صندوق پوشش ریسک چیست؟ بررسی نقش Hedge Fund در بازار ارزهای دیجیتال

در این مقاله از کیف پول من، ماهیت دقیق صندوق پوشش ریسک و دلیل پیدایش آن را کالبدشکافی می‌کنیم. با بررسی ساختار کارمزدها، ریسک‌های پنهان، استراتژی‌های معاملاتی در سطح کلان جهانی و در نهایت نحوه ورود این غول‌های مالی به دنیای رمزارزها و دیفای (DeFi)، درک روشنی از نحوه مدیریت ثروت توسط خبرگان بازارهای مالی به دست خواهید آورد.

صندوق پوشش ریسک (Hedge Fund) چیست؟

تصور کنید می‌خواهید یک ماشین بخرید. ماشین‌های معمولی در جاده‌های صاف و آسفالت شده عالی کار می‌کنند، اما اگر به مسیرهای سنگلاخی و خاکی برسید، گیر می‌افتند. در دنیای سرمایه‌گذاری، صندوق‌های معمولی دقیقا مثل همین ماشین‌های شهری هستند؛ یعنی فقط زمانی سود می‌دهند که بازار رو به رشد باشد. اما صندوق پوشش ریسک (Hedge Fund) شبیه به یک ماشین آفرود همه‌جارو است. این صندوق‌ها طراحی شده‌اند تا در هر شرایطی، چه در روزهای سبز و پر رونق بازار و چه در روزهای قرمز و بحرانی، به مسیر خود ادامه دهند و برای سرمایه‌گذاران سود بسازند.

به بیان ساده‌تر، هج فاند یک استخر سرمایه (Pool of Capital: پولی که از جمع‌آوری سرمایه‌ی چندین نفر به دست می‌آید) است که توسط مدیران مالی بسیار حرفه‌ای اداره می‌شود. این مدیران از روش‌های معاملاتی متنوع و پیشرفته استفاده می‌کنند تا بازدهی بالایی برای پورتفو (Portfolio: سبد دارایی یا مجموعه‌ای از سرمایه‌گذاری‌ها) ایجاد کنند و میزان خطر از دست رفتن پول را به کمترین حالت ممکن برسانند.

مفهوم اولیه هج فاند و دلیل پیدایش آن

ایده‌ی اصلی پیدایش این صندوق‌ها ریشه در یک نیاز بسیار مهم داشت: محافظت از سرمایه‌ی افراد در برابر نوسانات شدید بازار. در روش‌های سنتی سرمایه‌گذاری، شما یک دارایی مانند سهام یک شرکت یا یک ارز دیجیتال را می‌خرید و امیدوار هستید که قیمت آن در آینده بالا برود. در این حالت، اگر قیمت افت کند، شما هم به همان نسبت ضرر می‌کنید.

اما سرمایه‌گذاران نهادی (Institutional Investors: نهادهای مالی ثروتمند مانند بانک‌ها، شرکت‌های بیمه یا صندوق‌های بازنشستگی) نمی‌توانند و نمی‌خواهند منتظر بمانند تا بازار همیشه بر وفق مرادشان باشد و رشد کند. آن‌ها به ابزاری نیاز داشتند که سودآوری را فقط به صعود بازار گره نزند.

این نیاز دقیقا همان دلیلی بود که باعث شد ساختار هج فاندها متولد شود. مدیران این نهادها با استفاده از ابزارهای خاصی مانند اهرم مالی تلاش می‌کنند تا در هر وضعیت اقتصادی، بازدهی مثبت و مستمری را ثبت کنند. به عبارت دیگر، هدف اصلی آن‌ها کسب سود مطلق است، نه صرفا عملکردی بهتر از میانگین بازار.

چرا کلمه پوشش ریسک؟ نگاهی کوتاه به ریشه تاریخی

برای درک بهتر این موضوع، باید به کلمه‌ی هج (Hedge) نگاهی بیندازیم. در علوم مالی، هج کردن به معنای ایجاد یک حصار محافظ یا بیمه کردن خود در برابر زیان‌های احتمالی است. دقیقا مثل زمانی که در یک روز ابری از خانه‌ی خود بیرون می‌روید و با خود چتر می‌برید؛ شما امیدوارید که باران نبارد، اما با برداشتن چتر، ریسک خیس شدن خود را به طور کامل پوشش می‌دهید. تاریخچه‌ی جذاب این مفهوم به سال 1949 میلادی و شخصی به نام آلفرد وینسلو جونز برمی‌گردد. جونز یک ایده‌ی هوشمندانه برای مدیریت سرمایه‌ی خود و مشتریانش طراحی کرد:

• خرید دارایی‌های ارزشمند: او سهام شرکت‌هایی که مطمئن بود آینده‌ی روشنی دارند را می‌خرید.
• سودآوری از دارایی‌های ضعیف: او همزمان روی سهام شرکت‌های ضعیف، موقعیت فروش استقراضی (Short Selling: قرض گرفتن یک دارایی از صرافی یا کارگزار و فروش فوری آن در بازار، به امید اینکه قیمت افت کند و بتواند همان دارایی را ارزان‌تر بخرد و پس بدهد) باز می‌کرد.

