بررسی نقش اتریوم در توسعه‌ی وب ۳ و آینده‌ی اینترنت غیرمتمرکز

تصور کنید برای اولین بار وارد این فضای غیرمتمرکز شده‌اید؛ جایی که برای ثبت‌نام نیازی به ایمیل ندارید و دارایی‌های دیجیتال شما فقط در کنترل خودتان است. اما ناگهان متوجه می‌شوید برای انجام هر کار کوچکی در شبکه باید هزینه‌ای پرداخت کنید، یا با کلماتی مثل قرارداد هوشمند و گس فی روبه‌رو می‌شوید که هیچ درکی از منطق آن‌ها ندارید. این ابهام باعث می‌شود در همان قدم‌های اول، احساس کنید در یک هزارتوی پیچیده گم شده‌اید و حتی ممکن است به دلیل ناآگاهی، سرمایه خود را به خطر بیندازید. در این مقاله، ساختار واقعی وب ۳ و نقش حیاتی شبکه‌ی اتریوم به عنوان موتور محرک این فضا را زیر ذره‌بین می‌بریم تا متوجه شوید این چیدمان جدید دقیقا چگونه کار می‌کند و چطور می‌توانید با آگاهی کامل وارد دنیای برنامه‌های غیرمتمرکز شوید.

معماری وب ۳: گذار از سرویس‌های متمرکز به شبکه‌های غیرمتمرکز

دنیای اینترنت از روزهای ابتدایی خود تا به امروز تغییرات بسیار زیادی کرده است. برای درک بهتر این تغییر، تصور کنید اینترنت شبیه به یک شهر بزرگ است. در گذشته، تمام زیرساخت‌ها و ساختمان‌های مهم این شهر تنها به چند شرکت غول‌پیکر تعلق داشت و کاربران در این شهر فقط مستاجر بودند. اما اکنون، معماری این شهر در حال تغییر است. ما در حال حرکت از سرویس‌های متمرکز (Centralized - سیستم‌هایی که تمام اطلاعات و قدرت تصمیم‌گیری در آن‌ها دست یک شرکت یا سرور خاص است) به سمت شبکه‌های غیرمتمرکز (Decentralized - سیستم‌هایی که هیچ مالک واحدی ندارند و توسط خود کاربران اداره می‌شوند) هستیم. این تغییر بزرگ، دقیقا همان چیزی است که به آن وب ۳ می‌گویند.

1.1. تکامل اینترنت: تفاوت وب ۲ و وب ۳

برای این که بدانیم وب ۳ دقیقا چیست، اول باید نگاهی به نسخه‌های قبلی اینترنت بیندازیم. در نسخه‌ی اول اینترنت (وب ۱)، شما فقط می‌توانستید اطلاعات را بخوانید؛ درست مانند خواندن یک روزنامه کاغذی یا تابلوی اعلانات.

سپس نوبت به وب ۲ رسید؛ یعنی همین اینترنتی که امروز هر روز از آن استفاده می‌کنیم. در شبکه‌ی وب ۲، شما علاوه بر خواندن، می‌توانید محتوای خودتان را هم تولید کنید (مثل پست گذاشتن در شبکه‌های اجتماعی یا نوشتن نظر در سایت‌ها). اما مشکل بزرگ کجاست؟ در وب ۲، کنترل و مالکیت اطلاعات و محتوای شما در اختیار شرکت‌های بزرگ است. آن‌ها می‌توانند به راحتی حساب کاربری شما را مسدود کنند یا از اطلاعات شما برای تبلیغات درآمد کسب کنند.

در مقابل، وب ۳ یا اینترنت نسل سوم، با هدف بازگرداندن قدرت و مالکیت به کاربران طراحی شده است. در دنیای وب ۳، شما نه تنها می‌توانید محتوا بخوانید و بنویسید، بلکه مالکیت کامل دارایی‌ها و اطلاعات دیجیتال خود را نیز در اختیار دارید.

چرا وب ۳ یک محصول یا نرم‌افزار ساده نیست، بلکه یک چیدمان جدید است؟

بسیاری از افراد تازه‌کار تصور می‌کنند که وب ۳ یک نرم‌افزار یا اپلیکیشن جدید است که می‌توانند آن را دانلود کرده و روی گوشی خود نصب کنند. اما این یک تصور اشتباه است. وب ۳ یک محصول خاص نیست؛ بلکه یک چیدمان، زیرساخت و طرز تفکر کاملا جدید برای ساخت و اجرای برنامه‌های اینترنتی است. اجازه بدهید با یک مثال ساده این موضوع را روشن کنیم. فرض کنید می‌خواهیم سیستم برق‌کشی یک شهر را به طور کامل تغییر دهیم و به جای یک نیروگاه مرکزی، روی سقف خانه‌ی هر شهروند یک پنل خورشیدی نصب کنیم تا همه در تولید و توزیع برق مشارکت داشته باشند. این تغییر بزرگ، یک محصول جدید نیست، بلکه یک شبکه‌ی جدید از ارتباطات است.

برای درک بهتر این چیدمان جدید، به این ویژگی‌های پایه‌ای توجه کنید:

1. حذف واسطه‌ها با استفاده از قراردادهای هوشمند: در چیدمان وب ۳، نیازی به واسطه‌های انسانی یا شرکت‌های تاییدکننده نیست. همه‌چیز توسط قرارداد هوشمند (Smart Contract - کدهای برنامه‌نویسی شده‌ای که شرایط یک توافق را به صورت خودکار و بدون نیاز به دخالت انسان اجرا می‌کنند) مدیریت و کنترل می‌شود.

