ارز سروم چیست؟ بررسی ریسک‌ها و آینده ارز SRM

جستجو در میان صدها ارز دیجیتال برای پیدا کردن یک گزینه امن، کلافه‌کننده است؛ به‌خصوص زمانی که مقالات قدیمی و نمودارهای گذشته، یک پروژه آسیب‌دیده را بی‌نقص جلوه می‌دهند. کاربر تازه‌کار با تکیه بر همین اطلاعات منسوخ، سبد سرمایه خود را پر از توکن‌هایی می‌کند که در واقعیت، تیم توسعه‌دهنده و امنیت قراردادهای هوشمند خود را از دست داده‌اند و راهی برای جبران ضرر باقی نمی‌گذارند. ما در این مطلب، مکانیزم کار سروم را به زبانی ساده بررسی می‌کنیم و سپس با بررسی طوفان FTX و وضعیت فعلی توکن SRM، ریسک‌های واقعی این اکوسیستم را شفاف می‌کنیم تا قدم‌های مالی خود را محکم‌تر بردارید.

ارز دیجیتال سروم (SRM) چیست؟

ارز دیجیتال سروم با نماد SRM، توکن بومی و اختصاصی شبکه‌ی سروم است. اما برای درک بهتر این توکن، ابتدا باید بدانیم خود پلتفرم سروم دقیقا چیست. سروم یک صرافی غیرمتمرکز (DEX: پلتفرمی که در آن کاربران بدون نیاز به واسطه‌ای مانند بانک یا شرکت مرکزی، مستقیما دارایی‌های خود را با یکدیگر معامله می‌کنند) است که روی بلاک چین پرسرعت سولانا ساخته شده است.

تصور کنید بازارهای مالی سنتی مانند یک فروشگاه بزرگ زنجیره‌ای هستند که مدیر فروشگاه تمام قوانین را تعیین می‌کند و بابت هر خرید از شما کارمزد می‌گیرد. صرافی‌های غیرمتمرکز مانند یک بازار محلی هستند که خریدار و فروشنده مستقیما با هم در ارتباط‌اند. پروژه‌ی سروم تلاش کرد تا این بازار محلی را به پیشرفته‌ترین و سریع‌ترین شکل ممکن طراحی کند تا شما هم آزادی عمل داشته باشید و هم سرعت و امکانات یک فروشگاه بزرگ و مدرن را تجربه کنید. توکن SRM در این سیستم، مانند یک کارت عضویت ویژه عمل می‌کند که به دارندگان آن تخفیف‌ها و مزایای مختلفی در اکوسیستم سروم می‌دهد.

ایده‌ی اولیه و هدف از ساخت پلتفرم سروم

در سال‌های گذشته، بیشتر فعالیت‌های حوزه‌ی دی‌فای (DeFi یا امور مالی غیرمتمرکز: خدمات مالی مانند وام‌دهی و معامله که بدون دخالت نهادهای دولتی و فقط با کدهای برنامه‌نویسی کار می‌کنند) روی شبکه‌ی اتریوم انجام می‌شد. اما اتریوم با یک مشکل بزرگ روبرو بود؛ وقتی تعداد کاربران زیاد می‌شد، شبکه به شدت کند شده و هزینه‌ی تراکنش‌ها سرسام‌آور می‌شد.

ایده‌ی اولیه‌ی سروم از همین نقطه متولد شد. تیم سازنده تصمیم گرفتند پلتفرمی بسازند که مشکلات اساسی زیر را حل کند:

• سرعت پایین تراکنش‌ها در شبکه‌های قدیمی‌تر
• کارمزدهای بسیار بالا (Gas Fee: هزینه‌ای که برای انجام تراکنش و ثبت اطلاعات به شبکه‌ی بلاک چین پرداخت می‌کنید)
• محدودیت در ثبت سفارش‌های دقیق و حرفه‌ای

آن‌ها برای رسیدن به این اهداف، شبکه‌ی سولانا را انتخاب کردند. اتریوم در آن زمان مانند یک جاده‌ی شلوغ و باریک بود که برای عبور از آن باید عوارض سنگینی پرداخت می‌کردید، اما سولانا مانند یک بزرگراه چند بانده بود که اجازه می‌داد سروم به یک صرافی سریع، ارزان و قدرتمند تبدیل شود.

تفاوت سروم با سایر صرافی‌های غیرمتمرکز بازار

برای اینکه بدانیم سروم چه نوآوری خاصی به دنیای رمزارزها آورد، باید آن را با سایر رقبایش مقایسه کنیم. بیشتر صرافی‌های غیرمتمرکز در بازار از سیستمی به نام بازارساز خودکار (AMM: سیستمی که در آن شما با یک ربات هوشمند معامله می‌کنید و قیمت‌ها بر اساس فرمول‌های ریاضی و موجودی دارایی‌ها تعیین می‌شود) استفاده می‌کنند. در این سیستم‌ها شما نمی‌توانید قیمت دلخواه خود را برای خرید یا فروش تعیین کنید. اما سروم مسیر کاملا متفاوتی را انتخاب کرد.