با ترکیب این دو کار، جونز توانست یک سپر دفاعی بسیار محکم بسازد. در استراتژی او، اگر کل بازار رشد می‌کرد، سهام‌های خوب او سود زیادی می‌دادند؛ و اگر بازار دچار سقوط می‌شد، سود حاصل از بخش فروش استقراضی، ضررهای بخش دیگر را به راحتی جبران می‌کرد.

این استراتژی که هدفش حذف خطرات کلی بازار و تمرکز روی ارزش واقعی دارایی‌ها بود، پایه‌گذار صنعتی شد که امروز با نام صندوق‌های پوشش ریسک شناخته می‌شود. در دنیای امروز، این صندوق‌ها دیگر فقط به بازار سهام محدود نیستند و با قدرت به بازارهای پرنوسانی مانند طلا، ارزهای ملی و البته دنیای پرهیجان رمزارزها نیز وارد شده‌اند.

ویژگی‌های کلیدی که هج فاندها را متمایز می‌کند

صندوق‌های پوشش ریسک مانند یک باشگاه خصوصی و بسیار ویژه در دنیای اقتصاد هستند. در حالی که صندوق‌های سرمایه‌گذاری معمولی برای استفاده‌ی عموم مردم طراحی شده‌اند و قوانینی شبیه به وسایل نقلیه‌ی عمومی دارند، هج فاندها بیشتر شبیه به جت‌های شخصی هستند؛ سریع‌تر، انعطاف‌پذیرتر و البته با شرایط ورود بسیار متفاوت. در ادامه، چهار ویژگی مهمی را که این صندوق‌ها را از سایر روش‌های سرمایه‌گذاری جدا می‌کند، با هم بررسی می‌کنیم.

مختص سرمایه‌گذاران خبره و نهادی

احتمالا این سوال برای شما پیش آمده است که اگر این صندوق‌ها تا این حد سودآور و هوشمندانه عمل می‌کنند، چرا همه‌ی افراد پول خود را در آن‌ها سرمایه‌گذاری نمی‌کنند؟ پاسخ در یک قانون مهم نهفته است: ورود به هج فاندها برای عموم آزاد نیست.

این صندوق‌ها معمولا فقط به سرمایه‌گذاران واجد شرایط (Accredited Investors: افراد یا نهادهایی که ثروت بسیار بالا، درآمد سالانه‌ی چشمگیر و درک عمیقی از خطرات بازارهای مالی دارند) اجازه‌ی ورود می‌دهند. دلیل این محدودیت، محافظت از سرمایه‌ی افراد عادی است. از آنجایی که هج فاندها از استراتژی‌های بسیار پرخطر استفاده می‌کنند، نهادهای قانون‌گذار مالی به این نتیجه رسیده‌اند که افراد عادی نباید سرمایه‌ی زندگی خود را در چنین مسیرهای پرخطری قرار دهند. در واقع، شما برای ورود به این باشگاه خصوصی به حداقل سرمایه‌ی چند صد هزار دلاری تا چند میلیون دلاری نیاز دارید.

آزادی عمل بالا در انتخاب بازارهای مالی و دارایی‌ها

یکی از بزرگ‌ترین برتری‌های هج فاندها، آزادی عمل فوق‌العاده‌ی آن‌ها در انتخاب زمین بازی است. مدیر یک صندوق سرمایه‌گذاری معمولی مجبور است فقط در یک حوزه‌ی خاص (مثلا فقط در سهام شرکت‌های داخلی یا اوراق دولتی) فعالیت کند. اما مدیر یک صندوق پوشش ریسک هیچ مرز و محدودیتی نمی‌شناسد.

آن‌ها می‌توانند سرمایه‌ی خود را در هر دارایی ارزشمندی قرار دهند؛ از خرید املاک و مستغلات در یک کشور دیگر گرفته تا سرمایه‌گذاری روی آثار هنری، ارزهای ملی، و حتی بازار پرنوسان رمزارزها. علاوه بر این، آن‌ها به طور گسترده از مشتقات مالی (Derivatives: قراردادهایی که ارزش خود را از یک دارایی پایه مثل طلا، بیت‌کوین یا نفت می‌گیرند، بدون آنکه نیاز باشد خود آن دارایی را خریداری کنید) استفاده می‌کنند. این آزادی عمل به مدیران اجازه می‌دهد تا در هر شرایطی از اقتصاد جهانی، فرصتی برای سودآوری پیدا کنند.

