راهکار والیدیوم (Validium) چیست؟ بررسی آپدیت اتریوم برای کاهش کارمزدها و افزایش مقیاس پذیری

زمانی که در حال انجام ده‌ها تراکنش در یک بازی بلاکچینی هستید یا قصد دارید یک توکن غیرمثلی (NFT) را در زمان اوج ترافیک شبکه مینت کنید، کارمزدهای نجومی گس (Gas Fee) و تاخیر در تایید تراکنش‌ها می‌تواند تمام محاسبات مالی شما را به هم بریزد. در چنین شرایطی، راهکارهایی که تمام داده‌ها را برای تایید به شبکه اصلی می‌فرستند، همچنان با محدودیت هزینه مواجه‌اند و نمی‌توانند کارمزد را به صفر نزدیک کنند. در این مقاله، زیر و بم فناوری والیدیوم و نحوه عملکرد آن را بررسی می‌کنیم تا ببینیم این راهکار چگونه با انتقال داده‌ها به خارج از زنجیره، هزینه‌ها را به حداقل ممکن می‌رساند و البته این معماری جدید، چه ریسک‌هایی را برای دارایی‌های شما به همراه دارد.

مفهوم والیدیوم (Validium) و نقش آن در مقیاس‌پذیری اتریوم

دنیای رمزارزها پر از نوآوری‌های جذاب است و شبکه‌ی اتریوم یکی از مهم‌ترین بسترهای این نوآوری‌ها به شمار می‌رود. با این حال، هر تکنولوژی موفقی در مسیر رشد خود با چالش‌هایی روبرو می‌شود که نیازمند راهکارهای جدید است. والیدیوم یکی از همین راهکارهای نوین و هوشمندانه است که طراحی شده تا تجربه‌ی کاربران را در شبکه‌ی اتریوم سریع‌تر و ارزان‌تر کند. در این بخش، بررسی می‌کنیم که چرا اتریوم به چنین راهکارهایی نیاز دارد و والیدیوم دقیقا چه نقشی در این میان بازی می‌کند.

چرا اتریوم به راهکارهای لایه دوم و افزایش مقیاس‌پذیری نیاز دارد؟

برای درک این موضوع، شبکه‌ی اتریوم را مانند یک بزرگراه بسیار محبوب و پرتردد در نظر بگیرید. همه دوست دارند از این جاده برای رسیدن به مقصد (انجام تراکنش‌ها، خرید توکن یا اجرای قراردادهای هوشمند) استفاده کنند. اما ظرفیت این بزرگراه محدود است.

وقتی تعداد ماشین‌ها در این بزرگراه بیش از حد مجاز می‌شود، دو مشکل بزرگ و آزاردهنده به وجود می‌آید:

• افزایش گس فی: (Gas Fee: هزینه‌ای که کاربران برای پردازش تراکنش‌های خود در شبکه‌ی اتریوم پرداخت می‌کنند). وقتی شبکه شلوغ است، کاربران برای اینکه تراکنش آن‌ها زودتر انجام شود، مجبورند کارمزد بیشتری پرداخت کنند.
• افت شدید سرعت و ترافیک سنگین: باعث می‌شود تایید تراکنش‌ها زمان زیادی ببرد.

اینجا است که مفهوم مقیاس‌پذیری (Scalability: توانایی یک شبکه برای مدیریت و پردازش تعداد بسیار زیادی تراکنش در یک زمان کوتاه، بدون افت سرعت یا افزایش هزینه) اهمیت پیدا می‌کند.

برای حل مشکل ترافیک اتریوم، توسعه‌دهندگان به جای اینکه خود بزرگراه را خراب کنند و از نو بسازند، تصمیم گرفتند جاده‌های فرعی یا پل‌های روگذری احداث کنند. به این جاده‌های کمکی راهکار لایه دوم اتریوم (Layer 2: شبکه‌های مستقلی که روی شبکه‌ی اصلی ساخته می‌شوند تا بار پردازشی آن را کم کنند) می‌گویند. راهکارهای لایه دوم، ماشین‌ها را از بزرگراه اصلی خارج می‌کنند، آن‌ها را با سرعت بالا و هزینه‌ی کم به مقصد می‌رسانند و در نهایت، فقط یک گزارش کلی از کارهای انجام شده را به بزرگراه اصلی (اتریوم) می‌فرستند.

والیدیوم چیست و چه تفاوتی در ذخیره‌سازی داده‌ها ایجاد می‌کند؟

حالا که با مفهوم لایه دوم‌ها آشنا شدیم، فهمیدن کارکرد والیدیوم بسیار ساده‌تر می‌شود. والیدیوم در واقع یک نوع خاص و فوق‌سریع از راهکارهای لایه دوم است.

به زبان ساده، شبکه‌ی والیدیوم هزاران تراکنش کاربران را جمع‌آوری کرده و آن‌ها را در خارج از شبکه‌ی اصلی اتریوم پردازش می‌کند. سپس، برای اینکه به اتریوم ثابت کند هیچ تقلبی صورت نگرفته است، یک فرمول ریاضی پیچیده به نام اثبات اعتبار(Validity Proof: یک روش رمزنگاری شده‌ی ریاضی که صحت انجام تراکنش‌ها را بدون نیاز به بررسی تک‌تک آن‌ها تایید می‌کند) تولید کرده و به اتریوم می‌فرستد.