تفاوت‌های اصلی سروم با رقبا شامل موارد زیر است:

• داشتن دفتر کل سفارشات (Order Book): برخلاف سیستم‌های خودکار، سروم یک دفتر کل سفارشات را به صورت مستقیم روی بلاک چین پیاده‌سازی کرد. دفتر سفارشات لیستی از تمام درخواست‌های خرید و فروش کاربران در قیمت‌های مختلف است. این یعنی شما در سروم می‌توانستید دقیقا مشخص کنید که می‌خواهید ارز خود را در چه قیمتی بخرید یا بفروشید؛ امکانی که پیش از آن فقط در صرافی‌های متمرکز بزرگی مثل بایننس وجود داشت.
• سرعت اجرای بی‌نظیر: به لطف ساختار سولانا، سروم می‌توانست هزاران معامله را در کسری از ثانیه پردازش کند، در حالی که رقبای آن در شبکه‌های دیگر برای هر تراکنش به چند ثانیه تا چند دقیقه زمان نیاز داشتند.
• کارمزد نزدیک به صفر: معامله در شبکه‌ی سروم تنها کسری از یک سنت هزینه داشت. این ویژگی برای معامله‌گران خرد و کسانی که روزانه ده‌ها معامله انجام می‌دادند، یک مزیت فوق‌العاده محسوب می‌شد.

در واقع، هدف سروم این بود که بهترین ویژگی‌های صرافی‌های متمرکز از جمله سرعت بالا و دفتر سفارشات دقیق را با جذاب‌ترین ویژگی‌های دنیای غیرمتمرکز یعنی شفافیت، امنیت و کنترل کامل کاربر روی دارایی‌هایش ترکیب کند.

مکانیزم کار صرافی غیرمتمرکز سروم چگونه است؟

برای اینکه متوجه شویم سروم چگونه توانست در زمان خود به یکی از مهم‌ترین پروژه‌های دنیای رمزارز تبدیل شود، باید نگاهی به زیر کاپوت این پلتفرم بیندازیم. بیشتر صرافی‌های غیرمتمرکز با استفاده از فرمول‌های ریاضی و ربات‌ها قیمت‌گذاری را انجام می‌دهند، اما سروم تصمیم گرفت روش سنتی و کارآمد بازارهای مالی بزرگ را به دنیای غیرمتمرکز بیاورد. مکانیزم کار سروم بر پایه‌ی یک سیستم شفاف، سریع و بسیار قدرتمند بنا شده است که در ادامه اجزای اصلی آن را با زبانی ساده بررسی می‌کنیم.

آشنایی با دفتر کل سفارشات مرکزی درون زنجیره‌ای (CLOB)

هسته‌ی مرکزی شبکه‌ی سروم، فناوری خاصی به نام دفتر کل سفارشات مرکزی (Central Limit Order Book یا به اختصار CLOB: سیستمی که تمام درخواست‌های خرید و فروش کاربران را با قیمت‌ها و حجم‌های مشخص در یک لیست واحد جمع‌آوری می‌کند تا خریدار و فروشنده مستقیما به هم متصل شوند) است.

برای درک بهتر، تصور کنید وارد یک بازار سنتی فرش شده‌اید. در یک سیستم معمولی غیرمتمرکز، شما باید فرش خود را به یک مغازه‌دار (ربات بازارساز) بفروشید و او قیمت را تعیین می‌کند. اما دفتر کل سفارشات مانند یک تابلوی اعلانات بزرگ در وسط بازار است. شما روی یک کاغذ می‌نویسید که من این فرش را دقیقا با قیمت 10 میلیون تومان می‌فروشم و کاغذ را روی تابلو می‌چسبانید. شخص دیگری نیز روی تابلو می‌نویسد که من یک فرش با قیمت 10 میلیون تومان خریدارم. سیستم این دو درخواست را می‌بیند و معامله را بین شما دو نفر جوش می‌دهد.

سروم این تابلوی اعلانات را به صورت درون زنجیره‌ای (On-chain: پردازش و ثبت دائمی تمام اطلاعات و تراکنش‌ها به صورت مستقیم روی خود شبکه‌ی بلاک چین بدون دخالت سرورهای خارجی) طراحی کرد. این یعنی تمام سفارشات با نهایت شفافیت و امنیت روی بلاک چین ثبت می‌شوند و هیچ واسطه‌ای نمی‌تواند در قیمت‌ها دستکاری کند.

ترکیب سرعت بالا و کارمزد پایین به کمک بلاک چین سولانا

اجرای یک دفتر کل سفارشات به صورت مستقیم روی بلاک چین، نیازمند پردازش هزاران درخواست در هر ثانیه است. شبکه‌ی اتریوم در آن زمان توانایی پردازش این حجم از اطلاعات را نداشت و انجام هر تراکنش روی آن هم زمان‌بر بود و هم هزینه‌ی بسیار بالایی داشت. سروم برای اجرای ایده‌ی بزرگ خود به یک موتور قدرتمند نیاز داشت و این موتور چیزی نبود جز شبکه‌ی سولانا.

سولانا مانند یک قطار سریع‌السیر مغناطیسی است که به سروم اجازه داد ویژگی‌های زیر را به کاربران ارائه دهد:

• مقیاس‌پذیری بالا (Scalability): سولانا می‌تواند ده‌ها هزار تراکنش را در ثانیه پردازش کند، در نتیجه دفتر کل سفارشات سروم هرگز با کندی مواجه نمی‌شد.
• کارمزد نزدیک به صفر: ثبت سفارش، لغو سفارش یا انجام معامله در سروم تنها کسری از یک سنت هزینه داشت. این ویژگی به معامله‌گران اجازه می‌داد بدون نگرانی از هزینه‌های جانبی، استراتژی‌های معاملاتی خود را اجرا کنند.
• سرعت تایید آنی: تراکنش‌ها در سروم در کمتر از یک ثانیه نهایی می‌شدند و تجربه‌ی کاربری بسیار روانی را شبیه به صرافی‌های متمرکز ایجاد می‌کردند.