2. توزیع اطلاعات در سراسر شبکه: به جای این که اطلاعات و داده‌های مهم شما در یک سرور متمرکز ذخیره شود، در هزاران کامپیوتر مختلف در سراسر دنیا پخش و نگهداری می‌شود. این یعنی هیچ شرکت یا دولتی نمی‌تواند به تنهایی اینترنت وب ۳ را خاموش کند یا اطلاعات آن را به نفع خود دستکاری کند.

3. اقتصاد داخلی و مبتنی بر توکن: در این شبکه‌ی جدید، سیستم اقتصاد و تبادل ارزش به طور کامل تغییر کرده است. کاربران برای فعالیت، تامین امنیت شبکه و انجام تراکنش‌ها از رمزارزها استفاده می‌کنند. این سیستم پاداش‌دهی، باعث می‌شود چرخه‌ی وب ۳ بدون نیاز به بانک‌ها و درگاه‌های پرداخت سنتی به حرکت مستقل خود ادامه دهد.

4. ورود بدون نیاز به ثبت‌نام سنتی: در برنامه‌ی وب ۳، شما دیگر نیازی به وارد کردن نام، ایمیل یا ساخت رمز عبور برای هر سایت ندارید. هویت شما در این چیدمان جدید، همان کیف پول دیجیتال شماست که با یک کلیک امن به سایت متصل شده و جایگزین روش‌های قدیمی می‌شود.

این چیدمان هوشمندانه به ما اجازه می‌دهد که به جای اعتماد به شرکت‌های بزرگ، به کدهای دقیق ریاضی و فناوری شبکه‌ی بلاکچین اعتماد کنیم و قدمی بزرگ به سمت استقلال دیجیتال برداریم.

نقش حیاتی اتریوم در شکل‌گیری اکوسیستم وب ۳

وقتی صحبت از نسل جدید اینترنت به میان می‌آید، نمی‌توانیم از اتریوم چشم‌پوشی کنیم. اگر اینترنت جدید یا همان وب ۳ را به یک شهر بزرگ و پیشرفته تشبیه کنیم، شبکه‌ی اتریوم همان زمین، زیرساخت و فونداسیون قدرتمندی است که این شهر روی آن بنا شده است. اتریوم تنها یک ارز دیجیتال برای خرید و فروش نیست؛ بلکه یک پلتفرم وسیع است که به برنامه‌نویسان اجازه می‌دهد ایده‌های خارق‌العاده‌ی خود را در قالب برنامه‌های غیرمتمرکز پیاده‌سازی کنند. در این بخش، می‌خواهیم ببینیم چرا این شبکه تا این حد برای آینده‌ی اینترنت مهم است و چگونه مسیر را برای ساخت این دنیای دیجیتال هموار کرده است.

از بیت کوین تا اتریوم: انقلاب بلاکچین‌های قابل برنامه‌ریزی

بیت کوین اولین و معروف‌ترین رمزارز دنیا است که توانست مفهوم بلاکچین (Blockchain - نوعی دفتر کل دیجیتال و توزیع‌شده که اطلاعات تراکنش‌ها را به صورت امن، شفاف و غیرقابل تغییر ثبت می‌کند) را به جهان معرفی کند. اما بیت کوین یک محدودیت بزرگ داشت؛ این شبکه در وهله‌ی اول صرفا برای انتقال پول و ذخیره‌ی ارزش طراحی شده بود. در واقع، شبکه‌ی بیت کوین شبیه به یک ماشین حساب بسیار امن است که به بهترین شکل ممکن عملیات انتقال مالی را انجام می‌دهد.

اما توسعه‌دهندگان به چیزی بیشتر از یک سیستم ساده‌ی انتقال پول نیاز داشتند. اینجا بود که شبکه‌ی اتریوم متولد شد و مفهوم بلاکچین‌های قابل برنامه‌ریزی را معرفی کرد. اگر بیت کوین را یک ماشین حساب در نظر بگیریم، شبکه‌ی اتریوم شبیه به یک گوشی هوشمند است. شما در گوشی هوشمند خود می‌توانید انواع مختلفی از نرم‌افزارها (مثل برنامه‌ی پیام‌رسان، بازی یا برنامه‌ی ویرایش عکس) را نصب کنید. اتریوم هم دقیقا همین بستر را برای دنیای بلاکچین فراهم کرد تا هر کسی بتواند نرم‌افزار دلخواه خودش را بنویسد و روی این شبکه‌ی امن اجرا کند. این قابلیت، همان جرقه‌ی اصلی برای آغاز انقلاب وب ۳ بود.

قرارداد هوشمند چیست و چه کاربردی در برنامه‌های غیرمتمرکز دارد؟

برای این که بدانیم برنامه‌های وب ۳ چگونه بدون نیاز به انسان‌ها یا شرکت‌های واسطه کار می‌کنند، باید با قلب تپنده‌ی شبکه‌ی اتریوم آشنا شویم: قرارداد هوشمند (Smart Contract - کدهای برنامه‌نویسی شده‌ای که شرایط یک توافق را در خود جای داده و به صورت کاملا خودکار اجرا می‌کنند).

برای درک بهتر مکانیزم قرارداد هوشمند، یک دستگاه فروش خودکار نوشیدنی را تصور کنید. در این دستگاه هیچ فروشنده‌ای وجود ندارد. شما پول را وارد می‌کنید، دکمه‌ی محصول مورد نظر را می‌فشارید و دستگاه بر اساس دستورالعمل‌هایی که از قبل برای آن تعریف شده، به صورت خودکار نوشیدنی را به شما تحویل می‌دهد. اگر پول شما کافی نباشد، عملیات لغو شده و پول بازگردانده می‌شود.

