انواع نمودار در تحلیل تکنیکال؛ بهترین چارت برای ترید + نحوه استفاده

در این مقاله جامع از کیف پول من، قرار است فراتر از تعاریف اولیه برویم و کاربردی‌ترین انواع نمودار در تحلیل تکنیکال را با رویکردی عملی بررسی کنیم. از نمودارهای شمعی ژاپنی که زبان مشترک حرفه‌ای‌هاست تا ابزارهای خاصی مانند هیکن آشی و رنکو که برای فیلتر کردن نویزها طراحی شده‌اند، همه را یاد خواهید گرفت. هدف این است که در پایان این مطلب، بتوانید با تنظیم دقیق چارت و انتخاب مقیاس صحیح، با دیدی شفاف‌تر و مطمئن‌تر در بازارهای مالی فعالیت کنید.

نمودار قیمت یا Price Chart چیست؟ پایه و اساس تحلیل تکنیکال

نمودار قیمت یا همان Price Chart، در واقع آینه‌ی تمام‌نمای رفتار بازار است. اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم، این نمودار تصویری است که به شما نشان می‌دهد قیمت یک دارایی (مثل بیت‌کوین، طلا یا سهام) در گذشته کجا بوده، الان کجاست و با چه مسیری به نقطه‌ی فعلی رسیده است.

تصور کنید وارد یک فروشگاه بزرگ می‌شوید؛ نمودار قیمت مثل برچسب هوشمندی است که نه تنها قیمت لحظه‌ای کالا را به شما می‌گوید، بلکه تاریخچه‌ی کامل گران یا ارزان شدن آن در هفته‌ها و ماه‌های گذشته را هم برایتان ترسیم می‌کند تا بتوانید تصمیم بگیرید که آیا الان زمان مناسبی برای خرید است یا خیر.

اجزای اصلی تشکیل‌دهنده یک نمودار (قیمت و زمان)

هر نمودار در تحلیل تکنیکال (Technical Analysis) یا همان روش پیش‌بینی قیمت بر اساس داده‌های گذشته، روی دو ستون اصلی بنا شده است. بدون درک درست رابطه‌ی این دو، خواندن نمودار غیر ممکن خواهد بود. این دو جزء عبارتند از:

• محور زمان (Time): این مؤلفه همیشه روی محور افقی یا پایین نمودار قرار دارد. زمان به ما می‌گوید که هر تغییر قیمت در چه تاریخی یا چه ساعتی رخ داده است. در تمام نمودارها، حرکت از سمت چپ به راست به معنای سفر از گذشته به سمت حال است.
• محور قیمت (Price): این مؤلفه روی محور عمودی یا کناری نمودار (معمولاً سمت راست) دیده می‌شود. هرچقدر خط یا شکل‌های روی نمودار به سمت بالا بروند، یعنی ارزش دارایی بیشتر شده و هرچقدر پایین بیایند، نشان‌دهنده‌ی کاهش قیمت است.

در واقع، تمام تحلیل‌های پیچیده‌ای که می‌بینید، تنها تلاش برای پیدا کردن رابطه‌ی معنادار بین همین دو فاکتور ساده‌ی زمان و قیمت است.

چرا انتخاب نوع نمودار در استراتژی معاملاتی اهمیت دارد؟

شاید از خودتان بپرسید چرا مدل‌های مختلفی برای نمایش یک قیمت ساده وجود دارد؟ پاسخ در میزان جزئیات نهفته است. انتخاب نوع نمودار دقیقاً مثل انتخاب نوع لنز دوربین برای عکاسی است؛ گاهی شما می‌خواهید فقط منظره‌ی کلی کوهستان را ببینید (روند کلی بازار) و گاهی نیاز دارید تک‌تک سنگ‌ریزه‌های مسیر را بررسی کنید (نوسانات لحظه‌ای). انتخاب اشتباه نمودار می‌تواند باعث شود شما نویزهای بازار (Noise) یا همان نوسانات بیهوده و کوچک را با تغییرات مهم اشتباه بگیرید. برای مثال:

• اگر هدف شما سرمایه‌گذاری بلندمدت است، دیدن جزئیات بیش‌از‌حد فقط باعث اضطراب و تصمیم‌گیری‌های عجولانه‌ی شما می‌شود.
• اگر هدف شما نوسان‌گیری سریع است، استفاده از یک نمودار کلی که جزئیات را حذف کرده، مثل رانندگی با چشم‌بند است و باعث می‌شود فرصت‌های طلایی ورود و خروج را از دست بدهید.

بنابراین، نوع استراتژی معاملاتی (Trading Strategy) یا همان نقشه‌ی راه شما برای خرید و فروش ارز دیجیتال، مشخص می‌کند که کدام نمودار، بهترین دید را به شما می‌دهد.

نمودار خطی یا Line Chart؛ ساده‌ترین ابزار برای تشخیص روند کلی

نمودار خطی یا همان Line Chart، احتمالاً آشناترین تصویر برای شماست. حتی اگر قبلاً هیچ سررشته‌ای از بازارهای مالی نداشته‌اید، حتماً این مدل نمودار را در اخبار اقتصادی یا برنامه‌های تلویزیونی دیده‌اید. این نمودار مانند الفبای تحلیل تکنیکال است؛ ساده، صریح و بدون پیچیدگی‌های گیج‌کننده که به شما کمک می‌کند قبل از درگیر شدن با جزئیات ترسناک، یک نمای کلی از وضعیت بازار داشته باشید.

