بازار بورس نزدک (NASDAQ) چیست؟ بررسی جامع تاریخچه، نحوه معامله و مهم ترین شاخص ها

یک معامله‌گر در داخل ایران پای پلتفرم معاملاتی خود می‌نشیند و به دنبال راهی برای سرمایه‌گذاری روی این شرکت‌ها می‌گردد؛ اما خیلی زود با دیواری از ابهامات روبرو می‌شود. تفاوت ساعات کاری با ایران، سردرگمی میان نمادهای مختلف و از همه مهم‌تر، محدودیت‌های دسترسی مستقیم به بازارهای مالی آمریکا، پیدا کردن یک نقطه ورود امن را تبدیل به یک کلاف سردرگم می‌کند. در این مقاله، ساختار بورس نزدک را به شکلی کاربردی بررسی می‌کنیم، تفاوت آن را با بازارهای سنتی‌تر می‌سنجیم و یک مسیر عملی و شفاف ترسیم می‌کنیم تا بتوانید به کمک ابزارهای جایگزین، از نوسانات این بازار پر تقاضا سهمی داشته باشید.

بازار بورس نزدک (NASDAQ) چیست و چگونه کار می‌کند؟

برای ورود به دنیای بازارهای مالی بین‌المللی، اولین قدم شناخت زمین بازی است. بورس نزدک (NASDAQ) مخفف عبارت طولانی انجمن ملی فروشندگان اوراق بهادار و قیمت‌گذاری خودکار (National Association of Securities Dealers Automated Quotation) است، اما نیازی به حفظ کردن این نام طولانی ندارید. به زبان بسیار ساده، نزدک یک بازار بزرگ و دیجیتال است که در آن سهام شرکت‌های مختلف، به ویژه شرکت‌های فعال در حوزه‌ی تکنولوژی، خرید و فروش می‌شود. تصور کنید به جای رفتن به یک بازار سنتی برای خرید کالا، وارد یک فروشگاه اینترنتی بی‌نهایت بزرگ شده‌اید که در آن سهم مالکیت شرکت‌ها معامله می‌شود.

آشنایی با بورس نزدک و ساختار تمام الکترونیک آن

بورس نزدک در سال ۱۹۷۱ میلادی تاسیس شد و از همان روز اول یک تفاوت بزرگ با سایر بازارها داشت؛ این بورس هیچ تالار فیزیکی برای معاملات نداشت. اگر فیلم‌های قدیمی مرتبط با بورس را دیده باشید، احتمالا اتاقی پر از آدم‌های کت‌وشلواری را به یاد می‌آورید که در حال فریاد زدن و تکان دادن برگه‌های کاغذ هستند تا سهمی را بخرند یا بفروشند. اما نزدک خط پایانی بر این روش سنتی بود.

نزدک به عنوان اولین بازار بورس تمام الکترونیک جهان متولد شد. این یعنی تمام خریداران و فروشندگان در سراسر جهان از طریق یک شبکه‌ی کامپیوتری عظیم و سریع به یکدیگر متصل می‌شوند. در این ساختار هوشمند، به جای انسان‌ها که رو در روی هم معامله کنند، سیستم‌های کامپیوتری و نهادهایی به نام بازارساز (Market Maker - شرکت‌ها یا موسسات مالی بزرگی که همیشه آماده‌ی خرید و فروش سهام هستند تا جریان معاملات هرگز متوقف نشود) نقش اصلی را در تطبیق دادن سفارش‌های خرید و فروش ایفا می‌کنند. این سیستم الکترونیک باعث شده است تا معاملات با سرعتی باورنکردنی و کارمزد کمتری انجام شوند.

جایگاه نزدک در میان بزرگ‌ترین و معتبرترین بازارهای بورس جهان

وقتی درباره‌ی بازارهای سهام جهانی صحبت می‌کنیم، بورس نزدک یکی از درخشان‌ترین نام‌هاست. در حال حاضر، این بازار پس از بورس نیویورک (NYSE)، دومین بازار بورس بزرگ در تمام جهان به شمار می‌رود.

اما چیزی که جایگاه این بازار را خاص و جذاب می‌کند، فقط رتبه‌ی دوم بودن آن نیست؛ بلکه هویت و نوع شرکت‌هایی است که در آن حضور دارند. نزدک به خانه‌ی امن غول‌های تکنولوژی، شرکت‌های اینترنتی و استارتاپ‌های نوآور تبدیل شده است. بزرگ‌ترین شرکت‌های جهان مانند اپل، گوگل، مایکروسافت، آمازون و تسلا همگی سهام خود را در این بازار عرضه کرده‌اند. به همین دلیل، سرمایه‌گذارانی که به دنبال رشد سریع، نوآوری و تکنولوژی‌های آینده هستند، همیشه نگاه ویژه‌ای به بورس نزدک دارند.

ارزش بازار و حجم معاملات در بورس نزدک چقدر است؟

برای درک بهتر عظمت این شبکه‌ی کامپیوتری، باید نگاهی به اعداد و ارقام بیندازیم. بزرگی این بازار با دو معیار مهم سنجیده می‌شود:

• ارزش بازار: (Market Capitalization - مجموع ارزش پولی تمام سهام همه‌ی شرکت‌هایی که در یک بازار بورس معامله می‌شوند) ارزش کل شرکت‌های حاضر در بورس نزدک به ده‌ها تریلیون دلار می‌رسد. این عدد به قدری بزرگ است که از کل اقتصاد بسیاری از کشورهای پیشرفته‌ی جهان نیز فراتر می‌رود.
• حجم معاملات: (Trading Volume - تعداد کل سهامی که در یک بازه‌ی زمانی مشخص، مثلا یک روز کاری، خرید و فروش می‌شود) روزانه چندین میلیارد سهم در شبکه‌ی الکترونیک نزدک دست به دست می‌شود.

