اتریوم نِیم سرویس (ENS) چیست؟ جایگزین آدرس‌های طولانی کیف پول

جابه‌جایی دارایی‌ها در شبکه اتریوم همواره با یک استرس خاموش همراه است. کپی کردن یک رشته ۴۲ کاراکتری از اعداد و حروف نامفهوم، خیره شدن به صفحه نمایش و چک کردن چندباره‌ی حروف اول و آخر آدرس مقصد، روتین خسته‌کننده‌ای است که کوچک‌ترین خطایی در آن به معنای از دست رفتن همیشگی سرمایه تمام می‌شود. در این مقاله، بررسی می‌کنیم که این سرویس نام‌گذاری دقیقاً چگونه کار می‌کند، چطور این چالش‌های امنیتی و کاربری را برای همیشه حل می‌کند و در نهایت، مسیر قدم‌به‌قدم برای ثبت دامنه اختصاصی شما در وب ۳ را نشان می‌دهیم.

اتریوم نیم سرویس یا ENS چیست؟

تصور کنید به جای ذخیره کردن نام دوستتان در دفترچه تلفن گوشی موبایل، مجبور بودید همیشه شماره تماس طولانی او را حفظ کنید و برای هر بار تماس، آن اعداد را تک به تک وارد کنید. دنیای رمزارز (ارزهای دیجیتال رمزنگاری شده که بر بستر شبکه‌های غیرمتمرکز فعالیت می‌کنند) هم تا مدت‌ها با چنین دردسری روبرو بود. اتریوم نیم سرویس که به اختصار ENS خوانده می‌شود، دقیقاً مانند یک دفترچه تلفن هوشمند برای شبکه‌ی اتریوم عمل می‌کند.

این سیستم به شما اجازه می‌دهد تا آدرس‌های طولانی، پیچیده و نامفهوم کیف پول (نرم‌افزار یا سخت‌افزاری که برای نگهداری و مدیریت رمزارزها استفاده می‌شود) خود را به نام‌های کوتاه، خوانا و دلخواه تغییر دهید. برای مثال، به جای اینکه آدرسی متشکل از ده‌ها عدد و حرف انگلیسی داشته باشید، می‌توانید نامی ساده مانند ali.eth را برای خود انتخاب کنید. با این کار، هر کسی که بخواهد برای شما ارزی ارسال کند، کافی است همین نام ساده را وارد کند.

مشکل آدرس‌های پیچیده در بلاکچین و راه‌حل ENS

برای درک بهتر ارزش پروژه‌ی ENS، باید ابتدا به مشکلی که حل می‌کند نگاهی بیندازیم. در شبکه‌ی بلاکچین (یک دفتر کل دیجیتال، غیرمتمرکز و شفاف که اطلاعات تراکنش‌ها را ثبت می‌کند)، هر کاربر با یک آدرس منحصر‌به‌فرد شناخته می‌شود. آدرس‌های شبکه‌ی اتریوم معمولاً با 0x شروع می‌شوند و شامل ۴۲ کاراکتر تصادفی از حروف و اعداد هستند؛ چیزی شبیه به 0x71C...3B2A.

این آدرس‌های پیچیده دو مشکل بزرگ برای کاربران ایجاد می‌کنند:

• احتمال خطای انسانی بسیار بالاست: اگر هنگام کپی کردن این آدرس حتی یک حرف جا بیفتد یا اشتباه تایپ شود، تمام سرمایه‌ی ارسال شده برای همیشه گم می‌شود و امکان بازگرداندن آن وجود ندارد.
• حفظ کردن یا خواندن این آدرس‌ها برای انسان غیرممکن است: این موضوع باعث می‌شود تجربه‌ی کاربری در دنیای ارزهای دیجیتال بسیار استرس‌زا و خشک باشد.

راهکار ENS بسیار ساده و ظریف است. این سرویس نام‌گذاری، آن آدرس ترسناک و طولانی را در پس‌زمینه به یک نام ساده که خودتان انتخاب کرده‌اید، متصل می‌کند. این فرایند دقیقا شبیه به زمانی است که شماره شبای طولانی حساب بانکی خود را به یک شماره کارت یا نام کاربری ساده تبدیل می‌کنید تا دیگران راحت‌تر برای شما پول واریز کنند.

مقایسه آدرس‌های سنتی با دامنه‌های ENS (همراه با جدول مقایسه ساختاری)

برای اینکه تفاوت این دو سیستم را بهتر متوجه شویم، بیایید ویژگی‌های هر کدام را در قالب یک جدول ساده بررسی کنیم. این مقایسه به خوبی نشان می‌دهد که چرا دامنه‌های ENS در حال تبدیل شدن به یک استاندارد جدید در دنیای ارزهای دیجیتال هستند.

ویژگی	آدرس سنتی کیف پول	دامنه ENS
نمونه ظاهری	0x3b2A19...8c21	reza.eth
خوانایی و حفظ کردن	غیرممکن برای انسان	بسیار آسان و شبیه به نام کاربری
احتمال خطای انتقال	بسیار بالا (نیاز به دقت و کپی‌پیست مکرر)	بسیار پایین (کافیست املای نام درست باشد)
هویت دیجیتال	ندارد (فقط یک رشته کد بی‌معنی است)	دارد (می‌تواند نمایانگر برند یا نام شخص باشد)
هزینه ایجاد	رایگان (به صورت خودکار ساخته می‌شود)	نیاز به پرداخت هزینه ثبت و تمدید سالانه دارد

هدف اصلی از خلق پروژه اتریوم نیم سرویس

شاید در نگاه اول به نظر برسد که هدف ENS فقط راحت‌تر کردن انتقال پول است، اما ایده‌ی اصلی خالقان این شبکه بسیار فراتر از این حرف‌هاست. برای درک این هدف، باید به روزهای ابتدایی اینترنت برگردیم. در گذشته برای ورود به یک وب‌سایت، باید آدرس IP (یک رشته عدد طولانی که آدرس سرور کامپیوتر را نشان می‌دهد) آن را وارد می‌کردید. اختراع سیستم نام دامنه یا DNS باعث شد تا ما بتوانیم به جای تایپ کردن اعداد پیچیده، از نام‌های آشنایی مثل google.com استفاده کنیم و همین موضوع باعث فراگیری اینترنت در سراسر جهان شد.

