عرضه اولیه استخر استیک چیست؟ از مفاهیم پایه تا نحوه مشارکت در ISPO

در ادامه این مطلب، مفاهیم پایه ISPO و تفاوت ساختاری آن با روش‌های پرریسکی مانند ICO و IDO را بررسی می‌کنیم، نحوه عملکرد آن در شبکه‌های مبتنی بر مکانیزم اثبات سهام را زیر ذره‌بین می‌بریم و مراحل عملی مشارکت در این مدل سرمایه‌گذاری کم‌خطر را به صورت گام‌به‌گام آموزش می‌دهیم.

پیش از ظهور ISPO؛ پروژه‌های رمزارزی چگونه سرمایه جذب می‌کردند؟

برای این که درک بهتری از اهمیت و نوآوری عرضه اولیه استخر استیک داشته باشیم، ابتدا باید ببینیم پیش از این، توسعه‌دهندگان چگونه برای ایده‌های خود پول جمع می‌کردند. فرض کنید یک تیم برنامه‌نویس می‌خواهد یک بازی جذاب یا یک پلتفرم مالی جدید بسازد. آن‌ها برای استخدام نیروی کار، انجام تبلیغات و توسعه‌ی شبکه‌ی خود به سرمایه نیاز دارند.

در دنیای مالی سنتی، این افراد به سراغ بانک‌ها یا صندوق‌های سرمایه‌گذاری می‌روند؛ اما در دنیای کریپتو (فضای ارزهای دیجیتال مبتنی بر بلاکچین)، آن‌ها مستقیما به سراغ مردم می‌آیند. طی سال‌های گذشته، روش‌های مختلفی برای جذب این سرمایه‌ی مردمی شکل گرفته است که هر کدام مزایا و معایب خاص خود را دارند.

عرضه اولیه کوین (ICO)؛ اولین و پرحاشیه‌ترین روش

عرضه اولیه کوین (Initial Coin Offering) قدیمی‌ترین و معروف‌ترین روش جذب سرمایه است. در این روش، تیم سازنده‌ی پروژه یک توکن (واحد ارز دیجیتال اختصاصی یک شبکه یا برنامه) ایجاد می‌کند و آن را پیش از راه‌اندازی رسمی، به سرمایه‌گذاران می‌فروشد. این کار دقیقا شبیه پیش‌خرید کردن یک آپارتمان است. شما پول خود (مثلا تتر یا اتریوم) را پرداخت می‌کنید و در ازای آن، توکن‌های پروژه‌ی جدید را تحویل می‌گیرید، به این امید که وقتی پروژه به ثمر نشست و توکن در بازارها لیست شد، قیمت آن افزایش یابد و سود کنید.

با این حال، روش ICO خطرات بسیار زیادی دارد. از آنجایی که هیچ نهاد ناظری وجود ندارد، بارها پیش آمده است که سازندگان پس از جمع‌آوری سرمایه‌ی مردم، پروژه را رها کرده و ناپدید شده‌اند. به این اتفاق تلخ در بازار رمزارزها، راگ پول (Rug Pull یا کلاهبرداری از طریق رها کردن پروژه و سرقت دارایی‌ها) می‌گویند. در روش ICO، ریسک از دست رفتن کامل اصل سرمایه‌ی شما بسیار بالاست؛ زیرا شما دارایی خود را به یک آدرس ناشناس می‌فرستید.

عرضه اولیه صرافی (IEO و IDO)؛ تلاش برای امنیت و تمرکززدایی بیشتر

برای حل مشکل کلاهبرداری در روش قبلی، پلتفرم‌های معاملاتی وارد عمل شدند. در روش عرضه اولیه صرافی متمرکز (IEO)، یک صرافی معتبر به عنوان واسطه قرار می‌گیرد. تیم پروژه به جای ارتباط مستقیم با مردم، توکن‌های خود را به صرافی می‌سپارد و صرافی پس از بررسی دقیق اعتبار تیم سازنده، آن‌ها را به کاربران خود می‌فروشد. حضور این واسطه‌های معتبر باعث می‌شود تا ریسک کلاهبرداری به شدت کاهش یابد.