اما آن چیزی که والیدیوم را از سایر رقبایش متمایز می‌کند، رویکرد متفاوت آن در بخش ذخیره‌سازی داده‌ها است. برای درک این تفاوت، کار یک حسابدار را تصور کنید:

• در سایر روش‌های لایه دوم، حسابدار در پایان روز کاری، هم خلاصه‌ی حساب‌ها و هم تمام رسیدهای کاغذی (داده‌های تراکنش) را روی میز مدیر (شبکه‌ی اتریوم) می‌گذارد. ذخیره کردن این حجم عظیم از رسیدها روی شبکه‌ی اصلی اتریوم، فضای زیادی اشغال می‌کند و هزینه‌ی بالایی دارد.
• اما در روش والیدیوم، حسابدار فقط خلاصه‌ی حساب‌ها را همراه با یک مهر تایید رمزنگاری شده به مدیر تحویل می‌دهد و رسیدهای کاغذی را در یک کمد بایگانی خارج از دفتر مدیر (فضای Off-chain: سرورها یا شبکه‌هایی که خارج از بلاکچین اصلی قرار دارند) نگهداری می‌کند.

این تغییر هوشمندانه در ذخیره‌سازی داده‌ها به این معناست که شبکه‌ی اتریوم دیگر نیازی به نگهداری حجم انبوهی از اطلاعات ندارد. نتیجه‌ی این کار، رسیدن به سرعت پردازش خیره‌کننده و کاهش کارمزد تراکنش‌ها به اعدادی نزدیک به صفر است؛ ویژگی جذابی که والیدیوم را به یک گزینه‌ی طلایی در دنیای دیجیتال تبدیل کرده است.

ارتباط آپدیت‌های جدید اتریوم با راهکار والیدیوم

شبکه‌ی اتریوم مانند یک شهر پویا و در حال توسعه است. مهندسان و توسعه‌دهندگان این شبکه همیشه در تلاش‌اند تا با ارائه‌ی آپدیت‌های جدید، زیرساخت‌ها را بهبود ببخشند و بستر را برای راهکارهایی مثل والیدیوم آماده‌تر کنند. برای اینکه بدانیم والیدیوم چگونه می‌تواند با این تغییرات به بهترین شکل کار کند، بیایید نگاهی به مهم‌ترین به‌روزرسانی‌های اخیر این شبکه بیندازیم و ارتباط آن‌ها را با سرعت و هزینه‌ی تراکنش‌های خود بررسی کنیم.

ارتقای پروتو دنک شاردینگ و تاثیر آن بر شبکه‌های لایه دوم

یکی از مهم‌ترین قدم‌های شبکه‌ی اتریوم برای بزرگ‌تر شدن و پذیرش کاربران بیشتر، ارتقایی به نام پروتودنک شاردینگ (Proto-Danksharding: یک به‌روزرسانی مهم برای کاهش هزینه‌ی ذخیره‌سازی اطلاعات در اتریوم) است. برای درک ساده‌ی این آپدیت، شبکه‌ی اتریوم را مانند یک کتابخانه‌ی ملی بسیار بزرگ در نظر بگیرید.

در گذشته، شبکه‌های لایه دوم مجبور بودند تمام گزارش‌های خود را در قفسه‌های دائمی و گران‌قیمت این کتابخانه ذخیره کنند. این کار هزینه‌ی زیادی داشت و باعث می‌شد فضای کتابخانه خیلی زود پر شود. اما پروتودنک شاردینگ یک فضای بایگانی موقت و ارزان‌قیمت در کنار این کتابخانه می‌سازد. با این کار، شبکه‌های لایه دوم می‌توانند اطلاعات خود را برای مدت مشخصی با هزینه‌ی بسیار پایین در این فضای موقت قرار دهند و بعد از مدتی که دیگر نیازی به آن‌ها نبود، این داده‌ها پاک می‌شوند تا فضا برای اطلاعات جدید باز شود.

تاثیر این ارتقا بر شبکه‌های لایه دوم فوق‌العاده است و نتایج زیر را به همراه دارد:

• کاهش چشمگیر هزینه‌ها: با حذف نیاز به ذخیره‌سازی دائمی اطلاعات، کارمزد تراکنش‌ها در شبکه‌های لایه دوم به شدت کاهش می‌یابد.
• افزایش سرعت و کارایی شبکه: باز شدن فضای بیشتر برای داده‌ها به معنای این است که شبکه می‌تواند تعداد تراکنش‌های بیشتری را در زمان کمتری پردازش کند.
• رشد سریع‌تر پروژه‌های جدید: با ارزان شدن هزینه‌های زیرساختی، توسعه‌دهندگان بیشتری به ساخت برنامه‌ها و بازی‌های جدید روی این شبکه‌ها تشویق می‌شوند.

پروپوزال EIP-4844 چگونه مسیر را برای توسعه والیدیوم هموار می‌کند؟

احتمالا در اخبار رمزارزها نام EIP-4844 (پروپوزال بهبود اتریوم ۴۸۴۴: سند فنی و رسمی که آپدیت پروتودنک شاردینگ را روی شبکه اجرا می‌کند) را زیاد شنیده‌اید. این پروپوزال در واقع همان نقشه‌ی راه یا دستورالعمل برنامه‌نویسی برای ایجاد آن فضای بایگانی موقت است که در بخش قبل مثال زدیم.

این آپدیت یک مفهوم کاملا جدید به نام بلاب (Blob: یک بسته‌ی بزرگ داده که به صورت موقت به تراکنش متصل می‌شود و فضای اشغالی و هزینه‌ی بسیار کمی دارد) را معرفی می‌کند. بلاب‌ها مانند کانتینرهای باربری ارزان‌قیمتی هستند که حجم زیادی از اطلاعات را بدون اینکه فضای اصلی کشتی (شبکه‌ی اتریوم) را اشغال کنند، جابه‌جا می‌کنند.