ویژگی‌های بصری نمودار خطی (اتصال نقاط پایانی)

تصور کنید یک بازی "نقطه‌خط" انجام می‌دهید. نمودار خطی دقیقاً به همین شکل ساخته می‌شود. این نمودار تمام نوسانات و بالا و پایین‌های لحظه‌ای را نادیده می‌گیرد و فقط و فقط روی یک قیمت تمرکز می‌کند: قیمت بسته شدن یا Closing Price (قیمتی که آخرین معامله در آن بازه‌ی زمانی با آن انجام شده است).

در واقع این نمودار نقاط مربوط به قیمت‌های بسته شدن در هر روز یا هر ساعت را پیدا می‌کند و آن‌ها را با یک خط ساده به هم وصل می‌کند. نتیجه‌ی نهایی، یک خط ممتد و روان است که حرکت کلی قیمت را نشان می‌دهد. در این نوع نمایش، شما دیگر نمی‌بینید که قیمت در طول روز چقدر بالا رفته یا چقدر پایین آمده است؛ تنها چیزی که می‌بینید این است که "در پایان کار، قیمت کجا ایستاده است".

چه زمانی از نمودار خطی استفاده کنیم؟ (مزایا و معایب)

هر ابزاری در جعبه‌ابزار تحلیل‌گر کاربرد خاص خودش را دارد. نمودار خطی هم با وجود سادگی، در موقعیت‌های خاصی بهترین انتخاب است و در موقعیت‌های دیگر ممکن است شما را به اشتباه بیندازد.

اگر می‌خواهید با یک نگاه بفهمید که بازار کلاً صعودی (روبه‌بالا) است یا نزولی، هیچ‌چیز بهتر از نمودار خطی نیست. این نمودار نویزهای بازار (Noise) یا همان نوسانات کوچک و بی‌اهمیت را حذف می‌کند تا تصویر بزرگ‌تر شفاف شود.سرمایه‌گذاران بلندمدت معمولاً به نوسانات لحظه‌ای اهمیتی نمی‌دهند.

برای آن‌ها مهم نیست قیمت امروز تا کجا پایین رفته، مهم این است که در نهایت روی چه عددی بسته شده است.همچنین، شلوغی نمودارهای پیشرفته ممکن است در ابتدای کار شما را بترساند. نمودار خطی محیطی آرام برای شروع یادگیری فراهم می‌کند.

اما باید در نظر داشته باشید که در ترید یا معامله‌گری کوتاه‌مدت، دانستن اینکه قیمت تا چه حدی بالا یا پایین رفته (دامنه نوسان) بسیار حیاتی است. نمودار خطی این اطلاعات را به شما نمی‌دهد.گاهی قیمت ناگهان پرش می‌کند (Gap)، اما نمودار خطی به دلیل ماهیت پیوسته‌اش، این پرش‌ها را به خوبی نشان نمی‌دهد و ممکن است در تحلیل دقیق دچار خطا شوید.

نمودار میله‌ای یا Bar Chart؛ نمایش جزئیات بیشتر بازار

اگر نمودار خطی را به دیدن منظره از فاصله‌ی دور تشبیه کنیم، نمودار میله‌ای یا Bar Chart مانند این است که دوربین شکاری را بردارید و با دقت به جزئیات نگاه کنید. بسیاری از معامله‌گران تازه‌کار در نگاه اول از ظاهر کمی پیچیده‌ی این نمودار می‌ترسند، اما نگران نباشید؛ یادگیری آن بسیار ساده‌تر از چیزی است که تصور می‌کنید.

نمودار خطی فقط به شما می‌گفت که داستان چگونه تمام شد (قیمت نهایی)، اما نمودار میله‌ای به شما می‌گوید که در طول مسیر چه اتفاقاتی افتاده است. این نمودار اطلاعات بسیار حیاتی و کاملی را درباره‌ی نبرد بین خریداران و فروشندگان در اختیار شما قرار می‌دهد.

ساختار نمودار میله‌ای (معرفی مفهوم OHLC)

هر میله در این نمودار، نماینده‌ی یک بازه‌ی زمانی مشخص است (مثلاً یک روز یا یک ساعت). بر خلاف نمودار خطی که فقط یک نقطه داشت، نمودار میله‌ای از یک خط عمودی و دو زائده‌ی کوچک در سمت چپ و راست تشکیل شده است. این ساختار خاص برای نمایش چهار داده‌ی اصلی طراحی شده که در دنیای ترید به آن OHLC می‌گویند. بیایید این چهار حرف را به زبان ساده بررسی کنیم:

• قیمت باز شدن (Open): قیمتی که در ابتدای آن بازه‌ی زمانی، اولین معامله با آن انجام شده است.
• بالاترین قیمت (High): بیشترین قیمتی که دارایی توانسته در طول آن بازه‌ی زمانی به آن برسد (نوک بالایی میله).
• پایین‌ترین قیمت (Low): کمترین قیمتی که دارایی در آن مدت تجربه کرده است (نوک پایینی میله).
• قیمت بسته شدن (Close): آخرین قیمتی که معامله در آن انجام شده و بازه‌ی زمانی با آن به پایان رسیده است.