توسعه‌دهندگان ENS نیز دقیقاً همین هدف را برای دنیای رمزارزها دنبال می‌کنند. اهداف اصلی این پروژه عبارتند از:

• پذیرش عمومی وب 3: اینترنت نسل سوم یا Web 3 (نسل جدید و غیرمتمرکز اینترنت که کنترل داده‌ها و دارایی‌ها را به خود کاربران برمی‌گرداند) برای اینکه توسط مردم عادی پذیرفته شود، باید ساده و کاربرپسند باشد. دامنه‌های ENS این پل ارتباطی را برای ورود کاربران مبتدی فراهم می‌کنند.
• ایجاد هویت یکپارچه دیجیتال: هدف ENS این است که شما یک نام واحد (مثل نام.eth) داشته باشید و از آن به عنوان نام کاربری خود در تمام برنامه‌های غیرمتمرکز، بازی‌های بلاکچینی و شبکه‌های اجتماعی جدید استفاده کنید.
• کاهش ترس و استرس کاربران: با حذف نیاز به کار با کدهای طولانی، ENS تلاش می‌کند تا حس امنیت و آرامش ذهنی را به کاربرانی که نگران از دست دادن سرمایه‌ی خود به دلیل اشتباهات تایپی هستند، هدیه دهد.

نگاهی کوتاه به تاریخچه و تیم سازنده سرویس نام اتریوم

هر پروژه‌ی موفق در دنیای فناوری، داستانی جذاب پشت سر خود دارد و پروژه‌ی اتریوم نیم سرویس نیز از این قاعده مستثنی نیست. برای اینکه بهتر درک کنیم این سیستم چقدر معتبر و قابل اعتماد است، بد نیست نگاهی به ریشه‌ها و سازندگان آن بیندازیم. این سرویس یک شبه و توسط افراد ناشناس خلق نشده است، بلکه محصول ذهن‌های خلاقی است که در قلب توسعه‌ی خود شبکه‌ی اتریوم حضور داشته‌اند.

بنیان‌گذاران اتریوم نیم سرویس چه کسانی هستند؟

ایده‌ی اولیه‌ی پروژه‌ی ENS در سال ۲۰۱۷ میلادی توسط دو برنامه‌نویس ارشد به نام‌های نیک جانسون (Nick Johnson) و الکس وان ده سنده (Alex Van de Sande) اجرایی شد. این دو نفر در آن زمان توسعه‌دهنده و مهندس نرم‌افزار در بنیاد اتریوم (سازمانی غیرانتفاعی که وظیفه‌ی حمایت، ارتقا و توسعه‌ی شبکه‌ی اتریوم را بر عهده دارد) بودند.

می‌توانید این‌طور تصور کنید که اتریوم نیم سرویس مانند یک ایده‌ی تحقیقاتی و استارتاپی درخشان بود که در آزمایشگاه‌های یک دانشگاه معتبر جهانی (بنیاد اتریوم) شکل گرفت و رشد کرد. وقتی این ایده به اندازه کافی پخته و کاربردی شد، نیک جانسون تصمیم گرفت تا تیمی مستقل برای تمرکز کامل روی آن تشکیل دهد. به همین دلیل، در سال ۲۰۱۸ شرکتی غیرانتفاعی به نام ترو نیمز (True Names LTD) در کشور سنگاپور تاسیس شد تا مدیریت مالی و توسعه‌ی فنی پروژه‌ی ENS را به صورت تخصصی و جداگانه بر عهده بگیرد.

مسیر تکامل ENS از آغاز تا امروز

پروژه‌ی ENS از روز اول به این شکل پیشرفته و ساده‌ای که امروز می‌بینیم نبود. این شبکه مسیر پر فراز و نشیبی را طی کرد و با رفع ایرادات خود، به بلوغ رسید. بیایید مهم‌ترین نقاط عطف در تاریخچه‌ی این سرویس را با هم مرور کنیم:

• سال ۲۰۱۷ و تولد ایده (دوران مزایده): در ابتدای راه‌اندازی نسخه‌ی اولیه‌ی سیستم، کاربران نمی‌توانستند مستقیماً نام دلخواه خود را بخرند. آن‌ها برای ثبت دامنه‌ها باید در یک مزایده شرکت می‌کردند که از طریق قراردادهای هوشمند (کدهای برنامه‌نویسی شده‌ای که به صورت خودکار روی بلاکچین اجرا می‌شوند و نیازی به واسطه یا نیروی انسانی ندارند) مدیریت می‌شد. کسی که بالاترین پیشنهاد را می‌داد، مالک نام می‌شد.
• سال ۲۰۱۹ و ساده‌سازی سیستم (ثبت مستقیم): تیم سازنده خیلی زود متوجه شد که سیستم مزایده برای کاربران مبتدی پیچیده و زمان‌بر است. بنابراین، آن‌ها قراردادهای هوشمند شبکه‌ی خود را بازنویسی کردند تا ثبت نام به شکل ثبت مستقیم و پرداخت هزینه‌ی اجاره‌ی سالانه دربیاید؛ دقیقاً مشابه تجربه‌ای که ما هنگام خرید دامنه‌های اینترنتی مثل دات کام (.com) داریم. این تغییر هوشمندانه باعث شد کاربران عادی بسیار بیشتری به استفاده از این شبکه ترغیب شوند.
• نوامبر ۲۰۲۱ و انتقال قدرت به مردم (راه‌اندازی دائو): این تاریخ یکی از مهم‌ترین روزها در تاریخچه‌ی پروژه‌ی ENS به شمار می‌رود. در این زمان، تیم سازنده تصمیم گرفت تا مدیریت پروژه را از حالت متمرکز و شرکتی خارج کند و کنترل آینده‌ی آن را به دست خود کاربران بسپارد. آن‌ها این کار را با ایجاد یک دائو (DAO یا سازمان خودگردان غیرمتمرکز؛ نوعی سیستم مدیریتی که در آن هیچ مدیرعاملی وجود ندارد و تمام تصمیمات با رای‌گیری اعضای جامعه گرفته می‌شود) انجام دادند. همزمان با این اتفاق بزرگ، توکن اختصاصی سیستم نیز متولد شد و به عنوان هدیه (Airdrop) بین کاربرانی که از قبل دامنه ثبت کرده بودند، توزیع شد تا به آن‌ها حق رای در سیستم جدید داده شود.