ساختار کارمزد معروف 2 و 20 به چه معناست؟

وقتی یک مدیر حرفه‌ای قرار است در شرایط سخت بازار برای شما سودهای کلان بسازد، قطعا دستمزد بالایی هم طلب می‌کند. هج فاندها از یک مدل درآمدی بسیار معروف به نام ساختار 2 و 20 استفاده می‌کنند که در دنیای مالی زبانزد است. این ساختار از دو بخش تشکیل شده است:

• 2 درصد کارمزد مدیریت (Management Fee): صندوق هر سال 2 درصد از کل سرمایه‌ی شما را به عنوان هزینه‌ی جاری، حقوق کارمندان و هزینه‌ی نگهداری صندوق کسر می‌کند. این مبلغ ثابت است، فرقی نمی‌کند که صندوق در آن سال سود کرده باشد یا ضرر.
• 20 درصد کارمزد عملکرد (Performance Fee): این بخش جذاب‌ترین قسمت برای مدیران صندوق است. اگر آن‌ها موفق شوند برای شما سود ایجاد کنند، 20 درصد از سود خالص به‌دست‌آمده را به عنوان پاداش کار خود برمی‌دارند.

برای مثال، اگر شما یک میلیون دلار در یک هج فاند سرمایه‌گذاری کنید، صندوق سالانه 20 هزار دلار بابت مدیریت از شما می‌گیرد. حالا اگر در پایان سال سرمایه‌ی شما 100 هزار دلار سود کند، صندوق 20 درصد از این سود (یعنی 20 هزار دلار دیگر) را به عنوان پاداش عملکرد برای خود برمی دارد. این ساختار باعث می‌شود مدیران انگیزه‌ی بسیار بالایی برای موفقیت و سودآوری داشته باشند.

شفافیت کمتر و نظارت محدودتر نسبت به سایر صندوق‌ها

صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک که مردم عادی در آن‌ها ثبت‌نام می‌کنند، موظف هستند به صورت مداوم گزارش‌های مالی خود را به نهادهای دولتی ارائه دهند و همه‌چیز را شفاف در اختیار عموم بگذارند. اما هج فاندها چنین وظیفه‌ای ندارند.

از آنجا که مشتریان هج فاندها افراد بسیار ثروتمند و نهادهای حرفه‌ای هستند، دولت‌ها سخت‌گیری کمتری روی این صندوق‌ها اعمال می‌کنند. این موضوع به مدیران هج فاند اجازه می‌دهد تا استراتژی‌های معاملاتی خود را مثل یک فرمول محرمانه‌ی آشپزی از دید رقبا پنهان نگه دارند. البته این عدم شفافیت یک شمشیر دو لبه است؛ از یک طرف به صندوق کمک می‌کند تا بدون دخالت و بروکراسی اداری، سریع‌تر تصمیم‌گیری کند، اما از طرف دیگر درک نحوه‌ی دقیق عملکرد سرمایه‌ی شما را برای ناظران بیرونی سخت‌تر می‌کند.

صندوق‌های پوشش ریسک چگونه سود می‌سازند؟

مدیران صندوق‌های پوشش ریسک شبیه به نجاران ماهری هستند که جعبه‌ابزاری پر از تکنیک‌های پیشرفته در دست دارند. سرمایه‌گذاران عادی معمولا فقط از یک استراتژی ساده پیروی می‌کنند؛ خرید یک دارایی و صبر کردن برای افزایش قیمت آن. اما هج فاندها داستان متفاوتی دارند. آن‌ها با استفاده از روش‌های متنوع، از هر موج و نوسانی در بازار به نفع سرمایه‌ی خود استفاده می‌کنند. در این بخش، پنج روش و استراتژی اصلی که این صندوق‌ها برای کسب سود به کار می‌گیرند را با زبانی ساده بررسی می‌کنیم.

فروش استقراضی (Short Selling): سودآوری از ریزش بازارها

شاید برای یک فرد تازه‌کار عجیب به نظر برسد، اما در بازارهای مالی می‌توان از افت قیمت‌ها هم سود کرد! همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردیم، در این روش شما دارایی را که صاحب آن نیستید قرض می‌گیرید و فورا می‌فروشید تا در آینده آن را ارزان‌تر بخرید.

برای درک بهتر، تصور کنید تحلیل‌های شما نشان می‌دهد قیمت یک مدل خاص از گوشی موبایل در ماه آینده ارزان خواهد شد. شما این گوشی را از دوست خود قرض می‌گیرید و امروز آن را به قیمت 50 میلیون تومان در بازار می‌فروشید. ماه بعد که قیمت به 40 میلیون تومان سقوط کرد، یک گوشی جدید می‌خرید، آن را به دوست خود پس می‌دهید و در این میان 10 میلیون تومان سود خالص در جیب شما می‌ماند. هج فاندها با اجرای همین ایده در مقیاس‌های میلیارد دلاری، در روزهای قرمز و بحرانی بازار هم برنده‌ی بازی هستند.