قراردادهای هوشمند دقیقا همین کار را در دنیای دیجیتال انجام می‌دهند، اما با کاربردهایی بسیار پیشرفته‌تر. این قراردادها پایه‌ی اصلی ساخت برنامه‌های غیرمتمرکز (DApp - نرم‌افزارهایی که به جای سرورهای متعلق به یک شرکت، مستقیما روی شبکه‌ی بلاکچین اجرا می‌شوند) هستند. استفاده از این قراردادهای برنامه‌ریزی شده سه مزیت بزرگ برای کاربران به همراه دارد:

• سرعت و دقت بالا: چون همه‌چیز توسط کدهای کامپیوتری و ریاضیات انجام می‌شود، خطای انسانی به صفر می‌رسد و کارها در کسری از ثانیه تکمیل می‌شوند.
• امنیت و شفافیت: این کدها روی شبکه‌ی بلاکچین ثبت می‌شوند؛ در نتیجه هیچ‌کس نمی‌تواند آن‌ها را به طور پنهانی دستکاری کند، تغییر دهد یا متوقف سازد.
• حذف کامل واسطه‌ها: شما برای انجام یک معامله‌ی مالی، وام گرفتن یا تبادل دارایی، دیگر نیازی به تایید بانک، وکیل یا هیچ شخص سومی ندارید و سیستم به صورت خودکار به عنوان یک قاضی عادل عمل می‌کند.

ماشین مجازی اتریوم (EVM) به عنوان کامپیوتر جهانی اینترنت جدید

تا اینجا متوجه شدیم که قراردادهای هوشمند مانند دستورالعمل‌هایی هستند که کارهای مختلف را در وب ۳ انجام می‌دهند. اما چه کسی یا چه چیزی این دستورالعمل‌ها را می‌خواند و اجرا می‌کند؟ پاسخ، ماشین مجازی اتریوم (EVM - محیطی نرم‌افزاری و پردازشگری قدرتمند که وظیفه‌ی خواندن، ترجمه و اجرای بی‌نقص قراردادهای هوشمند را در سراسر شبکه‌ی اتریوم بر عهده دارد) است.

شما می‌توانید سیستم عامل ویندوز یا اندروید را در نظر بگیرید که به کامپیوتر یا گوشی شما جان می‌بخشد و باعث می‌شود نرم‌افزارها به درستی کار کنند. ماشین مجازی اتریوم نیز دقیقا حکم سیستم عامل را برای شبکه‌ی اتریوم دارد. این ماشین روی تک‌تک کامپیوترها و سیستم‌هایی که در سراسر دنیا به شبکه‌ی اتریوم متصل هستند، اجرا می‌شود.

وقتی یک توسعه‌دهنده برنامه‌ی جدیدی خلق می‌کند، ماشین مجازی اتریوم تضمین می‌کند که این برنامه‌ی غیرمتمرکز در سراسر جهان، روی تمامی دستگاه‌ها به شکلی کاملا یکسان، دقیق و بدون هیچ قطعی اجرا شود. به همین دلیل است که به ماشین مجازی اتریوم، لقب کامپیوتر جهانی را داده‌اند؛ کامپیوتری که هیچ‌گاه خاموش نمی‌شود، متعلق به هیچ شرکت یا دولتی نیست و زیربنای اصلی اینترنت غیرمتمرکز را با قدرت سرپا نگه داشته است.

حوزه‌هایی که اتریوم زیرساخت توسعه آن‌ها را در وب ۳ فراهم کرد

همان‌طور که یک سیستم عامل قدرتمند مانند اندروید یا آی‌اواس (iOS) بستر را برای ساخت میلیون‌ها اپلیکیشن متنوع فراهم می‌کند، شبکه‌ی اتریوم نیز بستر اصلی برای شکوفایی اینترنت جدید است. برنامه‌نویسان با استفاده از قراردادهای هوشمند اتریوم توانسته‌اند محصولات و خدماتی را خلق کنند که تا چند سال پیش شبیه به داستان‌های علمی‌تخیلی به نظر می‌رسیدند. در این بخش، با مهم‌ترین بخش‌های این شهر دیجیتال جدید که به لطف اتریوم ساخته شده‌اند، آشنا می‌شویم.

برنامه‌های غیرمتمرکز (DApps): جایگزینی برای اپلیکیشن‌های سنتی

اولین و مهم‌ترین دستاورد اتریوم، ایجاد برنامه‌های غیرمتمرکز (DApps - نرم‌افزارهایی که روی شبکه‌ی بلاکچین اجرا می‌شوند و هیچ فرد یا شرکت واحدی کنترل آن‌ها را در دست ندارد) بود.

در دنیای وب ۲، وقتی شما از اپلیکیشن‌هایی مانند اینستاگرام یا تلگرام استفاده می‌کنید، تمام اطلاعات شما در سرورهای مرکزی یک شرکت ذخیره می‌شود. اگر آن شرکت تصمیم بگیرد برنامه را خاموش کند یا حساب شما را ببندد، شما هیچ کاری نمی‌توانید انجام دهید. اما برنامه‌های غیرمتمرکز این‌گونه نیستند. این برنامه‌ها روی شبکه‌ی پهناور اتریوم فعالیت می‌کنند و چون توسط کدهای کامپیوتری مدیریت می‌شوند، هیچ‌کس نمی‌تواند آن‌ها را متوقف کرده یا قوانین آن‌ها را به نفع خود تغییر دهد. این یعنی آزادی و امنیت بسیار بیشتر برای کاربری که از این برنامه‌ها استفاده می‌کند.