شبکه اتریوم نِیم سرویس چگونه کار می‌کند؟

برای درک شیوه‌ی کار این سیستم، نیاز نیست یک برنامه‌نویس حرفه‌ای باشید. ساختار اتریوم نیم سرویس بسیار هوشمندانه اما در عین حال ساده طراحی شده است. می‌توانید این شبکه را مانند یک اداره‌ی پست بسیار پیشرفته و خودکار در نظر بگیرید. در این اداره‌ی پست، به جای اینکه نامه‌ها را به یک کد پستی ۴۲ رقمی و پیچیده ارسال کنید، آن‌ها را به نام گیرنده می‌فرستید و سیستم خودش می‌داند که این نام متعلق به کدام صندوق پستی است. این فرآیند از طریق دو بخش اصلی یعنی دفترهای ثبت و حل‌کننده‌ها انجام می‌شود که در ادامه با زبان ساده آن‌ها را بررسی می‌کنیم.

مقایسه ENS با سیستم نام دامنه اینترنت یا DNS

احتمالاً تا به حال نام DNS (سیستم نام دامنه که آدرس‌های اینترنتی را به نام‌های قابل خواندن تبدیل می‌کند) را شنیده‌اید. در دنیای اینترنت سنتی، هر وب‌سایت یک آدرس IP (شناسه‌ی عددی کامپیوترها در شبکه‌ی اینترنت) دارد که مجموعه‌ای از اعداد است؛ مثل 192.168.1.1. حفظ کردن این اعداد برای ورود به سایت‌ها بسیار سخت است، بنابراین سیستم DNS ساخته شد تا شما فقط آدرس google.com را تایپ کنید و سیستم در پس‌زمینه، این نام را به آن اعداد متصل کند.

پروژه‌ی ENS دقیقاً همین کار را برای دنیای بلاکچین و وب 3 (نسل جدید و غیرمتمرکز اینترنت که در آن اطلاعات توسط خود کاربران کنترل می‌شود) انجام می‌دهد. تفاوت اصلی در این است که سیستم‌های سنتی توسط شرکت‌ها و سازمان‌های متمرکز کنترل می‌شوند، اما ENS روی شبکه‌ی اتریوم قرار دارد و کاملاً مستقل کار می‌کند. به عبارت دیگر، هیچ فرد یا نهاد مرکزی نمی‌تواند دامنه‌ی شما را مسدود کند یا تغییر دهد.

نقش ثبت‌کننده‌ها یا Registries در معماری شبکه

اولین قطعه‌ی پازل در شبکه‌ی ENS، ثبت‌کننده‌ها هستند. ثبت‌کننده در واقع یک قرارداد هوشمند (کدهای برنامه‌نویسی شده‌ای که بدون نیاز به واسطه و به صورت خودکار روی بلاکچین اجرا می‌شوند) است که مانند دفتر کل اداره‌ی ثبت اسناد عمل می‌کند.

این دفتر کل، سه قطعه‌ی مهم از اطلاعات را برای هر دامنه‌ی ثبت شده در خود نگه می‌دارد:

• مالک دامنه کیست؟ (این شخص می‌تواند یک کاربر عادی یا یک برنامه‌ی کامپیوتری دیگر باشد).
• حل‌کننده‌ی این دامنه کجاست؟ (در بخش بعدی می‌خوانیم که حل‌کننده چیست).
• زمان کش (Cache time) چقدر است؟ (مدت زمانی که سیستم‌های دیگر می‌توانند اطلاعات این دامنه را در حافظه‌ی موقت خود نگه دارند تا سرعت جستجو در آینده بالاتر برود).

وظیفه‌ی اصلی ثبت‌کننده این است که فقط بگوید دامنه‌ی شما متعلق به چه کسی است و برای پیدا کردن آدرس دقیق کیف پول آن، باید به سراغ کدام حل‌کننده برویم.

حل‌کننده‌ها یا Resolvers و نحوه عملکرد آن‌ها

اگر ثبت‌کننده را دفتر کل اداره در نظر بگیریم، حل‌کننده‌ها همان کارمندانی هستند که کار اصلی ترجمه و جستجوی پرونده را انجام می‌دهند. حل‌کننده‌ها نیز قراردادهای هوشمندی هستند که وظیفه دارند نام ساده‌ی شما (مثل reza.eth) را به آدرس پیچیده‌ی کیف پول (مثل 0x71C...) ترجمه کنند.

وقتی شخصی می‌خواهد برای شما مقداری ارز دیجیتال بفرستد، فرآیند زیر در کسری از ثانیه طی می‌شود:

• برنامه‌ی کیف پول ابتدا از دفتر ثبت‌کننده می‌پرسد: حل‌کننده‌ی این دامنه‌ی خاص کدام است؟
• دفتر ثبت‌کننده، آدرس حل‌کننده‌ی مربوطه را به کیف پول می‌دهد.
• کیف پول به سراغ حل‌کننده می‌رود و می‌گوید: آدرس طولانی و متصل به این نام را به من بده.
• حل‌کننده آدرس دقیق را تحویل می‌دهد و در نهایت تراکنش با موفقیت انجام می‌شود.

امنیت در سیستم ENS چگونه تامین می‌شود؟

یکی از بزرگ‌ترین دغدغه‌های کاربران در بازار‌های دیجیتال، امنیت دارایی‌هایشان است. سیستم اتریوم نیم سرویس چون به طور کامل روی بستر شبکه‌ی اتریوم پیاده‌سازی شده است، از همان سطح امنیت فوق‌العاده بالای شبکه‌ی اتریوم بهره می‌برد.