این حجم بسیار بالای معاملات نشان‌دهنده‌ی نقدشوندگی (Liquidity - سرعت و راحتی تبدیل یک دارایی به پول نقد، بدون آنکه قیمت آن افت شدیدی کند) فوق‌العاده بالای این بازار است. این یعنی اگر شما سهام یک شرکت معتبر را در نزدک داشته باشید، به دلیل حضور دائمی و میلیونی خریداران و فروشندگان در سراسر جهان، به راحتی و در کسری از ثانیه می‌توانید آن را بفروشید یا سهام جدیدی خریداری کنید و پول شما هرگز در بازار قفل نمی‌شود.

تاریخچه بورس نزدک از ایده اولیه تا انقلاب در بازارهای مالی

برای درک بهتر بزرگی و اهمیت بازار بورس نزدک، باید سوار ماشین زمان شویم و به اوایل دهه‌ی هفتاد میلادی برگردیم. در آن زمان، بازارهای مالی پر از سر و صدا، کاغذبازی و واسطه‌های انسانی بودند. اما در گوشه‌ای از این دنیای سنتی، یک ایده‌ی جسورانه در حال شکل‌گیری بود؛ ایده‌ای که می‌خواست کامپیوترها را جایگزین تالارهای شلوغ و پرهیاهو کند. تاریخچه‌ی نزدک، داستان تبدیل شدن یک سیستم ساده‌ی قیمت‌دهی به پیشرفته‌ترین شبکه‌ی مالی جهان است.

شکل‌گیری شبکه الکترونیکی و ظهور معاملات آنلاین سهام

تا پیش از سال ۱۹۷۱ میلادی، اگر سهام یک شرکت آن‌قدر بزرگ نبود که در بورس معتبر نیویورک پذیرفته شود، باید در بازارهای خارج از بورس (OTC - بازاری غیرمتمرکز که در آن دارایی‌ها بدون نظارت یک هسته‌ی مرکزی و مستقیما بین خریدار و فروشنده معامله می‌شوند) خرید و فروش می‌شد. این بازار بسیار بی‌نظم بود. سرمایه‌گذاران برای پیدا کردن قیمت یک سهم مجبور بودند به چندین دلال مختلف زنگ بزنند و قیمت‌ها را بپرسند. این فرآیند مثل قدم زدن در یک بازار سنتی شلوغ بود که هر مغازه‌دار برای یک کالای مشابه، قیمت متفاوتی می‌داد.

برای حل این مشکل، نهاد نظارتی آمریکا یعنی کمیسیون بورس و اوراق بهادار (SEC - سازمان دولتی آمریکا که وظیفه‌ی قانون‌گذاری و نظارت بر سلامت بازارهای مالی را بر عهده دارد) از انجمن فروشندگان اوراق بهادار خواست تا به این بازار بی‌نظم سر و سامان بدهد. نتیجه‌ی این تلاش، تولد سیستم نزدک در ۸ فوریه ۱۹۷۱ بود.

جالب است بدانید که نزدک در روزهای اول خود اصلا یک بازار برای خرید و فروش نبود! بلکه فقط یک تابلوی اعلانات الکترونیکی بود که قیمت‌های پیشنهادی خریداران و فروشندگان را روی صفحه‌ی کامپیوتر نمایش می‌داد. همین شفافیت ساده باعث شد تا سرمایه‌گذاران بتوانند بهترین قیمت‌ها را به راحتی پیدا کنند و این شبکه‌ی کامپیوتری خیلی زود به پایه‌ای برای ایجاد یک بازار بورس تمام‌عیار تبدیل شد.

بررسی رویدادهای کلیدی و مسیر رشد بورس نزدک

مسیر رشد نزدک یک‌شبه طی نشد. این بازار با آغوش باز پذیرای شرکت‌های جوان و نوآوری بود که بازارهای سنتی آن‌ها را جدی نمی‌گرفتند. بیایید نگاهی به مهم‌ترین نقاط عطف در مسیر تکامل این بازار بیندازیم:

• دهه‌ی ۱۹۸۰ و جذب غول‌های آینده: در این دهه، نزدک سیستم معاملاتی خود را ارتقا داد تا معاملات به صورت خودکار انجام شوند. بورس نیویورک قوانین بسیار سختی برای پذیرش شرکت‌ها داشت، اما نزدک شرایط آسان‌تری در نظر گرفت. همین موضوع باعث شد تا استارتاپ‌های جوان آن زمان مانند اپل (Apple) و مایکروسافت (Microsoft) که هنوز سرمایه‌ی عظیمی نداشتند، نزدک را برای عرضه‌ی سهام خود انتخاب کنند.
• اواخر دهه‌ی ۱۹۹۰ و حباب دات‌کام: با گسترش اینترنت، تب شرکت‌های کامپیوتری بالا گرفت. سرمایه‌گذاران به هر شرکتی که یک آدرس اینترنتی داشت پول تزریق می‌کردند. شاخص نزدک در این دوران رشد خیره‌کننده‌ای کرد، اما در سال ۲۰۰۰ میلادی این رشد غیرمنطقی به پایان رسید و پدیده‌ای به نام حباب دات‌کام (Dot-com Bubble - دوره‌ای تاریخی که قیمت سهام شرکت‌های اینترنتی به شکل اغراق‌آمیزی بالا رفت و سپس با سقوطی سنگین، سرمایه‌های زیادی را نابود کرد) ترکید. با وجود این سقوط، شرکت‌های قدرتمندتر زنده ماندند و پایه‌های اقتصاد دیجیتال امروزی را ساختند.
• سال ۲۰۰۶ و رسمیت یافتن به عنوان بورس ملی: پس از دهه‌ها فعالیت موفق و ارتقای مداوم سیستم‌های امنیتی و معاملاتی، سرانجام در این سال کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا، نزدک را رسما به عنوان یک بازار بورس اوراق بهادار ملی معتبر و مستقل به رسمیت شناخت.