آربیتراژ (Arbitrage): شکار اختلاف قیمت‌ها در بازارهای مختلف

فرض کنید قیمت یک سکه‌ی طلا در بازار شهر مشهد 40 میلیون تومان و در همان لحظه در بازار تهران 41 میلیون تومان باشد. اگر شما سکه را از مشهد بخرید و فورا در تهران بفروشید، بدون هیچ ریسکی یک میلیون تومان سود کرده‌اید. به این کار در اقتصاد آربیتراژ (Arbitrage: خرید یک دارایی در یک بازار با قیمت پایین‌تر و فروش همزمان آن در بازار دیگر با قیمت بالاتر برای کسب سود قطعی و بدون خطر) می‌گویند.

صندوق‌های پوشش ریسک با استفاده از ربات‌های برنامه‌نویسی شده و بسیار سریع، این اختلاف قیمت‌های ریز را در کسری از ثانیه در صرافی‌ها و بازارهای مختلف جهان پیدا می‌کنند. از آنجا که سرمایه‌ی این صندوق‌ها بسیار زیاد است، همین اختلاف قیمت‌های ناچیز، به سودهای چشمگیر و میلیاردی تبدیل می‌شود.

استفاده از اهرم مالی (Leverage): چند برابر کردن قدرت سرمایه

همان‌طور که در بخش اول مقاله با مفهوم اهرم مالی آشنا شدیم، این ابزار دقیقا مانند یک اهرم فیزیکی عمل می‌کند که به شما توانایی بلند کردن سنگ‌های بسیار سنگین را می‌دهد. مدیران هج فاند برای اینکه سود خود را به حداکثر برسانند، با استفاده از پول قرضی وارد معامله می‌شوند.

برای این کار، صندوق بخشی از پول خود را به عنوان وثیقه یا مارجین (Margin: مقدار پولی که به عنوان ضمانت برای دریافت وام یا باز کردن یک معامله در حساب شما قفل می‌شود) قرار می‌دهد و مابقی سرمایه‌ی مورد نیاز برای یک معامله‌ی بزرگ را از کارگزاری‌ها قرض می‌گیرد. اگر معامله با سود بسته شود، بازدهی آن چند برابر حالت عادی خواهد بود. البته مدیران حرفه‌ای می‌دانند که این ابزار تیغ دو لبه است و به همان نسبت می‌تواند ضررها را هم بزرگ‌تر کند، به همین دلیل با محاسبات ریاضی دقیق از آن استفاده می‌کنند.

استراتژی رویکرد کلان جهانی (Global Macro): سرمایه‌گذاری بر اساس اتفاقات سیاسی و اقتصادی جهان

در این روش، مدیر صندوق مانند یک فرمانده‌ی نظامی به تصویر بزرگ‌تر نگاه می‌کند. به جای تمرکز روی سهام یک شرکت کوچک یا یک رمزارز خاص، تمرکز آن‌ها روی اقتصاد کلان (Macroeconomics: شاخه‌ای از علم اقتصاد که رفتار بازارها را در سطح یک کشور یا کل جهان بررسی می‌کند) است.

آن‌ها اتفاقات مهمی مانند انتخابات آمریکا، تغییر نرخ بهره‌ی بانک‌های مرکزی، جنگ‌ها، تورم و حتی تغییرات روابط تجاری کشورها را تحلیل می‌کنند. برای مثال، اگر تیم تحلیل‌گر صندوق پیش‌بینی کند که اقتصاد یک کشور اروپایی رو به ضعف است، بر اساس این پیش‌بینی روی افت ارزش پول ملی آن کشور معامله باز می‌کنند. این روش نیازمند دانش عمیق از روابط بین‌الملل است و سودهای بسیار عظیمی در پی دارد.

شکار دارایی‌های کمتر از ارزش واقعی (Value Investing)

گاهی اوقات بازارهای مالی دچار ترس، وحشت یا هیجان‌های بی‌دلیل می‌شوند. در این شرایط، بسیاری از سرمایه‌گذاران از روی ترس دارایی‌های خود را می‌فروشند و قیمت‌ها به شدت افت می‌کند. استراتژی ارزش‌محور دقیقا شبیه به پیدا کردن یک فرش دستباف نفیس و بسیار گران‌بها در یک حراجی خانگی با قیمتی ناچیز است.

هج فاندها با بررسی دقیق گزارش‌های مالی و پتانسیل‌های آینده، دارایی‌ها یا شرکت‌هایی را پیدا می‌کنند که قیمت فعلی آن‌ها در بازار، بسیار کمتر از ارزش ذاتی (Intrinsic Value: ارزش واقعی و درونی یک دارایی که بر اساس توانمندی‌ها و درآمدهای آینده‌ی آن محاسبه می‌شود، نه بر اساس قیمت فعلی بازار) آن‌هاست. این صندوق‌ها دارایی‌های ارزشمند را در روزهای ناامیدی بازار و در پایین‌ترین قیمت می‌خرند و با صبر و حوصله منتظر می‌مانند تا شرایط عادی شود و بازار به ارزش واقعی آن‌ها پی ببرد.