اما این کانتینرهای ارزان‌قیمت چه کمکی به شبکه‌ی والیدیوم می‌کنند؟

همان‌طور که در بخش قبل یاد گرفتیم، شبکه‌ی والیدیوم برای ارزان‌تر کردن تراکنش‌ها، داده‌های سنگین خود را خارج از شبکه‌ی اصلی نگه می‌دارد و فقط یک تاییدیه‌ی ریاضی کوچک را به اتریوم می‌فرستد. با اجرایی شدن EIP-4844 و ارزان شدن ثبت اطلاعات، مزایای مهم زیر برای اکوسیستم والیدیوم ایجاد می‌شود:

• کاهش بیشتر کارمزد نهایی: با وجود اینکه والیدیوم از قبل ارزان بود، اما با این آپدیت، هزینه‌ی ارسال همان تاییدیه‌های کوچک ریاضی هم به اتریوم بسیار کمتر می‌شود که این کاهش هزینه در نهایت به نفع جیب کاربران است.
• ایجاد راهکارهای ترکیبی: این ارتقا به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد تا ترکیب‌های قدرتمندتری از شبکه‌ی والیدیوم و سایر راهکارها بسازند. به این معنی که شما به عنوان کاربر می‌توانید انتخاب کنید تراکنش‌های مالی و حساس خود را با هزینه‌ای منطقی در قالب بلاب‌ها مستقیما روی اتریوم تایید کنید و برای کارهای روزمره و سریع‌تر، از سرعت و کارمزد صفر شبکه‌ی والیدیوم بهره ببرید.

در نهایت، پروپوزال EIP-4844 مانند یک اتوبان تازه تاسیس است که راه را برای حرکت سریع‌تر و بهینه‌تر ماشین‌های والیدیوم باز می‌کند و آینده‌ی مقیاس‌پذیری اتریوم را روشن‌تر از همیشه می‌سازد.

شبکه والیدیوم چگونه کار می‌کند؟

حالا که با مزایای این فناوری آشنا شدیم، وقت آن رسیده است که نگاهی به پشت صحنه‌ی آن بیندازیم. درک نحوه‌ی کارکرد شبکه‌ی والیدیوم اصلا سخت نیست. برای سادگی، یک رستوران بزرگ و شلوغ را تصور کنید. اگر قرار باشد مشتریان برای هر سفارش کوچک مستقیما به مدیر رستوران (شبکه‌ی اتریوم) مراجعه کنند، یک صف طولانی و خسته‌کننده ایجاد می‌شود. اما والیدیوم مانند یک تیم حرفه‌ای از گارسون‌ها و آشپزها است که سفارش‌ها را در آشپزخانه‌ی خود پردازش کرده و در نهایت فقط یک فاکتور تایید شده را روی میز مدیر می‌گذارند. بیایید این فرآیند را در چهار مرحله‌ی ساده و قدم به قدم بررسی کنیم.

پردازش گروهی تراکنش‌ها در خارج از شبکه اصلی اتریوم

در اولین قدم، وقتی شما و هزاران کاربر دیگر در شبکه‌ی والیدیوم تراکنشی انجام می‌دهید (مثلا انتقال توکن یا خرید یک آیتم در بازی)، این درخواست‌ها مستقیما به اتریوم نمی‌روند. در عوض، بخشی به نام سکانسر (Sequencer: یک کامپیوتر یا گره در شبکه که وظیفه‌ی جمع‌آوری، مرتب‌سازی و دسته‌بندی تراکنش‌ها را بر عهده دارد) وارد عمل می‌شود.

کار سکانسر این است که هزاران تراکنش خرد را جمع کرده و آن‌ها را در قالب یک بسته‌ی بزرگ دسته‌بندی کند. این کار دقیقا مانند این است که به جای فرستادن ۵۰ ماشین تک‌سرنشین به یک اتوبان شلوغ، همه‌ی آن ۵۰ نفر را سوار یک اتوبوس کنیم. با این کار، بار پردازشی از روی دوش شبکه‌ی اصلی برداشته می‌شود و کارها با سرعتی بی‌نظیر و در خارج از زنجیره‌ی اتریوم انجام می‌گیرند.

تعهدات وضعیت و تولید اثبات اعتبار (ZK Proof) برای تایید صحت داده‌ها

بعد از اینکه تراکنش‌ها دسته‌بندی و پردازش شدند، شبکه‌ی والیدیوم باید به اتریوم ثابت کند که این پردازش‌ها کاملا درست و بدون تقلب انجام شده‌اند. برای این کار از دو مفهوم جذاب استفاده می‌شود:

• تعهد وضعیت: یک کد خلاصه‌شده و رمزنگاری‌شده که نشان‌دهنده‌ی آخرین وضعیت موجودی حساب همه‌ی کاربران بعد از انجام تراکنش‌ها است.
• اثبات دانش صفر یا ZK Proof: یک فناوری رمزنگاری بسیار پیشرفته که به شما اجازه می‌دهد درستی یک ادعا را ثابت کنید، بدون اینکه مجبور باشید اطلاعات خصوصی یا جزئیات آن را فاش کنید.

در واقع، سیستم والیدیوم یک مهر تایید ریاضی غیرقابل جعل (همان اثبات دانش صفر) می‌سازد که نشان می‌دهد تغییرات موجودی حساب‌ها که در تعهد وضعیت آمده، کاملا معتبر است. این مهر تایید به قدری دقیق است که شبکه‌ی اصلی بدون نیاز به باز کردن بسته و بررسی تک‌تک تراکنش‌ها، از صحت آن‌ها مطمئن می‌شود.