ماجرای دوشنبه سیاه یا Black Monday چه بود و چه تاثیری بر بازارهای مالی گذاشت؟

برای هر تریدر و سرمایه‌گذاری، شنیدن نام دوشنبه سیاه یادآور یکی از ترسناک‌ترین روزهای تاریخ بازارهای مالی است. در روز ۱۹ اکتبر ۱۹۸۷، بازارهای سهام در سراسر جهان به طور ناگهانی و با شدتی بی‌سابقه فرو ریختند. در این رویداد که به یک سقوط آزاد بازار (Market Crash - افت شدید، سریع و غیرمنتظره‌ی قیمت تمام دارایی‌ها در زمان بسیار کوتاه به دلیل ترس عمومی) تبدیل شد، شاخص‌های بورس در عرض چند ساعت بیش از ۲۰ درصد از ارزش خود را از دست دادند.

تصور کنید جمعیت زیادی در یک سالن سینما متوجه آتش‌سوزی شده‌اند و همگی با هم به سمت درهای خروجی هجوم می‌برند، اما درها قفل هستند! در روز دوشنبه سیاه، دقیقا همین اتفاق برای سهام‌داران بورس نزدک افتاد. در آن زمان، سیستم معاملاتی کاملا خودکار نبود و بازارسازها (شرکت‌هایی که وظیفه‌ی تامین نقدینگی و خرید سهام را داشتند) باید سفارش‌ها را به صورت تلفنی دریافت می‌کردند. در آن روز پر از ترس و وحشت، بسیاری از بازارسازها از ترس ضرر بیشتر، به سادگی تلفن‌های خود را از پریز کشیدند و جواب کسی را ندادند. در نتیجه، سرمایه‌گذاران نمی‌توانستند سهام خود را بفروشند.

این فاجعه یک درس بزرگ برای بورس نزدک داشت: انسان‌ها در شرایط بحرانی می‌ترسند و احساسی عمل می‌کنند، اما کامپیوترها نه.

تأثیر دوشنبه سیاه این بود که نزدک سیستم اجرای سفارشات کوچک (SOES) را معرفی و اجباری کرد. این سیستم تضمین می‌کرد که سفارش‌های خرد سرمایه‌گذاران عادی به صورت کاملا الکترونیکی و بدون نیاز به تایید انسانی بازارسازها، بلافاصله انجام شود. این تغییر بزرگ، مسیر بازارهای مالی را برای همیشه عوض کرد و اعتماد را به شبکه‌ی الکترونیکی نزدک بازگرداند.

معرفی مهم‌ترین شاخص‌های بورسی NASDAQ

وقتی اخبار مالی را دنبال می‌کنید، احتمالا بارها کلمه‌ی شاخص به گوشتان خورده است. برای درک بهتر این مفهوم، فرض کنید وارد یک میدان بزرگ میوه‌وتره‌بار شده‌اید. برای اینکه بفهمید وضعیت قیمت‌ها در بازار امروز چگونه است، منطقی نیست که قیمت تک‌تک میوه‌ها و غرفه‌ها را بپرسید؛ بلکه کافی است قیمت یک سبد مشخص از میوه‌های پرمصرف را بررسی کنید تا نمایه‌ی کلی بازار دستتان بیاید.

در بازارهای مالی نیز داستان به همین شکل است. شاخص (Index - یک ابزار اندازه‌گیری و معیار آماری که میانگین تغییرات قیمت گروهی از دارایی‌ها را نشان می‌دهد تا وضعیت کلی بازار با یک نگاه مشخص شود) دقیقا حکم همان سبد را دارد. بورس نزدک دارای چندین شاخص مختلف است، اما دو مورد از آن‌ها به قدری مهم هستند که نبض اقتصاد دیجیتال جهان را به ما نشان می‌دهند. در ادامه با این دو معیار کلیدی آشنا می‌شویم.

شاخص نزدک مرکب یا Nasdaq Composite Index چیست؟

کلمه‌ی مرکب به معنای جامع و دربرگیرنده‌ی همه‌چیز است. شاخص نزدک مرکب، همان‌طور که از نامش پیداست، عملکرد تقریبا تمام شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس نزدک را در قالب یک عدد واحد نشان می‌دهد. ما در اینجا درباره‌ی بیش از سه هزار شرکت مختلف صحبت می‌کنیم!

وقتی در اخبار می‌گویند بورس نزدک امروز رشد کرد، معمولا منظورشان رشد همین شاخص مرکب است. این شاخص مثل یک دماسنج بسیار بزرگ است که وضعیت سلامت کل بازار نزدک را می‌سنجد. اگرچه شرکت‌های حاضر در این شاخص در حوزه‌های متنوعی مثل بهداشت و درمان، حمل‌ونقل و خدمات مالی فعالیت می‌کنند، اما از آنجا که بیشترین وزن و اهمیت این بازار روی دوش شرکت‌های تکنولوژی است، نوسانات این شاخص بیش از هر چیز تحت تاثیر وضعیت دنیای فناوری قرار دارد.

شاخص نزدک 100 Nasdaq-100 یا NDX چیست؟

اگر شاخص مرکب را نمایانگر کل جامعه‌ی نزدک بدانیم، شاخص نزدک 100 باشگاه اختصاصی نخبگان و غول‌های این بازار است. این شاخص، عملکرد صد شرکت برتر و بزرگ بورس نزدک را پیگیری می‌کند، اما با یک شرط بسیار مهم و کلیدی: هیچ شرکت مالی و بانکی حق ورود به این باشگاه را ندارد!

