حمله DoS چیست و چگونه بلاک چین را تهدید می کند؟

تصور کنید در یک بازار پرنوسان، قصد دارید دارایی دیجیتال خود را بخرید و بفروشید یا تصمیم دارید به سبد سرمایه‌گذاری بلندمدت خود دسترسی پیدا کنید؛ اما سایت پلتفرم معاملاتی به دلیل کندی شدید لود نمی‌شود. در این لحظات حساس، زمان برای شما متوقف می‌شود و مدیریت سرمایه شما در گرو یک صفحه خطای بی‌موقع و غیرمنتظره می‌ماند. در این مقاله، مکانیزم دقیق از کار افتادن سیستم‌ها در اثر حملات DoS را بررسی می‌کنیم و به شما نشان می‌دهیم چگونه علائم این حمله را بشناسید و متوجه شوید که آیا دارایی‌های شما در این شرایط در خطر هستند یا خیر.

مفهوم حمله DoS یا محروم‌سازی از سرویس

حمله‌ی DoS که مخفف عبارت Denial of Service است، در زبان فارسی به محروم‌سازی از سرویس ترجمه می‌شود. برای درک بهتر این مفهوم، بیایید یک مثال ساده بزنیم. فروشگاه اینترنتی محله‌ی خود را تصور کنید که در یک لحظه می‌تواند به ۱۰ مشتری خدمات بدهد. حالا فرض کنید یک نفر با قصد قبلی، ۱۰۰ نفر آدم را مامور کند که همزمان وارد فروشگاه شوند، جلوی صندوق بایستند و بدون اینکه چیزی بخرند، فقط وقت فروشنده را بگیرند. در این حالت، مشتریان واقعی نمی‌توانند وارد مغازه شوند و خریدی انجام دهند.

در دنیای دیجیتال هم دقیقا همین اتفاق می‌افتد. در یک حمله‌ی DoS، فرد مهاجم حجم بسیار زیادی از ترافیک (میزان بازدید و رفت‌و‌آمد کاربران در یک سایت) یا درخواست‌های جعلی را به سمت یک سرور (کامپیوتر قدرتمندی که اطلاعات سایت روی آن ذخیره شده و همیشه روشن است) می‌فرستد. این کار باعث می‌شود که ظرفیت سرور پر شود، سیستم نتواند به درخواست‌ها پاسخ دهد و در نتیجه، وب‌سایت یا شبکه‌ی مورد نظر کند شده یا به طور کامل از دسترس کاربران واقعی خارج شود.

هدف اصلی مهاجمان از اجرای حمله DoS چیست؟

شاید برای شما این سوال پیش بیاید که وقتی مهاجم نمی‌تواند چیزی را بدزدد، پس چرا این همه تلاش و هزینه می‌کند تا یک سایت را از کار بیندازد؟ اهداف پشت یک حمله‌ی سایبری از این نوع می‌تواند بسیار متفاوت باشد، اما مهم‌ترین آن‌ها شامل موارد زیر است:

• اخاذی و باج‌گیری: بسیاری از مجرمان سایبری، سایت‌های مهم یا پلتفرم‌های مالی را از کار می‌اندازند و به مدیران آن پیام می‌دهند که تا زمانی که مبلغ مشخصی (معمولا به صورت رمزارز) پرداخت نکنند، این حمله متوقف نخواهد شد.
• تخریب رقبا: در دنیای تجارت، گاهی کسب‌وکارهای غیرحرفه‌ای برای ضربه زدن به رقبای خود و ناراضی کردن مشتریان آن‌ها، سفارش چنین حملاتی را می‌دهند تا سایت رقیب در زمان‌های حساس از دسترس خارج شود.
• اعتراض و انتقام‌جویی: گاهی اوقات هدف، مسائل مالی نیست. برخی از گروه‌های هکری برای نشان دادن اعتراض خود به سیاست‌های یک شرکت، یک نهاد خاص یا حتی یک صرافی، شبکه‌ی آن‌ها را فلج می‌کنند تا صدایشان شنیده شود.
• پرت کردن حواس تیم امنیتی: گاهی حمله‌ی DoS فقط یک پرده‌ی نمایش است. مهاجمان با ایجاد اختلال و شلوغی در سرور، تمرکز تیم امنیتی سایت را به هم می‌زنند تا در پس‌زمینه، کارهای مخرب دیگری انجام دهند.

آیا حمله DoS به معنای هک کردن و سرقت اطلاعات است؟

یکی از بزرگ‌ترین نگرانی‌های کاربران تازه‌کار این است که وقتی می‌شنوند یک پلتفرم معاملاتی یا وب‌سایت دچار حمله‌ی سایبری شده، بلافاصله فکر می‌کنند که هک شده‌اند و اطلاعات یا سرمایه‌ی آن‌ها به سرقت رفته است. اما باید با خیال راحت بگوییم که خیر، حمله DoS به هیچ‌وجه به معنای هک کردن نیست.