حل مشکل نقدینگی در سیستم‌های مالی غیرمتمرکز یا DeFi

یکی از بزرگ‌ترین مشکلات در دنیای دی‌فای، پراکندگی نقدینگی (Liquidity: میزان پول یا دارایی موجود در یک بازار که به شما اجازه می‌دهد بدون معطلی و بدون تاثیر شدید روی قیمت‌ها، خرید و فروش خود را انجام دهید) بود. تصور کنید در یک شهر، به جای یک منبع آب بزرگ، هر محله یک تانکر آب کوچک داشته باشد. در این حالت ممکن است یک محله با کمبود آب مواجه شود در حالی که محله‌ی دیگر آب مازاد دارد.

در شبکه‌ی سولانا نیز برنامه‌ها و صرافی‌های مختلفی وجود داشتند که هر کدام نقدینگی محدود و جداگانه‌ی خود را داشتند. سروم با یک معماری هوشمندانه، نقش آن منبع آب بزرگ را بر عهده گرفت. مکانیزم سروم به گونه‌ای طراحی شده بود که سایر صرافی‌ها و برنامه‌های مالی شبکه‌ی سولانا می‌توانستند به دفتر کل سفارشات سروم متصل شوند.

این اشتراک نقدینگی نتایج شگفت‌انگیزی به همراه داشت:

• تجمیع سرمایه‌ها: تمام سفارشات خرید و فروش از برنامه‌های مختلف در یک تابلوی واحد (سروم) جمع می‌شد.
• کشف قیمت بهتر: وقتی خریداران و فروشندگان بیشتری در یک جا جمع شوند، قیمت‌ها منصفانه‌تر و واقعی‌تر تعیین می‌شود.
• کاهش لغزش قیمت (Slippage): به دلیل وجود پول زیاد در سیستم سروم، حتی معاملات بسیار بزرگ نیز باعث تغییرات ناگهانی و ضررده در قیمت ارزها نمی‌شدند.

بررسی دقیق توکن SRM و کاربردهای آن

توکن بومی پروژه‌ی سروم با نماد SRM شناخته می‌شود. در دنیای رمزارزها، توکن یک پروژه‌ی موفق معمولا فقط برای خرید و فروش ساده ساخته نمی‌شود، بلکه مانند یک ابزار همه‌کاره در داخل آن اکوسیستم کاربرد دارد. تیم سازنده‌ی سروم این توکن را طراحی کرد تا موتور محرک این صرافی غیرمتمرکز باشد. در ادامه کاربردهای اصلی این توکن را با زبانی ساده بررسی می‌کنیم.

نقش توکن سروم در حاکمیت و تصمیم‌گیری‌های شبکه

یکی از ویژگی‌های جذاب پروژه‌های غیرمتمرکز، مفهوم حاکمیت (Governance: سیستمی که به کاربران اجازه می‌دهد در تصمیم‌گیری‌ها و تغییرات یک شبکه‌ی بلاک چینی مشارکت کنند) است. سروم متعلق به یک فرد یا شرکت خاص نیست، بلکه توسط جامعه‌ی کاربرانش اداره می‌شود.

در این سیستم، توکن SRM دقیقا مانند سهام یک شرکت بزرگ عمل می‌کند. هر چقدر توکن‌های بیشتری داشته باشید، حق رای شما برای تغییرات آینده‌ی شبکه بیشتر است. کاربران می‌توانند با استفاده از توکن‌های خود درباره‌ی مواردی مانند میزان کارمزدها، برنامه‌های توسعه‌ی پلتفرم و نحوه‌ی خرج کردن درآمدهای شبکه رای بدهند و در آینده‌ی پروژه‌ی سروم نقش مستقیم داشته باشند.

تخفیف در کارمزد معاملات برای هولدرهای توکن SRM

کاربرد بسیار مهم دیگر این توکن، کاهش هزینه‌های معاملاتی است. اگر شما یک هولدر (Holder: شخصی که یک ارز دیجیتال را خریداری کرده و برای مدت نسبتا طولانی در کیف پول خود نگهداری می‌کند) برای توکن SRM باشید، صرافی سروم به شما به چشم یک مشتری ویژه نگاه می‌کند.

درست مانند داشتن یک کارت تخفیف در یک فروشگاه زنجیره‌ای، نگهداری توکن SRM در کیف پولتان باعث می‌شود هنگام معامله در صرافی سروم، کارمزد کمتری پرداخت کنید. این سیستم شامل مزایای زیر است:

• تخفیف پله‌ای: این تخفیف‌ها بر اساس موجودی شما محاسبه می‌شوند؛ یعنی هرچه توکن بیشتری در کیف پول خود داشته باشید، تخفیف بیشتری برای کارمزد معاملات خود دریافت می‌کنید. این تخفیف در بالاترین سطح به 60 درصد نیز می‌رسد.
• مکانیزم خرید و سوزاندن (Buy and Burn): سروم بخش بزرگی از کارمزدهای دریافتی صرافی را به خرید و حذف توکن‌های SRM از چرخه‌ی بازار اختصاص می‌دهد. این کار به مرور زمان باعث کمیاب شدن توکن و حمایت از ارزش آن برای هولدرها می‌شود.