مزایا و معایب سرمایه‌گذاری در Hedge Fund

سرمایه‌گذاری در صندوق‌های پوشش ریسک، دقیقا شبیه به سوار شدن در یک ماشین مسابقه‌ای بسیار سریع است. این ماشین قابلیت‌های بی‌نظیری دارد و می‌تواند شما را زودتر از بقیه به هدف برساند، اما در عین حال، رانندگی با آن خطرات و هزینه‌های خاص خود را دارد. برای درک بهتر این موضوع، این مزایا و معایب را بررسی می‌کنیم. از مهم‌ترین مزایای سرمایه‌گذاری در این صندوق‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تنوع‌بخشی به سبد سرمایه: (Diversification: پخش کردن سرمایه در دارایی‌های گوناگون تا اگر یک بازار افت کرد، همه‌ی پول شما به خطر نیفتد) صندوق‌های پوشش ریسک به بازارهای معمولی و سنتی محدود نیستند. آن‌ها می‌توانند پول شما را در املاک، ارزهای ملی، مواد اولیه و حتی بازار رمزارزها سرمایه‌گذاری کنند که باعث می‌شود سبد سرمایه شما در برابر بحران‌های یک بازار خاص، مقاوم‌تر شود.
• امکان کسب سود در بازارهای نزولی: همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردیم، این صندوق‌ها با استفاده از روش‌هایی مانند فروش استقراضی، حتی زمانی که کل اقتصاد در حال سقوط است، می‌توانند برای شما سود بسازند. این ویژگی، هج فاندها را به یک پناهگاه امن در روزهای بحرانی تبدیل می‌کند.
• مدیریت حرفه‌ای: سرمایه‌ی شما توسط نخبگان بازارهای مالی مدیریت می‌شود. این افراد به اطلاعات دسته اول، ربات‌های تحلیل‌گر بسیار سریع و منابعی دسترسی دارند که یک سرمایه‌گذار عادی هرگز نمی‌تواند به آن‌ها دسترسی پیدا کند.

با وجود این مزایای جذاب، سرمایه‌گذاری در هج فاندها با خطرات و معایب پنهانی نیز همراه است:

• ریسک استفاده از اهرم‌های سنگین (Leverage Risk): اهرم مالی دقیقا شبیه به یک شمشیر دولبه عمل می‌کند. درست است که در صورت پیش‌بینی درست، سود شما را چند برابر می‌کند، اما اگر بازار برخلاف تحلیل مدیر صندوق حرکت کند، ضررهای ایجاد شده نیز به همان نسبت وحشتناک و سنگین خواهند بود و ممکن است بخش بزرگی از سرمایه‌ی اصلی در یک چشم به هم زدن از بین برود.
• چالش نقدشوندگی پایین: هج فاندها دارای قانونی به نام دوره‌ی قفل شدن (Lock-up Period: بازه زمانی مشخصی از چند ماه تا چند سال که در طول آن سرمایه‌گذار حق برداشت یا انتقال پول خود را ندارد) هستند. بنابراین، اگر در شرایط اضطراری به پولتان نیاز پیدا کنید، دارایی شما در دسترس نخواهد بود.
• کارمزدهای بالا نسبت به سایر روش‌های سرمایه‌گذاری: ساختار کارمزد 2 و 20 هزینه‌ی بسیار سنگینی روی دوش سرمایه‌گذار می‌گذارد. حتی اگر صندوق در طول یک سال هیچ سود چشمگیری نسازد، باز هم شما باید 2 درصد از کل سرمایه‌ی خود را به عنوان دستمزد مدیریت پرداخت کنید که در مقایسه با سایر صندوق‌ها بسیار گران و پرهزینه است.
• ریسک خطای انسانی مدیر صندوق (Manager Risk): موفقیت یک هج فاند به طور کامل به مهارت، هوش و تصمیمات مدیر آن بستگی دارد. اگر مدیر صندوق در یک لحظه‌ی حساس دچار اشتباه محاسباتی شود یا تصمیمی احساسی بگیرد، دود این اشتباه مستقیما به چشم سرمایه‌گذاران می‌رود و کل سرمایه‌ی صندوق با خطر مواجه می‌شود.

مقایسه هج فاند با صندوق سرمایه‌گذاری مشترک (Mutual Fund)

برای درک بهتر تفاوت این دو روش سرمایه‌گذاری، بیایید از یک مثال ساده استفاده کنیم. صندوق سرمایه‌گذاری مشترک (Mutual Fund: صندوقی که پول‌های خرد مردم عادی را جمع‌آوری کرده و در دارایی‌های نسبتا امنی مانند سهام شرکت‌های بزرگ یا اوراق مشارکت دولتی سرمایه‌گذاری می‌کند) دقیقا شبیه به یک اتوبوس مسافربری درون‌شهری است. بلیط این اتوبوس ارزان است، همه می‌توانند سوار شوند، مسیر کاملا مشخصی دارد و امنیت مسافران در آن اولویت اول است.