امور مالی غیرمتمرکز یا دیفای: سیستم بانکی بدون نیاز به بانک

احتمالا تا به حال برای دریافت وام یا باز کردن یک حساب بانکی، روزها درگیر کاغذبازی و ارائه‌ی ضامن بوده‌اید. شبکه‌ی اتریوم با معرفی دیفای (DeFi - سیستم‌های مالی نوآورانه‌ای که بدون نیاز به بانک‌ها و موسسات مالی واسطه، خدمات بانکی را به کمک کدهای کامپیوتری ارائه می‌دهند)، این مسیر را برای همیشه تغییر داد.

تصور کنید یک شعبه‌ی کامل بانک در گوشی هوشمند شما وجود دارد، اما هیچ مدیر، کارمند یا نگهبانی در آن کار نمی‌کند. در دنیای دیفای، شما می‌توانید سرمایه‌ی خود را قرض بدهید و سود بگیرید، یا با قرار دادن یک وثیقه‌ی دیجیتال، در کمتر از چند دقیقه وام دریافت کنید. همه‌ی این کارها تنها از طریق ارتباط مستقیم بین شما و قراردادهای هوشمند انجام می‌شود و هیچ نیازی به تایید صلاحیت یا بررسی تاریخچه‌ی بانکی شما نیست.

توکن‌های غیرمثلی (NFT) و بازیابی حق مالکیت دیجیتال برای کاربران

در اینترنت فعلی، اگر شما یک عکس زیبا بکشید و آن را منتشر کنید، هر کسی می‌تواند آن را دانلود کرده و کپی کند، بدون این که مشخص باشد خالق و مالک اصلی آن چه کسی است. اتریوم با معرفی توکن‌های غیرمثلی (NFT - دارایی‌های دیجیتال منحصر‌به‌فردی که سند مالکیت آن‌ها روی شبکه‌ی بلاکچین ثبت می‌شود و قابل کپی‌برداری نیستند)، این مشکل را حل کرد.

برای درک بهتر، تابلوی مونالیزا را در نظر بگیرید. هزاران پوستر و کپی از این تابلو در سراسر جهان وجود دارد، اما فقط یک نسخه‌ی اصلی در موزه لوور است و ارزش دارد. توکن‌های غیرمثلی نیز دقیقا حکم همان سند مالکیت نسخه‌ی اصلی را در دنیای دیجیتال دارند. به لطف اتریوم، هنرمندان، موسیقی‌دانان و تولیدکنندگان محتوا می‌توانند آثار خود را به صورت مستقیم و با حفظ کامل حق مالکیت، به طرفداران خود بفروشند.

سازمان‌های خودگردان غیرمتمرکز (DAO): تحول در مدیریت و تصمیم‌گیری جامعه‌محور

آیا تا به حال به شرکتی فکر کرده‌اید که هیچ مدیرعامل یا هیئت مدیره‌ای نداشته باشد و تمام کارمندان و مشتریان در مدیریت آن نقش داشته باشند؟ این ایده با سازمان‌های خودگردان غیرمتمرکز (DAO - شرکت‌ها یا انجمن‌هایی که مدیریت آن‌ها با رای‌گیری مستقیم اعضا و از طریق قراردادهای هوشمند به صورت خودکار اجرا می‌شود) به واقعیت تبدیل شده است.

در این نوع از سازمان‌ها، قوانین از پیش در قالب کدهای کامپیوتری روی شبکه‌ی اتریوم نوشته می‌شوند. هر کسی که بخشی از دارایی یا توکن این سازمان را داشته باشد، حق رای دارد. وقتی پیشنهادی مطرح می‌شود، اعضا رای می‌دهند و اگر پیشنهاد تصویب شود، قرارداد هوشمند به طور خودکار آن را اجرا می‌کند. این سیستم کاملا شفاف است و جلوی هرگونه فساد یا تصمیم‌گیری‌های پنهانی را می‌گیرد.

متاورس، بازی‌های بلاکچینی و دارایی‌های توکنایز شده در دنیای واقعی (RWA)

علاوه بر موارد بالا، شبکه‌ی اتریوم بستر را برای مفاهیم بسیار جذاب دیگری نیز فراهم کرده است که مرز بین دنیای واقعی و دیجیتال را کمرنگ می‌کنند. برای دسته‌بندی بهتر، بیایید نگاهی به این سه حوزه‌ی هیجان‌انگیز بیندازیم:

• متاورس (Metaverse): یک دنیای مجازی و سه‌بعدی است که کاربران می‌توانند در آن کار کنند، معاشرت کنند، زمین مجازی بخرند و حتی کنسرت برگزار کنند. اتریوم زیرساخت مالی و مالکیتی این دنیاهای مجازی را تامین می‌کند.
• بازی‌های بلاکچینی: در بازی‌های سنتی، شمشیری که با تلاش زیاد به دست می‌آورید متعلق به شرکت سازنده‌ی بازی است. اما در بازی‌های مبتنی بر اتریوم، شما مالک واقعی دارایی‌های داخل بازی هستید و می‌توانید آن‌ها را در بازارهای آزاد به پول واقعی تبدیل کنید.
• دارایی‌های توکنایز شده در دنیای واقعی (RWA): این مفهوم به فرایند تبدیل دارایی‌های فیزیکی مانند املاک، آثار هنری یا حتی طلا به قطعات دیجیتال و قابل معامله روی شبکه‌ی بلاکچین اشاره دارد (Real-World Assets). با این روش، شما می‌توانید به جای خرید یک خانه‌ی کامل، تنها بخش کوچکی از ارزش آن خانه را به صورت یک توکن دیجیتال و با سرمایه‌ی کم خریداری کنید.