امنیت این سیستم به دو دلیل زیر بسیار مستحکم است:

• غیرمتمرکز بودن (Decentralization): این ویژگی به این معناست که هیچ سرور مرکزی واحدی وجود ندارد که هکرها (نفوذگران کامپیوتری) بتوانند با حمله به آن، کل سیستم نام‌گذاری را مختل کنند. اطلاعات روی هزاران کامپیوتر در سراسر جهان توزیع و محافظت می‌شود.
• مقاومت در برابر دستکاری: پس از اینکه شما مالک یک دامنه می‌شوید، هیچ فرد، شرکت یا حتی خود سازندگان شبکه نمی‌توانند آدرس متصل به نام شما را تغییر دهند. شما تنها کسی هستید که کلید خصوصی (رمز عبور فوق‌امنیتی کیف پول که کنترل کامل دارایی را به شما می‌دهد) خود را در اختیار دارید و فقط شما می‌توانید تنظیمات دامنه‌ی خود را مدیریت کنید.

به این ترتیب، با خیالی آسوده و بدون نگرانی از خطاهای انسانی یا حملات سایبری، می‌توانید از این تکنولوژی جذاب برای مدیریت راحت‌تر دارایی‌های خود استفاده کنید.

مهم‌ترین کاربردها و ویژگی‌های Ethereum Name Service

احتمالا تا به اینجا متوجه شده‌اید که اتریوم نیم سرویس صرفا یک نام زیبا برای کلاس گذاشتن در بازار ارزهای دیجیتال نیست. این سرویس مانند یک چاقوی سوئیسی همه‌کاره عمل می‌کند و ابزارهای متنوعی را برای فعالیت در اینترنت نسل جدید به شما می‌دهد. در این بخش، چهار مورد از جذاب‌ترین و مهم‌ترین کاربردهای دامنه‌ی اتریوم را با هم بررسی می‌کنیم تا ببینیم این فناوری چگونه زندگی دیجیتال ما را تغییر می‌دهد.

ساده‌سازی ارسال و دریافت ارزهای دیجیتال

همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردیم، آشناترین و اولین کاربرد دامنه‌های ENS، راحت کردن فرآیند انتقال پول است. کار کردن با آدرس‌های طولانی که با 0x شروع می‌شوند، همیشه با ترس از دست رفتن سرمایه همراه است. دامنه‌ی ENS این کابوس را تمام می‌کند.

وقتی شما یک نام ساده مثل ali.eth را خریداری می‌کنید، دیگر نیازی به کپی کردن آدرس‌های عجیب و غریب ندارید. فقط کافی است این نام کوتاه را به دوستان خود بدهید تا آن‌ها بتوانند به راحتی ارسال یک پیامک، برای شما ارز دیجیتال واریز کنند. این ویژگی، تجربه‌ی کاربری در دنیای رمزارزها را از یک عملیات پراسترس مهندسی، به یک کار روزمره و لذت‌بخش تبدیل کرده است.

پشتیبانی از چندین بلاکچین مختلف (Multi-chain)

یکی از ویژگی‌های شگفت‌انگیز دامنه‌ی ENS این است که فقط به شبکه‌ی اتریوم محدود نمی‌شود. قابلیت Multi-chain (پشتیبانی همزمان از چندین شبکه‌ی بلاکچینی مختلف) به این معناست که شما می‌توانید آدرس کیف پول سایر ارزهای دیجیتال خود را هم به همین نام واحد متصل کنید.

تصور کنید شما یک کارت ویزیت دیجیتال دارید. روی این کارت، به جای اینکه ده‌ها شماره حساب مختلف برای بیت‌کوین، لایت‌کوین یا دوج‌کوین بنویسید، فقط یک کلمه می‌نویسید: reza.eth. وقتی شخصی می‌خواهد برای شما بیت‌کوین بفرستد، کیف پول او به طور هوشمند متوجه می‌شود که کدام آدرس بیت‌کوین در پس‌زمینه‌ی این نام ثبت شده است و پول را دقیقا به همان جا منتقل می‌کند. این یعنی نهایت نظم و مدیریت یکپارچه‌ی دارایی‌ها.

ایجاد یک هویت دیجیتال یکپارچه در دنیای وب 3

در اینترنت امروزی، ما برای هر برنامه‌ای (مثل شبکه‌های اجتماعی یا ایمیل‌ها) یک حساب کاربری و کلمه‌ی عبور جداگانه داریم. اما در دنیای وب 3 (نسل جدید اینترنت که در آن کاربران مالک واقعی اطلاعات خود هستند و نیازی به واسطه‌ها ندارند)، دامنه‌ی ENS نقش پاسپورت دیجیتال شما را بازی می‌کند.

شما می‌توانید اطلاعات زیر را به دامنه‌ی خود متصل کنید و یک پروفایل کاربری کامل بسازید:

• آدرس ایمیل و لینک شبکه‌های اجتماعی
• یک تصویر پروفایل یا آواتار دلخواه (معمولا به شکل یک توکن NFT یا دارایی دیجیتال منحصر‌به‌فرد که مالکیت قطعی آن متعلق به شماست)
• یک توضیح کوتاه درباره‌ی خودتان یا کسب‌وکارتان

با داشتن این هویت یکپارچه، وقتی وارد هر برنامه‌ی غیرمتمرکز (برنامه‌هایی که روی بلاکچین اجرا می‌شوند و با نام DApp شناخته می‌شوند) می‌شوید، سیستم بلافاصله شما را با همان نام و تصویر پروفایل همیشگی‌تان می‌شناسد و دیگر نیازی به ثبت‌نام‌های خسته‌کننده و متعدد ندارید.

میزبانی وب‌سایت‌های غیرمتمرکز و مقاوم در برابر سانسور

این مورد شاید یکی از انقلابی‌ترین کاربردهای سرویس نام اتریوم باشد. وب‌سایت‌های معمولی که ما هر روز به آن‌ها سر می‌زنیم، روی سرورهای متمرکز (کامپیوترهای قدرتمندی که متعلق به شرکت‌های خاصی هستند) قرار دارند. این یعنی اگر صاحب سرور تصمیم بگیرد، یا دولتی دستور بدهد، وب‌سایت شما به راحتی مسدود یا حذف می‌شود.