نحوه خواندن قیمت باز و بسته شدن در نمودار میله‌ای

خواندن این نمودار یک قانون طلایی و بسیار ساده دارد: چپ برای شروع و راست برای پایان.

• خط افقی کوچک سمت چپ: همیشه نشان‌دهنده‌ی قیمت باز شدن یا Open است. این نقطه شروع مسابقه است.
• خط افقی کوچک سمت راست: همیشه نشان‌دهنده‌ی قیمت بسته شدن یا Close است. این نقطه پایان مسابقه است.
• خط عمودی بلند: بدنه‌ی اصلی است که فاصله‌ی بین بالاترین و پایین‌ترین قیمت را نشان می‌دهد و به آن دامنه‌ی نوسان (Range) می‌گویند.

اگر خط سمت راست (قیمت بسته شدن) بالاتر از خط سمت چپ (قیمت باز شدن) باشد، یعنی قیمت رشد کرده و بازار در آن بازه مثبت بوده است (معمولاً با رنگ سبز یا سیاه نمایش داده می‌شود). اما اگر خط سمت راست پایین‌تر از خط چپ باشد، یعنی قیمت افت کرده و بازار منفی بوده است (معمولاً با رنگ قرمز نمایش داده می‌شود).

تفاوت اصلی نمودار میله‌ای با خطی در تحلیل نوسانات

شاید بپرسید چرا باید خودمان را با این خطوط درگیر کنیم وقتی نمودار خطی ساده‌تر است؟ تفاوت اصلی در نمایش هیجان و ترس بازار است. تصور کنید قیمت یک ارز دیجیتال صبح 100 دلار باز شود، ظهر به 150 دلار برسد، عصر تا 90 دلار سقوط کند و شب دوباره روی 100 دلار بسته شود.

• در نمودار خطی: شما فقط یک خط صاف می‌بینید که روی 100 دلار مانده است. انگار هیچ اتفاقی نیفتاده و بازار آرام بوده است.
• در نمودار میله‌ای: شما یک میله‌ی بسیار بلند می‌بینید که نشان می‌دهد بازار پر از تلاطم، جنگ و نوسان بوده است.

بنابراین، نمودار میله‌ای به شما کمک می‌کند تا گول آرامش ظاهری بازار را نخورید و شدت نوسانات را که برای مدیریت ریسک (Risk Management) یا همان محافظت از سرمایه حیاتی است، به درستی درک کنید.

نمودار شمعی ژاپنی یا Candlestick؛ محبوب‌ترین انتخاب معامله‌گران حرفه‌ای

اگر وارد اتاق کار یک معامله‌گر حرفه‌ای شوید و به مانیتورهای او نگاه کنید، به احتمال نود درصد نموداری را می‌بینید که از مستطیل‌های سبز و قرمز تشکیل شده است. این نمودار، نمودار شمعی ژاپنی یا Candlestick Chart نام دارد. تاریخچه‌ی این نمودار به قرن هجدهم ژاپن و تجارت برنج برمی‌گردد، اما امروزه به استانداردترین زبان تصویر در بازارهای مالی تبدیل شده است.

دلیل محبوبیت بی‌نظیر آن این است که همان اطلاعات دقیق نمودار میله‌ای را با ظاهری بسیار جذاب‌تر، رنگی و قابل‌فهم‌تر به نمایش می‌گذارد و باعث می‌شود مغز انسان سریع‌تر داده‌ها را پردازش کند.

آناتومی کندل استیک (بدنه، سایه و رنگ‌ها)

هر شمع یا کندل در این نمودار، نماینده‌ی تغییرات قیمت در یک بازه‌ی زمانی مشخص است. برای اینکه زبان این نمودار را یاد بگیرید، کافی است اجزای سازنده‌ی آن را بشناسید. هر کندل از دو بخش اصلی تشکیل شده است:

• بدنه اصلی (Real Body): این بخش همان قسمت پهن و رنگی شمع است. بدنه دقیقاً فاصله‌ی بین قیمت باز شدن و قیمت بسته شدن را نشان می‌دهد. اگر بدنه بلند باشد، یعنی فشار خرید یا فروش در آن بازه زیاد بوده است.
• سایه یا فتیله (Shadow/Wick): خطوط نازکی که از بالا و پایین بدنه بیرون زده‌اند. این خطوط نشان می‌دهند که قیمت تا کجا بالا یا پایین رفته اما نتوانسته در آنجا باقی بماند. سایه‌ی بالایی، بالاترین قیمت و سایه‌ی پایینی، کمترین قیمت را نشان می‌دهد.
• رنگ‌ها: این جذاب‌ترین بخش ماجراست. اگر قیمت رشد کرده باشد (قیمت بسته شدن بالاتر از باز شدن باشد)، کندل معمولاً سبز یا سفید است. اگر قیمت افت کرده باشد، کندل قرمز یا مشکی است. این رنگ‌ها به شما کمک می‌کنند تا با یک نگاه کلی، وضعیت بازار را درک کنید.