ارسال اطلاعات ضروری به شبکه اتریوم برای ثبت نهایی

در این مرحله، فاکتور نهایی آماده‌ی ارسال به میز مدیر است. شبکه‌ی والیدیوم اثبات اعتبار و تعهد وضعیت جدید را به یک قرارداد هوشمند (Smart Contract: کدهای برنامه‌نویسی شده‌ای که به صورت خودکار و بدون نیاز به واسطه، قوانین یک توافق را روی بلاکچین اجرا می‌کنند) در شبکه‌ی اتریوم می‌فرستد.

قرارداد هوشمند اتریوم مانند یک بازرس دقیق عمل می‌کند. این بازرس فقط فرمول‌های ریاضی اثبات اعتبار را چک می‌کند. اگر همه‌چیز درست باشد، قرارداد هوشمند وضعیت جدید حساب‌ها را در شبکه‌ی اصلی ثبت می‌کند. نکته‌ی طلایی والیدیوم دقیقا همین‌جا است: هیچ‌کدام از داده‌های سنگین و خام تراکنش‌ها به اتریوم فرستاده نمی‌شوند، بلکه فقط تاییدیه‌ی ریاضی آن‌ها ارسال می‌شود که حجم بسیار کمی دارد و هزینه‌ی ثبت آن در شبکه‌ی اصلی ناچیز است.

مکانیزم واریز و برداشت دارایی‌ها در شبکه‌های والیدیوم

شاید برای شما این سوال پیش بیاید که چگونه می‌توانیم پول خود را وارد این سیستم کنیم یا از آن برداشت کنیم؟ برای این کار از یک پل بلاکچینی (Bridge: ابزاری نرم‌افزاری که به کاربران اجازه می‌دهد دارایی‌های خود را بین دو شبکه‌ی مجزا منتقل کنند) استفاده می‌شود.

• برای واریز دارایی: وقتی می‌خواهید مقداری رمزارز به شبکه‌ی والیدیوم بفرستید، دارایی شما در قرارداد هوشمند روی اتریوم قفل می‌شود. بلافاصله پس از آن، معادل همان مبلغ در شبکه‌ی والیدیوم برای شما ایجاد (مینت) می‌شود و می‌توانید با سرعت بالا و کارمزد نزدیک به صفر از آن استفاده کنید.
• برای برداشت دارایی: زمانی که قصد خروج دارید، درخواستی در شبکه‌ی والیدیوم ثبت می‌کنید. سیستم دوباره یک اثبات ریاضی تولید می‌کند و به قرارداد هوشمند اتریوم می‌فرستد. قرارداد هوشمند پس از بررسی و تایید این اثبات، قفل دارایی‌های شما را در شبکه‌ی اصلی باز می‌کند و پول با امنیت کامل به کیف پول اتریومی شما برمی‌گردد.

مقایسه Validium با سایر راهکارهای لایه دوم

وقتی وارد دنیای راهکارهای لایه دوم می‌شویم، با نام‌های مختلفی روبرو می‌شویم که ممکن است در ابتدا کمی گیج‌کننده باشند. برای اینکه درک بهتری از جایگاه والیدیوم داشته باشیم، بهتر است آن را با دو رقیب و هم‌خانواده‌ی معروفش یعنی رول آپ‌ها و پلاسما مقایسه کنیم. فرض کنید می‌خواهید بسته‌ای را پست کنید؛ شرکت‌های پستی مختلفی وجود دارند که یکی روی امنیت بی‌نقص تمرکز دارد و دیگری روی قیمت ارزان و سرعت بالا. راهکارهای لایه دوم هم دقیقا همین‌طور هستند.

برای مرور سریع، در این بخش یک جدول مقایسه‌ای ساده طراحی کرده‌ایم که تفاوت‌های اصلی این سه راهکار را به شما نشان می‌دهد:

ویژگی	والیدیوم (Validium)	رول آپ (ZK-Rollup)	پلاسما (Plasma)
محل ذخیره‌ی داده‌ها	خارج از شبکه‌ی اصلی	روی شبکه‌ی اصلی	خارج از شبکه‌ی اصلی
هزینه‌ی تراکنش	بسیار پایین و نزدیک به صفر	متوسط (نسبت به والیدیوم بیشتر است)	بسیار پایین
سرعت پردازش و برداشت	بسیار بالا (بدون تاخیر)	بالا (بدون تاخیر)	پایین (برداشت ممکن است روزها طول بکشد)
روش تامین امنیت	اثبات اعتبار ریاضی	اثبات اعتبار ریاضی	اثبات تقلب (نیازمند زمان برای بررسی)

تفاوت کلیدی والیدیوم با رول آپ ها در نحوه نگهداری داده‌ها

رول آپ‌ها، به خصوص نوع مبتنی بر دانش صفر آن‌ها که شباهت زیادی به والیدیوم دارند، محبوب‌ترین راهکار مقیاس‌پذیری اتریوم هستند. والیدیوم و رول آپ هر دو برای تایید تراکنش‌ها از همان مهر تایید ریاضی که قبلا توضیح دادیم استفاده می‌کنند؛ اما تفاوت کلیدی آن‌ها در مفهومی به نام دسترسی به داده‌ها (Data Availability: محلی که رسیدها و جزئیات کامل تراکنش‌ها در آن نگهداری می‌شود تا در صورت نیاز بتوان به آن‌ها مراجعه کرد) نهفته است.