اما با استفاده از ENS، شما می‌توانید وب‌سایت خود را با تکنولوژی IPFS (یک سیستم ذخیره‌سازی غیرمتمرکز که فایل‌ها را روی هزاران کامپیوتر در سراسر جهان پخش می‌کند) ترکیب کنید. نتیجه‌ی این ترکیب، وب‌سایتی است که آدرس آن به عنوان مثال myblog.eth است و هیچ نهاد، دولت یا شرکتی در جهان نمی‌تواند آن را فیلتر، خاموش یا سانسور کند؛ زیرا اطلاعات وب‌سایت در یک مکان خاص متمرکز نیست که بتوان آن را از بین برد. این ویژگی، ساختاری آزاد و امن برای انتشار اطلاعات در فضای وب فراهم می‌کند.

ارز دیجیتال ENS چیست و چه نقشی دارد؟

وقتی صحبت از پروژه‌ی اتریوم نیم سرویس می‌شود، بسیاری از کاربران مبتدی دچار یک سردرگمی رایج می‌شوند: تفاوت بین دامنه‌ی ثبت شده و ارز دیجیتال ENS چیست؟ برای درک این موضوع، تصور کنید دامنه‌ی ثبت شده شبیه به یک قطعه زمین در یک شهر دیجیتال است که شما از آن برای ساخت خانه‌ی خود استفاده می‌کنید؛ اما ارز دیجیتال ENS شبیه به برگه‌ی سهام یا حق رای در شورای شهر همان شهر است. در این بخش، به زبانی ساده بررسی می‌کنیم که این توکن دقیقا چیست و چه ارزشی به این اکوسیستم اضافه می‌کند.

آشنایی با توکن بومی شبکه و کاربردهای آن

ارز دیجیتال ENS در واقع توکن بومی (ارز دیجیتال اصلی و اختصاصی یک شبکه‌ی بلاکچینی) این پلتفرم است که بر بستر شبکه‌ی اتریوم ساخته شده است. شاید در نگاه اول فکر کنید کاربرد اصلی این توکن برای خرید دامنه‌های جدید است، اما این‌طور نیست. هزینه‌ی خرید و تمدید دامنه‌ها با خود ارز اتریوم پرداخت می‌شود.

کاربرد اصلی و حیاتی ارز دیجیتال ENS، مدیریت و هدایت آینده‌ی این پروژه است. این ارز یک توکن حاکمیتی محسوب می‌شود. به زبان ساده، کسانی که این توکن را در اختیار دارند، می‌توانند در تصمیم‌گیری‌های مهم و کلان سیستم مشارکت کنند و اجازه ندهند که قدرت تصمیم‌گیری فقط در دست یک گروه کوچک از برنامه‌نویسان باقی بماند.

دائو یا DAO در اتریوم نیم سرویس چیست؟

در شرکت‌های سنتی، همیشه یک مدیرعامل یا هیئت مدیره وجود دارد که تمام تصمیمات مهم را می‌گیرد و مسیر حرکت شرکت را مشخص می‌کند. اما پروژه‌های مدرن و غیرمتمرکز مانند اتریوم نیم سرویس، به روشی کاملا متفاوت اداره می‌شوند. آن‌ها از سیستمی به نام دائو یا سازمان خودگردان غیرمتمرکز (یک ساختار مدیریتی دیجیتال که در آن هیچ رئیس یا مدیرعاملی وجود ندارد و قوانین توسط کدهای شفاف و با رای اعضا اجرا می‌شوند) استفاده می‌کنند.

در دائو، قدرت در دست جامعه‌ی کاربران است. هر شخصی که ارز دیجیتال ENS را در کیف پول خود داشته باشد، عضوی از این سازمان محسوب می‌شود و می‌تواند درباره‌ی تغییرات سیستم نظر بدهد. در این سیستم، هر یک توکن برابر با یک حق رای است؛ بنابراین هرچه توکن‌های بیشتری داشته باشید، وزن و تاثیرگذاری رای شما در تصمیمات بیشتر خواهد بود.

پیشنهادهای اجرایی و اجتماعی در حاکمیت شبکه

وقتی اعضای دائو می‌خواهند تغییری در سیستم ایجاد کنند، باید یک پیشنهاد یا پروپوزال ارائه دهند تا بقیه به آن رای بدهند. در شبکه‌ی اتریوم نیم سرویس، این پیشنهادها برای نظم بیشتر به دو دسته‌ی کلی تقسیم می‌شوند:

• پیشنهادهای اجتماعی: این موارد مربوط به قوانین کلی، جهت‌گیری‌های آینده و استانداردهای جامعه‌ی پروژه هستند. برای مثال، تصمیم‌گیری درباره‌ی اینکه آیا سیستم باید با یک پروژه‌ی دیگر قرارداد همکاری امضا کند یا خیر، در این دسته قرار می‌گیرد. این پیشنهادها نیازی به تغییر در کدهای شبکه ندارند.
• پیشنهادهای اجرایی: این موارد مستقیما با تغییر در کدهای برنامه‌نویسی شبکه یا استفاده از بودجه‌ی سیستم سر و کار دارند. مثلا اگر قرار باشد هزینه‌ی ثبت دامنه‌ها کاهش یابد یا بخشی از پول‌های خزانه‌ی سیستم برای تبلیغات خرج شود، باید یک پیشنهاد اجرایی ثبت شود. در صورت تصویب شدن با رای اکثریت، این تغییرات به صورت خودکار توسط کدهای هوشمند اعمال می‌شوند.

اقتصاد توکنی و بررسی تعداد توکن‌های در گردش

اقتصاد توکنی (نحوه‌ی توزیع، محدودیت تولید و مدل اقتصادی یک ارز دیجیتال که تاثیر مستقیمی بر ارزش و تورم آن دارد) یکی از مهم‌ترین بخش‌هایی است که سرمایه‌گذاران به آن توجه می‌کنند. تیم سازنده‌ی ENS از همان ابتدا مشخص کرد که مجموعا چه تعداد از این توکن‌ها تولید خواهد شد تا از چاپ بی‌رویه‌ی آن جلوگیری کند.