در کنار این مدل، عرضه اولیه صرافی غیرمتمرکز (IDO) نیز شکل گرفت. صرافی غیرمتمرکز (پلتفرمی که بدون واسطه انسانی و صرفا توسط کدهای برنامه‌نویسی مدیریت می‌شود) بستری را فراهم می‌کند تا پروژه‌ها توکن‌های خود را مستقیما و با استفاده از قراردادهای هوشمند (کدهای خودکاری که در صورت رعایت شروط از پیش تعیین شده، تراکنش را اجرا می‌کنند) به فروش برسانند. این روش شفافیت بیشتری دارد و نیازی به واسطه‌ی انسانی ندارد، اما همچنان کاربر باید ارزهای دیجیتال خود را برای خرید توکن جدید خرج کند.

عرضه توکن اوراق بهادار (STO)؛ ورود قانون‌گذاران به دنیای کریپتو

با بزرگتر شدن بازار رمزارزها، قانون‌گذاران مالی دولت‌ها نیز وارد میدان شدند و روش عرضه توکن اوراق بهادار (Security Token Offering) به وجود آمد. در این روش، توکن‌های عرضه شده یک دارایی دیجیتال ساده نیستند، بلکه نماینده‌ی یک دارایی واقعی و فیزیکی مانند سهام یک شرکت، املاک یا طلا محسوب می‌شوند. پروژه‌هایی که از روش STO استفاده می‌کنند باید قوانین سفت و سخت دولتی را به دقت رعایت کنند.

به عنوان مثال، در این روش انجام کی وای سی (KYC یا فرآیند تایید و احراز هویت واقعی کاربران با مدارک شناسایی) کاملا الزامی است. روش STO امنیت قانونی بسیار بالایی دارد و جلوی تخلفات را می‌گیرد، اما به دلیل قوانین پیچیده و محدودکننده، پروژه‌های کمتری به سراغ آن می‌روند و این روش بیشتر برای سرمایه‌گذاران حقوقی و شرکت‌های بزرگ مناسب است تا کاربران خرد.

عرضه اولیه استخر استیک یا ISPO چیست؟

اکنون که با چالش‌ها و خطرات روش‌های قدیمی جذب سرمایه آشنا شدیم، به سراغ یکی از نوآورانه‌ترین راهکارها در دنیای ارزهای دیجیتال می‌رویم. عرضه اولیه استخر استیک روشی است که قوانین بازی را به نفع کاربران خرد تغییر داده است. برای درک اینکه این روش چگونه کار می‌کند و چرا تا این حد محبوب شده است، ابتدا باید با یک مفهوم پایه‌ای اما بسیار مهم آشنا شویم.

آشنایی با استخر استیک (Stake Pool)

در شبکه‌های بلاکچینی مانند کاردانو که با مکانیزم اثبات سهام (Proof of Stake یا سیستمی که در آن کاربران با قفل کردن دارایی‌های خود، امنیت شبکه را تامین و تراکنش‌ها را تایید می‌کنند) کار می‌کنند، مفهومی به نام استیکینگ (Staking یا فرآیند سپرده‌گذاری و نگه داشتن ارز دیجیتال برای دریافت پاداش) وجود دارد.

برای اینکه شبکه بتواند تراکنش‌ها را پردازش کند، به گره یا نود (Node یا کامپیوترهای قدرتمند و همیشه متصلی که اطلاعات بلاکچین را ذخیره و بررسی می‌کنند) نیاز دارد. راه‌اندازی و مدیریت یک گره نیازمند دانش فنی بالا و سرمایه‌ی اولیه‌ی زیادی است که برای یک کاربر معمولی امکان‌پذیر نیست. اینجا است که پای استخرهای استیک به میان می‌آید.

استخر استیک را مانند یک صندوق تعاونی در نظر بگیرید. سرمایه‌گذاران خرد، دارایی‌های خود را به صورت مجازی در یک استخر معتبر جمع می‌کنند تا قدرت آن گره بالا برود. هرچه سرمایه‌ی جمع‌آوری شده در یک استخر بیشتر باشد، شانس آن استخر برای تایید تراکنش‌ها و دریافت پاداش از شبکه‌ی اصلی بیشتر می‌شود. در نهایت، پاداش به دست آمده به نسبت میزان سرمایه‌ی هر شخص، بین همه‌ی اعضای استخر تقسیم می‌شود. به این ترتیب، همه سود می‌برند؛ هم شبکه‌ی بلاکچین امن‌تر می‌شود و هم کاربران خرد بدون نیاز به تجهیزات پیچیده، درآمد کسب می‌کنند.