اما هج فاند یا همان صندوق پوشش ریسک، شبیه به یک هلیکوپتر شخصی و تندرو است. هزینه‌ی سوار شدن به این هلیکوپتر بسیار گران است و هر کسی اجازه‌ی ورود به آن را ندارد. خلبان این هلیکوپتر می‌تواند از هر مسیر دلخواهی عبور کند، از روی کوه‌ها و موانع بپرد و با پذیرش خطرات بیشتر، مسافران خود را بسیار سریع‌تر به هدف برساند. با در نظر گرفتن این مثال، می‌توانیم تفاوت‌های اصلی این دو صندوق را در چند بخش مهم دسته‌بندی کنیم:

• شرایط ورود و حداقل سرمایه: صندوق‌های مشترک با هدف جذب سرمایه‌های خرد طراحی شده‌اند. شما حتی با پس‌انداز ماهانه‌ی خود نیز می‌توانید در آن‌ها مشارکت کنید. اما هج فاندها مختص سرمایه‌گذاران نهادی و افراد بسیار ثروتمند هستند و ورود به آن‌ها نیازمند ارائه‌ی سرمایه‌ای چند صد هزار تا چند میلیون دلاری است.
• میزان نظارت و قانون‌گذاری: از آنجایی که در صندوق‌های مشترک پای پول مردم عادی در میان است، دولت‌ها و نهادهای ناظر مالی، قوانین بسیار سخت‌گیرانه‌ای برای آن‌ها وضع کرده‌اند. این صندوق‌ها حق ندارند پول شما را در پروژه‌های پرخطر وارد کنند. اما هج فاندها چون با پول افراد خبره کار می‌کنند، از این قوانین سخت‌گیرانه معاف هستند و آزادی عمل کاملی برای اجرای استراتژی‌های پیچیده دارند.
• قابلیت نقدشوندگی: در صندوق سرمایه‌گذاری مشترک، شما هر روزی که اراده کنید می‌توانید سهم خود را بفروشید و پولتان را نقد کنید. اما هج فاندها دارای قانونی به نام دوره‌ی قفل شدن هستند و سرمایه‌ی شما ممکن است برای ماه‌ها یا حتی سال‌ها در دست مدیر صندوق باقی بماند تا پروژه‌های طولانی‌مدت او به سوددهی برسند.
• اهداف مالی: هدف اصلی یک صندوق مشترک، رشد آهسته و پیوسته‌ی سرمایه همگام با رشد کلی اقتصاد است. اما هدف یک هج فاند، کسب سودهای نجومی در هر شرایطی از بازار است؛ حتی زمانی که اقتصاد جهانی در بدترین وضعیت خود قرار دارد.

برای مرور سریع‌تر، در جدول زیر این دو روش را با یکدیگر مقایسه کرده‌ایم:

ویژگی مورد بررسی	صندوق سرمایه‌گذاری مشترک	صندوق پوشش ریسک (هج فاند)
مخاطب هدف	عموم مردم و سرمایه‌گذاران عادی	سرمایه‌گذاران خُبره و نهادهای مالی
استراتژی معاملاتی	ساده و کم‌خطر (خرید و نگهداری بلندمدت)	پیچیده (فروش استقراضی، استفاده از اهرم مالی)
سطح ریسک	پایین تا متوسط	بسیار بالا
قابلیت نقدشوندگی	بسیار بالا (امکان برداشت روزانه سرمایه)	پایین (قفل شدن سرمایه برای مدت طولانی)
میزان نظارت دولت	بسیار سخت‌گیرانه و کاملا شفاف	نظارت محدود و غیرشفاف

ورود Hedge Fund به بازار ارزهای دیجیتال

تا چند سال پیش، بازارهای سنتی مانند بورس و طلا، خانه‌ی امن صندوق‌های پوشش ریسک بودند و مدیران این صندوق‌ها علاقه‌ی چندانی به دنیای رمزارز نشان نمی‌دادند. آن‌ها ارزهای دیجیتال را پدیده‌ای ناشناخته و بیش از حد خطرناک می‌دانستند. اما با گذشت زمان، رشد شگفت‌انگیز این بازار و ورود سرمایه‌های کلان به آن، توجه این غول‌های مالی را به خود جلب کرد. امروزه هج فاندها نه تنها از بازار کریپتو دوری نمی‌کنند، بلکه بخش مهمی از سودهای نجومی خود را از این اقیانوس پر از فرصت صید می‌کنند.