روانشناسی بازار در پشت نمودارهای شمعی

کندل‌ها فقط چند شکل هندسی نیستند؛ آن‌ها زبان احساسات معامله‌گران هستند. تحلیل تکنیکال با کندل استیک به شما کمک می‌کند تا بفهمید در ذهن خریداران و فروشندگان چه می‌گذرد. برای مثال، وقتی یک کندل با بدنه‌ی سبز بسیار بلند و بدون سایه می‌بینید، پیام بازار این است: خریداران با اعتماد‌به‌نفس کامل کنترل را در دست دارند و هیچ ترسی در کار نیست.

اما اگر یک کندل با بدنه‌ی کوچک و سایه‌ی بالایی بسیار بلند ببینید، بازار به شما می‌گوید: خریداران تلاش کردند قیمت را بالا ببرند، اما فروشندگان با قدرت آن‌ها را سرکوب کردند و قیمت را به عقب راندند. در واقع، شکل و اندازه‌ی هر کندل، داستان جنگ بین ترس و طمع را در بازار روایت می‌کند.

چرا اکثر تریدرها از کندل استیک استفاده می‌کنند؟

شاید بپرسید با وجود نمودارهای ساده‌تری مثل نمودار خطی، چرا اکثر حرفه‌ای‌ها اصرار به استفاده از کندل استیک دارند؟

• اطلاعات کامل در یک نگاه: شما با دیدن رنگ و شکل کندل، بلافاصله متوجه می‌شوید که در بازار چه خبر است، بدون اینکه نیاز به محاسبات پیچیده داشته باشید.
• تشخیص الگوهای بازگشتی: کندل‌ها الگوهای تصویری خاصی می‌سازند (مانند الگوی چکش یا ستاره) که اغلب نشان‌دهنده‌ی تغییر جهت بازار هستند. تشخیص این الگوها در نمودارهای دیگر بسیار دشوار یا غیرممکن است.
• ارتباط بصری بهتر: چشم انسان رنگ‌ها و شکل‌های پر را بهتر از خطوط ساده تشخیص می‌دهد. این موضوع باعث می‌شود در تحلیل‌های طولانی‌مدت، چشم شما کمتر خسته شود و خطای دید کمتری داشته باشید.

نمودار هیکن آشی یا Heikin-Ashi؛ فیلتر کردن نویزهای بازار

گاهی اوقات نگاه کردن به نمودار شمعی معمولی می‌تواند گیج‌کننده باشد. بازار مدام بالا و پایین می‌رود و دیدن کندل‌های قرمز و سبز که پشت سر هم تغییر رنگ می‌دهند، تشخیص مسیر اصلی را دشوار می‌کند. اینجا جایی است که نمودار هیکن آشی به کمک شما می‌آید. هیکن آشی (Heikin-Ashi) یک عبارت ژاپنی به معنای میله‌ی میانگین است.

اگر نمودار شمعی معمولی را به رانندگی در یک جاده‌ی پر از دست‌انداز و چاله تشبیه کنیم، نمودار هیکن آشی مانند این است که همان جاده را آسفالت کرده باشید. این نمودار نویزهای بازار (Market Noise) یا همان نوسانات بیهوده و کوچک را حذف می‌کند تا شما بتوانید روند اصلی را شفاف‌تر و هموارتر ببینید.

تفاوت محاسباتی هیکن آشی با کندل استیک معمولی

ظاهر هیکن آشی بسیار شبیه به کندل استیک معمولی است، اما مغز متفاوتی دارد. تفاوت اصلی در نحوه‌ی محاسبه و ترسیم کندل‌هاست:

• کندل استیک معمولی: واقعیت محض را نشان می‌دهد. قیمت باز شدن و بسته شدن در آن، دقیقاً همان قیمت‌هایی هستند که در بازار اتفاق افتاده‌اند.
• هیکن آشی: از یک فرمول ریاضی میانگین‌گیری استفاده می‌کند. برای ساخت هر کندل جدید، این نمودار اطلاعات کندل قبلی را با اطلاعات کندل فعلی ترکیب می‌کند.

به زبان ساده، هیکن آشی قیمت‌ها را نرم می‌کند. به همین دلیل است که در این نمودار، حرکت قیمت بسیار پیوسته به نظر می‌رسد و دیگر شاهد پرش‌های ناگهانی یا گپ‌های قیمتی (Price Gaps) که در نمودارهای معمولی رخ می‌دهند، نیستید.

چگونه هیکن آشی تشخیص روند را آسان‌تر می‌کند؟

جادوی اصلی هیکن آشی در رنگ‌بندی یک‌دست آن است. در نمودارهای معمولی، حتی وقتی بازار در حال رشد است، باز هم تعداد زیادی کندل قرمز می‌بینید که ممکن است شما را بترساند و باعث شود به اشتباه سهم یا ارز خود را بفروشید. اما در هیکن آشی:

• در روند صعودی: اکثر کندل‌ها سبز هستند و معمولاً سایه‌ی پایینی ندارند. این یعنی قدرت دست خریداران است و نیازی به نگرانی نیست.
• در روند نزولی: اکثر کندل‌ها قرمز هستند و معمولاً سایه‌ی بالایی ندارند.