به بیان ساده، شاخص نزدک 100 شامل صد شرکت بزرگ غیرمالی (Non-Financial - شرکت‌هایی که در حوزه‌هایی غیر از بانکداری، بیمه و خدمات مالی فعالیت می‌کنند) است. بیش از نیمی از وزن این شاخص به غول‌های تکنولوژی مثل اپل، مایکروسافت، آمازون و انویدیا اختصاص دارد. به همین دلیل، وقتی تریدرها و معامله‌گران سراسر جهان می‌خواهند روی پیشرفت تکنولوژی و شرکت‌های نوآور سرمایه‌گذاری کنند، مستقیما به سراغ معامله‌ی شاخص نزدک 100 می‌روند. این همان نمادی است که در پلتفرم‌های معاملاتی فارکس با نام US100 شناخته می‌شود و محبوبیت بسیار بالایی در میان کاربران ایرانی دارد.

تفاوت شاخص مرکب و نزدک 100 در یک نگاه

برای اینکه در زمان مطالعه‌ی اخبار مالی یا بررسی نمودارها دچار سردرگمی نشوید، باید تفاوت این دو شاخص را به خوبی درک کنید. مهم‌ترین تفاوت‌ها در تعداد شرکت‌ها و نوع فعالیت آن‌هاست. برای مرور سریع و راحت‌تر، تفاوت‌های کلیدی این دو شاخص را در جدول زیر دسته‌بندی کرده‌ایم:

ویژگی اصلی	شاخص نزدک مرکب Nasdaq Composite	شاخص نزدک 100 Nasdaq-100
تعداد شرکت‌های حاضر	بیش از ۳۰۰۰ شرکت	دقیقا ۱۰۰ شرکت برتر و بزرگ
حضور شرکت‌های مالی و بانکی	بله، شامل شرکت‌های مالی و سرمایه‌گذاری می‌شود.	خیر، فقط مختص شرکت‌های غیرمالی است.
سنگینی کفه‌ی تکنولوژی	زیاد است، اما سایر صنایع نیز سهم قابل توجهی دارند.	بسیار بالا است و تمرکز اصلی روی غول‌های فناوری است.
کاربرد برای تریدرها	بیشتر برای بررسی وضعیت کلی اقتصاد و بازار استفاده می‌شود.	ابزار اصلی معامله‌گران برای نوسان‌گیری و سرمایه‌گذاری است.

با درک این تفاوت ساده، حالا شما به خوبی می‌دانید که وقتی یک تحلیلگر درباره‌ی معامله روی نزدک صحبت می‌کند، منظورش خرید و فروش در باشگاه صدتایی‌های نزدک 100 است، نه کل بازار سه هزارتایی.

غول‌های تکنولوژی در بورس نزدک

اگر بازار بورس نیویورک را به عنوان خانه‌ی شرکت‌های کهنه‌کار و سنتی مانند بانک‌ها، شرکت‌های نفتی و کارخانه‌های خودروسازی قدیمی بشناسیم، بورس نزدک بدون شک پایتخت نوآوری و دنیای دیجیتال است. بیشتر خدمات، برنامه‌ها و گجت‌هایی که هر روز در زندگی روزمره‌ی خود از آن‌ها استفاده می‌کنیم، حاصل ایده‌پردازی شرکت‌هایی هستند که سهام آن‌ها در این بازار معامله می‌شود. به همین دلیل، درک ساختار نزدک بدون شناخت غول‌های فناوری حاضر در آن ممکن نیست.

آشنایی با مهم‌ترین شرکت‌های حاضر در شاخص نزدک 100

شاخص نزدک ۱۰۰ میزبان باارزش‌ترین نام‌های تجاری جهان است. برای اینکه متوجه اهمیت این شرکت‌ها شوید، تصور کنید که شاخص نزدک ۱۰۰ مانند یک تیم فوتبال قدرتمند است؛ اگرچه کل تیم از صد بازیکن تشکیل شده، اما نتیجه‌ی بازی و پیروزی‌های اصلی بیشتر به درخشش چند ستاره‌ی سرشناس در خط حمله بستگی دارد.

در بازارهای مالی به این پدیده، شاخص وزن‌دهی‌شده بر اساس ارزش بازار (Market-Cap Weighted Index - روشی برای محاسبه‌ی شاخص که در آن هرچه شرکتی ارزش پولی و سهام بیشتری داشته باشد، تاثیر نوسان قیمت آن بر کل شاخص نیز بیشتر خواهد بود) می‌گویند. چند شرکت برجسته که بیشترین وزن و قدرت را در این شاخص دارند عبارتند از:

• مایکروسافت (Microsoft) و اپل (Apple): دو ستون اصلی دنیای نرم‌افزار، هوش مصنوعی و سخت‌افزار مصرفی که سال‌هاست بر سر عنوان باارزش‌ترین شرکت جهان رقابت می‌کنند.
• انویدیا (Nvidia): غول صنعت پردازنده‌های گرافیکی که تراشه‌های آن موتور محرک انقلاب هوش مصنوعی در سال‌های اخیر به شمار می‌روند.
• آلفابت یا گوگل (Alphabet) و متا (Meta): پادشاهان دنیای تبلیغات دیجیتال، موتورهای جستجو، شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌های پرطرفدار سراسر دنیا.
• آمازون (Amazon): فرمانروای تجارت الکترونیک و یکی از بزرگ‌ترین ارائه‌دهندگان خدمات ذخیره‌سازی ابری در جهان.
• تسلا (Tesla): پیشگام تولید خودروهای برقی و انرژی‌های تجدیدپذیر که صنعت خودروسازی را به فناوری‌های دیجیتال پیوند زده است.

نوسانات قیمت سهام همین چند شرکت بزرگ می‌تواند جهت حرکت کل شاخص نزدک را تعیین کند. بنابراین، زمانی که قصد معامله روی نماد نزدک را دارید، بررسی وضعیت و اخبار این چند شرکت فناوری اولین گام در تحلیل بازار خواهد بود.