چرا هج فاندها به سمت بازار کریپتو جذب شدند؟

شاید بپرسید چه چیزی باعث شد مدیران سخت‌گیر وال‌استریت به سمت بیت‌ کوین و سایر رمزارزها کشیده شوند؟ پاسخ را می‌توان در سه عامل اصلی خلاصه کرد:

• نوسانات شدید قیمت: برای یک سرمایه‌گذار تازه‌کار، نوسان (Volatility: تغییرات تند و سریع قیمت در یک بازه زمانی کوتاه) به معنای ترس و استرس است؛ اما برای مدیر یک هج فاند، نوسان دقیقا همان چیزی است که از آن پول می‌سازد. در بازاری که قیمت‌ها در یک روز ده‌ها درصد بالا و پایین می‌روند، فرصت‌های بی‌نظیری برای استفاده از استراتژی‌هایی مانند فروش استقراضی فراهم می‌شود.
• فعالیت شبانه‌روزی و بدون تعطیلی: برخلاف بورس‌های جهانی که روزهای شنبه و یکشنبه یا در ساعات خاصی از شبانه‌روز تعطیل هستند، بازار ارزهای دیجیتال 24 ساعته و 7 روز هفته بیدار است. این یعنی ماشین سودسازی صندوق‌ها هیچ‌وقت متوقف نمی‌شود.
• ناکارآمدی‌های بازار جوان: بازار کریپتو هنوز نسبت به بورس‌های سنتی بسیار جوان است. در بازارهای جوان، قیمت‌گذاری‌ها همیشه دقیق نیستند و اختلاف قیمت‌های زیادی بین پلتفرم‌های مختلف به چشم می‌خورد؛ این دقیقا همان بهشتی است که هج فاندها برای اجرای تکنیک‌هایی مثل آربیتراژ به آن نیاز دارند.

انواع هج فاندهای ارز دیجیتال

با ورود به عرصه‌ی رمزارزها، هج فاندها به دو دسته‌ی کلی تقسیم شدند تا بتوانند استراتژی‌های خود را بهتر مدیریت کنند:

• صندوق‌های کاملا کریپتویی (Pure-Play Crypto Funds): این صندوق‌ها از روز اول فقط و فقط برای فعالیت در دنیای رمزارز تاسیس شده‌اند. مدیران آن‌ها متخصصان فناوری بلاک‌چین هستند و تمام سرمایه‌ی صندوق را در دارایی‌هایی مانند بیت‌کوین، اتریوم و پروژه‌های جدید دیجیتالی سرمایه‌گذاری می‌کنند.
• صندوق‌های ترکیبی (Hybrid Funds): این‌ها در واقع همان هج فاندهای سنتی و قدیمی هستند که تصمیم گرفته‌اند بخشی از سبد سرمایه‌ی خود را (مثلا 1 تا 5 درصد از کل دارایی) به ارزهای دیجیتال اختصاص دهند. آن‌ها در کنار خرید طلا و سهام اپل، خرید بیت کوین نیز داشته تا از رشد این بازار مدرن جا نمانند و سبد خود را متنوع‌تر کنند.

رایج‌ترین استراتژی‌های هج فاندها در بازار رمزارزها

مدیران این صندوق‌ها در بازار ارزهای دیجیتال دقیقا چکار می‌کنند؟ آن‌ها از استراتژی‌های خاصی استفاده می‌کنند که برخی از آن‌ها کاملا مختص دنیای بلاک‌چین است:

• آربیتراژ صرافی‌ها: در بازار کریپتو صدها صرافی مختلف وجود دارد. هج فاندها با استفاده از ربات‌های هوشمند، قیمت‌ها را در لحظه رصد می‌کنند. فرض کنید قیمت یک رمزارز در یک صرافی خارجی کمی ارزان‌تر از قیمت همان ارز در یک پلتفرم مبادلاتی دیگر باشد. ربات‌های صندوق در کسری از ثانیه رمزارز را از صرافی ارزان‌تر می‌خرند و در صرافی گران‌تر می‌فروشند. سود این کار در هر معامله شاید چند سنت باشد، اما با تزریق میلیون‌ها دلار سرمایه، به رقم‌های خیره‌کننده‌ای تبدیل می‌شود.
• ییلد فارمینگ (Yield Farming): این اصطلاح که به معنای کشت سود است، شبیه به سپرده‌گذاری پول در بانک برای دریافت سود ماهانه است، اما با روشی بسیار مدرن‌تر. هج فاندها سرمایه‌ی دیجیتال خود را در پلتفرم‌های خاصی قفل می‌کنند تا نقدینگی (Liquidity: میزان در دسترس بودن پول در یک بازار برای انجام سریع معاملات) آن پلتفرم تامین شود. در ازای این کار، پلتفرم به آن‌ها پاداش‌های مستمر و سودهای بالایی پرداخت می‌کند.
• سرمایه‌گذاری در دیفای (DeFi): دیفای (امور مالی غیرمتمرکز: سیستم‌های مالی نوینی که بدون نیاز به واسطه‌هایی مثل بانک و مدیر کار می‌کنند) یکی از جذاب‌ترین بخش‌ها برای هج فاندهاست. در این سیستم‌ها، تمام کارها توسط قراردادهای هوشمند (Smart Contracts: کدهای برنامه‌نویسی شده‌ای که توافقات مالی را به صورت کاملا خودکار و بدون نیاز به انسان اجرا می‌کنند) انجام می‌شود. هج فاندها با سرمایه‌گذاری در پروژه‌های وام‌دهی غیرمتمرکز یا صرافی‌های دیفای، نقش بانک‌ها را بازی می‌کنند و از کارمزدهای تراکنش کاربران دیگر، سودهای کلانی به دست می‌آورند.