این ویژگی به معامله‌گر کمک می‌کند تا در روندهای طولانی‌مدت صبر بیشتری داشته باشد و با دیدن اولین کندل مخالف، از بازار خارج نشود.

هشدارهای مهم هنگام استفاده از هیکن آشی (مشکل قیمت لحظه‌ای)

با تمام این خوبی‌ها، استفاده از هیکن آشی یک ریسک بزرگ هم دارد که اگر ندانید، ممکن است ضرر کنید. نکته‌ی حیاتی این است که قیمتی که در نمودار هیکن آشی می‌بینید، قیمت واقعی بازار نیست. از آنجا که این کندل‌ها حاصل میانگین‌گیری هستند، عددی که نشان می‌دهند با عددی که همین الان معامله می‌شود، تفاوت دارد. بنابراین:

• برای تحلیل روند از هیکن آشی استفاده کنید تا مسیر را بهتر ببینید.
• برای ورود و خروج (خرید و فروش) حتماً به نمودار شمعی معمولی یا خطی برگردید تا قیمت دقیق و لحظه‌ای را ببینید.

استفاده‌ی کورکورانه از قیمت‌های هیکن آشی برای گذاشتن سفارش خرید یا فروش، ممکن است باعث شود سفارش شما در قیمت اشتباهی ثبت شود یا اصلاً انجام نشود.

نمودارهای خاص و مبتنی بر تغییر قیمت

تا اینجای کار، تمام نمودارهایی که بررسی کردیم یک ویژگی مشترک به اسم زمان داشتند. یعنی حتی اگر قیمت هیچ تغییری نمی‌کرد، با گذشت زمان نمودار به سمت جلو حرکت می‌کرد و کندل‌های جدیدی ساخته می‌شد. اما دنیای تحلیل تکنیکال ابزارهای جادویی و خاص‌تری هم دارد که عامل زمان را به کلی حذف می‌کنند.

این نمودارها فقط و فقط زمانی حرکت می‌کنند که قیمت تغییر کند. اگر قیمت برای یک ساعت ثابت بماند، این نمودارها هم متوقف می‌شوند و هیچ شکل جدیدی نمی‌کشند. این ویژگی باعث می‌شود که تصویر بسیار خالصی از حرکت قیمت داشته باشید و دقیقاً ببینید که آیا پول جدیدی وارد بازار شده است یا خیر. در ادامه با معروف‌ترین این نمودارها آشنا می‌شویم.

نمودار رنکو یا Renko Chart؛ تمرکز مطلق بر حرکت قیمت

نام رنکو از کلمه‌ی ژاپنی "Renga" به معنی آجر گرفته شده است. وقتی به این نمودار نگاه می‌کنید، دقیقاً شبیه دیواری است که با آجرهای منظم چیده شده است. برخلاف نمودارهای شمعی که کندل‌ها اندازه‌های متفاوتی دارند، در رنکو تمام آجرها هم‌اندازه هستند.

فلسفه‌ی رنکو بسیار ساده است: اگر قیمت به اندازه‌ی کافی حرکت نکرد، آن را نادیده بگیر. این یعنی نمودار رنکو تمام نوسانات کوچک و بی‌اهمیت را فیلتر می‌کند و فقط روندهای اصلی را به شما نشان می‌دهد. این ویژگی باعث می‌شود تشخیص اینکه بازار صعودی است یا نزولی، بسیار راحت شود.

نحوه تشکیل آجرهای رنکو و تنظیم اندازه آجر (Box Size)

کلید اصلی کار با نمودار رنکو، مفهومی به نام اندازه آجر یا Box Size است. شما به عنوان تحلیل‌گر تعیین می‌کنید که هر آجر نشان‌دهنده‌ی چه مقدار تغییر قیمت باشد. برای مثال، اگر شما اندازه‌ی آجر را روی 10 دلار تنظیم کنید:

• تا زمانی که قیمت دقیقاً 10 دلار بالا یا پایین نرود، هیچ آجر جدیدی در نمودار کشیده نمی‌شود.
• حتی اگر قیمت 9 دلار افزایش پیدا کند، نمودار هیچ واکنشی نشان نمی‌دهد و آن را نادیده می‌گیرد.
• به محض اینکه تغییر قیمت به 10 دلار یا بیشتر رسید، یک آجر جدید (معمولاً سبز برای صعود و قرمز برای نزول) به نمودار اضافه می‌شود.

این روش باعث می‌شود نمودار شما بسیار خلوت و تمیز باشد و فقط حرکت‌های مهم را ثبت کند.

نمودار نقطه و شکل یا Point and Figure؛ کلاسیک‌ترین روش تحلیل

این نمودار یکی از قدیمی‌ترین روش‌های تحلیل در غرب است که حتی قبل از کامپیوترها، معامله‌گران آن را روی کاغذ می‌کشیدند. نمودار نقطه و شکل (Point and Figure) شباهت زیادی به بازی دوز دارد و از ستون‌هایی پر از علامت ضربدر (X) و دایره (O) تشکیل شده است.