بر اساس قوانین ثبت شده در شبکه‌ی این پروژه، مجموع کل توکن‌های ENS دقیقا ۱۰۰ میلیون واحد است و هرگز بیشتر از این مقدار تولید نخواهد شد. نحوه‌ی توزیع این توکن‌ها به شکل زیر برنامه‌ریزی شده است:

• سهم کاربران (ایردراپ): ۲۵ درصد از کل توکن‌ها در اواخر سال ۲۰۲۱ به صورت رایگان بین کاربرانی که از قبل دامنه خریده بودند توزیع شد. این کار برای قدردانی از کاربران اولیه و انتقال سریع قدرت به مردم انجام گرفت.
• سهم توسعه‌دهندگان: ۲۵ درصد دیگر به تیمی که این سیستم را خلق کردند، شرکت‌های سرمایه‌گذار اولیه و افرادی که در توسعه‌ی آن نقش داشتند، اختصاص یافت.
• خزانه‌ی دائو: ۵۰ درصد باقی‌مانده (یعنی ۵۰ میلیون توکن) در خزانه‌ی مرکزی ذخیره شده است. این بودجه‌ی عظیم در اختیار خود جامعه‌ی کاربران است تا با رای‌گیری، از آن برای توسعه‌ی امکانات جدید، بازاریابی، پرداخت پاداش به برنامه‌نویسان و رشد پروژه‌ی ENS در سال‌های آینده استفاده کنند.

راهنمای کاربردی: چگونه یک دامنه ENS بخریم؟

حالا که با مفاهیم پایه‌ای و کاربردهای شگفت‌انگیز این فناوری آشنا شدیم، وقت آن رسیده است که آستین‌ها را بالا بزنیم و وارد بخش عملی ماجرا شویم. داشتن یک نام اختصاصی در دنیای رمزارزها، شبیه به خرید یک قطعه زمین در یک شهر دیجیتال و رو به رشد است. در این بخش، قدم‌به‌قدم و با زبانی ساده، تمام مراحلی که برای ثبت یک دامنه‌ی شخصی نیاز دارید را با هم مرور می‌کنیم.

پیش‌نیازهای ثبت دامنه: انتخاب کیف پول و تهیه اتریوم

برای ورود به دنیای اتریوم نیم سرویس، ابتدا باید ابزارهای لازم را آماده کنیم. درست مانند زمانی که برای خرید یک سیم‌کارت موبایل به کارت ملی و پول نقد نیاز دارید، در فضای بلاکچین هم به دو پیش‌نیاز اساسی احتیاج دارید:

• کیف پول وب ۳ (Web3 Wallet): این کیف پول‌ها در واقع یک نرم‌افزار موبایلی یا افزونه‌ی مرورگر هستند که به شما اجازه می‌دهند دارایی‌های دیجیتال خود را مدیریت کنید و مستقیما به برنامه‌های غیرمتمرکز متصل شوید. کیف پول متامسک (MetaMask) یا تراست ولت (Trust Wallet) از بهترین، امن‌ترین و محبوب‌ترین گزینه‌ها برای این کار هستند.
• ارز دیجیتال اتریوم: برای پرداخت هزینه‌ی خرید دامنه و همچنین پرداخت کارمزدهای شبکه، باید مقداری ارز اتریوم با نماد ETH در کیف پول خود داشته باشید. شما می‌توانید خرید ارز اتریوم را از صرافی‌های معتبر داخلی یا خارجی خریداری کرده و سپس به آدرس کیف پول شخصی خود منتقل کنید.

جستجو و ثبت نام دامنه در پلتفرم رسمی

وقتی کیف پول شما آماده و شارژ شد، می‌توانید مراحل جذاب ثبت نام را شروع کنید. این کار به طرز شگفت‌انگیزی ساده است:

• ورود به برنامه‌ی رسمی: ابتدا در مرورگر خود به وب‌سایت رسمی پروژه به آدرس ens.domains مراجعه کنید. در گوشه‌ی صفحه‌ی اصلی، روی دکمه‌ی اتصال (Connect) کلیک کنید تا کیف پول شما به وب‌سایت متصل شود.
• جستجوی نام دلخواه: در نوار جستجوی بزرگی که در وسط صفحه می‌بینید، نامی که مد نظر دارید را به زبان انگلیسی تایپ کنید. سیستم بلافاصله بررسی می‌کند که آیا این نام قبلا ثبت شده است یا خیر. اگر نام مورد نظر شما آزاد باشد، وضعیت آن با رنگ سبز و عبارت موجود (Available) نشان داده می‌شود.
• تعیین مدت زمان اجاره: با کلیک روی نام، وارد صفحه‌ی ثبت می‌شوید. در اینجا باید مشخص کنید که این دامنه را برای چند سال می‌خواهید اجاره کنید. با کم و زیاد کردن سال‌ها، سیستم به صورت خودکار هزینه‌ی نهایی را برای شما محاسبه می‌کند.
• ثبت و تایید نهایی: فرآیند ثبت شامل دو مرحله‌ی امنیتی است. ابتدا روی دکمه‌ی درخواست ثبت کلیک می‌کنید تا سیستم مطمئن شود شخص دیگری دقیقا در همان لحظه قصد خرید آن نام را ندارد (این مرحله حدود یک دقیقه زمان می‌برد). سپس در مرحله‌ی دوم، از شما خواسته می‌شود تا تراکنش نهایی را در کیف پول خود تایید کنید. با تایید این تراکنش، دامنه رسما به نام شما ثبت می‌شود!

نحوه اتصال آدرس کیف پول به دامنه خریداری شده

بسیاری از کاربران مبتدی فکر می‌کنند همین که دامنه را خریدند کار تمام است؛ اما این‌طور نیست. شما یک پلاک خانه‌ی جدید و زیبا خریده‌اید، اما حالا باید آن را روی در خانه‌ی دیجیتال خود نصب کنید تا پستچی بداند نامه‌ها را کجا بیاورد.