بیایید با یک مثال این تفاوت را روشن کنیم. فرض کنید هر دو روش مانند حسابدارهایی هستند که گزارش مالی یک شرکت را تنظیم می‌کنند:

• در روش رول آپ: حسابدار علاوه بر ارائه‌ی گزارش نهایی، کپی تمام فاکتورها و رسیدهای خرید را هم در گاوصندوق اصلی شرکت (شبکه‌ی اتریوم) قرار می‌دهد. این کار امنیت را به بالاترین سطح ممکن می‌رساند، اما به دلیل اشغال فضای زیاد در گاوصندوق، هزینه‌ی بالاتری دارد.
• در روش والیدیوم: حسابدار گزارش نهایی تایید شده را به مدیر می‌دهد، اما فاکتورها را در یک کمد بایگانی در دفتر خودش نگه می‌دارد. برای مدیریت این کمد بایگانی، معمولا از یک نهاد به نام کمیته‌ی دسترسی به داده‌ها (Data Availability Committee: گروهی از سرورها یا نهادهای معتمد که وظیفه دارند اطلاعات تراکنش‌ها را خارج از شبکه‌ی اصلی به صورت امن ذخیره کنند) استفاده می‌شود.

به دلیل همین عدم ذخیره‌سازی داده‌ها روی اتریوم، والیدیوم می‌تواند تراکنش‌ها را با کارمزدی بسیار ارزان‌تر از رول آپ‌ها انجام دهد. اما در عوض، کاربران باید به آن کمیته‌ی بایگانی اعتماد کنند تا داده‌ها را گم نکنند یا از دسترس خارج نسازند.

مقایسه والیدیوم با راهکار پلاسما در تامین امنیت و سرعت

پلاسما (Plasma: یکی از قدیمی‌ترین راهکارهای لایه دوم که شبکه‌های کوچکی در کنار اتریوم می‌سازد و داده‌ها را در آن‌ها نگه می‌دارد) رقیب دیگری است که شباهت‌هایی با والیدیوم دارد. در پلاسما هم مانند والیدیوم، جزئیات تراکنش‌ها به شبکه‌ی اصلی فرستاده نمی‌شود، اما روش آن‌ها برای تامین امنیت کاملا متفاوت است.

پلاسما برای بررسی درستی تراکنش‌ها از روش اثبات تقلب (Fraud Proof: سیستمی که در آن فرض می‌شود همه‌ی کارها درست انجام شده است، مگر اینکه کسی در یک مهلت مشخص بتواند تقلبی را کشف و با دلیل ثابت کند) استفاده می‌کند. مشکل بزرگ این روش، زمان‌بر بودن آن است. اگر بخواهید پول خود را از شبکه‌ی پلاسما به اتریوم برگردانید، باید یک دوره‌ی انتظار (معمولا ۷ روزه) را تحمل کنید تا سیستم مطمئن شود کسی شکایتی مبنی بر تقلب ثبت نکرده است.

اما والیدیوم این مشکل را به زیبایی حل کرده است. به جای اینکه منتظر بماند تا شاید کسی مچ متقلبان را بگیرد، والیدیوم از همان ابتدا با استفاده از فرمول‌های پیچیده‌ی ریاضی ثابت می‌کند که هیچ تقلبی در کار نیست. به همین دلیل، در شبکه‌ی والیدیوم خبری از دوره‌ی انتظار طولانی نیست و شما می‌توانید دارایی خود را در لحظه و با سرعت بالا برداشت کنید. در واقع والیدیوم، مزیت ارزان بودن پلاسما را با امنیت و سرعت تضمین‌شده‌ی ریاضی ترکیب کرده است تا تجربه‌ی بسیار بهتری را برای کاربران رقم بزند.

بررسی سازگاری والیدیوم با ماشین مجازی اتریوم (EVM)

برای اینکه بفهمیم شبکه‌ی والیدیوم چقدر در دنیای واقعی کاربرد دارد، باید ببینیم چقدر با قلب تپنده‌ی اتریوم هماهنگ است. این قلب تپنده، ماشین مجازی اتریوم (EVM: محیطی نرم‌افزاری که کدهای برنامه‌نویسی را می‌خواند و برنامه‌های غیرمتمرکز را روی شبکه‌ی اتریوم اجرا می‌کند) نام دارد. می‌توانید EVM را مانند سیستم‌عامل ویندوز یا اندروید در نظر بگیرید؛ اگر یک تکنولوژی جدید (مثل والیدیوم) نتواند برنامه‌های این سیستم‌عامل را به درستی اجرا کند، کار برای برنامه‌نویسان بسیار سخت می‌شود. بیایید ببینیم رابطه‌ی والیدیوم با این سیستم‌عامل چگونه است.

عملکرد والیدیوم در اجرای برنامه‌های ساده و انتقال توکن‌ها

وقتی صحبت از کارهای پایه‌ای و روزمره می‌شود، والیدیوم مانند یک ماشین مسابقه‌ای بی‌نقص عمل می‌کند. اگر هدف شما فقط انتقال توکن از یک کیف پول به کیف پول دیگر، یا انجام تراکنش‌های ساده‌ی مالی باشد، والیدیوم این کارها را با سرعتی خیره‌کننده و کارمزدی نزدیک به صفر انجام می‌دهد.

در واقع، برای پردازش کارهای ساده، والیدیوم نیازی به درگیری با کدهای پیچیده ندارد. این شبکه به راحتی تراکنش‌های خرد را جمع‌آوری کرده، مهر تایید ریاضی روی آن‌ها می‌زند و کار را تمام می‌کند. به همین دلیل، برای پروژه‌هایی که فقط نیاز به جابجایی سریع دارایی دارند، والیدیوم یک گزینه‌ی رویایی است.

