سی دیفای (CeDeFi) چیست و چگونه کار می‌کند؟ آشنایی با امور مالی ترکیبی غیرمتمرکز و متمرکز

در ساختار ترکیبی CeDeFi، شما بدون نیاز به درگیری با زیرساخت‌های پیچیده شبکه، از طریق یک پلتفرم امن به بهترین پروتکل‌های غیرمتمرکز متصل می‌شوید. در این مطلب، مکانیزم دقیق عملکرد سی دیفای را بررسی می‌کنیم و ضمن مقایسه آن با ساختارهای متمرکز و غیرمتمرکز، به سراغ مزایا، آسیب‌پذیری‌های احتمالی و معرفی پیشگامان این حوزه مانند زنجیره هوشمند بایننس (BSC) می‌رویم. با مطالعه این مطلب، متوجه می‌شوید که چگونه می‌توان تعادلی منطقی میان امنیت صرافی‌های نهادی و نقدینگی عمیق بلاک‌چین ایجاد کرد.

نگاهی کوتاه به دنیای متمرکز و غیرمتمرکز

برای درک کامل این که سی دیفای دقیقا چیست و چه کاربردی دارد، ابتدا باید دو قطب اصلی دنیای اقتصاد دیجیتال را بشناسیم. تصور کنید می‌خواهید یک خانه‌ی جدید بسازید. شما می‌توانید تمام کارها را به یک پیمانکار مطمئن بسپارید یا این که خودتان آستین بالا بزنید و با استخدام کارگران مختلف، صفر تا صد کار را شخصا مدیریت کنید. امور مالی در دنیای ارزهای دیجیتال هم دقیقا داستان مشابهی دارد و به دو دسته‌ی اصلی تقسیم می‌شود.

امور مالی متمرکز (CeFi) چیست؟

امور مالی متمرکز یا CeFi (مخفف Centralized Finance) سیستمی است که در آن تمام فعالیت‌های مالی شما توسط یک شرکت، سازمان یا نهاد مرکزی مدیریت می‌شود. ساختار CeFi دقیقا مشابه بانک‌های سنتی عمل می‌کند. وقتی پول خود را در یک بانک می‌گذارید، به آن بانک اعتماد کرده‌اید که سرمایه‌ی شما را امن نگه دارد و تراکنش‌های شما را به درستی انجام دهد. در بازار ارزهای دیجیتال، صرافی‌های متمرکز بزرگ نمونه‌ی بارز این سیستم هستند.

در این ساختار، شما دارایی خود را به کیف پول صرافی واریز می‌کنید و صرافی وظیفه‌ی Custody (حضانت یا نگهداری امن دارایی‌های شما توسط یک شخص ثالث) را بر عهده می‌گیرد. در واقع، شما کلید گاوصندوق سرمایه‌ی خود را به یک مدیر می‌سپارید تا از آن محافظت کند. برای درک بهتر فضای متمرکز، بیایید نگاهی به ویژگی‌های اصلی آن بیندازیم:

• اجبار در KYC (احراز هویت یا فرایند شناخت مشتری که در آن پلتفرم، هویت واقعی شما را با دریافت مدارک قانونی ثبت و تایید می‌کند) برای جلوگیری از جرایم مالی.
• وجود تیم پشتیبانی قوی که در صورت فراموشی رمز عبور یا بروز مشکل، می‌تواند حساب شما را بازیابی کند.
• رابط کاربری بسیار ساده که باعث می‌شود نیازی به دانش فنی بالا برای شروع معاملات نداشته باشید.
• ریسک ناشی از تمرکز قدرت؛ به این معنی که شما در برابر هک شدن سرورهای صرافی یا تصمیمات ناگهانی مدیران آن آسیب‌پذیر هستید، زیرا کنترل نهایی دارایی مستقیما در دست شما نیست.

امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) چیست؟

امور مالی غیرمتمرکز یا DeFi (مخفف Decentralized Finance) نقطه‌ی مقابل سیستم‌های متمرکز است. در این دنیای جدید، هیچ مدیر، شرکت یا واسطه‌ای وجود ندارد که برای شما تصمیم بگیرد یا پول شما را نگه دارد. همه چیز توسط شبکه‌ی بلاک‌چین و کدهای کامپیوتری دقیق مدیریت می‌شود.

برای درک بهتر مکانیزم دیفای، یک دستگاه فروش خودکار تنقلات را در نظر بگیرید. شما پول را وارد دستگاه می‌کنید و خوراکی مورد نظر را برمی‌دارید. هیچ فروشنده‌ای در کار نیست و همه چیز طبق یک برنامه‌ریزی مشخص به صورت خودکار انجام می‌شود. در دیفای نیز، این وظیفه بر عهده‌ی Smart Contracts (قراردادهای هوشمند یا کدهای برنامه‌نویسی تغییرناپذیری که توافقات مالی را بدون نیاز به دخالت انسان اجرا می‌کنند) قرار دارد.