برای این کار، در همان وب‌سایت ENS به بخش پروفایل کاربری یا حساب من (My Account) بروید. در آنجا گزینه‌ای به نام Primary ENS Name (نام اصلی اتریوم نیم سرویس) وجود دارد. روی آن کلیک کنید و از لیست موجود، دامنه‌ای که به تازگی خریده‌اید را انتخاب کنید. با تایید یک پیام کوچک در کیف پول، شما آدرس طولانی و پیچیده‌ی خود را با موفقیت به دامنه‌ی جدید متصل می‌کنید. از این لحظه به بعد، هر کس نام کوتاه شما را در کیف پول خود وارد کند، رمزارزها مستقیما و با امنیت کامل به آدرس شما واریز می‌شوند.

سرمایه‌گذاری در سرویس نام اتریوم

ورود به دنیای اتریوم نیم سرویس تنها برای ساده‌سازی تراکنش‌ها و ساخت هویت دیجیتال نیست؛ بسیاری از افراد به این اکوسیستم نوپا به چشم یک فرصت مالی جذاب نگاه می‌کنند. سرمایه‌گذاری در این حوزه به دو شکل کاملا متفاوت انجام می‌شود: روش اول خرید و فروش خود دامنه‌ها به عنوان املاک دیجیتال است و روش دوم، خرید ارز دیجیتال شبکه برای مشارکت در آینده‌ی پروژه. در این بخش می‌خواهیم با دیدی بازتر و کاملا محتاطانه، جنبه‌ی مالی و سرمایه‌گذاری این سیستم را بررسی کنیم.

دامنه‌های ENS به عنوان NFT و قابلیت خرید و فروش آن‌ها

شاید برایتان جالب باشد بدانید که هر دامنه‌ای که در این سیستم ثبت می‌کنید، در واقع یک NFT (توکن غیرقابل تعویض یا دارایی دیجیتال کاملا منحصر‌به‌فردی که سند مالکیت آن به صورت قطعی روی بلاکچین ثبت می‌شود) است. این ویژگی به این معناست که دامنه‌ی شما قابلیت انتقال، خرید و فروش دارد.

دقیقا مانند اوایل پیدایش اینترنت در دهه‌ی نود میلادی که افراد دامنه‌های جذاب دات کام را می‌خریدند و سال‌ها بعد با قیمت‌های نجومی به شرکت‌ها می‌فروختند، امروز هم بازار داغی برای خرید و فروش دامنه‌های اتریوم وجود دارد. سرمایه‌گذاران نام‌های کوتاه (مثل نام‌های سه حرفی و چهار حرفی)، نام برندهای معروف یا کلمات کلیدی مهم را ثبت می‌کنند تا آن‌ها را در بازارهای ثانویه خرید و فروش NFT، مانند پلتفرم اوپن‌سی (OpenSea)، با قیمتی بالاتر به دیگران بفروشند. این کار شبیه به بورس‌بازی در بازار املاک دیجیتال است.

بهترین صرافی‌ها برای خرید ارز دیجیتال ENS

اگر قصد ندارید درگیر خرید و فروش دامنه‌ها شوید و ترجیح می‌دهید روی آینده‌ی خود پروژه سرمایه‌گذاری کنید، می‌توانید توکن حاکمیتی آن یعنی ارز دیجیتال ENS را بخرید. این ارز در بزرگ‌ترین صرافی‌های متمرکز (پلتفرم‌های آنلاینی که توسط یک شرکت مشخص مدیریت می‌شوند و خریدار و فروشنده را به هم وصل می‌کنند) مانند بایننس (Binance) و کراکن (Kraken) لیست شده است.

اما از آنجایی که کاربران ایرانی با محدودیت‌های تحریم و اجبار به احراز هویت در این صرافی‌های خارجی روبرو هستند، دو راهکار امن و در دسترس برای شما وجود دارد:

• صرافی‌های معتبر داخلی: بسیاری از پلتفرم‌های ایرانی مثل صرافی کیف پول من این ارز را پشتیبانی می‌کنند و شما می‌توانید مستقیما با ریال، خرید ارز ENS را انجام دهید.
• صرافی‌های غیرمتمرکز یا DEX: پلتفرم‌هایی مانند یونی‌سواپ (Uniswap) که بدون نیاز به ثبت نام و ارسال مدارک هویتی کار می‌کنند. شما فقط کیف پول خود را متصل می‌کنید و مقداری از اتریوم‌های خود را به راحتی به توکن ENS تبدیل می‌کنید.

کیف پول‌های امن برای نگهداری توکن و دامنه‌های ENS

پس از خرید توکن یا ثبت دامنه، مهم‌ترین قدم حفظ امنیت آن‌هاست. از آنجا که هم دامنه‌ها (به عنوان NFT) و هم توکن‌ها روی شبکه‌ی اتریوم قرار دارند، شما برای نگهداری آن‌ها به یک کیف پول سازگار با ماشین مجازی اتریوم نیاز دارید. انتخاب کیف پول بستگی به هدف شما دارد:

• کیف پول‌های نرم‌افزاری (Hot Wallets): برنامه‌هایی مانند متامسک (MetaMask) یا تراست ولت که روی موبایل یا مرورگر سیستم شما نصب می‌شوند. این گزینه‌ها رایگان هستند و برای استفاده‌ی روزمره، اتصال به وب‌سایت‌ها و ثبت دامنه عالی عمل می‌کنند. اما چون همیشه به اینترنت متصل هستند، خطر هک شدن آن‌ها در صورت بی‌احتیاطی کاربر وجود دارد.
• کیف پول‌های سخت‌افزاری (Cold Wallets): دستگاه‌های فیزیکی مانند لجر (Ledger) که شبیه به یک فلش مموری هستند. این دستگاه‌ها کلید خصوصی شما (همان رمز عبور اصلی که مالکیت شما را ثابت می‌کند) را کاملا آفلاین و دور از دسترس هکرها نگه می‌دارند. اگر قصد دارید سرمایه‌ی زیادی را به توکن ENS اختصاص دهید یا دامنه‌های بسیار ارزشمندی دارید، این امن‌ترین گزینه‌ی ممکن برای نگهداری طولانی‌مدت است.