اتر (ETH) فراتر از یک دارایی مالی: سوخت موتور وب ۳

بسیاری از افراد تازه‌کار تصور می‌کنند که ارز دیجیتال اتریوم تنها یک دارایی برای خرید و فروش و سرمایه‌گذاری است؛ درست شبیه به سهام یک شرکت یا طلا. اما اتر چیزی بسیار بزرگ‌تر و کاربردی‌تر از یک پول دیجیتال ساده است. اگر شبکه‌ی اتریوم را به عنوان یک کارخانه‌ی عظیم دیجیتالی و موتور محرک وب ۳ در نظر بگیریم، ارز اتر در واقع سوخت یا برق این کارخانه است. بدون این سوخت، هیچ‌کدام از چرخ‌دنده‌ها و دستگاه‌های این شبکه‌ی بزرگ حرکت نمی‌کنند و در نتیجه، هیچ برنامه‌ی غیرمتمرکزی اجرا نمی‌شود. در ادامه بررسی می‌کنیم که این سوخت دیجیتال چگونه باعث زنده ماندن اینترنت جدید می‌شود.

کارمزد شبکه یا گس فی: نقش اتر در اجرای تراکنش‌ها و قراردادها

وقتی شما می‌خواهید با ماشین شخصی خود به سفر بروید، باید هزینه‌ی بنزین را پرداخت کنید تا موتور ماشین به حرکت دربیاید. در دنیای وب ۳ نیز انجام هر کاری نیازمند صرف انرژی و توان پردازشی است که هزینه‌ی آن از طریق مفهومی به نام گس فی (Gas Fee - کارمزدی که برای انجام تراکنش‌ها و اجرای قراردادهای هوشمند به شبکه‌ی بلاکچین پرداخت می‌شود) تامین می‌گردد.

فرقی نمی‌کند که بخواهید برای دوست خود در آن سوی دنیا پول بفرستید، یک تصویر دیجیتال منحصر‌به‌فرد بخرید یا از یک برنامه‌ی مالی وام بگیرید؛ برای انجام هر کدام از این کارها، کامپیوترهای متصل به شبکه در سراسر جهان باید محاسبات پیچیده‌ای را انجام دهند تا درخواست شما به درستی اجرا شود. شما هزینه‌ی این پردازش و زحمت کامپیوترها را با پرداخت مقداری ارز اتر جبران می‌کنید. این سیستم هوشمندانه باعث می‌شود شبکه‌ی وب ۳ همیشه فعال و در دسترس بماند، زیرا افرادی که دستگاه‌های خود را در اختیار شبکه قرار داده‌اند، این کارمزدها را به عنوان پاداش دریافت می‌کنند و برای ادامه‌ی کار انگیزه دارند.

استیکینگ و الگوریتم اثبات سهام: چگونه اتر امنیت وب ۳ را تامین می‌کند؟

یکی از مهم‌ترین سوالاتی که پیش می‌آید این است که در نبود بانک‌ها و پلیس، امنیت این شبکه‌ی عظیم چگونه تامین می‌شود و چه کسی جلوی هکرها را می‌گیرد؟ اتریوم برای حفظ امنیت پایگاه داده‌ی خود از روشی بسیار پیشرفته به نام الگوریتم اثبات سهام (Proof of Stake - سیستمی که در آن کاربران به جای دستگاه‌های ماینر، با قفل کردن دارایی‌های خود، وظیفه‌ی تایید تراکنش‌ها و تامین امنیت شبکه را بر عهده می‌گیرند) استفاده می‌کند.

در این سیستم، فرایندی به نام استیکینگ (Staking - سپرده‌گذاری و قفل کردن ارزهای دیجیتال در یک شبکه‌ی بلاکچینی برای دریافت پاداش و کمک به عملکرد درست شبکه) انجام می‌شود. برای درک بهتر این موضوع، تصور کنید که می‌خواهید به عنوان یک بازرس معتمد در یک سازمان مالی کار کنید. سازمان از شما می‌خواهد مبلغ قابل توجهی پول را به عنوان ضمانت حسن انجام کار در صندوق شرکت قرار دهید. اگر کار خود را با صداقت و دقت انجام دهید، حقوق و پاداش دریافت می‌کنید؛ اما اگر بخواهید تقلب کنید یا به سیستم آسیب بزنید، پول ضمانت شما برای همیشه ضبط می‌شود.

در شبکه‌ی اتریوم نیز افراد برای این که به عنوان تاییدکننده (Validator - فرد یا کامپیوتری که وظیفه‌ی بررسی و تایید صحت تراکنش‌ها را در شبکه‌ی بلاکچین بر عهده دارد) انتخاب شوند، باید مقداری ارز اتر را به عنوان ضمانت در شبکه قفل کنند. این سیستم باعث می‌شود که:

• تقلب به شدت پرهزینه باشد: هیچ‌کس دوست ندارد با دستکاری تراکنش‌ها، سرمایه‌ی قفل شده‌ی خود را از دست بدهد؛ بنابراین همه مجبورند صادقانه رفتار کنند.
• مصرف انرژی کاهش یابد: برخلاف روش‌های قدیمی که به دستگاه‌های پرمصرف و پر سر و صدا نیاز داشتند، این روش کاملا دوست‌دار محیط زیست است.
• امکان مشارکت همگانی فراهم شود: هر کاربری با هر مقدار سرمایه می‌تواند ارزهای اتر خود را در شبکه سپرده‌گذاری کند و علاوه بر کمک به امنیت دنیای وب ۳، سود سالیانه‌ی منظمی نیز به دست آورد.