در دنیای غیرمتمرکز، شما با مراجعه به DApps (برنامه‌های غیرمتمرکز که روی شبکه‌ی بلاک‌چین اجرا می‌شوند و سرور مرکزی ندارند) به طور مستقیم به دیگر کاربران متصل می‌شوید. مهم‌ترین ویژگی‌های این ساختار عبارتند از:

• شفافیت کامل و بی‌نظیر؛ تمام تراکنش‌ها و قراردادها برای همه در شبکه‌ی بلاک‌چین قابل مشاهده و بررسی هستند.
• کنترل صد در صد سرمایه‌ی شما در دست خودتان است و هیچ شخص یا نهادی نمی‌تواند حساب شما را مسدود کرده یا پولتان را برداشت کند.
• نیازی به ارائه‌ی مدارک هویتی ندارید و می‌توانید به صورت کاملا ناشناس فعالیت کنید.
• مسئولیت حفظ امنیت کاملا بر دوش شماست؛ اگر کلمات بازیابی یا رمز کیف پول خود را گم کنید، هیچ پشتیبانی یا شرکتی برای بازگرداندن سرمایه‌ی شما وجود نخواهد داشت و پولتان برای همیشه از دست می‌رود.

سی دیفای (CeDeFi) چیست؟

حالا که با دو قطب اصلی دنیای اقتصاد دیجیتال آشنا شدیم، زمان آن رسیده است که با پدیده‌ی جذابی به نام سی دیفای آشنا شویم. سی دیفای در واقع یک راهکار هوشمندانه برای پایان دادن به کشمکش همیشگی میان طرفداران سیستم‌های متمرکز و غیرمتمرکز است و تلاش می‌کند تعادلی کاربردی میان این دو دنیا ایجاد کند.

تعریف ساده سی دیفای

سی دیفای یا CeDeFi (مخفف Centralized Decentralized Finance) به معنای امور مالی غیرمتمرکز متمرکزشده است. اگر بخواهیم این مفهوم را با یک مثال ساده توضیح دهیم، فرض کنید شما یک ماشین مسابقه‌ای بسیار سریع و قدرتمند (نماینده‌ی دیفای) در اختیار دارید. رانندگی با این ماشین در یک جاده‌ی خاکی، ناشناخته و بدون علامت، هیجان‌انگیز اما بسیار خطرناک است. حالا تصور کنید یک شرکت معتبر، یک پیست مسابقه‌ی کاملا ایمن با دوربین‌های نظارتی، تابلوهای راهنما و گاردریل‌های محکم (نماینده‌ی ساختار متمرکز) برای این ماشین‌ها می‌سازد. در این حالت، شما هم از سرعت و قدرت ماشین خود لذت می‌برید و هم خیالتان بابت امنیت مسیر راحت است.

در بازار ارزهای دیجیتال، سی دیفای دقیقا همین کار را می‌کند. این سیستم، ابزارهای جذاب و سودآور دنیای غیرمتمرکز مانند Yield Farming (کسب سود از طریق سپرده‌گذاری ارزهای دیجیتال در استخرهای نقدینگی پلتفرم‌ها) را با لایه‌های امنیتی دنیای متمرکز ترکیب می‌کند. وقتی شما از یک پلتفرم سی دیفای استفاده می‌کنید، در واقع در حال تعامل با شبکه‌ی بلاک‌چین هستید، اما این تعامل از فیلترهای امنیتی یک سازمان متمرکز عبور می‌کند. مهم‌ترین مزیت‌های این ترکیب هوشمندانه شامل موارد زیر است:

• دسترسی آسان به فرصت‌های سرمایه‌گذاری شبکه‌ی دیفای بدون نیاز به دانش فنی پیچیده.
• کاهش چشمگیر خطرات ناشی از کلاهبرداری به دلیل وجود یک نهاد نظارتی.
• تجربه‌ی کاربری بسیار روان‌تر که باعث می‌شود احساس کنید در حال کار با یک اپلیکیشن بانکی ساده هستید.

چه کسی ایده CeDeFi را به بازار معرفی کرد؟

واژه‌ی سی دیفای برای اولین بار در اواخر سال 2020 میلادی وارد ادبیات بازار ارزهای دیجیتال شد. خالق این مفهوم کسی نبود جز چانگ‌پنگ ژائو (Changpeng Zhao) که در دنیای رمزارز او را با نام اختصاری CZ می‌شناسند. او که در آن زمان مدیرعامل اجرایی صرافی بزرگ بایننس بود، این ایده‌ی نوآورانه را همزمان با راه‌اندازی شبکه‌ی اختصاصی خود یعنی BSC (مخفف Binance Smart Chain یا زنجیره‌ی هوشمند بایننس) مطرح کرد.