عوامل تاثیرگذار بر آینده قیمتی ارز دیجیتال ENS

مانند هر دارایی دیجیتال دیگری در این بازار، قیمت توکن ENS نیز با نوسانات هیجانی بالا و پایین می‌شود. اما اگر به عنوان یک سرمایه‌گذار بلندمدت به آن نگاه کنید، باید فاکتورهای بنیادین زیر را که روی ارزش واقعی این دارایی تاثیر می‌گذارند، در نظر بگیرید:

• میزان پذیرش وب 3 و اینترنت غیرمتمرکز: هرچه افراد عادی و شرکت‌های بیشتری به سمت استفاده از برنامه‌های غیرمتمرکز و کیف پول‌های دیجیتال بیایند، نیاز به دامنه‌های خوانا و انسانی بیشتر می‌شود. این رشد مستقیم به معنای رشد اکوسیستم اتریوم نیم سرویس است.
• درآمدهای خزانه‌ی دائو: هر بار که کاربری دامنه‌ی جدیدی ثبت می‌کند یا دامنه‌ی قبلی خود را تمدید می‌کند، هزینه‌ی آن وارد خزانه‌ی مرکزی سیستم می‌شود. هرچه این درآمد مستمر بیشتر باشد، بودجه‌ی جامعه‌ی کاربران برای توسعه‌ی امکانات جدید و بازاریابی افزایش می‌یابد که تاثیر بسیار مثبتی روی ارزش توکن دارد.
• توسعه‌ی شبکه‌ی اتریوم: از آنجا که این سرویس روی بستر اتریوم بنا شده است، هرگونه موفقیت در این شبکه (مانند به‌روزرسانی‌هایی که باعث کاهش چشمگیر کارمزدها یا افزایش سرعت تراکنش‌ها می‌شوند) مستقیما باعث جذاب‌تر شدن و ارزان‌تر شدن ثبت دامنه در پروژه‌ی ENS خواهد شد.
• قدرت تصمیمات حاکمیتی: اینکه جامعه‌ی کاربران با استفاده از توکن‌های خود چه مسیرهایی را برای توسعه انتخاب کنند، بسیار مهم است. همکاری شبکه‌ی ENS با پروژه‌های بزرگ دیگر و یا ادغام آن با مرورگرهای اینترنتی معروف، می‌تواند تقاضا برای خرید این توکن را به شدت افزایش دهد.

جمع‌بندی: آیا استفاده از ENS برای کاربران ایرانی ضروری است؟

اتریوم نیم سرویس بدون شک یکی از جذاب‌ترین و کاربردی‌ترین نوآوری‌های شبکه‌ی اتریوم است که تجربه‌ی کار با ارزهای دیجیتال را از یک کار پر استرس و پرخطر، به یک فعالیت ساده و روزمره تبدیل کرده است. اما سوال نهایی اینجاست که آیا همه‌ی ما، به ویژه کاربران ایرانی، حتما باید یکی از این دامنه‌ها را داشته باشیم؟ پاسخ کوتاه به این سوال منفی است؛ داشتن این دامنه الزامی نیست و حساب شما بدون آن هم به خوبی کار می‌کند، اما برای دسته‌ای از افراد می‌تواند به شدت مفید و راهگشا باشد.

برای اینکه بتوانید بهترین تصمیم را بگیرید، بیایید شرایط را به صورت دسته‌بندی شده بررسی کنیم تا ببینید شما در کدام گروه قرار می‌گیرید:

• کسانی که خرید دامنه برای آن‌ها یک نیاز حرفه‌ای است: اگر شما یک فریلنسر (آزادکار یا شخصی که به صورت پروژه‌ای کار می‌کند و درآمد ارزی دارد) هستید و دائما از کارفرماهای مختلف در سراسر جهان دستمزد دریافت می‌کنید، داشتن یک نام کوتاه مثل نام خودتان به شدت به کلاس کاری و اعتبار شما کمک می‌کند. همچنین اگر یک معامله‌گر فعال هستید که روزانه با برنامه‌های غیرمتمرکز متعددی کار می‌کند و تراکنش‌های زیادی دارد، خرید این دامنه برای شما یک سرمایه‌گذاری هوشمندانه است؛ زیرا احتمال خطای کپی کردن آدرس‌ها و از دست رفتن سرمایه‌ی شما را به صفر می‌رساند.
• کسانی که نیازی به پرداخت هزینه‌ی اضافه ندارند: اگر شما یک سرمایه‌گذار بلندمدت یا هولدر (شخصی که ارزهای دیجیتال را می‌خرد و برای ماه‌ها یا سال‌ها بدون دست زدن در کیف پول خود نگه می‌دارد) هستید، احتمالا نیازی به پرداخت هزینه‌ی ثبت و تمدید سالانه‌ی دامنه ندارید. وقتی شما سالی چند بار بیشتر تراکنش انجام نمی‌دهید، می‌توانید با کمی دقت و چک کردن حروف اول و آخر آدرس‌های سنتی، کار خود را به صورت کاملا رایگان پیش ببرید.

نکته‌ی بسیار مهم و مثبت برای کاربران ایرانی، بحث مقاومت این سیستم در برابر سانسور و تحریم است. از آنجایی که سیستم نام‌گذاری اتریوم کاملا غیرمتمرکز است، هیچ دولت، سازمان یا شرکتی در جهان نمی‌تواند دامنه‌ی شما را به دلیل ایرانی بودن مسدود کند یا دارایی متصل به آن را بلوکه نماید. این یک مزیت بزرگ برای فعالیت آزادانه‌ی کاربران ما در سطح بین‌المللی است.

با این حال، همیشه باید هزینه‌ی نهایی را در نظر بگیرید. با توجه به قیمت دلار در ایران، پرداخت هزینه‌ی پایه‌ی دامنه به اضافه‌ی کارمزد شبکه‌ی اتریوم، ممکن است برای کاربرانی که سرمایه‌ی اندکی دارند، توجیه اقتصادی نداشته باشد. بنابراین، پیشنهاد می‌کنیم به عنوان یک کاربر هوشمند، ابتدا نیازسنجی کنید و تنها در صورتی برای خرید اقدام کنید که ارزش افزوده‌ی این سیستم (یعنی راحتی، سرعت و امنیت ذهنی در تراکنش‌ها) برای شرایط شخصی و کاری شما، بیشتر از هزینه‌ی ثبت آن باشد.

منابع:

Ledger

Binance

Kraken