تغییر پارادایم در تجربه کاربری و توسعه وب ۳

ورود به دنیای وب ۳ تنها به معنای استفاده از یک فناوری جدید نیست، بلکه ما با یک تغییر پارادایم (Paradigm Shift - دگرگونی اساسی در الگوها و قوانین پایه‌ای یک سیستم) روبه‌رو هستیم. این یعنی قوانین بازی به طور کامل تغییر کرده‌اند. هم برای کاربری که از اینترنت استفاده می‌کند و هم برای برنامه‌نویسی که نرم‌افزارها را می‌سازد، تجربه‌ی کاملا متفاوتی رقم می‌خورد. در این بخش می‌خواهیم ببینیم این تغییرات دقیقا چه حسی دارند و چرا با تمام چیزهایی که تا امروز دیده‌ایم، فرق می‌کنند.

هویت در وب ۳: چگونه کیف پول دیجیتال جایگزین ایمیل و رمز عبور می‌شود؟

در اینترنت فعلی (وب ۲)، هر بار که می‌خواهید از یک سایت یا اپلیکیشن جدید استفاده کنید، باید یک فرم طولانی را پر کنید، ایمیل بدهید و یک رمز عبور بسازید. این کار نه تنها خسته‌کننده است، بلکه امنیت اطلاعات شما را نیز به خطر می‌اندازد، زیرا اطلاعات شخصی شما در پایگاه داده‌ی ده‌ها شرکت مختلف ذخیره می‌شود که هر لحظه ممکن است هک شوند.

اما در دنیای وب ۳، مفهوم ثبت‌نام به طور کامل از بین رفته است! در این فضا، هویت شما همان کیف پول دیجیتال (Digital Wallet - نرم‌افزاری که برای نگهداری امن رمزارزها و اتصال به برنامه‌های غیرمتمرکز استفاده می‌شود) شماست. برای درک بهتر، کیف پول دیجیتال را شبیه به یک گذرنامه‌ی جادویی و بدون نام در نظر بگیرید. وقتی می‌خواهید وارد یک سایت وب ۳ شوید، فقط کافی است این گذرنامه را به درگاه سایت نشان دهید یا به اصطلاح کیف پول خود را به سایت متصل کنید. سایت متوجه می‌شود که شما یک کاربر معتبر هستید و در را به روی شما باز می‌کند، اما هیچ اطلاعات شخصی، نام یا ایمیلی از شما دریافت نمی‌کند. این ویژگی فوق‌العاده باعث می‌شود حریم خصوصی کاربران به بهترین شکل ممکن حفظ شود.

تفاوت توسعه در وب ۳ با وب ۲: چرا برنامه‌نویسی در این فضا متفاوت است؟

شاید فکر کنید ساختن یک برنامه‌ی غیرمتمرکز روی شبکه‌ی اتریوم شبیه به ساختن یک سایت معمولی است، اما این‌طور نیست. تفاوت این دو فضا مانند تفاوت نوشتن روی تخته وایت‌برد و حکاکی روی سنگ است.

• تخته وایت‌برد (وب ۲): وقتی یک برنامه‌نویس سایت معمولی می‌سازد، اگر اشتباهی کند یا بخواهد ویژگی جدیدی به برنامه‌ی خود اضافه کند، به راحتی کدهای قبلی را پاک کرده و کدهای جدید را جایگزین می‌کند.
• حکاکی روی سنگ (وب ۳): در شبکه‌ی اتریوم، وقتی یک قرارداد هوشمند روی بلاکچین قرار می‌گیرد، ویژگی غیرقابل تغییر بودن (Immutability - خاصیتی در فناوری بلاکچین که باعث می‌شود اطلاعات ثبت شده هرگز قابل ویرایش، دستکاری یا پاک شدن نباشند) فعال می‌شود. این یعنی اگر برنامه‌نویس اشتباهی در کدنویسی داشته باشد، دیگر نمی‌تواند آن را به سادگی ویرایش کند و ممکن است سرمایه‌ی هزاران کاربر به خطر بیفتد.

به همین دلیل، توسعه‌دهندگان وب ۳ باید زمان بسیار زیادی را صرف آزمایش و بررسی امنیت کدهای خود کنند، زیرا در این دنیای غیرمتمرکز، جایی برای اشتباهات کوچک وجود ندارد و همه‌چیز باید از همان روز اول بی‌نقص باشد.

چالش‌های وب ۳ برای کاربران ایرانی: بررسی موانع تحریم‌ها و دسترسی به زیرساخت‌ها

با وجود تمام زیبایی‌ها و مزایای وب ۳، ورود به این دنیای جدید برای کاربران ایرانی با چالش‌های خاصی همراه است. درست است که هسته‌ی اصلی شبکه‌ی اتریوم آزاد است و متعلق به هیچ کشوری نیست، اما بسیاری از شرکت‌هایی که رابط کاربری (Frontend - بخش ظاهری سایت یا اپلیکیشن که کاربر آن را می‌بیند و با آن کار می‌کند) را برای برنامه‌های وب ۳ می‌سازند، مجبور به رعایت قوانین بین‌المللی هستند و ممکن است دسترسی کاربرانی که از داخل ایران متصل می‌شوند را مسدود کنند.