برای درک تفاوت این دو، یک بانک را در نظر بگیرید. هک کردن (نفوذ غیرمجاز به سیستم برای دسترسی به اطلاعات پنهان) مثل این است که سارقان قفل گاوصندوق بانک را بشکنند و پول‌ها را بدزدند. اما حمله‌ی DoS مثل این است که گروهی از افراد جلوی در ورودی بانک تجمع کنند و اجازه ندهند مشتریان واقعی وارد شوند. در این حالت، گاوصندوق بانک کاملا امن است و هیچ پولی دزدیده نشده است، فقط شما موقتا نمی‌توانید وارد شعبه شوید و به حساب خود دسترسی داشته باشید.

بنابراین، اگر روزی متوجه شدید که صرافی رمزارز شما یا سایت مورد نظرتان تحت حمله‌ی DoS قرار گرفته و صفحه باز نمی‌شود، جای نگرانی برای از دست رفتن دارایی‌ها نیست. در این شرایط، سیستم‌های امنیتی و پایگاه‌های داده (محل ذخیره‌ی اطلاعات مهم و رمزهای عبور) همچنان دست‌نخورده باقی می‌مانند و مشکل تنها عدم امکان برقراری ارتباط موقت با سرور است.

یک حمله DoS چگونه سیستم‌ها را از کار می‌اندازد؟

وقتی کامپیوتر یا گوشی موبایل شما سعی می‌کند یک صفحه‌ی وب را باز کند، در واقع در حال ارسال یک درخواست به سرور آن سایت است. سرورها برای پاسخگویی به تعداد مشخصی از درخواست‌ها در هر ثانیه طراحی شده‌اند. حمله‌ی DoS دقیقا از همین محدودیت سوءاستفاده می‌کند.

تصور کنید یک بزرگراه برای عبور هزار ماشین در ساعت ساخته شده است. اگر ناگهان ده هزار ماشین پلاستیکی و بدون سرنشین وارد این بزرگراه شوند، ترافیک قفل می‌شود و ماشین‌های واقعی دیگر نمی‌توانند عبور کنند. در حمله‌ی محروم‌سازی از سرویس هم، مهاجم با استفاده از ابزارهای خاص، سیل عظیمی از درخواست‌های جعلی را به سمت سرور می‌فرستد. این کار باعث می‌شود منابع سرور مانند پردازنده (CPU - مغز متفکر کامپیوتر که محاسبات را انجام می‌دهد) و حافظه (RAM - فضای نگهداری موقت اطلاعات سیستم) کاملا پر شوند و سرور دیگر نتواند به کاربران واقعی پاسخ دهد. در نتیجه، سایت به شدت کند شده یا به طور کامل خاموش می‌شود.

آشنایی با پروتکل‌های شبکه و لایه‌های هدف (لایه 3، 4 و 7)

برای درک بهتر این‌که حملات سایبری چگونه انجام می‌شوند، باید بدانیم که شبکه‌ی اینترنت چطور کار می‌کند. ارتباطات اینترنتی بر اساس یک مدل لایه‌بندی شده به نام مدل OSI کار می‌کنند که از هفت لایه‌ی مختلف تشکیل شده است. نیازی نیست تمام لایه‌ها را بشناسید، اما در حملات DoS سه لایه‌ی مهم بیشترین آسیب را می‌بینند. برای درک بهتر، کارکرد شبکه‌ی اینترنت را مانند یک اداره‌ی پست در نظر بگیرید:

• لایه 3 یا لایه‌ی شبکه (Network Layer): این لایه مثل بخش مرتب‌سازی پاکت‌ها در اداره‌ی پست است که وظیفه‌ی مسیریابی و پیدا کردن آدرس گیرنده و فرستنده را بر عهده دارد. حملات در این لایه با ارسال بسته‌های اطلاعاتی (Packets - تکه‌های کوچک داده که در شبکه‌ی اینترنت جابجا می‌شوند) با آدرس‌های جعلی انجام می‌شود تا سیستم مسیریابی سایت هدف را گیج و مسدود کند.
• لایه 4 یا لایه‌ی انتقال (Transport Layer): این لایه مانند کامیون‌های حمل بار است که وظیفه‌ی رساندن درست و امن نامه‌ها را دارد. پروتکل‌های معروف این لایه TCP (روشی برای انتقال مطمئن اطلاعات بین دو سیستم) و UDP (روشی برای انتقال سریع اما بدون تضمین رسیدن اطلاعات) هستند. مهاجمان در این لایه با ایجاد ارتباطات ناقص، ظرفیت سیستم باربری شبکه‌ی ما را اشغال می‌کنند.
• لایه 7 یا لایه‌ی کاربرد (Application Layer): این لایه دقیقا همان مرحله‌ای است که گیرنده نامه را باز می‌کند و می‌خواند. یعنی همان صفحه‌ی وب یا اپلیکیشنی که شما روی مرورگر خود می‌بینید. در این لایه، مهاجم به جای ارسال داده‌های بی‌معنی، درخواست‌های ظاهرا عادی اما بسیار سنگین می‌فرستد؛ مثلا بارها و بارها از سایت می‌خواهد که یک فایل ویدیویی سنگین را دانلود کند.