هدف اصلی CZ از معرفی این مفهوم، ایجاد شبکه‌ای بود که توسعه‌دهندگان بتوانند پروژه‌های مالی غیرمتمرکز خود را با کارمزد بسیار پایین‌تر و سرعت بیشتر نسبت به شبکه‌ی اتریوم اجرا کنند، اما در عین حال صرافی بایننس روی اعتبار این پروژه‌ها نظارت کلی داشته باشد تا امنیت کاربران به خطر نیفتد. این رویکرد باعث شد تا کاربران تازه‌کار بتوانند بدون ترس از پیچیدگی‌های فنی، از امکانات پیشرفته‌ی دنیای کریپتو استفاده کنند. در واقع، بایننس با معرفی سی دیفای، نقش همان سازنده‌ی پیست مسابقه‌ی امن را ایفا کرد تا سرمایه‌ی کاربران در محیطی کنترل‌شده‌تر رشد کند.

سی دیفای چگونه کار می‌کند؟

در بخش‌های قبلی دیدیم که سی دیفای سعی دارد مزایای دو دنیای متفاوت را با هم ترکیب کند. اما این اتفاق در عمل چگونه رخ می‌دهد؟ برای درک مکانیزم عمل سی دیفای، تصور کنید که می‌خواهید در یک اقیانوس وسیع و پر از ماهی (دنیای دیفای) ماهیگیری کنید. به جای این که با یک قایق کوچک و بدون تجهیزات ایمنی به دل طوفان بزنید، سوار یک کشتی تفریحی بزرگ و مجهز (پلتفرم سی دیفای) می‌شوید. این کشتی تمام امکانات رفاهی و امنیتی را دارد و در عین حال به شما اجازه می‌دهد تا قلاب خود را در همان اقیانوس پر از ماهی بیندازید.

ادغام قراردادهای هوشمند با قوانین نهادی

هسته‌ی اصلی سی دیفای بر پایه‌ی یک توافق دوطرفه شکل گرفته است: استفاده از کدهای کامپیوتری در کنار قوانین انسانی. در سیستم‌های غیرمتمرکز خالص، هر کسی با داشتن یک کیف پول دیجیتال می‌تواند بدون هیچ محدودیتی فعالیت کند. اما در سی دیفای، پلتفرم‌ها استانداردهای نهادی مانند مقررات AML (مبارزه با پولشویی یا مجموعه‌ای از قوانین بین‌المللی که برای جلوگیری از ورود پول‌های غیرقانونی به سیستم مالی طراحی شده‌اند) را با معماری بلاک‌چین ادغام می‌کنند.

این یعنی قراردادهای هوشمند همچنان وظیفه‌ی اجرای خودکار تراکنش‌ها، پرداخت سودها و مدیریت سپرده‌ها را بر عهده دارند؛ اما پیش از این که کاربر بتواند به این قراردادها متصل شود، باید از یک گیت بازرسی عبور کند. این گیت همان فرایند تایید هویت است که توسط مدیران پلتفرم انجام می‌شود. با این روش، ورود افراد سودجو یا هکرها به شبکه‌ی مالی بسیار دشوارتر می‌شود و امنیت کل سیستم و سرمایه‌ی کاربران به شکل قابل توجهی افزایش می‌یابد.

نقش فیلترهای نظارتی در پلتفرم‌های سی دیفای

یکی از مهم‌ترین وظایف شبکه‌های مبتنی بر سی دیفای، ایفای نقش یک فیلتر محافظتی برای سرمایه‌ی کاربران است. وقتی شما پول خود را وارد یک پلتفرم غیرمتمرکز می‌کنید، در واقع مستقیما با کدهای برنامه‌نویسی ارتباط برقرار کرده‌اید و اگر این کدها باگی داشته باشند، پول شما در خطر است. اما سی دیفای به عنوان یک واسطه‌ی هوشمند عمل می‌کند و پیش از ارائه‌ی خدمات، پروژه‌ها را بررسی می‌کند.

سیستم‌های سی دیفای، پیچیدگی‌های کار با شبکه‌ی بلاک‌چین را در پشت پرده مدیریت می‌کنند تا شما درگیر جزئیات فنی نشوید. برای درک بهتر این مسیر نظارتی، بیایید مراحل ورود سرمایه در یک پلتفرم سی دیفای را مرور کنیم:

• در مرحله‌ی اول، کاربر سرمایه‌ی خود را به کیف پول صرافی یا پلتفرم سی دیفای واریز می‌کند. این محیط کاملا شبیه به صرافی‌های متداول است و کار با آن بسیار ساده و روان است.
• سپس پلتفرم از طرف کاربر، سرمایه را به سمت Liquidity Pools (استخرهای نقدینگی یا مخازن دیجیتالی بزرگی که پول کاربران در آن‌ها جمع می‌شود تا برای وام‌دهی یا تامین سرمایه‌ی معاملات استفاده شود) هدایت می‌کند.
• پیش از ورود پول به این استخرها، تیم فنی پلتفرم متمرکز، کدهای آن پروژه‌ی غیرمتمرکز را از نظر امنیتی بررسی کرده تا احتمال هک شدن یا از دست رفتن دارایی را به حداقل برساند.
• در نهایت، سود حاصل از فعالیت در این استخرها، دوباره از طریق همان پلتفرم امن به حساب کاربری شخص واریز می‌شود و کاربر می‌تواند به راحتی و در هر زمانی آن را برداشت کند.

