکس شما باید مبلغ مشخصی بپردازد. این سیستم به صورت خودکار و بدون نیاز به وکیل یا پیگیری‌های خسته‌کننده، حقوق شما را مدیریت می‌کند و فرایند ثبت را بهینه‌تر و سریع‌تر از همیشه انجام می‌دهد.

حفظ حریم خصوصی پدیدآورنده‌ی اثر در کنار شفافیت مالکیت

شاید با خودتان فکر کنید اگر همه چیز در شبکه‌ی بلاک چین شفاف است، پس حریم خصوصی من چه می‌شود؟ آیا همه می‌توانند نام و مشخصات من را ببینند؟ زیبایی این فناوری در حفظ تعادل میان شفافیت و حریم خصوصی است.

در این شبکه، مالکیت اثر به نام یک شخص فیزیکی ثبت نمی‌شود، بلکه به یک کلید عمومی (Public Key: آدرس عمومی کیف پول شما در شبکه که مانند شماره کارت بانکی برای همه قابل مشاهده است) گره می‌خورد. همه می‌توانند ببینند که این آدرس خاص، مالک اولیه‌ی اثر است، اما هیچ‌کس نمی‌تواند متوجه شود که چه کسی در دنیای واقعی صاحب این آدرس است؛ مگر اینکه خودتان بخواهید هویتتان را فاش کنید.

شما کنترل کامل این دارایی را از طریق کلید خصوصی (Private Key: رمز عبور فوق‌امنیتی شما که مانند رمز کارت بانکی عمل کرده و اثبات می‌کند شما صاحب آن آدرس هستید) در اختیار دارید. این یعنی می‌توانید مالکیت قطعی خود را به دنیا ثابت کنید، در حالی که حریم خصوصی و هویت اصلی شما کاملا محفوظ می‌ماند.

تقاطع قوانین دنیای واقعی و فضای غیرمتمرکز

یکی از جذاب‌ترین و در عین حال چالش‌برانگیزترین مباحث در دنیای رمزارزها، نقطه‌ی برخورد این فناوری نوین با قوانین سنتی است. شبکه‌ی بلاک چین با تمام قدرت و هوشمندی خود، در نهایت ابزاری است که توسط انسان‌ها در دنیای فیزیکی استفاده می‌شود.

بنابراین، برای اینکه این فناوری بتواند به طور کامل از حقوق هنرمندان محافظت کند، باید با قوانین حقوقی و دادگاه‌های دنیای واقعی همگام شود. در این بخش بررسی می‌کنیم که چگونه این دو دنیای متفاوت با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند و در کنار هم یک سیستم امن را می‌سازند.

قوانین خارج از شبکه‌ی بلاک چین به چه صورت بر این فضا اعمال می‌شوند؟

فضای خارج از بلاک چین (Off-chain: هرگونه اتفاق، داده یا قانونی که در دنیای فیزیکی و بیرون از شبکه‌ی دیجیتال جریان دارد) همچنان نقش بسیار مهمی در اجرای عدالت ایفا می‌کند. یک تصور اشتباه وجود دارد که چون بلاک چین غیرمتمرکز است، پس هیچ قانونی در آن وجود ندارد و هرکس می‌تواند هر کاری انجام دهد. اما واقعیت این است که قوانین بین‌المللی کپی‌رایت همچنان پابرجا هستند.

اگر شخصی اثر هنری شما را کپی کند و آن را در شبکه‌ی بلاک چین به فروش برساند، شما همچنان می‌توانید در دادگاه‌های واقعی از او شکایت کنید. در اینجا، بلاک چین نقش دوربین مداربسته‌ای را بازی می‌کند که لحظه‌ی وقوع جرم و اطلاعات دقیق مالک اصلی را با جزئیات کامل ثبت کرده است. دادگاه‌های کشورهای پیشرفته به سرعت در حال پذیرش رکوردهای ثبت شده در بلاک چین به عنوان مدارک قانونی و محکمه‌پسند هستند، زیرا این داده‌ها غیرقابل جعل و کاملا معتبر می‌باشند. در واقع، قوانین دنیای واقعی از قدرت شفافیت بلاک چین برای صدور رای دقیق‌تر استفاده می‌کنند.

نحوه‌ی اجرای رسمی و قانونی کپی‌رایت در داخل بستر بلاک چین

در داخل خود شبکه (On-chain: تراکنش‌ها و فعالیت‌هایی که مستقیما روی بستر بلاک چین انجام و ثبت قطعی می‌شوند)، اجرای قانون نیازی به قاضی یا دادگاه ندارد؛ بلکه همه‌چیز توسط کدهای برنامه‌نویسی مدیریت می‌شود. این اجرای خودکار یکی از بزرگترین دستاوردهای فناوری غیرمتمرکز است.

