مجموع سود باز قراردادهای آتی دائمی آلتکوینها برای نخستین بار از دسامبر ۲۰۲۴ در تاریخ ۶ سپتامبر از بیتکوین عبور کرد. این اتفاق همزمان با افزایش معاملات اهرمی و رشد بازار آلتکوینها، بهویژه جهش قیمت زیکش (ZEC)، رخ داده است.
بر اساس دادههای Coinalyze، سود باز کل قراردادهای بیتکوین در تاریخ ۷ سپتامبر نزدیک به ۲۵ میلیارد دلار بود که حدود ۲۳.۹ میلیارد دلار آن مربوط به قراردادهای دائمی و حدود ۱.۲ میلیارد دلار مربوط به قراردادهای آتی تاریخدار بود.
بیتکوین حدود ۳۷ درصد از بازار سود باز قراردادهای دائمی در این پلتفرم را در اختیار داشت. در مقابل، مجموع سهم قراردادهای آلتکوینها از این میزان بیشتر شد؛ البته باید توجه داشت که این دسته شامل موقعیتهای معاملاتی تعداد زیادی از داراییهای مختلف است.
افزایش اهرم در بازار آلتکوینها؛ سبقت سود باز از بیتکوین
سود باز (Open Interest) ارزش قراردادهای مشتقهای را نشان میدهد که معاملهگران هنوز آنها را نبسته یا تسویه نکردهاند. این شاخص زمانی افزایش پیدا میکند که معاملهگران موقعیتهای جدید باز کنند و با بسته شدن معاملات، سررسید قراردادها یا لیکویید شدن موقعیتها کاهش مییابد.
این معیار بهتنهایی نشان نمیدهد که معاملهگران نسبت به بازار دیدگاه صعودی دارند یا نزولی؛ زیرا هر قرارداد مشتقه همزمان دارای یک طرف خرید (Long) و یک طرف فروش (Short) است. بنابراین افزایش سود باز بیشتر نشاندهنده افزایش مشارکت و استفاده از اهرم در بازار است.
برای درک بهتر شرایط، نرخهای فاندینگ نیز اهمیت دارند. فاندینگ مثبت معمولاً نشان میدهد که معاملهگران دارای موقعیت خرید، هزینهای را به فروشندگان پرداخت میکنند، در حالی که فاندینگ منفی میتواند نشاندهنده تقاضای بیشتر برای موقعیتهای نزولی باشد.
عبور سود باز آلتکوینها از بیتکوین به این معنا نیست که معاملهگران انتظار رشد همه توکنها را دارند؛ بلکه تنها نشان میدهد ارزش مجموع موقعیتهای باز قراردادهای دائمی آلتکوینها از مجموع موقعیتهای بیتکوین بیشتر شده است.
با وجود این تغییر، بیتکوین همچنان بزرگترین بازار مشتقات ارز دیجیتال در میان داراییهای منفرد محسوب میشود. در مقابل، رقم مربوط به آلتکوینها ترکیبی از داراییهایی مانند اتریوم، سولانا، XRP، BNB، زیکش و صدها توکن کوچکتر است.
زیکش یکی از عوامل اصلی رشد معاملات مشتقات آلتکوینها
زیکش یکی از واضحترین نمونههای افزایش اهرم در بازار آلتکوینها بود. سود باز قراردادهای آتی ZEC به حدود ۲.۳ تا ۲.۴ میلیارد دلار رسید؛ همزمان با اینکه این رمزارز در اوایل سپتامبر از سطح ۱,۰۰۰ دلار عبور کرد.
قیمت ZEC در تاریخ ۴ سپتامبر حدود ۲۰ درصد افزایش یافت و به بالاترین سطح روزانه نزدیک به ۱,۰۲۳ دلار رسید. این رشد باعث لیکویید شدن حدود ۳۶.۶ میلیون دلار از موقعیتهای اهرمی شد که حدود ۳۴.۵ میلیون دلار آن مربوط به معاملهگرانی بود که روی کاهش قیمت شرطبندی کرده بودند.
زیکش پس از این شکست قیمتی نیز به رشد خود ادامه داد و در تاریخ ۷ سپتامبر نزدیک به ۱,۱۹۲ دلار معامله شد؛ رقمی که نشاندهنده رشد حدود ۱۱ درصدی در آخرین جلسه معاملاتی بود. محدوده نوسان قیمت این رمزارز در آن روز بین حدود ۱,۰۷۴ تا ۱,۲۴۹ دلار قرار داشت.
Crypto.news گزارش داده بود که این رشد همزمان با تبدیل شدن زیکش به نخستین رمزارز حریم خصوصی دارای ETF نقدی در آمریکا رخ داده است. شرکت Grayscale در ماه اوت، صندوق Zcash Trust خود را به صندوق قابل معامله ZCSH در بورس NYSE Arca تبدیل کرد.
بر اساس این گزارش، این صندوق در زمان آغاز فعالیت حدود ۳۰۴ میلیون دلار دارایی تحت مدیریت داشت و بعداً با افزایش قیمت ZEC و رشد علاقه سرمایهگذاران، ارزش داراییهای آن از ۴۱۴ میلیون دلار عبور کرد.
افزایش لیکویید شدن موقعیتهای فروش نیز به رشد قیمت کمک کرد. صرافیها برای بستن موقعیتهای نزولی، زمانی که معاملهگران وثیقه کافی ندارند، اقدام به خرید دارایی یا قرارداد مربوطه میکنند. این خرید اجباری میتواند در جریان یک حرکت صعودی قدرتمند، فشار بیشتری به رشد قیمت وارد کند.