ایده اصلی ISPO: سرمایه‌گذاری بدون از دست دادن اصل سرمایه!

حالا که می‌دانیم استخر استیک چیست، درک مفهوم عرضه اولیه استخر استیک (Initial Stake Pool Offering) بسیار ساده و شیرین خواهد بود. نوآوری شگفت‌انگیز روش ISPO این است که شما برای حمایت از یک پروژه‌ی جدید و دریافت توکن‌های آن، هیچ پولی پرداخت نمی‌کنید؛ بلکه فقط سود استیکینگ خود را به سازندگان پروژه می‌بخشید!

برای درک بهتر این موضوع، از یک مثال ساده استفاده می‌کنیم. فرض کنید شما مقداری پول در یک حساب بانکی دارید که ماهانه به آن سود تعلق می‌گیرد. حالا یک شرکت نوپا و جذاب از شما می‌خواهد که روی ایده‌ی آن‌ها سرمایه‌گذاری کنید. اما به جای اینکه از شما پول نقد بگیرند، پیشنهاد می‌دهند که فقط سود ماهانه‌ی حساب بانکی خود را به آن‌ها اختصاص دهید. در عوض، این شرکت نوپا به عنوان تشکر، توکن‌ها یا سهام اختصاصی پروژه‌ی خود را به شما می‌دهد. در تمام این مدت، اصل پول شما در بانک کاملا امن، دست‌نخورده و در کنترل خودتان باقی مانده است.

در دنیای کریپتو، فرآیند ISPO دقیقا به همین شکل عمل می‌کند. توسعه‌دهندگان پروژه‌ی جدید، استخر استیک اختصاصی خود را می‌سازند. شما ارزهای دیجیتال خود را به این استخر دلیگیت (Delegation یا واگذاری قدرت دارایی و حق رای به یک استخر، بدون اینکه مالکیت یا خود ارزها از کیف پول شما خارج شوند) می‌کنید. با این کار، پاداش معمول شبکه‌ی اصلی به تیم توسعه‌دهنده می‌رسد تا بودجه‌ی ساخت پروژه‌ی خود را تامین کنند و در مقابل، شما توکن‌های پروژه‌ی جدید آن‌ها را دریافت می‌کنید. این ایده‌ی هوشمندانه مزایای بی‌نظیری برای سرمایه‌گذاران به همراه دارد:

• امنیت صد درصدی اصل سرمایه: ارزهای دیجیتال شما هرگز از کیف پول شخصی‌تان خارج نمی‌شوند. بنابراین، خطر سرقت یا کلاهبرداری سازندگان پروژه به طور کامل از بین می‌رود.
• دسترسی همیشگی به دارایی‌ها: برخلاف بسیاری از روش‌های سرمایه‌گذاری که پول شما را برای ماه‌ها قفل می‌کنند، در روش ISPO شما هر زمان که اراده کنید می‌توانید دارایی خود را از استخر خارج کرده و آن را بفروشید یا انتقال دهید.
• مشارکت با کمترین ریسک: حتی اگر پروژه‌ی جدید با شکست مواجه شود و توکن‌های آن ارزشی پیدا نکنند، شما چیزی را از دست نداده‌اید؛ جز سودی که می‌توانستید از استیکینگ معمولی به دست آورید. اصل سرمایه‌ی شما کاملا محفوظ است.

یک ISPO دقیقا چگونه کار می‌کند؟

حالا که با ایده‌ی کلی و جذاب این روش آشنا شدیم، بیایید مانند یک مهندس به زیر پوست این سیستم نگاه کنیم تا ببینیم چرخ‌دنده‌های آن چگونه می‌چرخند. نگران نباشید، قرار نیست وارد مباحث پیچیده‌ی برنامه‌نویسی شویم؛ فقط می‌خواهیم مسیر حرکت پول و پاداش را در یک عرضه‌ی اولیه استخر استیک ردیابی کنیم و ببینیم چطور بدون جابه‌جایی اصل سرمایه، این چرخه‌ی اقتصادی به گردش درمی‌آید.