چرا شرکت‌های برتر فناوری و استارتاپ‌ها نزدک را برای عرضه سهام انتخاب می‌کنند؟

شاید این سوال برایتان پیش بیاید که چرا استارتاپ‌های نوپا و شرکت‌های مدرن، وقتی می‌خواهند برای اولین بار سهام خود را به عموم بفروشند، نزدک را به بازارهای قدیمی‌تر ترجیح می‌دهند؟ انجام این کار که در اصطلاح مالی عرضه‌ی عمومی اولیه (IPO - فرآیندی که در آن یک شرکت خصوصی برای اولین بار سهم‌های خود را در بورس به مردم و سرمایه‌گذاران می‌فروشد) نامیده می‌شود، نیازمند انتخاب یک بستر مناسب است. نزدک به چند دلیل مشخص به انتخاب اول کسب‌وکارهای نوآور تبدیل شده است:

• هزینه‌های پذیرش کمتر و انعطاف‌پذیری بیشتر: بازارهای سنتی مانند بورس نیویورک برای ثبت و پذیرش شرکت‌ها شرایط مالی فوق‌العاده سخت‌گیرانه‌ای دارند و هزینه‌های سالانه‌ی سنگینی دریافت می‌کنند. در مقابل، نزدک از همان ابتدا هزینه‌های ورودی کمتر و ساختاری منعطف‌تر ارائه داد تا شرکت‌های نوپا بتوانند راحت‌تر سرمایه‌ی مورد نیاز خود را جذب کنند.
• هویت فناورانه و اعتبار برند: نزدک برند خود را به عنوان خانه‌ی تکنولوژی ثبت کرده است. حضور در این بورس به شرکت‌ها هویتی پیشرو و مدرن می‌بخشد و پیام روشنی به کاربران و سرمایه‌گذاران مخابره می‌کند که این کسب‌وکار بخشی از آینده‌ی اقتصاد جهان است.
• جذب سرمایه‌گذاران مشتاق به نوآوری: سرمایه‌گذارانی که در نزدک فعال هستند، روحیه‌ی متفاوتی دارند. آن‌ها به جای دریافت سودهای نقدی سالانه و آرام، به دنبال شرکت‌هایی با پتانسیل رشد بالا و تحولات سریع هستند و ریسک‌پذیری بیشتری در برابر ایده‌های جسورانه نشان می‌دهند.
• زیرساخت کاملا الکترونیکی: بنیان‌گذاران شرکت‌های فناوری که تمام کسب‌وکار خود را بر پایه‌ی کدها و دنیای اینترنت بنا کرده‌اند، به طور طبیعی کار کردن با یک شبکه‌ی معاملاتی کامپیوتری، بدون واسطه‌های سنتی و با سرعت پردازش میلی‌ثانیه‌ای را بسیار بیشتر از تالارهای فیزیکی می‌پسندند.

مقایسه جامع بورس نزدک و بورس نیویورک NYSE

وقتی صحبت از بازارهای مالی آمریکا به میان می‌آید، نام دو غول بزرگ بیش از همه شنیده می‌شود: بورس نزدک و بورس نیویورک. برای اینکه به عنوان یک سرمایه‌گذار دید بهتری نسبت به اقتصاد جهانی داشته باشید، باید تفاوت این دو زمین بازی را به خوبی بشناسید. مقایسه‌ی این دو بازار، درست مانند مقایسه‌ی یک برج هوشمند و فوق‌مدرن با یک عمارت تاریخی و باشکوه است؛ هر دو بسیار ارزشمند و قدرتمند هستند، اما بر اساس قوانین و ساختار کاملا متفاوتی بنا شده‌اند.

تفاوت اصلی بورس نیویورک و بازار بورس نزدک در چیست؟

تفاوت بنیادین این دو بازار در روش به هم رسیدن خریدار و فروشنده است. بورس نیویورک یک بازار حراجی (Auction Market - بازاری که در آن خریداران و فروشندگان قیمت‌های پیشنهادی خود را اعلام می‌کنند و معامله دقیقا در نقطه‌ای که بالاترین قیمت خرید با پایین‌ترین قیمت فروش تلاقی کند، انجام می‌شود) است. در این سیستم، خریداران و فروشندگان به صورت مستقیم با یکدیگر رقابت می‌کنند. علاوه بر این، بورس نیویورک هنوز یک تالار معاملات فیزیکی و معروف در خیابان وال استریت دارد که زنگ شروع و پایان بازار در آن به صدا در می‌آید.

اما در طرف مقابل، بورس نزدک یک بازار دلال‌محور (Dealer Market - شبکه‌ای که در آن سرمایه‌گذاران به جای معامله‌ی مستقیم با یکدیگر، سهام را از واسطه‌ها و موسسات مالی بزرگی خریداری می‌کنند که همیشه آماده‌ی معامله هستند) است.

برای درک بهتر این موضوع، بورس نیویورک را مانند یک حراجی سنتی آثار هنری تصور کنید که افراد در سالن نشسته‌اند، قیمت می‌دهند و بالاترین پیشنهاد برنده می‌شود. اما نزدک شبیه به شبکه‌ای از صرافی‌های بزرگ و معتبر است؛ شما به عنوان خریدار، قیمت‌های پیشنهادی چندین صرافی مختلف را روی تابلوی الکترونیکی می‌بینید و با شبکه‌ای که بهترین و منصفانه‌ترین قیمت را ارائه داده است، در کسری از ثانیه و به صورت کاملا اینترنتی وارد معامله می‌شوید. نزدک از روز اول در فضای ابری متولد شد و هیچ‌گاه تالار فیزیکی نداشته است.