استیکینگ توکن سروم و کسب درآمد غیرفعال

شما می‌توانید با استفاده از توکن SRM برای خود یک جریان درآمد غیرفعال بسازید. این کار از طریق فرآیندی به نام استیکینگ ارز دیجیتال  (Staking: قفل کردن دارایی‌های دیجیتال در یک شبکه برای کمک به امنیت و عملکرد آن، در ازای دریافت پاداش مستمر) انجام می‌شود.

این فرآیند شبیه به سپرده‌گذاری مدت‌دار در بانک است. برای اینکه دفتر کل سفارشات سروم بدون مشکل کار کند، به کامپیوترهای قدرتمندی نیاز است که تراکنش‌ها را تایید و پردازش کنند. این کامپیوترها نود (Node: دستگاه یا کامپیوتری که به شبکه‌ی بلاک چین متصل است و اطلاعات شبکه را پردازش و ذخیره می‌کند) نام دارند. کاربران با قفل کردن توکن‌های SRM خود، از فعالیت این نودها حمایت می‌کنند و شبکه‌ی سروم نیز در ازای این کمک، بخشی از کارمزدهای خود را به عنوان پاداش به آن‌ها پرداخت می‌کند.

آشنایی با توکن‌های استاندارد SPL در اکوسیستم سولانا و سروم

اگر با اتریوم کار کرده باشید، احتمالا می‌دانید که توکن‌های ساخته شده روی آن باید از یک قانون برنامه‌نویسی خاص پیروی کنند. در دنیای رمزارزها به این قوانین، استاندارد توکن (Token Standard: مجموعه‌ای از کدهای برنامه‌نویسی که مشخص می‌کند یک ارز دیجیتال روی یک شبکه‌ی خاص چگونه باید ساخته، منتقل و مدیریت شود) می‌گویند.

همان‌طور که دوشاخه‌های برق در کشورهای مختلف شکل متفاوتی دارند و برای اتصال به پریز باید استاندارد همان کشور را داشته باشند، توکن‌ها نیز برای فعالیت روی هر بلاک چین باید با قالب آن شبکه همخوانی داشته باشند. شبکه‌ی سولانا استاندارد مخصوص به خود را دارد که به آن SPL می‌گویند.

از آنجایی که سروم روی بلاک چین سولانا ساخته شده است، توکن SRM در اصل یک توکن با استاندارد SPL است. این ویژگی دو فایده‌ی بزرگ دارد:

• جابجایی توکن سروم بین کیف پول‌های مختلف بسیار سریع و ارزان است.
• این توکن به راحتی می‌تواند با تمام برنامه‌های مالی و غیر متمرکزی که روی شبکه‌ی سولانا فعال هستند، ارتباط برقرار کند و در آن‌ها استفاده شود.

طوفان صرافی FTX: چه بر سر پروژه‌ی سروم آمد؟

گاهی اوقات در دنیای رمزارزها، داشتن بهترین تکنولوژی و سریع‌ترین شبکه‌ی بلاک چینی برای موفقیت و بقای یک پروژه کافی نیست. پروژه‌ی سروم با تمام نوآوری‌ها و مزایایی که داشت، قربانی یکی از بزرگ‌ترین و تلخ‌ترین اتفاقات تاریخ بازار ارزهای دیجیتال شد. برای اینکه بدانیم چرا قیمت توکن SRM به شدت سقوط کرد و چرا دیگر نامی از این صرافی پرقدرت شنیده نمی‌شود، باید داستان پیوند سرنوشت‌ساز این پروژه با صرافی متمرکز FTX را بررسی کنیم.

ارتباط عمیق سروم با سم بنکمن فرید و صرافی FTX

برای درک ریشه‌ی مشکل، ابتدا باید با خالق و پشتیبان اصلی پروژه‌ی سروم آشنا شویم. شخصی به نام سم بنکمن فرید که در دنیای کریپتو او را با نام اختصاری SBF می‌شناسند، بنیان‌گذار صرافی متمرکز و بسیار بزرگ FTX بود. او همچنین یک شرکت سرمایه‌گذاری قدرتمند به نام آلامدا ریسرچ (Alameda Research: یک شرکت بزرگ تجارت و سرمایه‌گذاری در بازار رمزارزها که وظیفه‌ی تامین نقدینگی پروژه‌ها را بر عهده داشت) را مدیریت می‌کرد.

سم بنکمن فرید یکی از طرفداران و حامیان سرسخت شبکه‌ی سولانا بود. او و تیم صرافی FTX، پروژه‌ی سروم را طراحی و راه‌اندازی کردند تا قلب تپنده‌ی معاملات در اکوسیستم سولانا باشد.

ارتباط سروم و صرافی FTX شبیه به ارتباط یک بازار محلی با یک هلدینگ بزرگ تجاری بود. هلدینگ بزرگ (FTX) تمام سرمایه، اعتبار و تبلیغات بازار محلی (سروم) را تامین می‌کرد. تا زمانی که هلدینگ قدرتمند بود، بازار محلی نیز رونق فراوانی داشت و روزبه‌روز رشد می‌کرد. اما این وابستگی شدید به یک نهاد متمرکز، پاشنه‌ی آشیل و نقطه‌ی ضعف اصلی سروم به حساب می‌آمد.