چالش‌های اجرای قراردادهای هوشمند پیچیده روی والیدیوم

اما داستان زمانی پیچیده می‌شود که بخواهیم برنامه‌های پیشرفته‌تری را روی والیدیوم اجرا کنیم. فرض کنید می‌خواهید یک صرافی غیرمتمرکز یا یک پلتفرم وام‌دهی پیچیده بسازید. در اینجا والیدیوم با یک مانع بزرگ روبرو می‌شود.

تولید اثبات اعتبار (همان مهر تایید ریاضی که در بخش‌های قبل به آن اشاره کردیم) برای کدهای پیچیده، از نظر محاسباتی کاری به شدت سنگین و زمان‌بر است. ماشین مجازی اتریوم در ابتدا طوری طراحی نشده بود که با این فرمول‌های پیچیده‌ی ریاضی سازگار باشد.

برای درک بهتر، این مشکل را مانند ترجمه‌ی یک شعر بسیار ادبی به یک زبان بیگانه تصور کنید. کلمات روزمره و ساده (مانند انتقال توکن) به راحتی ترجمه می‌شوند، اما انتقال مفاهیم پیچیده‌ی ادبی (قراردادهای هوشمند پیشرفته) نیازمند زمان و ابزارهای خاصی است و گاهی با ابزارهای معمولی به درستی انجام نمی‌شود.

راهکارهای احتمالی برای حل محدودیت‌های توسعه‌دهندگان

با وجود این چالش‌ها، مهندسان دنیای بلاکچین هرگز تسلیم نمی‌شوند. آن‌ها برای اینکه والیدیوم بتواند میزبان برنامه‌های پیچیده هم باشد، راهکارهای جذابی را توسعه داده‌اند:

• استفاده از ماشین مجازی سازگار با دانش صفر (zkEVM): این فناوری یک نسخه‌ی ارتقا یافته از سیستم‌عامل اتریوم است که از پایه طوری طراحی شده تا با فرمول‌های ریاضی والیدیوم کاملا سازگار باشد. با استفاده از zkEVM، توسعه‌دهندگان می‌توانند همان کدهای قبلی خود را بدون تغییر روی شبکه‌ی والیدیوم اجرا کنند.
• ابزارهای مترجم (کامپایلرهای اختصاصی): کامپایلر (Compiler: نرم‌افزاری که کدهای نوشته شده توسط برنامه‌نویس را به زبانی که برای کامپیوتر و شبکه قابل فهم باشد ترجمه می‌کند) می‌تواند کدهای استاندارد اتریوم را بگیرد و آن‌ها را به کدهایی تبدیل کند که برای شبکه‌ی والیدیوم بهینه‌تر و خواناتر باشند.
• طراحی برنامه‌های مخصوص والیدیوم: برخی از توسعه‌دهندگان ترجیح می‌دهند به جای استفاده از زبان برنامه‌نویسی اتریوم، برنامه‌های خود را از همان ابتدا با زبان‌های خاصی بنویسند که برای سیستم‌های مبتنی بر اثبات ریاضی ساخته شده‌اند.

با پیشرفت این راهکارها، انتظار می‌رود که در آینده‌ی نزدیک، شبکه‌ی والیدیوم بتواند به راحتی اجرای تراکنش‌های ساده، میزبان پیچیده‌ترین قراردادهای هوشمند نیز باشد و دست توسعه‌دهندگان را برای خلق نوآوری‌های جدیدتر باز بگذارد.

مزایای استفاده از آپدیت والیدیوم در اکوسیستم بلاکچین

حالا که با نحوه‌ی کارکرد این تکنولوژی آشنا شدیم، وقت آن است که ببینیم این سیستم چه فایده‌ای برای کاربران عادی و توسعه‌دهندگان دارد. والیدیوم با طراحی هوشمندانه‌ی خود، مزایای بی‌نظیری را به دنیای بلاکچین آورده است که می‌تواند تجربه‌ی کاربری را به طور کامل متحول کند. بیایید سه مزیت کلیدی این فناوری را با زبانی ساده بررسی کنیم.

افزایش چشمگیر سرعت پردازش و بهبود کارایی شبکه

در شبکه‌های سنتی، تایید هر تراکنش به زمان و توان پردازشی زیادی نیاز دارد. اما والیدیوم با خارج کردن بار پردازشی از شبکه‌ی اصلی، سرعت را به سطح کاملا جدیدی می‌رساند. این تکنولوژی می‌تواند تی‌پی‌اس (TPS یا Transactions Per Second: معیار سنجش تعداد تراکنش‌هایی که یک شبکه می‌تواند در یک ثانیه پردازش و تایید کند) را به شکل خیره‌کننده‌ای افزایش دهد.

تصور کنید به جای ایستادن در صف طولانی یک باجه‌ی بانکی، از یک دستگاه خودپرداز پیشرفته استفاده می‌کنید که در کسری از ثانیه ده‌ها درخواست را انجام می‌دهد. این سرعت بالا باعث می‌شود شبکه‌ی اتریوم بتواند بدون مشکل ترافیک و قطعی، به میلیون‌ها کاربر به صورت همزمان خدمت‌رسانی کند و کارایی شبکه‌ی اصلی را به طرز چشمگیری بهبود ببخشد.

کاهش شدید هزینه‌ها و کارمزد تراکنش‌ها برای کاربران

یکی از بزرگترین کابوس‌های کاربران در شبکه‌ی اتریوم، پرداخت کارمزدهای سنگین در زمان شلوغی بازار است. همان‌طور که پیش‌تر گفتیم، گران‌ترین بخش کار در اتریوم، فضای ذخیره‌سازی داده‌ها روی خود بلاکچین است.