بررسی و تفکیک اهداف حمله در لایه‌های مختلف شبکه

برای اینکه تفاوت اهداف مهاجمان را بهتر درک کنیم، در جدول زیر لایه‌های درگیر، نوع پروتکل‌ها و نحوه‌ی عملکرد این حملات را در ستون‌های مجزا و شفاف دسته‌بندی کرده‌ایم:

علائم و نشانه‌های درگیری شبکه با حمله انکار سرویس

وقتی یک وب‌سایت یا پلتفرم مالی دچار مشکل می‌شود، همیشه پای یک حمله‌ی سایبری در میان نیست. گاهی اوقات، فقط به دلیل جذاب بودن یک خبر، نوسانات شدید بازار یا یک تخفیف ویژه، تعداد کاربران به صورت طبیعی به شدت افزایش می‌یابد و سرور کند می‌شود. اما ما از کجا باید بفهمیم که این شلوغی یک اتفاق طبیعی است یا شبکه‌ی ما هدف یک حمله‌ی DoS قرار گرفته است؟ متخصصان امنیت سایبری نشانه‌هایی را برای تشخیص این بحران معرفی کرده‌اند که در ادامه به زبان ساده آن‌ها را بررسی می‌کنیم.

افت شدید، کندی و عملکرد غیرمعمول در سرویس‌دهی

اولین و رایج‌ترین نشانه‌ی یک حمله‌ی سایبری از این نوع، کند شدن غیرعادی سایت یا برنامه‌ی مورد نظر شماست. فرض کنید همیشه سایت صرافی شما در عرض دو یا سه ثانیه باز می‌شد، اما امروز بارگذاری همان صفحات دقیقه‌ها طول می‌کشد یا سیستم با مکث‌های طولانی کار می‌کند.

در این حالت، مهاجم در حال پر کردن ترافیک شبکه (Traffic - حجم داده‌ها و کاربرانی که در یک زمان مشخص در بستر شبکه جابجا می‌شوند) با اطلاعات جعلی است. این کندی فقط برای باز کردن صفحات اصلی نیست؛ بلکه ممکن است در زمان لاگین کردن، ثبت سفارش خرید و فروش، یا حتی جابجایی بین بخش‌های مختلف سایت، متوجه یک تاخیر طولانی و کلافه‌کننده بشوید. سیستم در این وضعیت شبیه به اتومبیلی است که در یک جاده‌ی گل‌آلود گرفتار شده و با تمام توان سعی می‌کند حرکت کند اما بازدهی بسیار پایینی دارد.

در دسترس نبودن وب‌سایت و قطع اتصال کاربران

اگر حمله‌ی مهاجم بسیار سنگین باشد و منابع سیستم کاملا اشغال شود، مرحله‌ی بعدی رخ می‌دهد: قطعی کامل. در این شرایط، سرور به حدی زیر بار فشار درخواست‌های تقلبی قرار می‌گیرد که به اصطلاح تسلیم شده و از کار می‌افتد. نشانه‌های این وضعیت برای شما به عنوان یک کاربر شامل موارد زیر است:

• دریافت خطای پایان زمان: مشاهده‌ی خطاهایی مانند Timeout (پایان مهلت زمانی - وضعیتی که سیستم به دلیل شلوغی بیش از حد نمی‌تواند در زمان مقرر پاسخی بدهد و ارتباط را خودکار قطع می‌کند).
• خطاهای سمت سرور: نمایش خطاهای معروف اینترنتی مانند خطای ۵۰۳ روی صفحه‌ی مرورگر که نشان‌دهنده‌ی از دسترس خارج شدن موقت سرور است.
• قطع اتصال حساب کاربری: خارج شدن ناگهانی حساب کاربری شما از سایت و عدم امکان ورود مجدد به آن، حتی با وارد کردن رمز عبور صحیح.
• اختلال در اینترنت محلی: قطع شدن کامل اتصال اینترنت در شبکه‌ی محلی شرکت یا وای‌فای، که نشان می‌دهد هدف حمله احتمالا روترها (Router - دستگاهی که اینترنت را بین سیستم‌های مختلف پخش و مسیریابی می‌کند) بوده‌اند.

بمباران ایمیلی (Email Bombing) و افزایش ناگهانی هرزنامه‌ها

یکی دیگر از نشانه‌های عجیب اما بسیار رایج در درگیری سیستم‌ها با این گونه تهدیدات، پدیده‌ای به نام بمباران ایمیلی است. در این حالت، صندوق ورودی ایمیل شما یا شرکت به طور ناگهانی با صدها یا هزاران ایمیل بی‌ارزش و اسپم (Spam - پیام‌های تبلیغاتی، بی‌معنی یا مخربی که به صورت انبوه و ناخواسته ارسال می‌شوند) پر می‌شود.