سقوط تاریخی FTX و به خطر افتادن امنیت قراردادهای هوشمند سروم

در نوامبر سال 2022 میلادی، یک خبر شوکه‌کننده تمام بازارهای مالی دیجیتال را لرزاند؛ صرافی FTX به دلیل مدیریت نادرست و استفاده‌ی غیرقانونی از سرمایه‌ی کاربران، ورشکست شد و فرو پاشید. اما این ورشکستگی چرا باید یک صرافی غیرمتمرکز مانند سروم را نابود می‌کرد؟

دلیل این اتفاق به ساختار فنی و مدیریت کدهای سروم برمی‌گشت. صرافی‌های غیرمتمرکز بر پایه‌ی قراردادهای هوشمند (Smart Contract: کدهای برنامه‌نویسی غیرقابل تغییری که روی بلاک چین اجرا می‌شوند و وظیفه‌ی انجام خودکار دستورات را بدون نیاز به انسان بر عهده دارند) کار می‌کنند. با این حال، تیم سازنده‌ی سروم برای اینکه بتوانند در آینده مشکلات احتمالی شبکه را برطرف کنند یا به‌روزرسانی‌های جدیدی روی آن انجام دهند، یک کلید ارتقا (Upgrade Key) برای این قراردادهای هوشمند در نظر گرفته بودند.

مشکل فاجعه‌بار این بود که این کلید ارتقا یا همان شاه‌کلید شبکه‌ی سروم، در اختیار مدیران صرافی متمرکز FTX قرار داشت. همزمان با ورشکستگی FTX، سیستم‌های این صرافی هک شدند و صدها میلیون دلار به سرقت رفت. در این شرایط بحرانی، هیچ‌کس نمی‌دانست که شاه‌کلید پروژه‌ی سروم در دست چه کسی است؛ آیا هنوز دست مدیران دستگیرشده‌ی FTX است یا به دست هکرهای ناشناس افتاده است؟

اگر این شاه‌کلید در دست هکرها بود، آن‌ها می‌توانستند کدهای قرارداد هوشمند سروم را تغییر دهند و تمام سرمایه‌ی کاربرانی که در این شبکه‌ی غیرمتمرکز پول داشتند را به سرقت ببرند.

واکنش جامعه‌ی سولانا به این بحران و توقف فعالیت صرافی سروم

وقتی مشخص شد که امنیت پروژه‌ی سروم به یک مو بند است و کلید خصوصی (Private Key: رمز عبور بسیار محرمانه‌ای که ثابت می‌کند شما کنترل‌کننده‌ی یک سیستم یا دارایی در بلاک چین هستید) آن در مکانی نامعلوم و ناامن قرار دارد، جامعه‌ی کاربران و توسعه‌دهندگان شبکه‌ی سولانا باید به سرعت تصمیم‌گیری می‌کردند.

آن‌ها واکنش بسیار سریع و قاطعی به این بحران نشان دادند که شامل مراحل زیر بود:

• قطع ارتباط فوری: تمام برنامه‌های مالی، کیف پول‌ها و سایر صرافی‌هایی که برای تامین نقدینگی به سروم متصل بودند، برای محافظت از پول کاربرانشان، بلافاصله اتصال خود را با سروم قطع کردند.
• تخلیه‌ی سرمایه: کاربران به سرعت سرمایه‌های خود را از پلتفرم سروم خارج کردند تا طعمه‌ی هکرهای احتمالی نشوند.
• توقف کامل فعالیت: با خروج نقدینگی و قطع ارتباط سایر پروژه‌ها، صرافی غیرمتمرکز سروم عملا کارایی خود را از دست داد و فلج شد.

در نهایت، توسعه‌دهندگان تصمیم گرفتند به جای تلاش برای نجات پروژه‌ای که کلید امنیتی آن فاش شده بود، کدهای متن‌باز پروژه‌ی سروم را بردارند و یک پلتفرم کاملا جدید، امن و بدون هیچ‌گونه وابستگی به صرافی FTX بسازند؛ تصمیمی که منجر به توقف همیشگی سروم و تولد یک جایگزین تازه نفس شد.

تولد صرافی اوپن بوک (OpenBook): راهکار نجات جامعه‌ی کاربری

وقتی یک پروژه‌ی بزرگ در دنیای رمزارزها با بحران مواجه می‌شود، معمولا سرمایه‌گذاران با ناامیدی آن را رها می‌کنند. اما داستان سروم متفاوت بود. تکنولوژی سروم بسیار قدرتمند و برای ادامه‌ی حیات سایر برنامه‌های شبکه‌ی سولانا حیاتی بود. به همین دلیل، توسعه‌دهندگان و کاربران تصمیم گرفتند به جای تسلیم شدن، راه نجاتی پیدا کنند.