• ستون‌های پر از X: نشان‌دهنده‌ی افزایش قیمت و قدرت خریداران هستند.
• ستون‌های پر از O: نشان‌دهنده‌ی کاهش قیمت و قدرت فروشندگان هستند.

در این نمودار همزمانی هیچ معنایی ندارد. ستون جدید زمانی ساخته می‌شود که روند بازار به طور کلی تغییر کند. این نمودار برای کسانی که می‌خواهند سطوح حمایت و مقاومت (Support and Resistance) یا همان کف‌ها و سقف‌های قیمتی را با دقت بالا پیدا کنند، ابزاری بی‌نظیر است.

نمودار کاگی یا Kagi Chart؛ تغییر ضخامت خطوط بر اساس قدرت روند

نمودار کاگی (Kagi) هم یکی دیگر از شاهکارهای ژاپنی است که ظاهری شبیه به هزارتو یا لوله‌کشی دارد. این نمودار از خطوط پیوسته‌ای تشکیل شده که ضخامت آن‌ها تغییر می‌کند.

قانون کاگی ساده است: وقتی قیمت در جهت روند حرکت می‌کند و سقف‌های قبلی را می‌شکند، خط ضخیم (یا سبز) می‌شود که به آن خط یانگ (Yang) می‌گویند. اما وقتی بازار ضعیف می‌شود و قیمت افت می‌کند، خط نازک (یا قرمز) می‌شود که به آن خط یین (Yin) می‌گویند. این تغییر ضخامت به شما کمک می‌کند تا بدون درگیر شدن با اعداد، قدرت روند را احساس کنید.

نمودار شکست خط یا Line Break؛ نمایش تغییر جهت‌های قدرتمند

نمودار شکست خط (Line Break) که گاهی به آن سه خط شکست هم می‌گویند، کمی شبیه به نمودار میله‌ای است اما فتیله یا سایه ندارد. این نمودار بسیار سخت‌گیر است و هر تغییر قیمتی را قبول نمی‌کند.

در این سیستم، یک خط جدید (تغییر رنگ از قرمز به سبز یا برعکس) فقط زمانی تشکیل می‌شود که قیمت بتواند از محدوده‌ی سه خط قبلی خود عبور کند. این یعنی تغییر جهت در این نمودار، سیگنالی بسیار قدرتمند است و نشان می‌دهد که روند بازار واقعاً عوض شده است. تریدرهای موفق معمولاً عاشق این نمودار هستند چون سیگنال‌های اشتباه بسیار کمی صادر می‌کند.

تنظیمات حیاتی نمودار: مقیاس حسابی در برابر لگاریتمی

تا اینجا یاد گرفتیم که چه نموداری را انتخاب کنیم، اما یک تنظیم بسیار حیاتی دیگر وجود دارد که اگر آن را نادیده بگیرید، ممکن است تمام تحلیل‌های شما غلط از آب دربیاید. این تنظیم مربوط به خط‌کش کنار نمودار است؛ یعنی همان محوری که قیمت‌ها را نشان می‌دهد.

آیا تا به حال دقت کرده‌اید که گاهی اوقات در نمودار بیت کوین، رشد چند سال اول اصلا دیده نمی‌شود و شبیه یک خط صاف است، اما در نمودار دوستتان همان سال‌ها پر از موج و نوسان است؟ راز این تفاوت در دکمه‌ای کوچک پایین صفحه به نام "Log" نهفته است. بیایید تفاوت دو مقیاس اصلی را با هم بررسی کنیم.

نمودار حسابی (Arithmetic) چیست و چه کاربردی دارد؟

نمودار حسابی که به آن خطی یا Linear هم می‌گویند، حالت پیش‌فرض و ساده‌ی نمایش قیمت است. در این مقیاس، فاصله‌ی بین قیمت‌ها دقیقاً مانند خط‌کش مدرسه‌ی شما ثابت است. یعنی فاصله‌ی بصری بین قیمت 10 تا 20 دلار، دقیقاً به اندازه‌ی فاصله‌ی بین 1000 تا 1010 دلار است. در نگاه اول منطقی به نظر می‌رسد، نه؟ چون در هر دو حالت قیمت 10 دلار تغییر کرده است. این نمودار برای زمانی عالی است که:

• شما یک نوسان‌گیر روزانه (Day Trader) هستید.
• تغییرات قیمت در آن روز کم است و قیمت دارایی چندان بالا و پایین نمی‌شود.
• می‌خواهید تغییرات مبلغی (دلاری) را مقایسه کنید، نه درصد سود را.

نمودار لگاریتمی (Logarithmic) و اهمیت آن در بازارهای پرنوسان

داستان در بازارهای هیجانی مثل ارزهای دیجیتال کاملاً متفاوت است. در اینجا ما با درصد سروکار داریم، نه فقط عدد قیمت. بیایید با یک مثال ساده مرور کنیم:

• اگر قیمت ارزی از 1 دلار به 2 دلار برسد، 1 دلار گران شده است؛ اما سرمایه‌ی شما دو برابر شده است (100 درصد رشد).
• اگر قیمت از 1000 دلار به 1001 دلار برسد، باز هم 1 دلار گران شده؛ اما سرمایه‌ی شما تقریباً هیچ تغییر محسوسی نکرده است (1 درصد رشد).