والیدیوم با انتقال بخش عمده‌ی این داده‌ها به فضاهای خارج از زنجیره، هزینه‌ی نگهداری اطلاعات را تقریبا حذف می‌کند. نتیجه‌ی این کار برای شما به عنوان کاربر بسیار شیرین است: پرداخت کارمزدهایی که آن‌قدر ناچیز و نزدیک به صفر هستند که حتی به چشم نمی‌آیند. این ویژگی، انجام تراکنش‌های خرد و روزمره را از نظر اقتصادی کاملا منطقی و به‌صرفه می‌کند.

بستری ایده‌آل برای بازی‌های بلاکچینی، توکن‌های غیرمثلی و اپلیکیشن‌های وب 3

وقتی سرعت بالا و هزینه‌ی صفر را با هم ترکیب کنیم، یک بستر طلایی برای نسل جدید برنامه‌های دیجیتال ایجاد می‌شود. برخی از پروژه‌ها بیشتر از بقیه به این ویژگی‌های والیدیوم نیاز دارند:

• بازی‌های بلاکچینی: در یک بازی دیجیتال، شما ممکن است در هر دقیقه ده‌ها کار کوچک انجام دهید (مثل جمع‌آوری سکه، ارتقای شخصیت یا خرید یک شمشیر جدید). پرداخت یک دلار کارمزد برای هر حرکت غیرممکن است. والیدیوم به گیمرها اجازه می‌دهد بدون نگرانی از هزینه‌ی تراکنش‌ها، از بازی لذت ببرند.
• توکن‌های غیرمثلی (NFT): ساخت، خرید و فروش مداوم این توکن‌ها روی شبکه‌ی والیدیوم بسیار سریع و ارزان انجام می‌شود.
• اپلیکیشن‌های وب 3 (Web3): شبکه‌های اجتماعی غیرمتمرکز که نیازمند لایک کردن، اشتراک‌گذاری یا کامنت گذاشتن مداوم کاربران هستند (و هر کدام از این کارها یک تراکنش محسوب می‌شود)، می‌توانند با کمک والیدیوم به راحتی و بدون تحمیل هزینه‌ی اضافی به کاربران فعالیت کنند.

چالش‌ها و محدودیت‌های راهکار والیدیوم

در دنیای تکنولوژی هیچ راه‌حلی بی‌نقص نیست و همیشه برای به دست آوردن یک ویژگی عالی، باید از ویژگی دیگری چشم‌پوشی کنیم. والیدیوم با ارائه‌ی سرعت بالا و هزینه‌ی نزدیک به صفر، یک دستاورد بزرگ است؛ اما این سرعت و ارزانی بهایی دارد. برای اینکه بتوانید با چشمانی باز و آگاهانه از این شبکه‌ها استفاده کنید، بسیار مهم است که با نقاط ضعف و ریسک‌های پنهان آن‌ها نیز آشنا شوید. در این بخش، سه چالش اصلی والیدیوم را با زبانی ساده بررسی می‌کنیم.

خطرات مرتبط با دسترسی به داده‌ها در خارج از زنجیره اتریوم

بزرگترین پاشنه‌ی آشیل شبکه‌ی والیدیوم، مسئله‌ی دسترسی به داده‌ها (Data Availability: اطمینان از اینکه جزئیات و تاریخچه‌ی تراکنش‌ها همیشه برای کاربران قابل مشاهده و در دسترس است) محسوب می‌شود. همان‌طور که پیش‌تر یاد گرفتیم، والیدیوم برای ارزان‌تر شدن کارها، رسید تراکنش‌ها را روی اتریوم ذخیره نمی‌کند و آن‌ها را در سرورهای خارجی نگه می‌دارد.

اما اگر این سرورهای خارجی دچار مشکل شوند چه اتفاقی می‌افتد؟ فرض کنید پول خود را در یک صندوق امانات گذاشته‌اید و کلید آن را دارید، اما دفتری که شماره‌ی صندوق و میزان دارایی شما در آن ثبت شده، در یک ساختمان دیگر است. اگر آن ساختمان آتش بگیرد یا درهای آن قفل شود، شما می‌دانید که در صندوق پول دارید، اما نمی‌توانید به شبکه‌ی اصلی اتریوم ثابت کنید که دقیقا چقدر دارایی متعلق به شما است. بنابراین، اگر داده‌های خارج از زنجیره گم شوند یا از دسترس خارج شوند، برداشت دارایی‌ها برای کاربران غیرممکن می‌شود.

ریسک‌های متمرکزسازی در کمیته‌های مدیریت داده

برای حل مشکل گم شدن اطلاعات، شبکه‌های والیدیوم از گروهی به نام کمیته‌ی مدیریت داده استفاده می‌کنند. وظیفه‌ی این کمیته این است که نسخه‌ای از تمام داده‌ها را به صورت امن نزد خود نگه دارد. اما همین راه‌حل، یک مشکل جدید به نام متمرکزسازی (Centralization: جمع شدن قدرت تصمیم‌گیری و کنترل شبکه‌ در دست یک شخص یا گروه کوچک، به جای پخش شدن آن بین هزاران کاربر) ایجاد می‌کند.