وقتی شما اثری را در این بستر ثبت می‌کنید، در واقع در حال نوشتن یک قانون دیجیتال برای اثر خود هستید. شما مشخص می‌کنید که چه کسی، تحت چه شرایطی و با پرداخت چه هزینه‌ای می‌تواند از این اثر استفاده کند. این قوانین در قالب قراردادهای هوشمند ذخیره می‌شوند. به عنوان مثال، اگر کاربری بخواهد ویدیوی آموزشی شما را دانلود کند، قرارداد هوشمند به صورت خودکار بررسی می‌کند که آیا این کاربر هزینه‌ی تعیین شده را پرداخت کرده است یا خیر. در صورت پرداخت، قفل فایل باز می‌شود و هم‌زمان مبلغ به کیف پول شما واریز می‌گردد. در این سیستم، قانون‌گذار و مجری قانون کدهای غیرقابل تغییری هستند که شما از قبل تایید کرده‌اید.

نقش نهادهای نظارتی و مسئولین صنایع در پذیرش این فناوری

برای اینکه کپی‌رایت مبتنی بر بلاک چین به یک استاندارد جهانی تبدیل شود، حمایت نهادهای بزرگ ضروری است. سازمان‌های جهانی مالکیت فکری، اتحادیه‌های هنرمندان، شرکت‌های پخش موسیقی و ناشران بزرگ، همگی در حال بررسی و آزمایش این فناوری هستند. نقش این مسئولین و نهادها در چند مورد کلیدی خلاصه می‌شود:

• ایجاد پل ارتباطی: آن‌ها می‌توانند پایگاه‌های داده‌ی سنتی خود را به شبکه‌های بلاک چینی متصل کنند تا جستجو و استعلام آثار بسیار سریع‌تر انجام شود.
• آموزش و فرهنگ‌سازی: این نهادها وظیفه دارند تا هنرمندان را با نحوه‌ی کار با کیف پول‌های دیجیتال و ثبت آثار در این بستر آشنا کنند.
• تدوین استانداردهای مشترک: برای جلوگیری از هرج و مرج، نیاز است که پلتفرم‌های مختلف از یک استاندارد واحد برای ثبت حقوق معنوی پیروی کنند تا یک اثر در تمام شبکه‌ها به عنوان دارایی یک شخص واحد شناخته شود.

جدول مقایسه مدیریت کپی‌رایت سنتی در برابر سیستم مبتنی بر بلاک چین

برای درک بهتر تفاوت‌های این دو سیستم، ویژگی‌های اصلی آن‌ها را در قالب یک جدول ساده مقایسه کرده‌ایم تا دقیق‌تر متوجه تغییرات بنیادین این فناوری بشوید.

ویژگی و شاخص بررسی	مدیریت کپی‌رایت در سیستم سنتی	مدیریت کپی‌رایت در شبکه‌ی بلاک چین
سرعت ثبت اثر	کند (معمولا چندین هفته تا چند ماه زمان می‌برد)	بسیار سریع (در عرض چند دقیقه و با تایید تراکنش انجام می‌شود)
هزینه‌های جاری	بالا (شامل هزینه‌ی وکیل، تشکیل پرونده و سازمان‌های واسطه)	پایین (تنها پرداخت کارمزد تراکنش در شبکه برای ثبت قرارداد)
دقت در اثبات زمان خلق	وابسته به تاریخ نامه‌نگاری‌ها و اسناد کاغذی	بسیار دقیق و غیرقابل دستکاری به لطف مهر زمانی دیجیتال
مدیریت درآمد و حق امتیاز	دستی و همراه با تاخیر (توسط شرکت‌های پخش انجام می‌شود)	خودکار و لحظه‌ای (درآمد مستقیم به کیف پول خالق اثر واریز می‌شود)
شفافیت اطلاعات	محدود (اطلاعات تنها در بایگانی نهادهای خاص وجود دارد)	شفاف و عمومی (همه می‌توانند تاریخچه‌ی مالکیت را رصد کنند)

مدل‌های نوین کسب درآمد از دارایی‌های معنوی

محافظت از ایده‌ها و آثار هنری تنها نیمی از مسیر موفقیت است؛ نیمه‌ی دیگر و شاید جذاب‌ترین بخش برای هر خالق اثری، کسب درآمد منصفانه از زحماتش است. در سیستم‌های سنتی، تولیدکنندگان محتوا و هنرمندان معمولا بخش بزرگی از درآمد خود را به واسطه‌ها، شرکت‌های پخش، گالری‌ها و ناشران اختصاص می‌دهند و در نهایت درصد کمی از سود خالص به دست خودشان می‌رسد. اما فناوری غیرمتمرکز، راه‌های کاملا جدیدی را برای درآمدزایی ایجاد کرده است که در آن، هنرمند در مرکز توجه قرار دارد و کنترل کامل سرمایه‌ی خود را در دست می‌گیرد.