برای عبور امن از این موانع و فعالیت با خیالی آسوده، کاربران ایرانی باید نکات مهمی را رعایت کرده و از ابزارهای درستی استفاده کنند:

• استفاده از ابزارهای تغییر آی‌پی معتبر و ثابت برای جلوگیری از ردیابی موقعیت مکانی و مسدود شدن رابط کاربری سایت‌ها.
• دقت در انتخاب برنامه‌ها و فعالیت در پلتفرم‌هایی که کاملا غیرمتمرکز هستند و قدرت مسدودسازی دارایی کاربران را ندارند.
• آموزش اصول اولیه‌ی امنیت برای محافظت از کلمات بازیابی کیف پول، زیرا در صورت گم شدن آن‌ها هیچ پشتیبانی برای بازگرداندن سرمایه‌ی شما وجود ندارد.
• استفاده از صرافی ارز دیجیتال کیف پول من به عنوان یک کیف پول امن در ایران و صرافی، تا بتوانید بدون نگرانی از خطر تحریم‌ها، دارایی‌های اولیه‌ی خود را تامین کرده و ریال خود را به راحتی به ارز ETH (خرید اتریوم) برای فعالیت در این شبکه‌ی پهناور تبدیل کنید.

واقعیت تمرکززدایی: آیا اتریوم تنها ستون وب ۳ است؟

بسیاری از افراد با شنیدن نام وب ۳، بلافاصله به یاد اتریوم می‌افتند. درست است که پایه‌های اینترنت جدید روی شبکه‌ی اتریوم بنا شده است، اما آیا این شبکه‌ی بزرگ به تنهایی می‌تواند بار تمام برنامه‌ها و کاربران آینده را به دوش بکشد؟ پاسخ کوتاه به این سوال خیر است. اتریوم با وجود تمام قدرت و امنیت بی‌نظیرش، برای تبدیل شدن به تنها میزبان وب ۳ با محدودیت‌هایی روبه‌رو است.

برای درک بهتر، شبکه‌ی اتریوم را شبیه به خیابان اصلی و مرکزی یک پایتخت بزرگ تصور کنید. این خیابان بسیار امن و مهم است، اما وقتی تعداد ماشین‌ها در ساعات اوج شلوغی زیاد می‌شود، ترافیک سنگینی شکل می‌گیرد و هزینه‌ی عبور از آن به شدت بالا می‌رود. به همین دلیل، توسعه‌دهندگان به این نتیجه رسیده‌اند که اینترنت آینده نمی‌تواند فقط روی یک ستون استوار باشد و به راه‌حل‌های هوشمندانه‌تری نیاز داریم.

راهکارهای لایه دوم اتریوم (Layer 2) و حل مشکل مقیاس‌پذیری و کارمزدها

همان‌طور که گفتیم، وقتی کاربران زیادی می‌خواهند همزمان از شبکه‌ی اتریوم استفاده کنند، سرعت شبکه کند شده و کارمزدها به شکل سرسام‌آوری افزایش می‌یابد. به این مشکل در دنیای دیجیتال، مشکل عدم مقیاس‌پذیری (Scalability - توانایی یک سیستم برای پاسخگویی به تعداد زیادی کاربر به صورت همزمان، بدون افت سرعت و کیفیت) می‌گویند.

برای حل این چالش، متخصصان به جای اینکه خیابان اصلی اتریوم را خراب کنند و از نو بسازند، تصمیم گرفتند پل‌های روگذر، تونل‌ها و قطارهای سریع‌السیری در اطراف این خیابان احداث کنند. در دنیای رمزارزها، به این راهکارهای موازی شبکه‌های لایه دوم (Layer 2 - شبکه‌های کمکی که روی شبکه‌ی اصلی ساخته می‌شوند تا تراکنش‌ها را سریع‌تر و ارزان‌تر پردازش کنند) گفته می‌شود.

نحوه‌ی کار این شبکه‌های کمکی برای بهبود تجربه‌ی کاربران وب ۳ به این شکل است:

• پردازش گروهی تراکنش‌ها: این شبکه‌ها هزاران درخواست و تراکنش کاربران را جمع‌آوری کرده و در خارج از شبکه‌ی اصلی و با سرعت بسیار بالا پردازش می‌کنند.
• کاهش چشمگیر هزینه‌ها: چون تراکنش‌ها به صورت دسته‌جمعی انجام می‌شوند، کارمزدها بین هزاران نفر تقسیم شده و هزینه‌ی نهایی برای هر کاربر به شدت کاهش می‌یابد.
• تکیه بر امنیت لایه اول: در نهایت، خلاصه‌ی تمام این تراکنش‌ها به شکل یک بسته‌ی کوچک به شبکه‌ی اصلی اتریوم فرستاده می‌شود تا امنیت آن‌ها توسط هسته‌ی قدرتمند اتریوم تضمین شود.

با این روش جذاب، کاربران می‌توانند از سرعت بالا و کارمزد بسیار پایین بهره‌مند شوند، در حالی که سرمایه‌ی آن‌ها همچنان در پناه امنیت فولادین اتریوم قرار دارد.