مقایسه روش معامله، نوع بازار سازها و هزینه پذیرش شرکت‌ها (همراه با جدول مقایسه ساختاری)

تفاوت‌های این دو بازار به ساختار فیزیکی یا الکترونیکی بودن ختم نمی‌شود. نحوه‌ی مدیریت معاملات و نوع شرکت‌هایی که در آن‌ها حضور دارند نیز مسیر متفاوتی را طی می‌کند:

• تفاوت در گردانندگان و مدیران بازار: در بورس نیویورک برای حفظ نظم معاملات هر سهم، یک متخصص (Specialist - فرد یا نهادی در بورس نیویورک که وظیفه دارد با خرید و فروش به‌موقع از سرمایه‌ی خود، تعادل قیمت یک سهم خاص را در بازار حراجی حفظ کند و از نوسانات شدید جلوگیری نماید) حضور دارد. در این ساختار، تمام سفارش‌های یک سهم خاص باید از زیر دست این متخصص عبور کند. اما در ساختار مدرن نزدک، انحصاری وجود ندارد؛ برای یک سهم واحد (مثلا سهام شرکت گوگل)، ممکن است ده‌ها بازارساز مختلف به صورت همزمان با یکدیگر رقابت کنند تا جریان معاملات را روان نگه دارند.
• هزینه‌ی پذیرش و تمرکز صنعتی: ورود به بورس نیویورک بسیار گران و پرهزینه است و شرکت‌ها باید سابقه‌ی سودآوری طولانی و قوانین مالی بسیار سخت‌گیرانه‌ای را رعایت کنند. به همین دلیل، بیشتر بانک‌ها، کارخانه‌های بزرگ صنعتی و شرکت‌های قدیمی و سنتی در آن حضور دارند. در مقابل، هزینه‌ی پذیرش در بورس نزدک بسیار منطقی‌تر است و شرایط ورود انعطاف‌پذیرتری دارد. این ویژگی باعث شده تا شرکت‌های نوآور، استارتاپ‌ها و غول‌های تکنولوژی، نزدک را به عنوان خانه‌ی اول خود انتخاب کنند.

برای مرور سریع و راحت‌تر این تفاوت‌های ساختاری، می‌توانید نگاهی به جدول زیر بیندازید:

ویژگی کلیدی	بازار بورس نزدک NASDAQ	بورس نیویورک NYSE
ساختار فیزیکی	کاملا الکترونیکی و بدون تالار معاملات	دارای تالار معاملات فیزیکی در خیابان وال استریت
روش انجام معامله	بازار دلال‌محور (Dealer Market)	بازار حراجی (Auction Market)
مدیریت نوسان و نقدینگی	رقابت چندین بازارساز مختلف برای هر سهم	حضور تنها یک متخصص انحصاری برای مدیریت هر سهم
هزینه‌ی پذیرش شرکت‌ها	کمتر و با شرایط ورود انعطاف‌پذیرتر	بسیار بالا و با قوانین مالی فوق‌العاده سخت‌گیرانه
نوع شرکت‌های حاضر	تکنولوژی، اینترنت، بیوتکنولوژی و شرکت‌های نوآور	شرکت‌های سنتی، مالی، صنعتی و برندهای قدیمی

با درک این تفاوت‌ها متوجه می‌شوید که وقتی روی شاخص‌های نزدک سرمایه‌گذاری می‌کنید، در واقع در حال معامله روی سریع‌ترین، نوسانی‌ترین و مدرن‌ترین بخش از اقتصاد دنیای امروز هستید.

ساعات کاری بازار بورس NASDAQ

اگر تجربه‌ی معامله در دنیای رمزارزها را داشته باشید، به خوبی می‌دانید که بازار کریپتو هیچ‌گاه نمی‌خوابد و در هفت روز هفته و ۲۴ ساعت شبانه‌روز باز است. اما بازارهای سنتی‌تر مانند بورس نزدک، دقیقا مثل یک اداره یا فروشگاه بزرگ، ساعات کاری مشخصی دارند. دانستن این زمان‌ها برای یک تریدر ایرانی بسیار مهم است، زیرا بهترین فرصت‌ها برای کسب سود و بیشترین نوسانات قیمتی، دقیقا در همین ساعات پرجنب‌وجوش رخ می‌دهند.

ساعات اصلی کاری بازار نزدک به وقت آمریکا و معادل آن به وقت ایران

بورس نزدک در شهر نیویورک قرار دارد، بنابراین ساعت کاری آن بر اساس زمان استاندارد شرقی (EST - منطقه‌ی زمانی سواحل شرقی آمریکا که مبنای کار بازارهای مالی این کشور است) تنظیم می‌شود. ساعات اصلی و رسمی معاملات در این بازار از دوشنبه تا جمعه، از ساعت 9:30 صبح آغاز شده و در ساعت 4:00 بعدازظهر به پایان می‌رسد. در روزهای شنبه و یکشنبه نیز بازار به طور کامل تعطیل است. اما این زمان‌ها به وقت ایران چه ساعتی می‌شوند؟ با توجه به تفاوت زمانی میان ایران و آمریکا، ساعات کاری نزدک برای کاربران ایرانی به شکل زیر است:

در شش ماهه‌ی اول سال (بهار و تابستان): معمولا از ساعت ۱۷:۰۰ عصر تا ۲۳:۳۰ شب به وقت ایران.

در شش ماهه‌ی دوم سال (پاییز و زمستان): به دلیل تغییر ساعت در آمریکا، این زمان معمولا از ساعت ۱۸:۰۰ عصر تا ۰۰:۳۰ بامداد روز بعد به وقت ایران جابه‌جا می‌شود.

این زمان‌بندی عصرگاهی برای تریدرهای ایرانی یک مزیت فوق‌العاده است؛ زیرا به شما اجازه می‌دهد تا پس از پایان کارهای روزمره و در آرامش کامل، پای نمودارها بنشینید و از نوسانات بازار آمریکا بهره ببرید.

قوانین معاملات پیش گشایش یا قبل از شروع ساعت کاری رسمی بازار

شاید تصور کنید قبل از ساعت 9:30 صبح در آمریکا، هیچ اتفاقی در بازار نمی‌افتد و همه‌چیز متوقف است؛ اما این‌طور نیست. بورس نزدک یک جلسه‌ی معاملاتی ویژه به نام معاملات پیش‌گشایش (Pre-market Trading - زمان مشخصی قبل از باز شدن رسمی بازار که تریدرها می‌توانند سهام را خرید و فروش کنند) دارد که از ساعت 4:00 صبح تا 9:30 صبح به وقت محلی آمریکا فعال است.