تصور کنید یک بازار محلی بسیار پر رونق و مدرن دارید که ناگهان صاحب اصلی بازار ورشکست می‌شود و کلید گاوصندوق و درهای اصلی را گم می‌کند. در این شرایط خطرناک، مغازه‌داران و مردم به جای ترک کردن شهر، تصمیم می‌گیرند یک بازار دقیقا با همان معماری پیشرفته در خیابان کناری بسازند، با این تفاوت که این بار کلید بازار در دست یک شخص خاص نیست و توسط یک شورای معتمد از خود مردم مدیریت می‌شود. این دقیقا همان استراتژی هوشمندانه‌ای است که با تولد پروژه‌ی اوپن بوک در شبکه‌ی سولانا پیاده‌سازی شد.

اوپن بوک چیست و چگونه جایگزین سروم شد؟

اوپن بوک یک صرافی غیرمتمرکز جدید روی بلاک چین سولانا است که دقیقا همان کارایی و قدرت سروم را دارد، اما بدون خطرات امنیتی آن طراحی شده است. پس از فروپاشی تلخ صرافی اف‌تی‌ایکس، گروهی از توسعه‌دهندگان دلسوز و مستقل دور هم جمع شدند و با استفاده از روشی به نام فورک (Fork: کپی کردن کدهای برنامه‌نویسی یک پروژه‌ی متن‌باز برای ساخت یک نسخه‌ی جدید، بهبودیافته و کاملا مستقل) کدهای سروم را کپی کردند.

آن‌ها در این نسخه‌ی جدید، دسترسی‌ها و کدهای مخفی که در اختیار مدیران قبلی بود را به طور کامل پاکسازی کردند و یک سیستم مدیریت کاملا شفاف ایجاد کردند. از آنجایی که تمام برنامه‌های مالی و صرافی‌های کوچک‌تر در شبکه‌ی سولانا برای انجام معاملات خود به یک دفتر کل سفارشات پرسرعت نیاز داشتند، به سرعت کدهای خود را به‌روزرسانی کردند و به جای سروم، به اوپن بوک متصل شدند. به این ترتیب، در یک زمان بسیار کوتاه، جریان پول و حجم معاملات به خانه‌ی جدید یعنی اوپن بوک منتقل شد و پروژه‌ی سروم عملا از کار افتاد.

جدول مقایسه: تفاوت‌ها و شباهت‌های سروم با اوپن بوک

ویژگی مورد بررسی	پروژه‌ی سروم (Serum)	صرافی اوپن بوک (OpenBook)
تکنولوژی پایه و شبکه‌ی میزبان	بلاک چین پرسرعت سولانا	بلاک چین پرسرعت سولانا
سیستم انجام معاملات	دفتر کل سفارشات مرکزی (CLOB)	دفتر کل سفارشات مرکزی (CLOB)
کارمزد و سرعت	سرعت بسیار بالا و کارمزد نزدیک به صفر	سرعت بسیار بالا و کارمزد نزدیک به صفر
نوع مدیریت و تصمیم‌گیری	وابستگی شدید به یک شرکت متمرکز	کاملا غیرمتمرکز و در اختیار جامعه‌ی کاربری
امنیت قراردادهای هوشمند	نامشخص و در خطر نفوذ هکرها	بسیار امن و تحت کنترل برنامه‌نویسان معتمد شبکه
وضعیت فعلی اکوسیستم	منسوخ شده، ناامن و بدون کاربر	فعال، امن و در حال توسعه‌ی مستمر

با بررسی این جدول متوجه می‌شویم که اوپن بوک در واقع همان موتور قدرتمند سروم است که در یک بدنه‌ی امن‌تر و مستقل‌تر قرار گرفته است. این تغییر بزرگ به کاربران اجازه داد تا بدون نگرانی از سایه‌ی سنگین اشتباهات گذشته، دوباره به انجام معاملات سریع و ارزان در دنیای رمزارزها بپردازند.

آیا سرمایه‌گذاری روی ارز سروم (SRM) کار منطقی و امنی است؟

رسیدن به پاسخ این سوال برای بسیاری از کاربران تازه‌کار که قیمت‌های پایین این توکن را می‌بینند، بسیار مهم است. سرمایه‌گذاری روی ارز دیجیتال سروم در شرایط فعلی، شباهت زیادی به خرید سهام یک کارخانه‌ی متروکه دارد. با وجود اینکه ساختمان و ماشین‌آلات این کارخانه هنوز پابرجا هستند، اما کارگران، مدیران و مشتریان آنجا را ترک کرده‌اند و خط تولید متوقف شده است. در بازارهای مالی، قیمت ارزان همیشه به معنای یک فرصت طلایی نیست. برای اینکه تصمیم درستی بگیریم و از سرمایه‌ی خود محافظت کنیم، باید وضعیت فعلی و خطرات پنهان این توکن را با دقت بیشتری بررسی کنیم.

تحلیل وضعیت فعلی توکن SRM از نظر حجم معاملات و ارزش بازار

برای ارزیابی سلامت و اعتبار یک ارز دیجیتال، دو معیار بسیار مهم وجود دارد که باید مانند ضربان قلب پروژه به آن‌ها توجه کنیم. یکی از آن‌ها ارزش بازار (Market Cap: ارزش کل تمام توکن‌های در گردش یک پروژه‌ی رمزارز که نشان‌دهنده‌ی بزرگی و اعتبار آن در بازار است) و دیگری حجم معاملات (Trading Volume: مقدار پولی که در یک بازه‌ی زمانی مشخص، مثلا ۲۴ ساعت، برای خرید و فروش یک ارز جابجا می‌شود) است.