آینده چندزنجیره‌ای: همکاری اتریوم با سایر شبکه‌های بلاکچینی برای گسترش وب ۳

با وجود پیشرفت راهکارهای لایه دوم، دنیای وب ۳ به قدری بزرگ و متنوع است که یک شبکه هرگز نمی‌تواند پاسخگوی تمام نیازهای آن باشد. آینده‌ی اینترنت جدید، یک آینده‌ی چندزنجیره‌ای (Multichain - دنیایی که در آن شبکه‌های مختلف بلاکچین به جای رقابت مخرب، از طریق پل‌های ارتباطی با یکدیگر متصل می‌شوند و همکاری می‌کنند) خواهد بود.

برای درک این مفهوم، جهان وب ۳ را به شکل مجموعه‌ای از کشورهای مختلف تصور کنید. هر کشور (شبکه‌ی بلاکچین) قوانین، اقتصاد و ویژگی‌های خاص خودش را دارد. شبکه‌ی اتریوم ممکن است مانند کشوری باشد که بالاترین امنیت و بیشترین بانک‌ها را دارد، در حالی که یک شبکه‌ی دیگر شبیه به کشوری است که روی سرعت بالا و بازی‌های کامپیوتری تمرکز کرده است.

در آینده‌ی وب ۳، قرار نیست یک شبکه برنده شود و تمام شبکه‌های دیگر را نابود کند. بلکه این شبکه‌ها مانند کشورهای همسایه، جاده‌ها و پل‌های ارتباطی امنی بین خود می‌سازند. شما به عنوان یک کاربر، می‌توانید بخش اصلی دارایی خود را در شبکه‌ی امن اتریوم نگهداری کنید، اما با یک کلیک ساده، از همان دارایی برای انجام یک بازی هیجان‌انگیز در شبکه‌ای دیگر استفاده کنید. این همکاری دوستانه، گسترده و بدون مرز، کلید اصلی برای رشد و شکوفایی اینترنت غیرمتمرکز در سال‌های پیش رو است.

حرف آخر: اتریوم، پایگاه داده‌ای برای آینده اینترنت

به پایان این مسیر آموزشی رسیدیم. اگر بخواهیم تمام مفاهیم پیچیده‌ای که در این مقاله بررسی کردیم را خلاصه کنیم، باید بگوییم که وب ۳ دیگر فقط یک رویای دور از دسترس یا یک ایده‌ی علمی‌تخیلی نیست؛ بلکه مسیر ناگزیری است که آینده‌ی اینترنت را شکل می‌دهد. در این میان، شبکه‌ی اتریوم فراتر از یک ارز دیجیتال ساده برای خرید و فروش، در واقع پایگاه داده‌ی جهانی، امن و غیرقابل توقفی است که این دنیای جدید روی آن ساخته می‌شود.

برای درک بهتر، تصور کنید اینترنت فعلی (وب ۲) مانند یک شهر بزرگ اما اجاره‌ای است که شما در آن هیچ مالکیت واقعی و پایداری ندارید. در این شهر، هر لحظه ممکن است صاحب‌خانه (شرکت‌های بزرگ فناوری) شما را بیرون کند، اطلاعات شما را بفروشد یا قوانین را به نفع خود تغییر دهد. اما اتریوم، سند مالکیت دیجیتال شما در این شهر جدید است. این شبکه مانند یک دفتر کل جهانی عمل می‌کند که حق مالکیت، هویت و دارایی‌های شما را برای همیشه در دل کدهای ریاضی خود ثبت می‌کند. بیایید مهم‌ترین دستاوردهای این شبکه‌ی قدرتمند را برای آخرین بار مرور کنیم:

• تمرکززدایی و بازگرداندن قدرت به کاربران: اتریوم به ما ثابت کرد که می‌توانیم بدون نیاز به بانک‌ها، مدیران و واسطه‌ها، یک سیستم مالی و ارتباطی کاملا شفاف و امن داشته باشیم. به لطف این پایگاه داده‌ی غیرمتمرکز، حالا شما تنها مالک واقعی اطلاعات و دارایی‌های دیجیتال خود هستید.
• خلق اینترنت قابل برنامه‌ریزی: این شبکه با معرفی قراردادهای هوشمند، اینترنت را از یک فضای ساده برای خواندن و نوشتن، به یک محیط کاملا اجرایی، خودکار و هوشمند تبدیل کرد که هیچ‌کس نمی‌تواند جلوی اجرای برنامه‌های آن را بگیرد.
• ایجاد اقتصاد دیجیتال بدون مرز: اتریوم بستری را فراهم کرد تا هر فردی در هر کجای دنیا، بدون در نظر گرفتن ملیت یا وضعیت بانکی، بتواند به سیستم‌های مالی پیشرفته (مانند دریافت وام یا سرمایه‌گذاری) دسترسی داشته باشد.

ورود به دنیای رمزارزها و اینترنت نسل جدید ممکن است در ابتدا کمی گنگ و پیچیده به نظر برسد. اصطلاحات فنی زیادی وجود دارند و یادگیری آن‌ها زمان‌بر است. اما فراموش نکنید که هر فناوری بزرگی (مثل روزهای اول اختراع اینترنت یا گوشی‌های هوشمند) در ابتدای راه خود همین‌قدر ناشناخته بوده است. نیازی نیست از همان روز اول همه‌چیز را بدانید. با مطالعه‌ی مستمر، حفظ امنیت سایبری و برداشتن قدم‌های کوچک و حساب‌شده، شما هم می‌توانید با اطمینان کامل به یکی از شهروندان آگاه و موفق این دنیای آزاد تبدیل شوید.