مدیریت خودکار حق نشر و دریافت حق امتیاز به صورت مستقیم

یکی از بزرگترین دغدغه‌های هنرمندان در دنیای واقعی، پیگیری و دریافت حق امتیاز (Royalty: درصد مشخصی از سود که به ازای هر بار فروش مجدد یا استفاده از یک اثر، به خالق اولیه‌ی آن پرداخت می‌شود) است. در حالت عادی، پیگیری اینکه اثر شما در کجا استفاده شده و چه کسی باید هزینه‌ی آن را بپردازد، فرایندی به شدت زمان‌بر و گاهی غیرممکن است. شبکه‌ی بلاک چین با استفاده از قراردادهای هوشمندی که پیش‌تر معرفی کردیم، این فرایند پیچیده را کاملا خودکار و شفاف می‌کند. بیایید این نوآوری را با چند ویژگی کلیدی بررسی کنیم:

• فروش قطعی بدون نیاز به واسطه: فرض کنید شما یک قطعه موسیقی یا یک عکس با کیفیت ثبت کرده‌اید. شما می‌توانید در کدهای قرارداد هوشمند تعیین کنید که هر بار شخصی این فایل را برای استفاده خریداری کرد، هزینه‌ی آن مستقیما به کیف پول دیجیتال شما واریز شود.
• کسب درآمد از فروش‌های ثانویه: این ویژگی یکی از بزرگترین انقلاب‌های بلاک چین است. شما می‌توانید قرارداد را طوری تنظیم کنید که حتی اگر خریدار اول، اثر شما را در آینده به شخص دومی فروخت، باز هم درصد مشخصی (مثلا ده درصد) از مبلغ آن معامله‌ی جدید، به صورت کاملا خودکار به حساب شما واریز شود.
• واریز لحظه‌ای و بدون تاخیر: در این سیستم هیچ شرکت یا نهاد مالی وجود ندارد که پول شما را برای ماه‌ها نزد خود مسدود کند. به محض اینکه تراکنشی در شبکه تایید شود، سهم مالی شما در همان ثانیه به حسابتان منتقل می‌شود.

این فرآیند هوشمندانه باعث می‌شود که خالقان محتوا بتوانند یک جریان درآمدی پایدار برای خود بسازند و از آینده‌ی مالی نسخه‌ی دیجیتال آثار خود مطمئن باشند.

نقش توکن‌های رمزنگاری شده در احراز و انتقال مالکیت شفاف

برای اینکه بتوانیم یک فایل کامپیوتری (مانند یک عکس، ویدیو، یا یک مدل سه‌بعدی) را به عنوان یک دارایی ارزشمند خرید و فروش کنیم، ابتدا باید آن را به شکلی درآوریم که قابل انتقال و اثبات باشد. این کار به کمک توکن‌های غیرقابل تعویض (NFT: یک سند دیجیتال و رمزنگاری شده که منحصر‌به‌فرد بودن و مالکیت قطعی یک فایل خاص را در شبکه‌ی بلاک چین ثابت می‌کند) انجام می‌شود.

زمانی که شما اثر هنری خود را به یک توکن تبدیل می‌کنید، در واقع در حال ساختن یک شناسنامه‌ی دیجیتال بسیار امن و غیرقابل جعل برای آن هستید. این توکن‌ها نقش بسیار مهمی در شفافیت بازارهای مالی دیجیتال دارند که شامل موارد زیر می‌شود:

• خرید و فروش بی‌دردسر در بازار جهانی: شما می‌توانید توکن اثر خود را در پلتفرم‌های بین‌المللی به راحتی برای فروش قرار دهید. خریدار با پرداخت مبلغ تعیین شده، مالکیت توکن را دریافت می‌کند و این انتقال مالکیت در شبکه‌ی بلاک چین برای همیشه ثبت شده و برای همه قابل مشاهده خواهد بود.
• مالکیت اشتراکی (Fractional Ownership): یکی از جذاب‌ترین نوآوری‌های این حوزه، امکان تقسیم یک اثر گران‌قیمت به هزاران قطعه‌ی کوچکتر است. با این روش، شما می‌توانید به جای فروش کل اثر به یک سرمایه‌گذار ثروتمند، بخش‌هایی از مالکیت آن را به صورت توکن‌های مجزا به صدها نفر از طرفداران خود بفروشید و به این ترتیب، سرمایه‌ی بیشتری برای پروژه‌های بعدی خود جذب کنید.

در نهایت، این توکن‌های رمزنگاری شده به عنوان یک پل ارتباطی بسیار امن عمل می‌کنند که هم خیال خریدار را از بابت اصالت و اورجینال بودن اثر راحت می‌کنند و هم به هنرمند اجازه می‌دهند تا حاصل تلاش خود را با بالاترین ارزش ممکن به یک بازار آزاد و جهانی عرضه کند.

منابع:

Business Case Studies

Technollama

Meegle.com