رشد سود باز همیشه به معنای ورود سرمایه جدید نیست
افزایش سود باز بر اساس ارزش دلاری همیشه به این معنا نیست که معاملهگران دقیقاً به همان میزان موقعیتهای جدید ایجاد کردهاند. افزایش قیمت دارایی پایه نیز میتواند ارزش دلاری سود باز را افزایش دهد، حتی اگر تعداد قراردادها ثابت باقی مانده باشد.
زیکش نمونه واضحی از این موضوع است. اگر ۲.۳ میلیون واحد ZEC در موقعیتهای آتی باقی بماند، ارزش دلاری این قراردادها زمانی که قیمت از ۸۰۰ دلار به ۱,۰۰۰ دلار برسد، بهصورت خودکار افزایش پیدا میکند.
برای تشخیص تفاوت میان افزایش موقعیتهای جدید و رشد قیمت، باید سود باز هم بر اساس تعداد توکن و هم بر اساس ارزش دلاری بررسی شود.
رابطه میان قیمت و سود باز نیز اطلاعات مهمی ارائه میدهد. افزایش قیمت همراه با رشد سود باز میتواند نشان دهد معاملهگران در حال افزایش میزان مواجهه خود با بازار هستند. در مقابل، رشد قیمت همراه با کاهش سود باز ممکن است نشاندهنده خروج فروشندگان از موقعیتهای خود باشد.
کاهش قیمت همراه با کاهش سود باز معمولاً به لیکویید شدن موقعیتهای خرید یا بسته شدن معاملات اشاره دارد. کاهش قیمت همراه با افزایش سود باز نیز میتواند نشاندهنده ورود موقعیتهای فروش جدید باشد، هرچند برای تأیید آن به دادههای فاندینگ نیاز است.
افزایش ارزش بازار آلتکوینها همزمان با رشد معاملات مشتقه
طبق دادههای ارائهشده همراه با گزارش Coinalyze، ارزش بازار آلتکوینهایی که خارج از ۱۰ رمزارز بزرگ قرار دارند، در اوایل سپتامبر از ۲۰۰ میلیارد دلار عبور کرد.
این دسته از داراییها از ابتدای ماه بیش از ۱۰ درصد رشد کردهاند. این موضوع نشان میدهد افزایش فعالیت در بازار مشتقات تنها به معاملات آتی محدود نبوده و همزمان ارزش داراییها در بازار نقدی نیز افزایش یافته است.
با این حال، ارزش بازار بهطور مستقیم میزان ورود سرمایه جدید را اندازهگیری نمیکند؛ زیرا از ضرب آخرین قیمت معاملهشده در عرضه در گردش به دست میآید و حتی خریدهای نسبتاً کوچک نیز میتوانند ارزش محاسبهشده کل توکنها را افزایش دهند.
بیتکوین در تاریخ ۷ سپتامبر نزدیک به 79,575 دلار معامله شد که حدود ۰.۴ درصد کاهش در آخرین جلسه را نشان میداد. محدوده نوسان روزانه آن نیز تقریباً بین 79,460 تا 80,494 دلار قرار داشت.
ترکیب ثبات نسبی بیتکوین و رشد بیشتر آلتکوینها نشان میدهد معاملهگران ریسک بیشتری را پذیرفتهاند، اما این موضوع ثابت نمیکند که سرمایهگذاران برای خرید آلتکوینها بیتکوینهای خود را فروختهاند.
افزایش اهرم، ریسک لیکویید شدن را بالا میبرد
افزایش شدید سود باز زمانی خطرناک میشود که حجم موقعیتهای اهرمی سریعتر از نقدینگی موجود رشد کند. در چنین شرایطی، یک حرکت ناگهانی قیمت میتواند باعث شود صرافیها موقعیتها را سریعتر از ظرفیت دفتر سفارشها ببندند.
لیکویید شدن موقعیتهای خرید در روند نزولی باعث افزایش فشار فروش میشود و لیکویید شدن موقعیتهای فروش در روند صعودی، فشار خرید اجباری ایجاد میکند. هر دو حالت میتوانند حرکت اولیه بازار را تشدید کرده و باعث زنجیرهای از لیکویید شدنها در چندین صرافی شوند.
ریسک واقعی به عواملی مانند سطح مارجین، کیفیت وثیقه، تمرکز موقعیتها و عمق بازار نقدی بستگی دارد. سود باز بهتنهایی نمیتواند زمان شروع یک موج لیکوییدیشن را مشخص کند.
سبقت آلتکوینها از بیتکوین در دسامبر ۲۰۲۴ پیش از اصلاح قیمت برخی توکنهای میانرده رخ داده بود، اما این اتفاق بهتنهایی نمیتواند نشانه قطعی تکرار همان روند باشد. شرایط نقدینگی، ساختار صرافیها و محدودیتهای اهرمی نسبت به گذشته تغییر کردهاند.
در شرایط فعلی، بررسی نرخهای فاندینگ، حجم معاملات نقدی و تغییرات سود باز اهمیت بیشتری دارد. رشد اهرم همراه با فاندینگ بالا و کاهش تقاضای نقدی میتواند نشانه افزایش ناپایداری بازار باشد.
در مقابل، کاهش سود باز در شرایطی که قیمتها همچنان پایدار باقی بمانند، میتواند نشان دهد اهرم اضافی بدون ایجاد فشار فروش گسترده از بازار خارج شده است.
* اطلاعات ارائه شده در این مقاله صرفاً برای اهداف اطلاعاتی و آموزشی است و نباید به عنوان مشاوره مالی، سرمایهگذاری یا حقوقی تلقی شود. ما توصیه میکنیم قبل از انجام هر گونه سرمایهگذاری، تحقیقات مستقل انجام دهید و با یک مشاور مالی یا حقوقی مشورت کنید.