پس از اتفاقات تلخ فروپاشی صرافی اف‌تی‌ایکس، وضعیت توکن SRM تغییرات شدیدی را تجربه کرد که نشانه‌های خوبی برای سرمایه‌گذاران نیستند:

• افت شدید ارزش بازار: سرمایه‌گذاران بزرگ و کاربران عادی برای حفظ دارایی‌های خود، پول‌هایشان را از این پروژه خارج کردند. این خروج گسترده‌ی سرمایه باعث شد ارزش کل این شبکه‌ی زمانی قدرتمند، به شدت سقوط کند.
• کاهش نگران‌کننده‌ی حجم معاملات: در حال حاضر، تمایل معامله‌گران برای خرید و فروش این توکن بسیار پایین آمده است. وقتی حجم معاملات یک ارز پایین باشد، بازار آن اصطلاحا خشک می‌شود؛ این یعنی اگر شما مقداری از این توکن را بخرید، ممکن است در آینده برای فروش آن با مشکل جدی مواجه شوید، زیرا خریدار کافی در بازار وجود نخواهد داشت.

بررسی ریسک‌های خرید پروژه‌های آسیب‌دیده و منسوخ شده

بسیاری از افراد با دیدن افت قیمت شدید یک توکن، دچار احساسی روانی به نام فومو (FOMO یا ترس از دست دادن فرصت: یک حس درونی که باعث می‌شود فرد از ترس جا ماندن از سودهای بزرگ، بدون تحقیق و با عجله اقدام به خرید کند) می‌شوند. اما خرید پروژه‌هایی که دچار بحران‌های اساسی شده‌اند، خطرات بسیار بزرگی به همراه دارد.

مهم‌ترین ریسک‌های سرمایه‌گذاری روی پروژه‌های منسوخ شده مانند سروم عبارتند از:

• از دست رفتن کاربرد اصلی توکن: همان‌طور که در بخش‌های قبلی یاد گرفتیم، ارزش توکن SRM به دلیل کاربرد آن در صرافی سروم برای گرفتن تخفیف در کارمزدها و مشارکت در تصمیم‌گیری‌های شبکه بود. وقتی خود صرافی سروم از کار افتاده است، این توکن عملا دلیل اصلی وجود و ارزش خود را از دست داده است.
• توقف به‌روزرسانی‌های فنی: وقتی تیم برنامه‌نویسان یک پروژه را رها کنند، هیچ کد جدیدی نوشته نمی‌شود و ایرادات سیستم برطرف نخواهد شد. این موضوع پروژه را در برابر خطرات و هک‌های آینده کاملا بی‌دفاع می‌گذارد.
• خطر حذف از صرافی‌ها (Delisting): صرافی‌های معتبر جهانی به طور مرتب ارزهای مرده و کم‌حجم را از لیست خود پاک می‌کنند. اگر این اتفاق برای SRM بیفتد، فروش آن تقریبا غیر ممکن می‌شود و سرمایه‌ی شما قفل خواهد شد.

آینده‌ی توکن SRM و پیش‌بینی روندهای احتمالی

با توجه به روی کار آمدن جایگزین‌های قدرتمند، شفاف و امنی مانند اوپن بوک که توانسته‌اند اعتماد از دست رفته‌ی جامعه‌ی شبکه‌ی سولانا را به طور کامل جلب کنند، آینده‌ی توکن SRM بسیار مبهم و تاریک به نظر می‌رسد. به طور کلی، دو سرنوشت احتمالی برای این ارز دیجیتال قابل پیش‌بینی است:

• فراموشی تدریجی و مرگ خاموش: این محتمل‌ترین سناریو است. توکن سروم ممکن است برای مدتی محدود در صرافی‌های کوچک‌تر معامله شود، اما به مرور زمان با کاهش بیشتر کاربران و خشک شدن کامل حجم معاملات، به دسته‌ی ارزهای فراموش‌شده‌ی بازار بپیوندد و ارزش آن به صفر نزدیک شود.
• نوسانات کاذب و سفته‌بازانه: در دنیای پرنوسان رمزارزها، گاهی گروه‌هایی از معامله‌گران با ایجاد شایعات (Pump and Dump: پدیده‌ای غیرقانونی که در آن افراد با تبلیغات دروغین قیمت یک ارز بی‌ارزش را بالا می‌برند و پس از فروش دارایی خود با سود بالا، باعث سقوط دوباره و ضرر خریداران تازه‌کار می‌شوند) سعی می‌کنند از توکن‌های مرده نوسان‌گیری کنند. ممکن است قیمت SRM در دوره‌های کوتاهی رشدهای ناگهانی داشته باشد، اما این افزایش قیمت‌ها کاملا حبابی، موقتی و به شدت تله‌آمیز هستند.

در نهایت، به عنوان یک قاعده‌ی کلی، برای یک کاربر مبتدی که به دنبال حفظ سرمایه و رشد منطقی دارایی‌های خود است، ورود به چنین پروژه‌های پرریسکی به هیچ وجه توصیه نمی‌شود. عاقلانه‌ترین کار این است که سرمایه‌گذاری‌های خود را روی پروژه‌های زنده، فعال و دارای تیم توسعه‌دهنده‌ی مشخص متمرکز کنید.