اما چرا مهاجمان چنین کاری انجام می‌دهند؟ هدف از این کار معمولا ایجاد یک پرده‌ی دود و پرت کردن حواس شما است. مهاجمان با سرریز کردن صندوق ایمیل، کاری می‌کنند که پیام‌های هشداردهنده‌ی امنیتی مهم (مثلا پیام تایید برداشت وجه یا هشدار ورود ناشناس به حساب کاربری) را در میان آن همه شلوغی نبینید. همچنین گاهی خود سرور ایمیل یک سازمان هدف قرار می‌گیرد تا سیستم اطلاع‌رسانی و ارتباطی آن مجموعه‌ی مالی به طور کامل فلج شود و تیم پشتیبانی نتواند به کاربران اطلاع‌رسانی کند.

معرفی انواع حملات DoS و مکانیزم‌های اجرایی آن‌ها

مهاجمان سایبری بسته به نوع سیستم هدف و نقطه ضعف آن، از روش‌های مختلفی برای از کار انداختن شبکه‌ها استفاده می‌کنند. درست مانند سارقی که برای ورود به هر ساختمانی ابزار خاص خود را دارد، هکرها نیز برای از پای درآوردن سرورها تکنیک‌های متنوعی را به کار می‌گیرند. در این بخش با رایج‌ترین مدل‌های این حملات آشنا می‌شویم.

حملات سرریز بافر (Buffer Overflow)

برای درک این حمله، یک لیوان آب را تصور کنید. اگر شما بیشتر از گنجایش لیوان در آن آب بریزید، آب سرریز شده و روی میز می‌ریزد. در دنیای کامپیوتر، بافر (Buffer - فضای حافظه‌ی موقت که داده‌ها را قبل از پردازش نگه می‌دارد) دقیقا نقش همین لیوان را دارد.

در این روش، مهاجم اطلاعاتی بسیار بیشتر از ظرفیت سیستم را به سمت آن می‌فرستد. وقتی ظرفیت این حافظه‌ی موقت پر می‌شود، داده‌های اضافی سرریز کرده و باعث می‌شوند سیستم دچار خطا شود، کند عمل کند یا به طور کامل خاموش شود. این روش یکی از کلاسیک‌ترین تکنیک‌ها برای مختل کردن پلتفرم‌های دیجیتال است.

حملات سیل‌آسا (Flood Attacks)

همان‌طور که از نام این مدل پیداست، مهاجم یک سیل عظیم از اطلاعات و درخواست‌ها را به سمت سیستم هدف روانه می‌کند تا سیستم نتواند نفس بکشد. این دسته از حملات زیرشاخه‌های معروفی دارند:

حمله پینگ مرگ (Ping of Death)

پینگ (Ping - یک پیام ساده‌ی شبکه‌ای برای بررسی این‌که آیا سیستم مقصد روشن و متصل است یا خیر) معمولا حجم بسیار کمی دارد و به سرعت پاسخ داده می‌شود. اما در حمله‌ی پینگ مرگ، هکر یک پیام پینگ با حجم غیرمجاز و بسیار بزرگ‌تر از حد استاندارد می‌سازد و آن را به سمت سرور می‌فرستد. سیستم قربانی هنگام تلاش برای دریافت و سرهم کردن این بسته‌ی اطلاعاتی غول‌پیکر، دچار اختلال شده و از کار می‌افتد. این کار مثل ارسال یک بسته‌ی پستی به شدت سنگین است که پستچی توان حمل آن را ندارد و کل فرآیند ارسال مختل می‌شود.

جریان سیل‌آسای ICMP و حمله Smurf

پروتکل آی‌سی‌ام‌پی (ICMP - زبانی در شبکه برای ارسال پیام‌های خطا و بررسی وضعیت ارتباط) در حالت عادی بسیار مفید است. اما در حمله‌ی اسمورف، مهاجم یک حقه‌ی هوشمندانه می‌زند. او درخواست‌های ارتباطی زیادی را با آدرس برگشت جعلی (که در واقع آدرس سایت شما است) به تمام دستگاه‌های یک شبکه‌ی بزرگ می‌فرستد. در نتیجه، ناگهان هزاران دستگاه به صورت همزمان پیام پاسخ را برای سایت شما ارسال می‌کنند. این حجم عظیم از پاسخ‌های ناخواسته، سرور سایت را فلج می‌کند.

حمله Teardrop

در شبکه‌ی اینترنت، داده‌های بزرگ برای انتقال راحت‌تر به قطعات کوچک‌تر تقسیم می‌شوند و در مقصد دوباره به هم می‌چسبند. در حمله‌ی تیردراپ (Teardrop - به معنی قطره‌ی اشک)، هکر این قطعات اطلاعاتی را با ترتیب‌های اشتباه و همپوشانی‌های گیج‌کننده به سرور می‌فرستد. سرور قربانی که در تلاش است این پازل به هم ریخته را حل کند، دچار سردرگمی شدید پردازشی شده و در نهایت متوقف می‌شود.