معرفی کوتاه بزرگ‌ترین هج فاندهای جهان

تا اینجای مقاله متوجه شدیم که هج فاندها چه قدرت عظیمی در بازارهای مالی دارند. برای اینکه درک بهتری از ابعاد این صنعت داشته باشیم، بیایید با دو نمونه از بزرگ‌ترین و معروف‌ترین صندوق‌های پوشش ریسک در دنیا آشنا شویم. این شرکت‌ها فقط مجموعه‌ای از تحلیل‌گران ساده نیستند، بلکه امپراتوری‌های مالی بزرگی هستند که گاهی تصمیمات آن‌ها می‌تواند مسیر اقتصاد یک کشور را تغییر دهد.

بریج‌واتر اسوسیتس (Bridgewater Associates)

وقتی صحبت از بزرگ‌ترین صندوق پوشش ریسک در جهان می‌شود، نام بریج‌واتر همیشه در صدر لیست می‌درخشد. این شرکت توسط ری دالیو، یکی از مشهورترین سرمایه‌گذاران تاریخ، تاسیس شده است.

بریج‌واتر اسوسیتس شبیه به یک کشتی غول‌پیکر است که کاپیتان آن به جای نگاه کردن به موج‌های کوچک، به تغییرات آب‌وهوای کل کره‌ی زمین نگاه می‌کند. این صندوق استاد بی‌نظیر استفاده از استراتژی رویکرد کلان جهانی است که در بخش‌های قبلی با آن آشنا شدیم. ویژگی‌های مهم این صندوق عبارتند از:

• تمرکز بر اقتصاد کلان: تحلیل‌گران بریج‌واتر به جای بررسی سهام یک شرکت خاص، روی تصویر بزرگ‌تر تمرکز می‌کنند. آن‌ها تورم، تغییرات نرخ بهره، روابط سیاسی بین کشورها و چرخه‌های اقتصادی را تحلیل کرده و بر اساس آن‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنند.
• تنوع‌بخشی شدید: این صندوق دارایی‌های خود را در بازارهای مختلفی از جمله اوراق قرضه، ارزهای ملی، طلا و سهام پخش می‌کند تا در برابر هرگونه طوفان اقتصادی در امان بماند.
• فرهنگ سازمانی شفاف: یکی از جذابیت‌های مهم بریج‌واتر، فرهنگ خاص آن است که در آن کارمندان تشویق می‌شوند بدون هیچ ترسی، اشتباهات یکدیگر و حتی مدیران ارشد را نقد کنند تا جلوی ضررهای احتمالی گرفته شود و بهترین تصمیمات مالی اتخاذ گردد.

رنسانس تکنولوژیز (Renaissance Technologies)

اگر بریج‌واتر را یک کشتی غول‌پیکر بدانیم، رنسانس تکنولوژیز شبیه به یک سفینه‌ی فضایی بسیار پیشرفته است که توسط هوش مصنوعی و ربات‌ها کنترل می‌شود. این صندوق توسط جیم سایمونز که یک ریاضیدان برجسته بود، ساخته شد و قوانین بازی در بازارهای مالی را برای همیشه تغییر داد.

مدیران این صندوق اقتصاددانان سنتی نیستند، بلکه دانشمندان فیزیک، برنامه‌نویسان و ریاضیدانان برتر جهان هستند. آن‌ها از روشی به نام معاملات الگوریتمی (Algorithmic Trading: استفاده از برنامه‌های هوشمند کامپیوتری برای انجام خودکار معاملات بر اساس فرمول‌های پیچیده‌ی ریاضی) استفاده می‌کنند. اما چرا این صندوق تا این حد خاص است؟

• کشف الگوهای پنهان: ابرکامپیوترهای رنسانس تکنولوژیز اطلاعات هزاران بازار را در کسری از ثانیه پردازش می‌کنند تا الگوهای تکرارشونده و نامرئی را که چشم انسان هرگز نمی‌بیند، پیدا کنند و از آن‌ها سود بسازند.
• حذف کامل احساسات: در این صندوق هیچ انسانی در لحظه تصمیم نمی‌گیرد که چه زمانی بخرد یا بفروشد. همه‌ی کارها به الگوریتم‌ها و منطق ریاضی سپرده شده است، بنابراین ترس و طمع هیچ راهی به تصمیم‌گیری‌های مالی این شرکت ندارند.
• صندوق افسانه‌ای مدالیون: رنسانس دارای صندوقی به نام مدالیون است که به دلیل سودهای نجومی و غیرقابل باورش در دهه‌های گذشته، به عنوان موفق‌ترین ماشین پول‌سازی تاریخ شناخته می‌شود. ورود به این صندوق برای مردم عادی ممنوع است و فقط مختص کارمندان و مدیران خود شرکت می‌باشد.

منابع:

Investopedia

SC.com

HSBC