در نمودار حسابی، این دو حرکت بسیار متفاوت، به یک اندازه نمایش داده می‌شوند که اشتباه است. اما نمودار لگاریتمی هوشمند است. این نمودار بر اساس درصد تغییرات رسم می‌شود. در مقیاس لگاریتمی، فاصله‌ی بین 1 تا 2 دلار (که 100 درصد رشد است) بسیار بیشتر از فاصله‌ی 1000 تا 1001 دلار نمایش داده می‌شود. بنابراین، نمودار لگاریتمی روی قدرت حرکت و درصد سود و زیان تمرکز دارد که برای معامله‌گران بسیار واقعی‌تر و کاربردی‌تر است.

کدام مقیاس برای تحلیل ارزهای دیجیتال بهتر است؟

پاسخ کوتاه این است: برای ارزهای دیجیتال و تحلیل‌های بلندمدت، همیشه باید از نمودار لگاریتمی استفاده کنید. دلیلش ساده است؛ ارزهای دیجیتال معمولاً رشدهای انفجاری دارند (مثلاً از 10 دلار به 1000 دلار می‌رسند). اگر از مقیاس حسابی یا معمولی استفاده کنید، سال‌های اولیه‌ی رشد به دلیل قیمت پایین، کاملاً فشرده و به شکل یک خط صاف بی‌معنی دیده می‌شوند و شما هیچ الگویی را در گذشته‌ی بازار نمی‌بینید.

اما به محض روشن کردن حالت Log، نمودار باز می‌شود و تمام موج‌های گذشته به وضوح قابل مشاهده خواهند بود. یک قانون کلی برای تنظیمات:

• برای ترید کوتاه‌مدت (چند دقیقه تا چند ساعت): مقیاس حسابی (معمولی) مناسب است.
• برای تحلیل بلندمدت و دارایی‌های پرنوسان: حتماً از مقیاس لگاریتمی استفاده کنید.

راهنمای تغییر نوع نمودار در پلتفرم تریدینگ ویو (TradingView)

تئوری‌ها تمام شد؛ حالا وقت آن است که دست‌به‌کار شویم. تریدینگ ویو (TradingView) به عنوان محبوب‌ترین پلتفرم تحلیل تکنیکال در دنیا، تعویض نمودارها را بسیار ساده کرده است. اگر تازه وارد این محیط شده‌اید، نگران نباشید؛ در چند مرحله‌ی ساده یاد می‌گیرید که چطور بین این دنیاهای مختلف جابه‌جا شوید و ابزار مناسب خودتان را پیدا کنید.

دسترسی به منوی Chart Style در نوار ابزار بالا

برای تغییر ظاهر نمودار، کافی است نگاهی به نوار ابزار بالای صفحه بیندازید. در قسمت چپ و درست کنار نام ارز یا نمادی که در حال بررسی آن هستید، یک آیکون کوچک وجود دارد.

این آیکون معمولاً به شکل دو شمع (Candles) یا یک خط شکسته است. وقتی روی آن کلیک کنید، یک لیست کشویی باز می‌شود که تمام آن نام‌های تخصصی که تا الان یاد گرفتیم، مثل Line یا Heikin Ashi را آنجا خواهید دید. با کلیک روی هر کدام، کل نمودار شما در کسری از ثانیه تغییر قیافه می‌دهد و اطلاعات جدیدی را نمایش می‌دهد.

شخصی‌سازی رنگ‌ها و ظاهر نمودار برای دید بهتر

شاید رنگ‌های پیش‌فرض سبز و قرمز چشم شما را اذیت کند یا دوست داشته باشید محیط کارتان را شخصی‌سازی کنید. تریدینگ ویو این امکان را به شما می‌دهد که نقاش نمودار خودتان باشید. برای تغییر رنگ‌ها مراحل زیر را دنبال کنید:

• روی فضای خالی نمودار کلیک راست کنید.
• گزینه‌ی Settings (تنظیمات) را که معمولاً آیکون چرخ‌دنده دارد، انتخاب کنید.
• در پنجره‌ای که باز می‌شود، به تب اول یعنی Symbol بروید.

در اینجا می‌توانید رنگ بدنه‌ی کندل‌ها (Body)، رنگ حاشیه‌ها (Borders) و رنگ سایه‌ها (Wicks) را به دلخواه خودتان تغییر دهید. نکته‌ی جالب اینجاست که بسیاری از تریدرهای حرفه‌ای برای کاهش استرس و هیجان، به جای رنگ‌های تند قرمز و سبز، از رنگ‌های خنثی مثل خاکستری و مشکی استفاده می‌کنند.