تصور کنید یک فروشگاه بزرگ قصد دارد محصولات جدیدی را عرضه کند، اما قبل از باز شدن درهای اصلی به روی عموم مردم، به برخی از مشتریان ویژه‌ی خود اجازه می‌دهد وارد شوند تا خریدهایشان را انجام دهند. معاملات پیش‌گشایش هم شبیه به همین است.

بسیاری از اخبار مهم اقتصادی جهان یا گزارش‌های مهم شرکت‌ها قبل از باز شدن رسمی بازار منتشر می‌شوند. سرمایه‌گذاران از این زمان استفاده می‌کنند تا قبل از بقیه‌ی مردم به این اخبار واکنش نشان دهند. البته باید مراقب باشید؛ چون در این ساعات اولیه، تعداد خریداران و فروشندگان در بازار بسیار کم است. همین موضوع باعث می‌شود خرید و فروش با تاخیر انجام شود و قیمت‌ها نوسانات عجیب و غیرمنطقی داشته باشند.

شرایط معاملات پس از پایان ساعت کاری بازار

با به صدا درآمدن زنگ پایان بازار در ساعت 4:00 عصر، کرکره‌ی معاملات به طور کامل پایین کشیده نمی‌شود. بلافاصله پس از آن، جلسه‌ی معاملات پس از ساعات کاری (After-hours Trading - نشست معاملاتی که بعد از بسته شدن رسمی بورس آغاز می‌شود و تا چند ساعت ادامه دارد) شروع می‌شود که از ساعت 4:00 عصر تا 8:00 شب به وقت آمریکا ادامه می‌یابد.

بسیاری از غول‌های تکنولوژی، گزارش‌های سود و زیان فصلی خود را دقیقا چند دقیقه بعد از تعطیل شدن بازار رسمی منتشر می‌کنند تا در طول روز باعث هیجان و شوک در بازار نشوند. به همین دلیل، در ساعات اولیه‌ی این نشست معاملاتی، حجم بالایی از خرید و فروش توسط تریدرهایی که در حال تحلیل این گزارش‌ها هستند، انجام می‌شود.

با این حال، معامله در خارج از ساعات اصلی، چه پیش از گشایش و چه پس از آن، خطرات خاص خود را دارد. یکی از این خطرات ایجاد شکاف قیمتی (Price Gap - پرش ناگهانی قیمت یک دارایی به سمت بالا یا پایین روی نمودار، بدون اینکه معامله‌ای در قیمت‌های میانی انجام شده باشد) است. به همین دلیل، به عنوان یک معلم به شما توصیه می‌کنم که در شروع کار، تمرکز خود را فقط روی همان ساعات اصلی بازار (یعنی عصرهای ایران) بگذارید تا از خطرات و تله‌های پنهان در امان بمانید و با اطمینان بیشتری سرمایه‌ی خود را مدیریت کنید.

آموزش نحوه معامله و سرمایه‌گذاری در بورس نزدک (ویژه کاربران ایرانی)

یکی از بزرگ‌ترین دغدغه‌های علاقه‌مندان به بازارهای مالی در ایران، تحریم‌ها و محدودیت‌های بین‌المللی است. به دلیل این محدودیت‌ها، کاربران ایرانی نمی‌توانند به صورت مستقیم در بروکرهای آمریکایی حساب باز کنند و سهام شرکت‌هایی مانند اپل یا مایکروسافت را در بورس نزدک خریداری کنند. اما جای هیچ‌گونه نگرانی نیست؛ زیرا دنیای مدرن بازارهای مالی، راه‌های جایگزین و بسیار جذابی را پیش روی ما قرار داده است. شما می‌توانید بدون نیاز به خرید مستقیم سهام، از نوسانات و رشدهای بورس نزدک سود ببرید. در این بخش، قدم به قدم این مسیر را با هم یاد می‌گیریم.

معرفی شاخص نزدک در بازار فارکس و آشنایی با نماد US100

همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردیم، شاخص نزدک 100 نماینده‌ی صد شرکت برتر تکنولوژی در این بازار است. بروکرهای بازار فارکس (Forex - بازار جهانی تبادل ارزهای خارجی که امروزه امکان معامله‌ی طلا، نفت و شاخص‌های بورس را نیز فراهم کرده است) این شاخص را به عنوان یک دارایی قابل معامله به کاربران خود ارائه می‌دهند.

وقتی شما در یک بروکر فارکسی ثبت‌نام می‌کنید، قرار نیست سهام فیزیکی یا واقعی این شرکت‌ها را بخرید؛ بلکه شما روی عدد شاخص نزدک 100 معامله می‌کنید. این شاخص در بیشتر بروکرها با نماد US100 نمایش داده می‌شود. البته بسته به نوع بروکر، ممکن است آن را با نام‌های دیگری مانند NAS100 یا NDX100 نیز مشاهده کنید. معامله روی نماد US100 به این معناست که شما در حال پیش‌بینی وضعیت کلی غول‌های تکنولوژی آمریکا هستید؛ اگر فکر می‌کنید وضعیت شرکت‌های فناوری خوب است، روی این نماد معامله‌ی خرید باز می‌کنید و اگر انتظار افت بازار را دارید، معامله‌ی فروش انجام می‌دهید.