حملات نامتقارن، حجمی و منع سرویس دائمی

علاوه بر موارد بالا، حملات محروم‌سازی از سرویس در شکل‌های پیشرفته‌تری نیز انجام می‌شوند که هر کدام استراتژی خاص خود را دارند:

• حملات نامتقارن (Asymmetric Attacks): در این حالت، مهاجم با مصرف مقدار بسیار کمی از منابع سیستم خود، سرور قربانی را مجبور می‌کند پردازش‌های بسیار سنگینی انجام دهد. مثل این‌که شما با یک تماس تلفنی کوتاه ده ثانیه‌ای، کل کارمندان یک اداره را برای ساعت‌ها درگیر پیدا کردن یک پرونده‌ی ساختگی کنید.
• حملات حجمی (Volumetric Attacks): هدف در این نوع حمله صرفا پر کردن پهنای باند است. مهاجم آنقدر ترافیک بی‌ارزش تولید می‌کند که دیگر هیچ فضای خالی برای عبور ترافیک و ورود کاربران واقعی به سایت باقی نمی‌ماند.
• منع سرویس دائمی (Phlashing): این خطرناک‌ترین نوع حمله است. در این روش، هکر به جای مشغول کردن موقت سرور، با ارسال کدهای مخرب به تنظیمات پایه‌ای دستگاه آسیب می‌رساند. در این حالت سیستم با یک خاموش و روشن کردن ساده درست نمی‌شود و قطعات سخت‌افزاری (Hardware - بخش‌های فیزیکی و قابل لمس کامپیوتر شبکه) آسیب می‌بینند و باید به طور کامل تعویض یا دوباره برنامه‌ریزی شوند.

تفاوت حمله DoS و DDoS در چیست؟

تا اینجا متوجه شدیم که هدف اصلی از این نوع حملات سایبری، مسدود کردن راه ورود کاربران واقعی به یک وب‌سایت یا پلتفرم مالی است. اما زمانی که در اخبار رمزارزها یا امنیت شبکه‌های دیجیتال جستجو می‌کنید، احتمالا با دو عبارت مشابه DoS و DDoS مواجه می‌شوید. تفاوت این دو مفهوم، دقیقا مانند تفاوت یک دردسر کوچک با یک بحران تمام‌عیار است.

برای درک بهتر، دوباره همان مثال فروشگاه را به یاد بیاورید. حمله‌ی DoS مثل این است که یک فرد مزاحم با ماشین خود جلوی در ورودی فروشگاه پارک کند و راه را ببندد. در این حالت، نگهبان فروشگاه می‌تواند به راحتی آن یک ماشین را شناسایی کرده و با پلیس تماس بگیرد تا راه باز شود. اما در حمله‌ی DDoS، ناگهان هزاران ماشین از شهرها و خیابان‌های مختلف به سمت فروشگاه حرکت می‌کنند و تمام کوچه‌ها و خیابان‌های منتهی به آن را به صورت همزمان مسدود می‌کنند. در این وضعیت، نگهبان دیگر نمی‌تواند با یک تماس ساده مشکل را حل کند، زیرا با یک ارتش هماهنگ روبه‌رو است.

بررسی ساختار و گستردگی حملات توزیع شده (DDoS)

عبارت DDoS مخفف Distributed Denial of Service است که به معنای محروم‌سازی توزیع شده از سرویس ترجمه می‌شود. کلمه‌ی توزیع شده در اینجا کلید ماجراست. در حمله‌ی استاندارد DoS، هکر فقط از یک کامپیوتر و یک آدرس آی‌پی (IP - شناسه و آدرس اینترنتی اختصاصی هر دستگاه) برای ارسال ترافیک مخرب استفاده می‌کند. مسدود کردن این حمله برای تیم امنیتی سایت نسبتا آسان است، زیرا کافی است همان یک آدرس آی‌پی را شناسایی و مسدود کنند.

اما در حمله‌ی DDoS، هکر از قبل هزاران یا حتی میلیون‌ها دستگاه مختلف در سراسر جهان را آلوده کرده است. این دستگاه‌ها می‌توانند کامپیوترهای خانگی، لپ‌تاپ‌ها، دوربین‌های مداربسته یا حتی مودم‌های اینترنت باشند که بدون اطلاع صاحبانشان هک شده‌اند. به این ارتش از دستگاه‌های هک شده و تحت فرمان، بات‌نت (Botnet - شبکه‌ای از ربات‌های نرم‌افزاری مخرب) می‌گویند.

زمانی که هکر دستور حمله را صادر می‌کند، این ارتش جهانی به صورت همزمان و از هزاران نقطه‌ی مختلف در دنیا، ترافیک مخرب خود را به سمت سایت هدف (مثلا یک صرافی رمزارز) روانه می‌کنند. به همین دلیل است که دفاع در برابر حمله‌ی DDoS بسیار سخت‌تر و پیچیده‌تر است، زیرا سیستم امنیتی نمی‌داند کدام درخواست واقعی است و کدام یک از طرف ارتش هکرها ارسال شده است.