چرا سی دیفای مهم است؟ بررسی مزایا

قطعا تا اینجای مسیر متوجه شده‌اید که سی دیفای تلاش می‌کند بهترین ویژگی‌های هر دو دنیای مالی را در یک جا جمع کند. اما بیایید دقیق‌تر بررسی کنیم که چرا این ساختار جدید تا این حد در بازار ارزهای دیجیتال سر و صدا به پا کرده و برای کاربران بسیار مهم است.

کارمزد پایین‌تر و سرعت تراکنش بالاتر

یکی از بزرگ‌ترین مشکلات شبکه‌های کاملا غیرمتمرکز، به خصوص شبکه‌ی اتریوم، شلوغی بیش از حد و در نتیجه، افزایش شدید Gas Fee (کارمزد تراکنش یا هزینه‌ای که برای انجام یک عملیات در شبکه‌ی بلاک‌چین به ماینرها یا تاییدکنندگان پرداخت می‌کنید) است. در زمان‌های شلوغی بازار، گاهی کارمزد یک جابجایی ساده به ده‌ها دلار می‌رسد.

پلتفرم‌های سی دیفای با استفاده از تکنولوژی‌های جایگزین و شبکه‌های اختصاصی خود، این مشکل را حل کرده‌اند. آن‌ها به شما اجازه می‌دهند تا همان قراردادها و برنامه‌ها را با سرعت بسیار بالاتر و با کارمزدی در حد چند سنت اجرا کنید. این ویژگی به خصوص برای کاربرانی که با سرمایه‌های کوچک‌تر کار می‌کنند، یک نقطه‌ی قوت و مزیت حیاتی محسوب می‌شود.

رابط کاربری دوستانه؛ آغوشی باز برای تازه‌واردها

اگر تا به حال سعی کرده باشید از یک صرافی غیرمتمرکز استفاده کنید، احتمالا با پیچیدگی‌های اتصال کیف پول‌های Web3 (وب 3 یا نسل جدید اینترنت که در آن اطلاعات و دارایی‌ها روی شبکه‌های بلاک‌چین ذخیره می‌شوند و کنترل آن‌ها کاملا در دست خود کاربران است) درگیر شده‌اید. نگهداری از کلمات بازیابی، تنظیم شبکه‌های مختلف و ترس از اشتباه وارد کردن آدرس‌ها می‌تواند برای یک فرد تازه‌کار بسیار دلهره‌آور باشد.

سی دیفای این موانع را به طور کامل از سر راه برمی‌دارد. وقتی از یک پلتفرم مبتنی بر سی دیفای استفاده می‌کنید، با محیطی بسیار ساده، تمیز و آشنا روبرو می‌شوید که شباهت زیادی به اپلیکیشن‌های معمول بانکی دارد. فقط کافی است وارد حساب کاربری خود شوید تا به دنیایی از امکانات پیشرفته دسترسی پیدا کنید، بدون این که نیازی به گذراندن دوره‌های پیچیده‌ی آموزش فنی داشته باشید.

امنیت بیشتر و انتخاب‌های قانونی‌تر

دنیای دیفای با وجود تمام جذابیت‌هایش، گاهی شبیه به یک اقیانوس ناشناخته است. هکرها و پروژه‌های کلاهبرداری همواره در کمین سرمایه‌ی افراد ناآگاه هستند. اما در ساختار سی دیفای، شما در یک محیط کنترل‌شده و امن‌تر قدم می‌گذارید. نهادهای متمرکزی که پشت این پلتفرم‌ها قرار دارند، پروژه‌های مختلف را پیش از ارائه به کاربران، به دقت بررسی و تایید می‌کنند. این رویکرد نظارتی و قانونی، مزایای امنیتی بسیار مهمی به همراه دارد:

• جلوگیری از ورود پروژه‌های کلاهبرداری و قراردادهای دارای کدهای مخرب به پلتفرم.
• کاهش چشمگیر احتمال پولشویی به دلیل وجود سیستم‌های تایید هویت کاربران.
• امکان پیگیری قانونی و پاسخگویی در صورت بروز مشکلات بزرگ، زیرا یک تیم توسعه‌دهنده یا شرکت مشخص مدیریت بخش متمرکز را بر عهده دارد.

نقدینگی عمیق‌تر و مقیاس‌پذیری بالا

در بازارهای مالی، مفهومی به نام Liquidity (نقدینگی یا میزان پولی که در یک بازار جریان دارد و نشان می‌دهد چقدر سریع و آسان می‌توانید یک دارایی را بخرید یا بفروشید بدون این که قیمت آن تغییر شدیدی کند) وجود دارد. هرچه نقدینگی یک بازار بالاتر باشد، آن بازار باثبات‌تر و امن‌تر است.