افزودن نمودارهای پرکاربرد به لیست علاقه‌مندی‌ها (Favorites)

اگر مدام بین نمودار شمعی و خطی جابه‌جا می‌شوید، باز کردن هرباره‌ی آن منوی کشویی می‌تواند خسته‌کننده باشد و سرعت عمل شما را پایین بیاورد. تریدینگ ویو یک ترفند عالی برای این موضوع دارد. وقتی منوی انواع نمودار را باز می‌کنید، اگر نشانگر موس را روی نام هر نمودار نگه دارید، یک ستاره‌ی کوچک کمرنگ کنار آن ظاهر می‌شود. اگر روی ستاره‌ی کنار Candles کلیک کنید تا زرد شود و سپس روی ستاره‌ی کنار Line کلیک کنید، این گزینه‌ها به صورت دکمه‌های میانبر، مستقیماً روی نوار ابزار بالای صفحه می‌نشینند. حالا می‌توانید تنها با یک کلیک و بدون باز کردن هیچ منویی، بین نماهای مختلف سوئیچ کنید و سرعت تحلیل خودتان را بالا ببرید.

کدام نمودار برای استراتژی شما مناسب است؟

حالا که با انواع ابزارهای نمایش قیمت آشنا شدید، شاید این سوال برایتان پیش بیاید که بالاخره کدام‌یک از همه بهتر است؟ پاسخ صادقانه این است که هیچ نموداری وجود ندارد که برای همه عالی باشد. انتخاب نمودار دقیقاً مانند انتخاب کفش است؛ شما نمی‌توانید با کفش کوهنوردی در مسابقه‌ی دو شرکت کنید و برعکس. بهترین نمودار برای شما، نموداری است که با شخصیت معاملاتی و اهداف مالی شما همخوانی داشته باشد. در این بخش به شما کمک می‌کنیم تا بر اساس روش کارتان، گزینه‌ی مناسب را پیدا کنید.

مقایسه نمودارها بر اساس سبک معاملاتی (اسکالپ، سویینگ، سرمایه‌گذاری)

در دنیای معامله‌گری، افراد معمولاً در سه دسته‌ی اصلی قرار می‌گیرند. هر کدام از این دسته‌ها نیازهای متفاوتی دارند و باید از زاویه‌ی خاصی به بازار نگاه کنند. بیایید ببینیم شما در کدام گروه هستید و چه ابزاری برایتان مناسب‌تر است.

• معامله‌گران اسکالپ یا Scalpers (نوسان‌گیران لحظه‌ای): این افراد بسیار سریع عمل می‌کنند و گاهی معامله‌ی آن‌ها تنها چند دقیقه یا حتی چند ثانیه طول می‌کشد. برای یک اسکالپر، دیدن جزئیات دقیق حیاتی است. آن‌ها باید بدانند قیمت دقیقاً کجا باز شده و تا کجا نوسان داشته است. پیشنهاد: نمودار شمعی (Candlestick). چون تمام جزئیات و هیجانات لحظه‌ای را نشان می‌دهد.
• معامله‌گران سویینگ یا Swing Traders (نوسان‌گیران میان‌مدت): این افراد صبورتر هستند و معاملاتشان را برای چند روز تا چند هفته باز نگه می‌دارند تا از موج‌های اصلی بازار سود بگیرند. آن‌ها به ترکیبی از تشخیص روند و نقطه‌ی ورود دقیق نیاز دارند. پیشنهاد: نمودار شمعی برای ورود دقیق، و نمودار هیکن آشی (Heikin-Ashi) برای تشخیص بهتر روند و ماندن در معامله.
• سرمایه‌گذاران بلندمدت یا Investors (هولدرها): برای این گروه، نوسانات روزانه و اخبار لحظه‌ای اهمیتی ندارد. آن‌ها می‌خواهند بدانند که آیا در طولانی‌مدت (ماه‌ها و سال‌ها) مسیر کلی دارایی روبه‌رشد است یا خیر. جزئیات زیاد فقط باعث سردرگمی این افراد می‌شود. پیشنهاد: نمودار خطی (Line) برای دیدن تصویر کلی و ساده، یا نمودار رنکو (Renko) برای حذف کامل نویزهای بازار.

برای اینکه راحت‌تر تصمیم بگیرید، جدول زیر را به عنوان یک راهنمای سریع برای خود ذخیره کنید:

سبک معاملاتی (استراتژی)	مدت زمان معامله	هدف اصلی تریدر	بهترین نوع نمودار	دلیل انتخاب
اسکالپ (Scalping)	چند ثانیه تا چند دقیقه	کسب سودهای کوچک و سریع از نوسانات لحظه‌ای	شمعی (Candlestick)	نمایش دقیق‌ترین جزئیات و سایه‌ها برای تصمیم‌گیری فوری
سویینگ (Swing Trading)	چند روز تا چند هفته	گرفتن سود از موج‌های اصلی و روندهای بازار	شمعی و هیکن آشی	شمعی برای ورود دقیق؛ هیکن آشی برای تشخیص تداوم روند
سرمایه‌گذاری (Investing)	چند ماه تا چند سال	حفظ ارزش دارایی و رشد در بلندمدت	خطی (Line) یا رنکو	حذف نویزها و نوسانات استرس‌زا؛ تمرکز روی قیمت نهایی

منابع:

Thismatter

Procapitas

Finowings