جدول مقایسه DoS و DDoS

برای اینکه بتوانید در یک نگاه تفاوت‌های این دو نوع حمله را به خاطر بسپارید، مشخصات و ویژگی‌های اصلی آن‌ها را در قالب جدول زیر دسته‌بندی کرده‌ایم:

تهدید حملات DoS برای بلاک‌چین و بازار ارزهای دیجیتال

وقتی صحبت از دنیای رمزارزها می‌شود، بسیاری از افراد تصور می‌کنند که فناوری بلاک‌چین (Blockchain - یک دفتر کل دیجیتال و توزیع‌شده که اطلاعات را به صورت امن و غیرقابل تغییر ثبت می‌کند) در برابر هر نوع حمله‌ی سایبری کاملا ضدگلوله است. درست است که هک کردن این شبکه‌ها و سرقت مستقیم دارایی‌ها بسیار دشوار و تا حدودی غیرممکن است، اما حملات محروم‌سازی از سرویس همچنان می‌توانند برای این بازارهای دیجیتال دردسرساز شوند. حمله‌ی DoS به یک شبکه‌ی بلاک‌چینی با حمله به یک وب‌سایت معمولی تفاوت دارد. هدف مهاجم در اینجا خاموش کردن کل شبکه نیست، بلکه ایجاد ترافیک سنگین و فلج کردن روند تایید معاملات است.

تاثیر حملات بر کندی شبکه، تایید تراکنش‌ها و نوسان کارمزدها

شبکه‌های بلاک‌چینی برای تایید و ثبت انتقال پول، به کامپیوترهای قدرتمندی به نام نود (Node - دستگاه‌هایی که به شبکه متصل هستند و اطلاعات را پردازش و نگهداری می‌کنند) وابسته‌اند. در یک حمله‌ی DoS به شبکه‌ی رمزارزی، مهاجم میلیون‌ها تراکنش جعلی و بسیار کوچک را به صورت همزمان به شبکه ارسال می‌کند.

برای درک این وضعیت، یک اتوبان با گیت‌های عوارضی را تصور کنید. اگر ناگهان هزاران ماشین اسباب‌بازی وارد اتوبان شوند و در صف عوارضی بایستند، ماشین‌های واقعی پشت این ترافیک ساختگی گیر می‌افتند. این حملات پیامدهای مشخصی برای کاربران بازار ارزهای دیجیتال به همراه دارند:

• کندی شدید پردازش‌ها: تایید شدن یک انتقال رمزارز که در حالت عادی چند دقیقه زمان می‌برد، ممکن است ساعت‌ها یا حتی روزها طول بکشد، زیرا شبکه‌ی مورد نظر در حال پردازش تراکنش‌های جعلی است.
• افزایش نجومی کارمزدها: در شبکه‌های بلاک‌چینی، کاربرانی که کارمزد (Fee - هزینه‌ای که برای انجام و تایید تراکنش به استخراج‌کنندگان پرداخت می‌شود) بیشتری بدهند، در اولویت تایید قرار می‌گیرند. در زمان شلوغی شبکه بر اثر حمله، کاربران واقعی مجبور می‌شوند برای انجام سریع‌تر انتقال خود، هزینه‌ی بسیار بالایی پرداخت کنند.
• اختلال در برنامه‌های غیرمتمرکز: بسیاری از صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX - پلتفرم‌هایی که بدون واسطه و مدیر مرکزی امکان خرید و فروش را فراهم می‌کنند) به دلیل این کندی، نمی‌توانند قیمت‌ها را به موقع به‌روزرسانی کنند و معاملات کاربران با خطا مواجه می‌شود.

مقاومت ساختار غیرمتمرکز بلاک‌چین در برابر حملات توزیع‌شده

با وجود تمام مشکلاتی که اشاره کردیم، یک خبر بسیار خوب برای سرمایه‌گذاران بازار رمزارز وجود دارد. ساختار شبکه‌های بلاک‌چینی به گونه‌ای طراحی شده است که در برابر حملات توزیع‌شده (DDoS) مقاومت بی‌نظیری از خود نشان می‌دهند.

در یک وب‌سایت سنتی، تمام اطلاعات روی یک یا چند سرور مرکزی قرار دارد؛ اگر آن سرورها از کار بیفتند، سایت به طور کامل خاموش می‌شود. اما در شبکه‌ی بلاک‌چین، اطلاعات بین هزاران نود در سراسر جهان پخش شده است. به این ویژگی غیرمتمرکز بودن (Decentralization - پخش شدن قدرت و اطلاعات در شبکه‌ای از کامپیوترها به جای یک مرکز واحد) می‌گویند.

اگر یک مهاجم بخواهد شبکه‌ی بیت‌کوین را به طور کامل متوقف کند، باید همزمان به هزاران کامپیوتر در کشورهای مختلف حمله کند و ارتباط همه‌ی آن‌ها را قطع کند؛ کاری که از نظر فنی و توان محاسباتی تقریبا غیرممکن است. بنابراین، حمله‌ی سایبری در دنیای بلاک‌چین تنها می‌تواند باعث ایجاد ترافیک و کندی موقت شود، اما هرگز نمی‌تواند کل شبکه را خاموش کند یا اطلاعات و دارایی‌های کاربران را از بین ببرد. پس از دفع شدن حمله و خلوت شدن مسیرها، شبکه‌ی دیجیتال دوباره به حالت عادی و روان خود بازمی‌گردد.