سی دیفای این امکان را فراهم می‌کند که سرمایه‌های عظیم و نهفته در صرافی‌های بزرگ متمرکز، به صورت ایمن به استخرهای غیرمتمرکز سرازیر شوند. این تزریق سرمایه‌ی مستمر باعث می‌شود تا مقیاس‌پذیری شبکه‌ها (توانایی سیستم برای پردازش تعداد بسیار زیادی تراکنش به صورت همزمان بدون افت سرعت) به شدت افزایش یابد. در نتیجه، کاربران می‌توانند معاملات بزرگ خود را به راحتی انجام دهند و اکوسیستم دیفای نیز با استفاده از این پول‌های جدید، رشد پایدارتری را تجربه می‌کند.

روی دیگر سکه؛ معایب و ریسک‌های CeDeFi

همان‌طور که دیدیم، سی دیفای تلاش می‌کند تا مسیر ورود به دنیای غیرمتمرکز را هموارتر و امن‌تر کند. اما در دنیای سرمایه‌گذاری، هیچ سیستم بی‌نقصی وجود ندارد و هر نوآوری جدیدی با چالش‌های خاص خودش همراه است. برای این که بتوانید تصمیمات مالی درستی بگیرید، بسیار مهم است که روی دیگر این سکه را نیز به دقت بررسی کنیم و با خطرات احتمالی آن آشنا شویم.

فدا کردن بخشی از تمرکززدایی

شاید بتوان گفت بزرگ‌ترین نقد به سیستم‌های سی دیفای، دور شدن آن‌ها از فلسفه‌ی اصلی و اولیه‌ی پیدایش ارزهای دیجیتال است. زمانی که ساتوشی ناکاموتو سازنده‌ی ناشناس بیت‌کوین، ایده Blockchain (بلاک‌چین یا دفتر کل توزیع‌شده‌ای که اطلاعات را در شبکه‌ای از کامپیوترها ثبت می‌کند تا هیچ سازمان مرکزی نتواند آن را کنترل یا دستکاری کند) را مطرح کرد، هدف اصلی او حذف کامل واسطه‌ها و بانک‌ها بود.

در دیفای واقعی، شما رئیس مطلق سرمایه‌ی خود هستید. اما در ساختار سی دیفای، شما این استقلال کامل را تا حدودی فدا می‌کنید تا امنیت و راحتی بیشتری به دست بیاورید. از آنجایی که پلتفرم ارائه‌دهنده‌ی خدمات سی دیفای یک نهاد متمرکز است، همچنان قدرت‌هایی دارد که می‌تواند با ذات آزادی‌خواهانه‌ی ارزهای دیجیتال در تضاد باشد؛ برای مثال، در صورت درخواست نهادهای قانونی یا تغییر سیاست‌های شرکت، ممکن است این نهاد مرکزی بتواند حساب کاربری شما را مسدود کند یا جلوی برداشت دارایی را بگیرد.

آسیب‌پذیری‌های امنیتی شبکه

اگرچه نهادهای متمرکز در سی دیفای نقش یک فیلتر امنیتی را بازی می‌کنند، اما این به معنای امنیت صد در صد نیست. در واقع، در این ساختار شما با دو جبهه‌ی متفاوت از خطرات امنیتی روبرو هستید که باید مراقب آن‌ها باشید:

• ریسک‌های بخش متمرکز: پلتفرم واسطی که پول خود را به آن می‌سپارید، ممکن است هک شود، ورشکست شود یا مدیران آن تصمیمات اشتباهی بگیرند. در این صورت، سرمایه‌ی شما مانند یک بانک ورشکسته در خطر قرار می‌گیرد.
• ریسک‌های بخش غیرمتمرکز: با وجود بررسی‌های امنیتی دقیق، همچنان احتمال وجود Bug (باگ یا خطاهای برنامه‌نویسی پنهان که هکرها می‌توانند از آن‌ها برای نفوذ و سرقت استفاده کنند) در کدهای قراردادهای هوشمند وجود دارد. اگر هکرها بتوانند یک راه نفوذ در استخرهای نقدینگی پیدا کنند، حتی پلتفرم متمرکز نیز نمی‌تواند به سرعت جلوی سرقت دارایی‌ها را بگیرد.

ماهیت نوپا و نوسانات بازار

بازار ارزهای دیجیتال به خودی خود پر از فراز و نشیب است، اما تکنولوژی سی دیفای حتی در این بازار هم یک مفهوم بسیار جدید و نوپا محسوب می‌شود. زمانی که یک تکنولوژی در مراحل اولیه‌ی رشد خود قرار دارد، هنوز قوانین مشخص و پایداری برای آن تدوین نشده است و دولت‌ها در سراسر جهان در حال بررسی نحوه‌ی برخورد قانونی با آن هستند.