نقش شبکه کاردانو (ADA) در پیدایش و توسعه ISPO

شبکه‌ی کاردانو نقش یک زمین حاصل‌خیز را برای تولد و رشد این روش ایفا کرد. دلیل این موضوع به ساختار منحصر‌به‌فرد این بلاکچین برمی‌گردد. کاردانو از یک سیستم اثبات سهام اختصاصی استفاده می‌کند که به کاربران اجازه می‌دهد به ساده‌ترین شکل ممکن، دارایی‌های خود (ارز دیجیتال ADA) را به استخرهای مختلف واگذار کنند، بدون اینکه ارزهایشان حتی برای یک ثانیه قفل شود (Lock-up period یا دوره‌ی زمانی که در آن سیستم به شما اجازه‌ی برداشت یا فروش دارایی خود را نمی‌دهد).

در واقع، مکانیزم واگذاری یا دلیگیت کردن در کیف پول‌های شبکه‌ی کاردانو آن‌قدر روان و امن طراحی شده بود که توسعه‌دهندگان متوجه شدند می‌توانند از همین ساختار آماده برای جذب سرمایه‌ی مردمی استفاده کنند. اگرچه امروزه این روش از نظر تئوری روی شبکه‌های دیگر هم قابل اجرا است، اما کاردانو به دلیل کارمزد بسیار پایین، امنیت بالا و انعطاف‌پذیری بی‌نظیرش، همچنان خانه‌ی اصلی و محبوب‌ترین بستر برای پروژه‌های ISPO محسوب می‌شود.

کاربران چگونه پاداش یا توکن جدید دریافت می‌کنند؟

فرض کنید شما خرید ارز کاردانو داشته و حالا مقداری از این ارز را در کیف پول شخصی خود دارید. برای شرکت در این طرح، شما یک استخر استیک متعلق به پروژه‌ی جدید را در کیف پول خود جستجو کرده و دارایی خود را به آن متصل می‌کنید. از این لحظه به بعد، سیستم به صورت خودکار فعالیت شما را ثبت می‌کند. میزان توکن‌های جدیدی که به عنوان پاداش دریافت می‌کنید، معمولا به سه عامل اصلی بستگی دارد:

• میزان سرمایه‌ی متصل‌شده: هرچه تعداد ارزهای ADA که به استخر واگذار کرده‌اید بیشتر باشد، سهم شما از پاداش‌های پروژه‌ی جدید بیشتر خواهد بود.
• مدت زمان حضور در استخر: در شبکه‌ی کاردانو، زمان به دوره‌های پنج‌روزه‌ای به نام ایپاک (Epoch یا یک چرخه‌ی زمانی مشخص در بلاکچین برای محاسبه و توزیع پاداش‌ها) تقسیم می‌شود. هرچه تعداد ایپاک‌های بیشتری در استخر بمانید، توکن‌های جدید بیشتری به دست می‌آورید.
• ساختار پاداش‌دهی استخر: برخی پروژه‌ها به شما حق انتخاب می‌دهند. برای مثال استخری می‌سازند که 100 درصد پاداش ADA شما را می‌گیرد و در عوض بالاترین میزان توکن جدید را می‌دهد. در مقابل، استخر دیگری معرفی می‌کنند که 50 درصد پاداش را می‌گیرد و ترکیبی از سود معمول ADA و توکن‌های جدید را به شما پرداخت می‌کند.

در نهایت، پس از پایان دوره‌ی جذب سرمایه، تیم سازنده توکن‌های جدید را مستقیما به کیف پول شما واریز می‌کند (Airdrop یا توزیع رایگان و مستقیم توکن بین کاربران) و شما می‌توانید آن‌ها را نگهداری کرده یا در زمان مناسب بفروشید.

توسعه‌دهندگان چگونه بودجه پروژه را تامین می‌کنند؟

سوالی که قطعا برای یک ذهن تحلیل‌گر پیش می‌آید این است که: اگر ما پولی به توسعه‌دهندگان نمی‌دهیم، پس آن‌ها هزینه‌ی ساخت بازی، برنامه یا پلتفرم خود را از کجا می‌آورند؟ راز اصلی داستان دقیقا همین‌جا است!

زمانی که شما و هزاران کاربر دیگر، ارزهای خود را به استخر تیم سازنده متصل می‌کنید، قدرت این استخر در شبکه‌ی اصلی به شدت بالا می‌رود. بلاکچین کاردانو نیز به پاس این قدرت و مشارکتی که در تایید تراکنش‌ها ایجاد شده است، پاداش‌های منظم و مستمری (به شکل ارز معتبر ADA) به این استخر پرداخت می‌کند.

