دومین هاوینگ زیکش که در 23 نوامبر 2024 و در ارتفاع بلاک 2,726,400 رخ داد، پاداش هر بلاک را از 3.125 $ZEC به 1.5625 $ZEC کاهش داد. برای ماینرها، این اتفاق به معنای افت فوری 50% در مقدار $ZEC دریافتی بهازای هر بلاک بود. برای بازار گستردهتر نیز این رویداد نرخ ورود $ZEC جدید به گردش را کاهش داد و عرضه را در شبکهای محدودتر کرد که از سقف سخت 21 میلیون کوینی بیت کوین پیروی میکند. تا تاریخ 19 ژوئن 2026، $ZEC در محدوده 448 تا 481 دلار معامله میشود و از حداکثر عرضه 21 میلیون واحدی آن، حدود 16.7 میلیون $ZEC در گردش قرار دارد.
هاوینگ زیکش چگونه کار میکند؟
زیکش در اکتبر 2016 بهعنوان فورکی از کدبیس بیت کوین راهاندازی شد و ساختار پولی اصلی آن را به ارث برد؛ اما یک قابلیت مهم به آن اضافه کرد: امکان ارسال تراکنشهای کاملا خصوصی با استفاده از اثباتهای دانش صفر به نام zk-SNARKs یا Zero-Knowledge Succinct Non-Interactive Arguments of Knowledge. به زبان ساده، zk-SNARK به شبکه اجازه میدهد معتبر بودن یک تراکنش را تأیید کند، بدون اینکه مشخص شود چه کسی آن را ارسال کرده، چه کسی آن را دریافت کرده یا چه مقدار منتقل شده است.
پاداش فعلی هر بلاک، یعنی 1.5625 $ZEC، بهطور کامل به ماینرها پرداخت نمیشود. از زمان ارتقای شبکه NU6 در نوامبر 2024، این پاداش به سه بخش تقسیم میشود: 80% به ماینرها تعلق میگیرد، یعنی 1.25 $ZEC بهازای هر بلاک؛ 8% به کمیته کمکهزینههای جامعه زیکش یا Zcash Community Grants Committee (ZCG) اختصاص مییابد که توسعه اکوسیستم را تأمین مالی میکند؛ و 12% باقیمانده وارد یک «لاکباکس» ردیابیشده توسط پروتکل میشود که برای تصمیمگیریهای آینده جامعه درباره حاکمیت نگهداری خواهد شد.
پس از هاوینگ 2024 چه اتفاقی برای درآمد ماینرها افتاد؟
اثر فوری هر هاوینگ این است: ماینرها نسبت به روز قبل، بهازای هر بلاک نصف کوین دریافت میکنند. اینکه این موضوع به کاهش درآمد دلاری منجر شود یا نه، کاملا به این بستگی دارد که قیمت $ZEC به اندازه کافی سریع رشد کند تا این کاهش را جبران کند.
پس از هاوینگ 2024، ماینرهای زیکش در ابتدا با فشرده شدن حاشیه سود روبهرو شدند. این شبکه از الگوریتم اثبات کار یا PoW به نام Equihash استفاده میکند که به سختافزار تخصصی ASIC یا مدار مجتمع با کاربرد خاص نیاز دارد. استخراج با GPUهای مصرفی در سطوح فعلی سختی شبکه دیگر رقابتی نیست. سختافزارهای پیشرو، مانند Bitmain Antminer Z15 Pro، حدود 2,500 دلار هزینه اولیه دارند و فقط زمانی به سودآوری میرسند که نرخ برق کمتر از حدود 0.06 تا 0.07 دلار بهازای هر کیلوواتساعت باشد. ماینرهای صنعتی که برق را با نرخ 0.04 تا 0.05 دلار بهازای هر کیلوواتساعت دریافت میکنند، مزیت هزینهای قابل توجهی دارند.
رفتار قیمت پس از هاوینگ تا حدی این فشار را کاهش داد. اگر بازه پایان 2024 تا پایان 2025 را معیار قرار دهیم، $ZEC حدود 92% رشد سالانه ثبت کرد؛ رشدی که بخشی از آن ناشی از انتظارات مربوط به کمیابی و بخشی دیگر نتیجه شرایط گستردهتر بازار ارزهای دیجیتال بود. اوج رشد در همین دوره بهمراتب بالاتر بود و $ZEC در سقف سال 2025 به 589 دلار رسید. هاوینگ 2020 حرکت پایدار حتی بزرگتری ایجاد کرد و $ZEC در ماههای پس از آن بیش از 500% جهش داشت؛ هرچند هیچکدام از نتایج گذشته، تضمینی برای آینده نیست.