این ماهیت جدید باعث می‌شود تا پروژه‌های سی دیفای در برابر اخبار، تغییرات قوانین بین‌المللی و Volatility (نوسانات بازار یا تغییرات شدید و سریع قیمت‌ها در یک دوره‌ی زمانی کوتاه) بسیار حساس باشند. اگر یک قانون جدید علیه این پروژه‌ها تصویب شود یا بازار دچار ترس عمومی گردد، ارزش دارایی‌های قفل‌شده در این پلتفرم‌ها ممکن است با سرعت زیادی کاهش یابد. بنابراین، ورود به این حوزه نیازمند مطالعه‌ی مداوم و مدیریت محتاطانه‌ی سرمایه است.

مقایسه CeFi، DeFi و CeDeFi

تا به اینجای مسیر، با ویژگی‌ها، مکانیزم عمل و نقاط ضعف و قوت هر سه سیستم مالی در دنیای ارزهای دیجیتال آشنا شدیم. اما برای این که بتوانید تصویر واضح‌تری در ذهن داشته باشید و بهترین تصمیم را برای مدیریت سرمایه‌ی خود بگیرید، بهترین کار این است که این سه ساختار را در کنار یکدیگر مقایسه کنیم.

انتخاب بین این سه مدل، دقیقا به اولویت‌های شخصی شما بستگی دارد؛ این که چقدر به حفظ حریم خصوصی اهمیت می‌دهید، چقدر دانش فنی برای کار با شبکه‌های مختلف دارید و تا چه حد حاضر هستید کنترل مستقیم دارایی‌های خود را به یک شرکت یا نهاد واسط بسپارید. جدول زیر یک خلاصه‌ی کاربردی و ساده از تفاوت‌های کلیدی این سه سیستم است:

فاکتورهای مقایسه	امور مالی متمرکز (CeFi)	امور مالی غیرمتمرکز (DeFi)	سی دیفای (CeDeFi)
سطح تمرکز	کاملا متمرکز (توسط یک شرکت یا صرافی مدیریت می‌شود)	کاملا غیرمتمرکز (توسط کدهای کامپیوتری و قراردادهای هوشمند مدیریت می‌شود)	ترکیبی (استفاده از بستر متمرکز برای دسترسی به خدمات غیرمتمرکز)
نیاز به احراز هویت (KYC)	الزامی است	نیازی نیست (شما کاملا ناشناس فعالیت می‌کنید)	الزامی است (برای حفظ امنیت و جلوگیری از جرایم مالی)
حضانت دارایی‌ها (Custody)	بر عهده‌ی پلتفرم است (صرافی پول شما را نگه می‌دارد)	بر عهده‌ی کاربر است (شما کلید خصوصی کیف پولتان را در اختیار دارید)	عمدتا بر عهده‌ی پلتفرم متمرکز ارائه‌دهنده‌ی خدمات است
کارمزد تراکنش‌ها	متغیر (بسته به سیاست‌ها و قوانین داخلی صرافی)	معمولا بالا (مخصوصا در زمان شلوغی شبکه‌ی اتریوم)	بسیار پایین و مقرون‌به‌صرفه (به دلیل استفاده از شبکه‌های بهینه‌شده)
سهولت استفاده	بسیار ساده، شبیه به اپلیکیشن‌های بانکی و مناسب برای افراد مبتدی	پیچیده، نیازمند یادگیری کار با کیف پول‌های تحت وب و دارای ریسک اشتباه فردی	ساده و کاربرپسند، با رابط کاربری آشنا و بدون درگیری با پیچیدگی‌های فنی

همان‌طور که در جدول بالا مشاهده می‌کنید، سی دیفای دقیقا در نقطه‌ی میانی ایستاده است و تلاش می‌کند تعادل را برقرار کند. اگر به دنبال راحتی کار با یک صرافی سنتی هستید اما نمی‌خواهید از سودآوری پروژه‌های جدید و استخرهای نقدینگی جا نمانید، سی دیفای امن‌ترین و منطقی‌ترین گزینه‌ی پیش روی شماست. در مقابل، اگر ناشناس ماندن و کنترل مطلق روی دارایی‌ها برای شما یک خط قرمز است، باید با وجود تمام پیچیدگی‌ها و ریسک‌ها، دل به دریای دیفای بزنید.

معرفی برترین پروژه‌ها و صرافی‌های مبتنی بر سی دیفای

اکنون که با تئوری و نحوه‌ی کارکرد این سیستم آشنا شدیم، وقت آن است که نگاهی به دنیای واقعی بیندازیم. در حال حاضر، شرکت‌ها و پلتفرم‌های متعددی در حال توسعه‌ی زیرساخت‌های سی دیفای هستند تا تجربه‌ی کاربری بهتری برای سرمایه‌گذاران فراهم کنند. در این بخش، چند نمونه از موفق‌ترین و شناخته‌شده‌ترین پروژه‌های این حوزه را با هم بررسی می‌کنیم.