در حالت استیکینگ عادی، مدیر استخر باید این سودها را بین کاربران تقسیم کند؛ اما در روش ISPO، توافق از پیش مشخص است: شما از سود معمول خود می‌گذرید تا توکن جدید بگیرید. بنابراین، تمام پاداش‌های تولید شده توسط شبکه‌ی اصلی در اختیار توسعه‌دهندگان قرار می‌گیرد. آن‌ها این ارزهای ADA را جمع‌آوری می‌کنند، در صرافی‌ها می‌فروشند و پول نقد به دست آمده را صرف استخدام برنامه‌نویسان، انجام تبلیغات گسترده و پیشبرد پروژه‌ی خود می‌کنند. این یک معامله‌ی برد-برد واقعی و بسیار هوشمندانه در دنیای رمزارز است!

تاریخچه و اولین نمونه موفق: داستان تولد ISPO با پروژه MELD

همیشه شنیدن داستان اولین موفقیت‌ها در دنیای فناوری آموزنده است. ایده عرضه اولیه استخر استیک در ابتدا فقط یک تئوری روی کاغذ بود، تا اینکه یک تیم خلاق تصمیم گرفت آن را در دنیای واقعی آزمایش کند و نتیجه‌ی آن به قدری جالب توجه بود که نگاه فعالان بازار کریپتو را تغییر داد.

پروژه MELD چه بود و چگونه بیش از یک میلیارد دلار جذب کرد؟

پروژه ملد (یک پلتفرم بانکی غیرمتمرکز برای وام‌دهی و وام‌گیری ارزهای دیجیتال) اولین تیمی بود که در اواسط سال 2021 این روش را به صورت رسمی معرفی و اجرا کرد. هدف آن‌ها ساخت سیستمی بود که افراد بتوانند با وثیقه گذاشتن رمزارزهای خود، پول نقد وام بگیرند.

فرض کنید می‌خواهید یک موسسه‌ی مالی جدید تاسیس کنید اما سرمایه‌ی اولیه‌ای در اختیار ندارید. تیم ملد به جای پیش‌فروش توکن‌های خود با روش‌های پرریسک قدیمی، چند استخر استیک در شبکه‌ی کاردانو ایجاد کرد و از مردم خواست ارزهای ADA خود را به این استخرها واگذار کنند. پیشنهاد آن‌ها کاملا شفاف بود: شما پاداش استیکینگ معمول خود را برای تامین هزینه‌های توسعه‌ی شبکه به ما می‌دهید، و ما در عوض توکن‌های اختصاصی پروژه‌ی ملد را به شما پاداش می‌دهیم.

استقبال کاربران از این طرح بسیار گسترده بود. از آنجایی که هیچ ریسکی برای از دست رفتن اصل سرمایه وجود نداشت، بیش از چهل هزار کاربر، دارایی‌های خود را به این استخرها متصل کردند. در اوج این مشارکت، ارزش کل ارزهای واگذار شده به استخرهای ملد از مرز یک میلیارد دلار گذشت. این یک موفقیت تاریخی بود که نشان داد این روش نوین تا چه حد می‌تواند کارآمد و امن باشد.

معرفی چند نمونه موفق دیگر از عرضه‌های اولیه استخر استیک

پس از موفقیت چشمگیر پروژه‌ی ملد، توسعه‌دهندگان دیگر نیز متوجه پتانسیل بالای این روش شدند و از آن برای راه‌اندازی ایده‌های خود استفاده کردند. در ادامه به چند نمونه‌ی برجسته اشاره می‌کنیم:

• پروژه جنیوس ییلد (Genius Yield): این پلتفرم که یک صرافی غیرمتمرکز و ابزار مدیریت خودکار سرمایه است، توانست با استفاده از روش ISPO، ده‌ها میلیون دلار سرمایه را در قالب واگذاری دارایی‌ها جذب کند تا پلتفرم خود را با قدرت توسعه دهد.
• پروژه ساندی سواپ (SundaeSwap): یکی از اولین و معروف‌ترین صرافی‌های غیرمتمرکز شبکه‌ی کاردانو است که برای توزیع اولیه‌ی توکن‌های خود از مدل استخر استیک استفاده کرد و توانست جامعه‌ی کاربری بزرگی را پیش از راه‌اندازی رسمی تشکیل دهد.
• پروژه مین سواپ (MinSwap): این صرافی غیرمتمرکز نیز با ایجاد یک سیستم پاداش‌دهی عادلانه از طریق استخرهای استیک، موفق شد نقدینگی (Liquidity یا میزان سرمایه‌ی موجود و در گردش در یک بازار برای انجام راحت‌تر معاملات) بسیار بالایی را برای شروع کار خود فراهم کند.