بلاکچین اتریوم به این دلیل امن است که هزاران کامپیوتر در سراسر جهان آن را مدیریت می‌کنند. اما در والیدیوم، شما باید به یک گروه کوچک (مثلا ۷ یا ۱۰ سرور خاص در کمیته‌ی مدیریت داده) اعتماد کنید. این اعتماد ریسک‌هایی به همراه دارد:

• احتمال تبانی: اگر اعضای این کمیته‌ی کوچک با هم تبانی کنند، می‌توانند داده‌ها را مخفی کنند و سرمایه‌ی کاربران را در شبکه قفل کنند.
• آسیب‌پذیری در برابر حملات: هک کردن یا از کار انداختن چند سرور مشخص، بسیار راحت‌تر از متوقف کردن کل شبکه‌ی جهانی اتریوم است.

کاهش نسبی امنیت در مقایسه با شبکه‌های رول آپ

با توجه به مواردی که مطرح شد، می‌توانیم والیدیوم را با رقیب اصلی‌اش یعنی شبکه‌های رول آپ مقایسه کنیم. رول آپ‌ها تمام داده‌های تراکنش را روی خود شبکه‌ی اتریوم ذخیره می‌کنند. این یعنی امنیت رول آپ‌ها دقیقا به اندازه‌ی امنیت خود اتریوم است و هیچ‌کس نمی‌تواند داده‌های شما را مخفی کند.

در مقایسه‌ی این دو تکنولوژی، می‌توانیم نتیجه‌گیری زیر را داشته باشیم:

• شبکه‌های رول آپ: امنیت بسیار بالایی دارند (چون به اتریوم متکی هستند)، اما هزینه‌ی تراکنش در آن‌ها کمی بیشتر است. این شبکه‌ها برای نگهداری سرمایه‌های بزرگ و تراکنش‌های حساس مالی مناسب‌ترند.
• شبکه‌های والیدیوم: امنیت کمتری دارند (چون به کمیته‌های خارجی وابسته‌اند)، اما سرعت بی‌نظیر و کارمزد صفر دارند. این شبکه‌ها برای بازی‌های دیجیتال، خریدهای کوچک روزمره و کارهایی که ریسک مالی پایینی دارند، بهترین انتخاب هستند.

در نهایت، کاهش امنیت در والیدیوم به این معنا نیست که دارایی شما به راحتی دزدیده می‌شود؛ زیرا همان اثبات‌های ریاضی جلوی تقلب را می‌گیرند. چالش اصلی فقط بر سر در دسترس بودن اطلاعات است تا شما همیشه و در هر شرایطی بتوانید سرمایه‌ی خود را برداشت کنید.

جمع‌بندی: آینده والیدیوم در مسیر توسعه اتریوم

با عبور از مفاهیم پیچیده‌ی فنی، حالا به خوبی می‌دانیم که والیدیوم تنها یک اصطلاح در دنیای رمزارزها نیست؛ بلکه یک راهکار هوشمندانه و ضروری برای حل مشکل ترافیک و هزینه‌های سرسام‌آور در شبکه‌ی اتریوم است. اتریوم برای اینکه بتواند به یک زیرساخت جهانی تبدیل شود و میلیاردها کاربر را به صورت همزمان پوشش دهد، نمی‌تواند تمام بار پردازشی را به تنهایی به دوش بکشد. در این مسیر، والیدیوم مانند یک بازوی کمکی قدرتمند عمل می‌کند که با انتقال داده‌ها به فضاهای خارج از زنجیره‌ی اصلی، سرعت و کارایی را به شکل چشمگیری افزایش می‌دهد.

اگر بخواهیم نقش و آینده‌ی والیدیوم را در مسیر توسعه‌ی اکوسیستم اتریوم خلاصه کنیم، باید به سه تحول مهم اشاره کنیم:

• تکامل در کنار ارتقاهای اتریوم: با پیشرفت و پیاده‌سازی کامل آپدیت‌هایی مانند پروتودنک شاردینگ، هزینه‌ی تعامل شبکه‌ی والیدیوم با اتریوم باز هم کمتر خواهد شد. این موضوع یک فضای رویایی و به شدت ارزان برای رشد پروژه‌های جدید ایجاد می‌کند.
• تخصص‌گرایی در لایه‌ی دوم‌ها: در آینده‌ی اتریوم، قرار نیست یک راهکار لایه دوم برای تمام کارها استفاده شود. شبکه‌های رول آپ میزبان سرمایه‌های کلان و پلتفرم‌های حساس مالی (DeFi) خواهند بود؛ در حالی که شبکه‌های والیدیوم به خانه‌ی اصلی بازی‌های بلاکچینی، شبکه‌های اجتماعی غیرمتمرکز و اقتصادهای خرد دیجیتال تبدیل می‌شوند که به تراکنش‌های پی‌درپی و بی‌هزینه نیاز دارند.
• بهبود مداوم ساختارهای امنیتی: مهندسان بلاکچین به طور پیوسته در حال کار روی روش‌های جدیدی هستند تا کمیته‌های مدیریت داده را غیرمتمرکزتر کنند. این تلاش‌ها باعث می‌شود ریسک‌های امنیتی والیدیوم به مرور زمان کاهش یابد و اعتماد کاربران بیشتر جلب شود.

در نهایت، مسیری که اتریوم برای بزرگ‌تر شدن انتخاب کرده، یک مسیر چندلایه، پویا و هیجان‌انگیز است. والیدیوم با ارائه‌ی ترکیبی بی‌نظیر از سرعت بالا، کارمزد نزدیک به صفر و استفاده از مهر تایید ریاضی برای اثبات صحت کارها، نشان داده است که پتانسیل فوق‌العاده‌ای برای دگرگون کردن تجربه‌ی کاربری دارد. با شناخت درست این فناوری و آگاهی از محدودیت‌های آن، اکنون شما با دیدی بازتر و حرفه‌ای‌تر می‌توانید در اکوسیستم در حال رشد و جذاب اتریوم قدم بردارید.