زنجیره‌ی هوشمند بایننس (BNB Smart Chain)

همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردیم، زنجیره‌ی هوشمند بایننس که به اختصار BSC نامیده می‌شود، پیشگام و آغازگر مسیر سی دیفای در بازار ارزهای دیجیتال است. این شبکه توسط صرافی بزرگ بایننس طراحی شد تا به عنوان یک جایگزین سریع‌تر و ارزان‌تر برای شبکه‌ی اتریوم عمل کند.

در شبکه‌ی اتریوم، هر کسی می‌تواند به عنوان تاییدکننده‌ی تراکنش‌ها فعالیت کند، اما در زنجیره‌ی هوشمند بایننس، تنها تعداد محدودی Validator (اعتبارسنج یا کامپیوترهایی که وظیفه‌ی بررسی و تایید نهایی تراکنش‌ها را در شبکه‌ی بلاک‌چین بر عهده دارند) وجود دارند که توسط خود بایننس تایید شده‌اند. این موضوع باعث می‌شود سرعت تایید تراکنش‌ها بسیار بالا برود و کارمزدها به شدت کاهش یابد. کاربران می‌توانند با استفاده از این شبکه، به هزاران برنامه‌ی غیرمتمرکز، بازی‌های بلاک‌چینی و استخرهای نقدینگی متصل شوند، در حالی که خیالتان از بابت یک نظارت کلی توسط مجموعه‌ی بایننس راحت است.

پلتفرم نکسو (Nexo)

نکسو یکی دیگر از نمونه‌های بسیار موفق در دنیای سی دیفای است که تمرکز اصلی خود را بر روی خدمات وام‌دهی با پشتوانه‌ی رمزارز قرار داده است. در سیستم‌های بانکی سنتی، گرفتن وام نیازمند ضامن، چک و کاغذبازی‌های طولانی است؛ اما نکسو این فرایند را با استفاده از تکنولوژی بلاک‌چین بسیار ساده کرده است.

در این پلتفرم متمرکز و قانونی، شما می‌توانید ارزهای دیجیتال خود را به عنوان Collateral (وثیقه یا دارایی باارزشی که برای تضمین بازپرداخت وام گرو می‌گذارید) در حساب کاربری خود قفل کنید و در ازای آن، پول نقد یا استیبل‌کوین وام بگیرید. نکسو در پشت پرده، دارایی‌های کاربران را با استفاده از پروتکل‌های مطمئن دیفای مدیریت می‌کند تا سود ایجاد کند، اما کاربر نیازی به درگیری با کدهای پیچیده ندارد و تنها با یک رابط کاربری ساده شبیه به برنامه‌های بانکی کار می‌کند.

شبکه‌ی یونیزن (Unizen)

یونیزن یک ایده‌ی بسیار جذاب و کاربردی در حوزه‌ی سی دیفای است. این پلتفرم خود را به عنوان یک صرافی هوشمند معرفی می‌کند که نقدینگی موجود در صرافی‌های متمرکز (مانند بایننس) را با نقدینگی صرافی‌های غیرمتمرکز (مانند یونی‌ سواپ) ترکیب می‌کند.

شبکه‌ی یونیزن در واقع یک Liquidity Aggregator (تجمیع‌کننده‌ی نقدینگی یا سیستمی که قیمت‌ها را از چندین صرافی مختلف جمع‌آوری می‌کند تا بهترین و ارزان‌ترین نرخ را برای معامله به کاربر پیشنهاد دهد) است. وقتی شما می‌خواهید خرید ارز دیجیتال را در یونیزن انجام دهید، این پلتفرم تمام بازارهای متمرکز و غیرمتمرکز را جستجو می‌کند و بهترین مسیر را برای انجام تراکنش شما انتخاب می‌کند. در نتیجه، شما بدون این که نیاز باشد در چندین صرافی مختلف حساب باز کنید، به عمیق‌ترین استخرهای نقدینگی دسترسی پیدا می‌کنید.

پروژه‌های کوین زوم (CoinZoom) و بای‌بیت (Bybit)

صرافی‌های متمرکز سنتی نیز برای عقب نماندن از این قطار، خدمات سی دیفای خود را راه‌اندازی کرده‌اند. در این میان، می‌توان به پلتفرم‌های زیر اشاره کرد:

• صرافی بای‌بیت (Bybit): این صرافی با ارائه‌ی ابزارهایی مانند کیف پول اختصاصی وب 3، به کاربران خود اجازه می‌دهد تا با همان حساب کاربری تایید شده‌ی خود، در پروژه‌های غیرمتمرکز سرمایه‌گذاری کنند. بای‌بیت پروژه‌های مختلف را از نظر امنیتی فیلتر می‌کند و امکاناتی مانند Staking (استیکینگ یا قفل کردن دارایی‌های دیجیتال در یک پلتفرم برای کمک به امنیت شبکه و دریافت سود دوره‌ای) را با یک کلیک در اختیار کاربران قرار می‌دهد.
• پلتفرم کوین زوم (CoinZoom): این پلتفرم تلاش می‌کند فاصله‌ی میان پول‌های سنتی و ارزهای دیجیتال را از بین ببرد. کوین زوم با ارائه‌ی کارت‌های بانکی متصل به کیف پول دیجیتال، به کاربران اجازه می‌دهد سود حاصل از فعالیت در بخش غیرمتمرکز را مستقیما برای خریدهای روزمره‌ی خود خرج کنند. این پلتفرم کاملا تحت قوانین مالی آمریکا فعالیت می‌کند و یک نمونه‌ی بارز از ادغام قانون‌گذاری با دنیای کریپتو است.

بررسی آینده سی دیفای؛ آیا CeDeFi جایگزین دیفای خواهد شد؟

اکنون که با جنبه‌های مختلف سی دیفای آشنا شدیم، یک سوال مهم در ذهن شکل می‌گیرد: آیا این ساختار جدید قرار است دیفای سنتی را به طور کامل از بین ببرد و جایگزین آن شود؟ پاسخ کوتاه به این سوال، منفی است. برای درک بهتر، بیایید سی دیفای را به ماشین‌های دنده اتوماتیک تشبیه کنیم. این ماشین‌ها رانندگی را برای عموم مردم راحت‌تر و بی‌دردسرتر کرده‌اند، اما ماشین‌های دنده‌ای (دیفای خالص) همچنان طرفداران سرسخت خود را دارند و هیچ‌گاه به طور کامل از خیابان‌ها محو نمی‌شوند.

دلیل اصلی این همزیستی، تفاوت در نیازهای کاربران است. دیفای خالص بر پایه‌ی فلسفه‌ی آزادی مطلق و تمرکززدایی کامل بنا شده است. کاربرانی که به حریم خصوصی اهمیت زیادی می‌دهند و می‌خواهند کنترل صد در صد دارایی‌های خود را بدون دخالت هیچ نهادی در دست داشته باشند، همیشه به سراغ دیفای خواهند رفت.

اما در نقطه‌ی مقابل، سی دیفای نقش یک دروازه‌ی ورودی امن را برای Mass Adoption (پذیرش عمومی یا استفاده‌ی گسترده‌ی مردم عادی از یک تکنولوژی جدید) و ورود Institutional Investors (سرمایه‌گذاران نهادی یا شرکت‌های بزرگ و بانک‌هایی که با سرمایه‌های عظیم وارد بازار می‌شوند) بازی می‌کند. برای بررسی دقیق‌تر چشم‌انداز آینده‌ی این حوزه، باید به چند عامل کلیدی توجه کنیم که باعث ماندگاری و رشد سی دیفای می‌شوند:

• همگامی با قانون‌گذاری: دولت‌ها در سراسر جهان در حال تدوین قوانین سخت‌گیرانه‌ای برای کنترل بازار ارزهای دیجیتال هستند. پروژه‌های کاملا ناشناس زیر ذره‌بین قرار دارند، اما سی دیفای به دلیل رعایت استانداردهای قانونی و احراز هویت، گزینه‌ی بسیار جذاب‌تری برای قانون‌گذاران است و کمتر با خطر مسدود شدن یا تحریم روبرو می‌شود.
• ورود پول‌های سنتی به بازار: پلتفرم‌های سی دیفای مسیر ورود Fiat (پول فیات یا همان ارزهای رایج دولتی مانند دلار، یورو و ریال) را به استخرهای سودآور رمزارزی بسیار هموار کرده‌اند. این اتصال آسان و قانونی، باعث تزریق پول‌های جدید و رشد کل اکوسیستم کریپتو می‌شود.
• بهبود مداوم تجربه‌ی کاربری: تا زمانی که کار با کیف پول‌های شخصی، مدیریت کلیدهای خصوصی و درک شبکه‌های بلاک‌چینی برای افراد عادی پیچیده و دلهره‌آور باشد، سی دیفای به عنوان یک واسطه‌ی کاربرپسند و قابل اعتماد، با قدرت به رشد خود ادامه خواهد داد.

در نهایت، می‌توان گفت که آینده‌ی بازار ارزهای دیجیتال، متعلق به یک سیستم تک‌قطبی نیست. سی دیفای قرار نیست قاتل دیفای باشد، بلکه نقش یک پل ارتباطی حیاتی را ایفا می‌کند که اقتصاد سنتی را به آینده‌ی غیرمتمرکز متصل می‌سازد. این دو ساختار در سال‌های پیش رو در کنار یکدیگر تکامل خواهند یافت و هر کدام به بخش متفاوتی از نیازهای جامعه‌ی سرمایه‌گذاران پاسخ خواهند داد.

منابع:

Messari.io

OKX

Coinmarketcap