این پروژه‌ها ثابت کردند که عرضه‌ی اولیه از طریق استخر استیک، یک روش اثبات‌شده و پایدار برای تامین مالی ایده‌های جدید در فضای بلاکچین است.

مزایا و معایب شرکت در یک عرضه اولیه استخر استیک

همان‌طور که تا اینجای مقاله متوجه شدیم، این روش نوآورانه بسیاری از مشکلات گذشته را حل کرده است. اما در دنیای سرمایه‌گذاری، هیچ روشی کاملا بی‌نقص و بدون خطر نیست. یک سرمایه‌گذار هوشمند همیشه باید هر دو روی سکه را ببیند تا بتواند تصمیم درستی بگیرد. در این بخش، نقاط قوت و ضعف این مدل را به زبان ساده بررسی می‌کنیم.

چرا ISPO برای سرمایه‌گذاران جذاب است؟

این روش به دلایل بسیار محکمی توانسته است توجه هزاران کاربر را به خود جلب کند. مهم‌ترین مزایای آن شامل موارد زیر است:

• امنیت کامل اصل سرمایه (ویژگی غیرحضانتی): در این مدل، فرآیند واگذاری دارایی‌ها به صورت غیرحضانتی (Non-custodial یا سیستمی که در آن شخص یا سازمان دیگری کنترل پول شما را در دست نمی‌گیرد) اجرا می‌شود. این یعنی ارزهای دیجیتال شما کاملا در کیف پول خودتان قرار دارند و خطر سرقت یا هک شدن استخر توسط کلاهبرداران، اصل پول شما را تهدید نمی‌کند.
• انعطاف‌پذیری بالا و دسترسی همیشگی: برخلاف بسیاری از طرح‌های سرمایه‌گذاری در دنیای کریپتو که پول شما را برای مدت طولانی مسدود می‌کنند، در اینجا شما کاملا آزاد هستید. هر زمان که به پول خود نیاز داشتید، می‌توانید در عرض چند ثانیه اتصال کیف پول خود را از استخر قطع کرده و ارزهای خود را جابه‌جا کنید یا بفروشید.
• دسترسی آزاد و برابر برای همه: در بازارهای سنتی، معمولا فقط افراد ثروتمند یا شرکت‌های بزرگ می‌توانند در عرضه‌های اولیه‌ی پرسود شرکت کنند. اما این روش کاملا برابر و دموکراتیک است. شما نیازی به پر کردن فرم‌های پیچیده بانکی، ارائه‌ی مدارک شناسایی یا داشتن سرمایه‌ی کلان ندارید. هر کسی در هر جای دنیا با هر مقدار سرمایه می‌تواند به استخر متصل شود و متناسب با سهم خود توکن جدید را دریافت کند.

ریسک‌ها و چالش‌های پروژه ISPO

با وجود تمام مزایای گفته شده، شرکت در این طرح‌ها خطرات پنهانی نیز دارد که باید با چشم باز با آن‌ها روبرو شوید:

• نوسانات قیمت ارز پایه: فرض کنید شما ارز کاردانو را خریده‌اید تا در یک استخر شرکت کنید و توکن جدید بگیرید. اگر در طول ماه‌هایی که دارایی شما استیک شده است، قیمت کاردانو به شدت افت کند، ارزش اصل سرمایه‌ی شما کاهش می‌یابد. در واقع، شما همچنان همان تعداد سکه‌ی قبلی را دارید، اما ارزش دلاری یا ریالی آن‌ها کم شده است.
• از دست دادن سود قطعی (هزینه‌ی فرصت): وقتی شما در این طرح شرکت می‌کنید، از دریافت پاداش معمول شبکه‌ی اصلی چشم‌پوشی می‌کنید. در علم اقتصاد به این موضوع هزینه‌ی فرصت (Opportunity Cost یا سود و منفعتی که به خاطر انتخاب یک مسیر جدید، از دست می‌دهید) می‌گویند. اگر پروژه‌ی جدید شکست بخورد و توکن‌های آن هیچ ارزشی پیدا نکنند، شما سود قطعی ماه‌های گذشته‌ی خود را برای هیچ از دست داده‌اید.
• خطر پروژه‌های بی‌ارزش: درست است که سازندگان نمی‌توانند اصل پول شما را سرقت کنند، اما این امکان وجود دارد که با دادن وعده‌های جذاب، ماه‌ها پاداش استیکینگ شما را به نفع خود جمع‌آوری کنند و در نهایت پروژه را نیمه‌کاره رها کنند یا توکنی بی‌ارزش به شما بدهند. به همین دلیل، تحقیق درباره‌ی تیم توسعه‌دهنده بسیار حیاتی است.
• ابهامات قانونی و مالیاتی: در بسیاری از کشورها، هنوز قوانین شفافی برای وضعیت پاداش‌های به دست آمده از عرضه‌های اولیه‌ی غیرمتمرکز وجود ندارد. این خلا قانونی می‌تواند در آینده باعث تغییر قوانین یا ایجاد محدودیت‌هایی برای کاربران این اکوسیستم شود.