آموزش پیدا کردن نماد نزدک در متاتریدر و سایر پلتفرم‌های معاملاتی

متاتریدر (MetaTrader) محبوب‌ترین نرم‌افزار برای تحلیل و انجام معاملات در بین تریدرهای ایرانی است. برای پیدا کردن و اضافه کردن نماد نزدک به لیست دارایی‌های خود در این پلتفرم، نیازی به طی کردن مراحل پیچیده ندارید. کافی است این قدم‌های ساده را دنبال کنید:

• در نرم‌افزار متاتریدر، از منوی بالای صفحه یا پنل سمت چپ، بخش دیده‌بان بازار (Market Watch) را باز کنید.
• در این پنجره، کلیک راست کرده و گزینه‌ی نمادها (Symbols) را انتخاب کنید.
• در پنجره‌ی جدیدی که باز می‌شود، به دنبال دسته‌بندی شاخص‌ها (Indices) یا شاخص‌های نقدی (Cash Indices) بگردید.
• در لیست باز شده، نماد US100 یا NAS100 را پیدا کنید.
• روی آن دو بار کلیک کنید تا آیکون کنار آن زرد یا طلایی شود. حالا این نماد به لیست اصلی دیده‌بان بازار شما اضافه شده است و می‌توانید نمودار قیمت آن را باز کنید.

آشنایی با قراردادهای مابه‌التفاوت CFD برای معامله آسان شاخص نزدک

شاید بپرسید وقتی ما سهام واقعی را نمی‌خریم، پس دقیقا در حال انجام چه کاری هستیم؟ پاسخ در یک مفهوم بسیار مهم به نام قراردادهای مابه‌التفاوت نهفته است. در بروکرهای فارکس، شما شاخص نزدک را در قالب قرارداد CFD (CFD - یک نوع قرارداد مالی که در آن شما مالک واقعی دارایی نمی‌شوید، بلکه فقط روی تغییرات قیمت آن شرط می‌بندید و از تفاوت قیمت زمان باز کردن و بستن معامله سود می‌برید) معامله می‌کنید.

برای درک بهتر، فرض کنید پیش‌بینی می‌کنید قیمت یک خانه‌ی خاص در ماه آینده گران می‌شود. شما پول کافی برای خرید کل آن خانه را ندارید، اما با دوست خود قرارداد می‌بندید که اگر قیمت خانه بالا رفت، او مابه‌التفاوت قیمت را به شما بپردازد و اگر ارزان شد، شما این تفاوت را بپردازید. معاملات CFD دقیقا همین‌طور کار می‌کنند.

این نوع قراردادها یک ویژگی بسیار قدرتمند به نام اهرم دارند. اهرم (Leverage - ابزاری اعتباری که بروکر در اختیار شما قرار می‌دهد تا بتوانید با پولی بسیار بیشتر از سرمایه‌ی اولیه‌ی خود معامله کنید) به شما اجازه می‌دهد با سرمایه‌ی کم، سودهای بزرگ‌تری کسب کنید. البته برای استفاده از اهرم، بروکر بخشی از پول شما را به عنوان ضمانت نگه می‌دارد که به آن حاشیه می‌گویند. حاشیه (Margin - حداقل پول یا سپرده‌ای که برای باز نگه داشتن یک معامله‌ی اهرم‌دار در حساب خود نیاز دارید) تضمین می‌کند که شما توانایی پرداخت ضررهای احتمالی را دارید.

مزایا و ریسک‌های معامله شاخص نزدک برای تریدرهای مبتدی و متوسط

معامله روی نماد US100 جذابیت‌های فراوانی دارد، اما مانند هر سرمایه‌گذاری دیگری، روی سکه‌ی ریسک‌ها را نیز نباید نادیده گرفت. به عنوان یک معلم، وظیفه‌ی من این است که هر دو روی این سکه را به شما نشان دهم.

• مزایای معامله‌ی شاخص نزدک:
  • نوسانات عالی برای سودگیری: شرکت‌های تکنولوژی بسیار پرجنب‌وجوش هستند. این یعنی قیمت نماد US100 در طول روز حرکات بزرگ و جذابی دارد که فرصت‌های زیادی برای معامله‌گران فراهم می‌کند.
  • ساعات کاری مناسب برای ایرانیان: همان‌طور که در بخش قبلی گفتیم، ساعات اصلی حرکت این بازار مصادف با عصرهای ایران است که بهترین زمان برای تمرکز تریدرهای ایرانی محسوب می‌شود.
  • روند حرکتی شفاف: اقتصاد تکنولوژی محور آمریکا معمولا روندهای صعودی بلندمدت و پایداری دارد که تحلیل آن را برای تریدرهای متوسط راحت‌تر می‌کند.
• ریسک‌ها و خطرات احتمالی:
  • حرکات ناگهانی و هیجانی: همان نوساناتی که باعث سود می‌شوند، می‌توانند به سرعت به ضرر تبدیل شوند. اخبار مرتبط با هوش مصنوعی یا گزارش‌های مالی شرکت‌هایی مثل اپل، می‌تواند در یک دقیقه بازار را زیر و رو کند.
  • خطر استفاده‌ی نادرست از اهرم: اگر بدون تجربه از اهرم‌های بالا استفاده کنید، ممکن است در کسری از ثانیه تمام سرمایه‌ی خود را از دست بدهید.
  • فعال شدن سریع حد ضرر: به دلیل حرکات سریع بازار، ممکن است حد ضرر شما به راحتی لمس شود. حد ضرر (Stop Loss - دستور و قیمتی که شما در سیستم تنظیم می‌کنید تا اگر بازار برخلاف تحلیل شما پیش رفت، معامله به صورت خودکار بسته شود تا جلوی ضرر بیشتر گرفته شود) ابزار نجات‌بخش شماست، اما اگر آن را در جای نامناسبی قرار دهید، نوسانات عادی بازار شما را از معامله بیرون می‌اندازد.

بنابراین، به تریدرهای مبتدی پیشنهاد می‌شود که معامله روی شاخص نزدک را ابتدا در یک حساب آموزشی (Demo) تمرین کنند و پس از آشنایی با سرعت و رفتار این بازار، با سرمایه‌ی واقعی و اهرم پایین وارد میدان شوند.