آنچه اقتصاد استخراج زیکش را از بیت کوین متمایز میکند، اضافه شدن یک مکانیزم نهاییسازی هیبریدی Crosslink شامل اثبات کار بهعلاوه اثبات سهام یا PoS است که در حال توسعه قرار دارد. یک تغییر جزئی به سمت PoS از اواخر 2025 در حال شکلگیری بود و انتظار میرود نحوه تأیید بلاکها را تغییر دهد، بدون اینکه استخراج مبتنی بر PoW را بلافاصله حذف کند. انتقال کامل همچنان به تأیید جامعه بستگی دارد.
هاوینگ چگونه عرضه بلندمدت زیکش را شکل میدهد؟
در زمان راهاندازی در سال 2016، زیکش با برنامه زمانی بلاک 150 ثانیهای، 12.5 $ZEC بهازای هر بلاک منتشر میکرد. پس از ارتقای Blossom در دسامبر 2019 که زمان بلاک را به 75 ثانیه کاهش داد، پاداش هر بلاک نیز به 6.25 $ZEC نصف شد تا انتشار روزانه تقریبا ثابت بماند. از آن زمان، هر هاوینگ رسمی این نرخ را دوباره نصف کرده است؛ یعنی عرضه کل پس از هر رویداد با سرعت کمتری به 21 میلیون نزدیک میشود.
تا ژوئن 2026، حدود 16.7 میلیون $ZEC در گردش قرار دارد که تقریبا 79.5% از حداکثر عرضه را تشکیل میدهد. 4.3 میلیون $ZEC باقیمانده طی دهههای طولانی استخراج ادامهدار آزاد خواهد شد و هر هاوینگ بعدی، نرخ انتشار آن را بیشتر کاهش میدهد. آخرین $ZEC تا سالهای بسیار طولانی استخراج نخواهد شد.
این موضوع در عمل به این معناست:
عرضه جدیدی که هر روز وارد بازار میشود، از زمان راهاندازی زیکش تاکنون در پایینترین سطح خود قرار دارد.
هر هاوینگ نسبت انباشت به جریان یا stock-to-flow را افزایش میدهد؛ معیاری که عرضه موجود را با انتشار سالانه جدید مقایسه میکند.
کاهش انتشار روزانه، فشار فروش دائمی از سوی ماینرهایی را که برای پوشش هزینه برق پاداشهای خود را نقد میکنند، کمتر میکند.
یکی از ویژگیهای قابل توجه تصویر عرضه زیکش، استخر شیلدشده یا shielded pool است. حدود 30% از $ZEC در گردش در آدرسهای شیلدشده نگهداری میشود؛ یعنی این کوینها در تاریخچه تراکنشهای عمومی قابل مشاهده نیستند. کیف پول Zashi که توسط Electric Coin Company یا ECC توسعه یافته، اکنون بهصورت پیشفرض از تراکنشهای شیلدشده استفاده میکند و کاربران بیشتری را به انتقال $ZEC به استخر خصوصی تشویق میکند. با رشد عرضه شیلدشده، عملا بخشی از $ZEC که در بازارهای شفاف نقدشونده و قابل معامله است کاهش مییابد.
آیا استخراج زیکش در سال 2026 همچنان اهمیت دارد؟
تا میانه سال 2026، استخراج $ZEC برای عملیاتهایی که به برق ارزان و سختافزار ASIC نسل جدید دسترسی دارند، همچنان قابل انجام است. وضعیت مقرراتی مربوط به پرایوسی کوینها نیز تا حدی شفافتر شده است. در ژوئن 2026، ZODL، نهاد تجاری تشکیلشده از تیم اولیه Electric Coin Company با 25 میلیون دلار سرمایه اولیه از Paradigm، a16z و Coinbase Ventures، تأیید کرد که زیکش تحت قوانین MiCA اتحادیه اروپا ممنوع نیست؛ هرچند برخی صرافیها ممکن است به دلایل انطباقی، واریز تراکنشهای شیلدشده را محدود کنند.
ساختار اصلی مشوق استخراج همچنان پابرجاست. ماینرها 80% از پاداش هر بلاک را دریافت میکنند، سختی شبکه بهصورت خودکار بر اساس کل هشریت تنظیم میشود و لایه PoW همچنان امنیت زنجیره را تأمین میکند. انتقال در حال توسعه به PoS با نام رمز Crosslink، برای افزودن یک لایه نهاییسازی طراحی شده است، نه اینکه در کوتاهمدت جایگزین کامل PoW شود.
* اطلاعات ارائه شده در این مقاله صرفاً برای اهداف اطلاعاتی و آموزشی است و نباید به عنوان مشاوره مالی، سرمایهگذاری یا حقوقی تلقی شود. ما توصیه میکنیم قبل از انجام هر گونه سرمایهگذاری، تحقیقات مستقل انجام دهید و با یک مشاور مالی یا حقوقی مشورت کنید.