چگونه در یک عرضه اولیه استخر استیک شرکت کنیم؟

اکنون که با زیر و بم این روش سرمایه‌گذاری آشنا شدیم، زمان آن رسیده است که آستین‌ها را بالا بزنیم و به صورت عملی وارد میدان شویم. شرکت در یک عرضه‌ی اولیه از طریق استخر استیک، فرآیند پیچیده‌ای نیست و شباهت زیادی به رای دادن در یک انتخابات دارد؛ شما به یک صندوق رای امن و مقداری اعتبار نیاز دارید تا از پروژه‌ی محبوب خود حمایت کنید. در این بخش، تمام مراحل را به ساده‌ترین شکل ممکن با هم مرور می‌کنیم.

انتخاب یک کیف پول مناسب

اولین و مهم‌ترین قدم، داشتن یک فضای شخصی و امن برای نگهداری دارایی‌ها است. شما نمی‌توانید با ارزهایی که داخل حساب صرافی‌ها دارید در این طرح‌ها شرکت کنید، زیرا صرافی‌ها کنترل دارایی شما را در دست دارند. بنابراین، باید یک کیف پول غیرحضانتی (Non-custodial Wallet: نرم‌افزاری که رمزهای عبور و کنترل کامل سرمایه را فقط در اختیار شخص شما قرار می‌دهد و هیچ نهاد واسطه‌ای به آن دسترسی ندارد) روی مرورگر کامپیوتر یا گوشی موبایل خود نصب کنید. برای شبکه‌ی کاردانو که میزبان اصلی این عرضه‌ها است، دو گزینه‌ی بسیار محبوب و کاربر پسند وجود دارد:

• کیف پول یورویی (Yoroi): یک گزینه‌ی بسیار سبک و امن است که هم به صورت افزونه روی مرورگرهای وب و هم به عنوان اپلیکیشن موبایل در دسترس است. رابط کاربری آن برای افراد تازه‌کار بسیار ساده طراحی شده است.
• کیف پول نامی (Nami): این گزینه بیشتر شبیه به کیف پول معروف متامسک عمل می‌کند و اتصال آن به وب‌سایت‌های مختلف و برنامه‌های غیرمتمرکز بسیار سریع و روان است.

فراموش نکنید که در زمان ساخت کیف پول، مجموعه‌ای از کلمات انگلیسی به شما نمایش داده می‌شود که به آن عبارت بازیابی (Seed Phrase: رشته‌ای از ۱۲ تا ۲۴ کلمه که حکم کلید گاوصندوق شما را دارد و در صورت گم شدن دستگاه، برای بازگرداندن سرمایه‌ی شما ضروری است) می‌گویند. این کلمات را روی یک تکه کاغذ یادداشت کنید و در جای امنی نگه دارید.

خرید و انتقال ارز دیجیتال به کیف پول

پس از راه‌اندازی خانه‌ی جدید دارایی‌های خود، باید آن را شارژ کنید. از آنجایی که بیشتر این پروژه‌ها روی شبکه‌ی کاردانو اجرا می‌شوند، ارز پایه‌ی مورد نیاز شما رمزارز ADA خواهد بود.