کیف پول‌ها و صرافی‌های پشتیبان ارز دیجیتال سروم

پس از آشنایی با تاریخچه‌ی پرفراز و نشیب پروژه‌ی سروم، اگر به هر دلیلی تصمیم گرفته‌اید مقداری از توکن SRM را برای معامله یا نگهداری تهیه کنید، باید بدانید که مسیر خرید و ذخیره‌ی آن نسبت به دوران اوج این پروژه کمی متفاوت شده است. به دلیل افت شدید حجم معاملات، بسیاری از پلتفرم‌های بزرگ این ارز را از لیست خود خارج کرده‌اند.

معرفی صرافی‌های متمرکز و غیرمتمرکزی که هنوز از SRM پشتیبانی می‌کنند

برای خرید توکن SRM شما به طور کلی دو مسیر اصلی پیش رو دارید: استفاده از صرافی‌های متمرکز یا پلتفرم‌های غیرمتمرکز.

• صرافی‌های متمرکز (CEX: پلتفرم‌هایی مانند یک بانک یا صرافی سنتی که توسط یک شرکت مشخص مدیریت می‌شوند و شما برای فعالیت در آن‌ها معمولا نیاز به ثبت نام و احراز هویت دارید) عموما رابط کاربری بسیار ساده‌تری برای افراد مبتدی دارند. با وجود حذف شدن سروم از بسیاری از پلتفرم‌ها، هنوز برخی از صرافی‌های متمرکز جهانی مانند صرافی کوکوین و کراکن از این ارز پشتیبانی می‌کنند. البته به عنوان یک قانون کلی، به یاد داشته باشید که فعالیت در این صرافی‌های خارجی برای کاربران ایرانی همیشه با ریسک مسدود شدن حساب به دلیل تحریم‌ها همراه است.
• در مقابل، صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX: پلتفرم‌هایی که بدون مدیر و شرکت مرکزی کار می‌کنند و شما با اتصال مستقیم کیف پول شخصی خود، بدون نیاز به ثبت نام، معامله می‌کنید) گزینه‌ی آزادانه‌تری هستند. از آنجایی که سروم بر پایه‌ی شبکه‌ی سولانا ساخته شده است، شما می‌توانید از صرافی‌های غیرمتمرکز فعال در این اکوسیستم استفاده کنید. پلتفرم‌هایی مانند صرافی ریدیوم و همچنین خود صرافی اوپن بوک که پیش‌تر با آن آشنا شدیم، امکان خرید و فروش مستقیم SRM را برای شما فراهم می‌کنند.

بهترین کیف پول‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری شبکه‌ی سولانا برای نگهداری سروم

همان‌طور که برای نگهداری از پول نقد به یک کیف پول چرمی نیاز دارید، برای حفظ توکن‌های SRM نیز باید یک کیف پول دیجیتال مناسب داشته باشید. از آنجا که توکن سروم از استاندارد شبکه‌ی سولانا پیروی می‌کند، باید کیف پولی را انتخاب کنید که از این شبکه پشتیبانی کند. انتخاب یک کیف پول امن، دقیقا مانند طراحی و ساختن یک گاوصندوق سه‌بعدی و غیرقابل نفوذ در فضای دیجیتال است که از دارایی شما در برابر سارقان اینترنتی محافظت می‌کند. به طور کلی کیف پول‌های مناسب برای این کار به دو دسته‌ی اصلی تقسیم می‌شوند:

کیف پول‌های نرم‌افزاری:

این دسته از کیف پول‌ها (Hot Wallet: برنامه‌هایی که روی موبایل یا مرورگر کامپیوتر نصب می‌شوند و برای انجام سریع تراکنش‌ها همیشه به اینترنت متصل هستند) برای استفاده‌ی روزمره، رایگان و بسیار کاربردی هستند. بهترین گزینه‌ها برای شبکه‌ی سولانا عبارتند از:

• فانتوم: محبوب‌ترین و آشناترین کیف پول در اکوسیستم سولانا فانتوم است که رابط کاربری بسیار ساده‌ای دارد و به راحتی به تمام برنامه‌های مالی غیرمتمرکز متصل می‌شود.
• سول فلر: یک گزینه‌ی قدرتمند دیگر که امنیت بسیار بالایی دارد و برای مدیریت توکن‌های استاندارد SPL یک انتخاب عالی و روان محسوب می‌شود.

کیف پول‌های سخت‌افزاری:

اگر قصد دارید سرمایه‌ی قابل توجهی را برای مدت طولانی نگهداری کنید، باید به سراغ این دسته (Cold Wallet: دستگاه‌های فیزیکی کوچکی شبیه به فلش مموری که کلیدهای امنیتی دارایی شما را کاملا آفلاین و دور از دسترس هکرها نگه می‌دارند) بروید.

• لجر: مدل‌های مختلف این برند معتبر مانند لجر نانو اس پلاس، به طور کامل از شبکه‌ی سولانا و توکن SRM پشتیبانی می‌کنند و بالاترین سطح امنیت ممکن را به شما ارائه می‌دهند.
• ترزور: یکی دیگر از برندهای خوش‌نام و قدیمی در تولید کیف پول‌های فیزیکی ترزور است که مدل‌های پیشرفته‌ی آن با شبکه‌ی سولانا سازگاری کامل دارند.

منابع:

Resources.Cryptocompare

Docs.Projectserum

Coinmarketcap