تاریخچه و نمونه‌های مشهور حملات انکار سرویس در جهان

حملات محروم‌سازی از سرویس قدمتی به اندازه‌ی خود اینترنت دارند. در روزهای اولیه‌ی شکل‌گیری شبکه‌ی جهانی وب، این حملات بیشتر شبیه به یک شوخی یا قدرت‌نمایی بین برنامه‌نویسان جوان بود که می‌خواستند مهارت خود را به رخ دیگران بکشند. اما با گذشت زمان و ورود پول و سرمایه به دنیای دیجیتال، به ویژه با ظهور پلتفرم‌های مالی و صرافی‌های ارز دیجیتال، هدف از این حملات به طور کامل تغییر کرد. مهاجمان متوجه شدند که از کار انداختن یک وب‌سایت حساس می‌تواند سود مالی هنگفتی برای آن‌ها به همراه داشته باشد. به این ترتیب، یک مزاحمت ساده‌ی اینترنتی، به یک تجارت سیاه و سازمان‌یافته در دنیای امروز تبدیل شد.

بررسی حملات بزرگ و معرفی گروه‌های هکری (DD4BC، Armada Collective و Fancy Bear)

با گذشت زمان، هکرها به این نتیجه رسیدند که کار گروهی قدرت تخریب آن‌ها را به شدت افزایش می‌دهد. در نتیجه، باندهای سایبری مخوفی شکل گرفتند که شبیه به گروه‌های اخاذی در دنیای واقعی عمل می‌کنند. تصور کنید یک گروه خلافکار جلوی در یک فروشگاه بزرگ و پردرآمد می‌ایستند و به صاحب آن می‌گویند: اگر به ما پول ندهی، اجازه نمی‌دهیم هیچ مشتری واقعی وارد مغازه‌ی تو شود! این دقیقا همان کاری است که گروه‌های هکری مشهور زیر با وب‌سایت‌ها و پلتفرم‌های دیجیتال انجام می‌دهند:

• گروه هکری DD4BC: نام این گروه مخفف عبارت DDoS for Bitcoin است. همان‌طور که از نامشان پیداست، هدف اصلی آن‌ها باج‌گیری سایبری (Cyber Extortion - تهدید افراد یا شرکت‌ها به خرابکاری اینترنتی در ازای دریافت پول) بود. روش کار آن‌ها بسیار حساب‌شده بود؛ ابتدا یک حمله‌ی کوچک به سایت هدف (اغلب صرافی‌های رمزارز یا بانک‌های آنلاین) انجام می‌دادند تا قدرت خود را ثابت کنند. سپس ایمیلی می‌فرستادند و تهدید می‌کردند که اگر مقدار مشخصی بیت‌کوین به حساب آن‌ها واریز نشود، با یک حمله‌ی بی‌سابقه، سایت را برای همیشه فلج خواهند کرد.
• گروه Armada Collective: این گروه ادامه‌دهنده‌ی راه گروه قبلی بود و با سوءاستفاده از ترس مدیران پلتفرم‌های مالی، مبالغ هنگفتی را به صورت رمزارز اخاذی می‌کرد. نکته‌ی جالب و در عین حال عجیب در مورد این گروه این بود که آن‌ها گاهی اوقات اصلا زیرساخت لازم برای انجام یک حمله‌ی بزرگ را نداشتند! آن‌ها فقط یک ایمیل تهدیدآمیز می‌فرستادند و بسیاری از مدیران سایت‌ها از ترس قطعی سیستم و از دست دادن اعتماد مشتریان، بدون هیچ مقاومتی باج درخواستی را می‌پرداختند. این موضوع به خوبی نشان می‌دهد که در دنیای امنیت شبکه‌های دیجیتال، گاهی ترس از حمله‌ی سایبری، مخرب‌تر از خود حمله است.
• گروه Fancy Bear: برخلاف دو گروه قبلی که بیشتر به دنبال اخاذی مالی و جمع‌آوری ارزهای دیجیتال بودند، این گروه اهداف بزرگ‌تر و پیچیده‌تری دارد. کارشناسان امنیت سایبری معتقدند این گروه از سازماندهی بسیار بالایی برخوردار است و هدف اصلی آن‌ها جاسوسی، ایجاد اختلال در شبکه‌های زیرساختی و از کار انداختن سیستم‌های ارتباطی در سطح کلان است. حملات این گروه به ما یادآوری می‌کند که تکنیک محروم‌سازی از سرویس می‌تواند فراتر از کلاهبرداری‌های مالی، به عنوان یک سلاح پیشرفته در جنگ‌های پنهان سایبری استفاده شود.

راهکارهای طلایی برای جلوگیری و مهار حملات DoS

حالا که با چهره‌ی مخرب این حملات سایبری آشنا شدیم، وقت آن است که ببینیم پلتفرم‌های دیجیتال و صرافی‌های رمزارزی چطور از خودشان دفاع می‌کنند. خبر خوب این است که ما در برابر این سیلاب‌های اینترنتی بی‌دفاع نیستیم. مهندسان و متخصصان امنیت سایبری با استفاده از ابزارها و تکنیک‌های خاصی، می‌توانند این حملات را قبل از اینکه آسیب جدی به شبکه وارد کنند، متوقف کرده یا اثرات آن‌ها را خنثی کنند. در ادامه با سه لایه‌ی دفاعی بسیار مهم و کاربردی آشنا می‌شویم.