روند کار به این صورت است که شما باید در پلتفرم معاملاتی خود مقداری توکن ADA بخرید و سپس آن را به آدرس کیف پول جدیدتان (یورویی یا نامی) بفرستید. برای کاربران ایرانی، ساده‌ترین راه این است که حساب ریالی خود را در پلتفرم‌های معتبر داخلی مانند صرافی کیف پول من شارژ کرده، ارز ADA را خریداری کنید و سپس با استفاده از گزینه‌ی برداشت، آن را به آدرس اختصاصی کیف پول غیرحضانتی خود انتقال دهید. توجه داشته باشید که شبکه‌ی بلاکچین برای تایید این جابه‌جایی، مقدار بسیار ناچیزی از توکن‌های شما را به عنوان کارمزد شبکه کسر می‌کند.

پیدا کردن استخرهای رسمی پروژه و واگذاری دارایی‌ها

زمانی که ارزها با موفقیت به کیف پول شما منتقل شدند، نوبت به بخش اصلی ماجرا می‌رسد. شما باید استخر اختصاصی پروژه‌ی جدید را پیدا کنید. برای این کار همیشه و حتما به وب‌سایت رسمی یا صفحه‌ی توییتر همان پروژه مراجعه کنید تا گرفتار استخرهای تقلبی نشوید. پروژه‌ها معمولا نماد استخر خود را که یک کلمه‌ی کوتاه چند حرفی است و تیکر (Ticker: نماد اختصاری و شناسه منحصر‌به‌فرد یک استخر در شبکه‌ی بلاکچین) نامیده می‌شود، اعلام می‌کنند. مراحل واگذاری به این شرح است:

• وارد کیف پول خود شوید و به بخش دلیگیشن یا استیکینگ (Delegation / Staking) بروید.
• در کادر جستجو، تیکر یا نام استخر پروژه‌ی مورد نظر را وارد کنید.
• روی گزینه‌ی دلیگیت (Delegate) در کنار نام استخر کلیک کنید.
• کیف پول از شما می‌خواهد که تراکنش را با رمز عبور خود تایید کنید. در این مرحله شبکه حدود 2 واحد ADA را به عنوان ودیعه (Deposit: مبلغ کمی که شبکه برای فعال‌سازی قرارداد هوشمند شما موقتا بلوکه می‌کند و در زمان خروج از استخر به شما پس داده می‌شود) از حساب شما کسر می‌کند.

تبریک می‌گوییم! سرمایه‌ی شما بدون اینکه از حساب کاربری‌تان خارج شود، به استخر متصل شد و از همین لحظه استخراج پاداش‌ها آغاز می‌شود.

نحوه برداشت توکن‌های پاداش پس از پایان دوره

شما می‌توانید روند دریافت پاداش‌های خود را از طریق سایت رسمی پروژه یا ابزارهایی که خود تیم توسعه‌دهنده معرفی می‌کند، پیگیری کنید. پس از اینکه مهلت جذب سرمایه به پایان رسید، نوبت به برداشت محصول می‌رسد. نحوه‌ی دریافت توکن‌های جدید بستگی به سیاست‌های پروژه‌ی سازنده دارد و معمولا به یکی از دو روش زیر انجام می‌شود:

• واریز مستقیم: در این حالت شما نیاز به انجام هیچ کاری ندارید. تیم سازنده پس از پایان دوره، توکن‌های جدید را به صورت خودکار و مستقیم به همان آدرس کیف پولی که با آن در استخر شرکت کرده بودید، واریز می‌کند.
• درخواست دستی (Claim): برخی پروژه‌ها یک پورتال یا وب‌سایت مخصوص طراحی می‌کنند. شما باید وارد آن سایت شوید، کیف پول خود را متصل کنید و با فشردن دکمه‌ی دریافت، توکن‌ها را به کیف پول خود منتقل کنید.

همچنین به خاطر داشته باشید که برخی پروژه‌ها برای جلوگیری از افت شدید قیمت توکن در روزهای اول، از سیستم وستینگ (Vesting: قفل کردن بخشی از پاداش‌ها و آزادسازی مرحله به مرحله و زمان‌بندی شده‌ی آن‌ها) استفاده می‌کنند. در این حالت، ممکن است شما در روز اول فقط 20 درصد از پاداش خود را دریافت کنید و مابقی آن طی چند ماه آینده به حساب شما واریز شود. پس از دریافت توکن‌ها، کنترل آن‌ها کاملا در اختیار شماست تا آن‌ها را نگه دارید یا در صرافی‌ها به فروش برسانید.

منابع:

Coinmarketcap

Cardanode

Geniusyield.medium.com