پیکربندی امنیتی فایروال‌ها، روترها و تجهیزات سخت‌افزاری

اولین خط دفاعی در هر شبکه‌ی کامپیوتری، تنظیمات درست و هوشمندانه‌ی دستگاه‌های ارتباطی است. فرض کنید یک نگهبان در ورودی ساختمان شرکت شما ایستاده است. اگر به این نگهبان یک لیست سیاه از افراد مزاحم بدهید، او دیگر اجازه نمی‌دهد آن‌ها وارد ساختمان شوند و مزاحم کار کارمندان گردند.

در شبکه‌های دیجیتال، فایروال (Firewall - یک سیستم امنیتی نرم‌افزاری یا سخت‌افزاری که مانند یک دیوار دفاعی، ترافیک ورودی و خروجی را فیلتر و کنترل می‌کند) و روتر (Router - دستگاهی که مسیر حرکت اطلاعات اینترنتی را در شبکه هدایت و مدیریت می‌کند) دقیقا نقش همین نگهبان را بازی می‌کنند. مدیران امنیتی پلتفرم‌های مالی، این دستگاه‌ها را طوری برنامه‌ریزی می‌کنند که به محض دیدن درخواست‌های تکراری، غیرطبیعی و مشکوک از یک آدرس خاص، به صورت خودکار در را به روی آن‌ها ببندند. این کار باعث می‌شود ترافیک مخرب در همان قدم اول متوقف شود و منابع اصلی سرور درگیر پاسخگویی به مزاحمان نشود.

نقش شبکه‌های توزیع محتوا (CDN) و سرویس‌های ابری در دفع حملات

یکی از قوی‌ترین سلاح‌ها در برابر حملات سنگین و توزیع‌شده، استفاده از شبکه‌های توزیع محتوا (CDN - مجموعه‌ای از سرورهای قدرتمند که در کشورهای مختلف پخش شده‌اند و سایت را از نزدیک‌ترین نقطه‌ی جغرافیایی به کاربران نمایش می‌دهند) و خدمات امنیت ابری است.

برای درک بهتر این روش، فرض کنید شما یک رستوران بسیار محبوب اما کوچک در مرکز شهر دارید. اگر یک روز هزار نفر به صورت همزمان برای غذا خوردن به رستوران شما بیایند، سیستم نوبت‌دهی و آشپزخانه‌ی شما فلج می‌شود. اما اگر به جای یک مکان فیزیکی، صد شعبه در سراسر کشور داشته باشید، مشتریان بین شعبه‌های مختلف پخش می‌شوند و هیچ‌کدام از شعبه‌ها بیش از حد شلوغ نمی‌شود.

سرویس‌های ابری و شبکه‌های توزیع محتوا دقیقا همین کار را با ترافیک اینترنت انجام می‌دهند. وقتی یک حمله‌ی عظیم به سمت صرافی رمزارز شما سرازیر می‌شود، این شبکه‌ها ترافیک مخرب را بین صدها سرور قدرتمند در سراسر دنیا پخش می‌کنند تا مانند یک ضربه‌گیر عمل کنند. با این کار، قدرت تخریبی حمله به شدت کاهش می‌یابد و هسته‌ی اصلی وب‌سایت می‌تواند همچنان با سرعت و کیفیت مطلوب به کاربران واقعی خدمات‌رسانی کند.

مانیتورینگ مداوم ترافیک شبکه برای شناسایی الگوهای مخرب

هیچ سیستم دفاعی بدون داشتن چشمانی همیشه بیدار کامل نمی‌شود. مانیتورینگ (Monitoring - نظارت و بررسی شبانه‌روزی و لحظه‌ای روی فعالیت‌ها و سلامت شبکه) یکی از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه در دنیای امنیت دیجیتال است.

تیم‌های پشتیبانی با استفاده از نرم‌افزارهای هوشمند، به صورت ۲۴ ساعته رفتار کاربرانی که وارد سایت می‌شوند را زیر نظر می‌گیرند. این نرم‌افزارهای پیشرفته یاد می‌گیرند که رفتار عادی مشتریان چگونه است؛ بنابراین اگر ناگهان متوجه شوند که هزاران کاربر ناشناس در نیمه‌های شب در حال رفرش کردن مداوم یک صفحه‌ی خاص هستند، سریعا آژیر خطر را به صدا در می‌آورند. این نظارت دائمی به تیم‌های امنیتی کمک می‌کند تا الگوهای حمله را در همان ثانیه‌های اولیه‌ی شکل‌گیری شناسایی کرده و قبل از این‌که وب‌سایت دچار کندی یا قطعی شود، مسیرهای نفوذ مهاجمان را مسدود کنند.