ازدحام شبکه بلاک چین چیست؟ رهایی از تراکنش‌های معلق با Blockchain Network Congestion

کاربری را تصور کنید که در اوج نوسانات بازار تصمیم به جابه‌جایی تترهای خود می‌گیرد، اما ناگهان با کارمزد ده‌ها دلاری یا گیر کردن تراکنش در وضعیت Pending برای ساعت‌های متوالی روبه‌رو می‌شود. تماشای فرصت‌های معاملاتی از دست رفته در حالی که دارایی شما در اتاق انتظار شبکه معلق مانده، تجربه‌ای به شدت کلافه‌کننده است. در این مقاله، مکانیزم دقیق شلوغی شبکه‌هایی مثل بیت کوین و اتریوم را بررسی می‌کنیم و راهکارهای عملی و اثبات‌شده‌ای را در اختیار شما قرار می‌دهیم تا این ترافیک را دور بزنید و کمترین کارمزد ممکن را پرداخت کنید.

ازدحام شبکه بلاکچین چیست و چرا رخ می‌دهد؟

دنیای رمزارزها با هدف سرعت بخشیدن به انتقال دارایی‌ها و حذف واسطه‌ها شکل گرفت، اما گاهی اوقات در این مسیر با یک چالش بزرگ روبه‌رو می‌شویم: ازدحام یا ترافیک شبکه. وقتی تعداد افرادی که می‌خواهند در یک زمان مشخص رمزارز ارسال کنند به شدت افزایش می‌یابد، شبکه‌ی بلاکچین (زنجیره‌ای از بلوک‌های دیجیتال که اطلاعات تراکنش‌ها را به صورت امن و غیرمتمرکز ذخیره می‌کنند) شلوغ می‌شود. در این بخش، می‌خواهیم به زبانی بسیار ساده بررسی کنیم که این ترافیک دقیقا چیست و چرا سیستم‌های قدرتمند بلاکچینی هم گاهی دچار کندی می‌شوند.

مفهوم ترافیک بلاکچین به زبان ساده

برای درک بهتر شبکه‌ی بلاکچین، یک اتوبان بزرگ را تصور کنید. در این مثال، خود اتوبان همان شبکه‌ی بلاکچین است و ماشین‌هایی که در آن حرکت می‌کنند، نمایانگر تراکنش‌های شما هستند. در روزهای عادی، ماشین‌ها به راحتی و با سرعت در این جاده حرکت می‌کنند و به مقصد می‌رسند؛ این یعنی تراکنش‌های شما سریع و ارزان انجام می‌شوند.

اما در زمان‌هایی که خبر مهمی در بازار منتشر می‌شود یا قیمت‌ها نوسان شدیدی پیدا می‌کنند، ناگهان تعداد زیادی ماشین می‌خواهند همزمان وارد این اتوبان شوند. از آنجا که پهنای باند و تعداد مسیرهای این جاده ثابت است، ترافیک سنگینی ایجاد می‌شود. در دنیای رمزارز، به این وضعیت ازدحام شبکه می‌گویند. در این حالت، شبکه نمی‌تواند تمام درخواست‌ها را به صورت همزمان پردازش کند و در نتیجه، زمان رسیدن به مقصد طولانی‌تر شده و هزینه‌ی عوارضی یا همان کارمزد تراکنش برای عبور سریع‌تر، به شدت افزایش می‌یابد.

آشنایی با ممپول Mempool و نقش آن در اتاق انتظار تراکنش‌ها

وقتی شما دکمه‌ی ارسال را در کیف پول خود فشار می‌دهید، تراکنش شما فورا وارد بلاکچین نمی‌شود، بلکه ابتدا به فضایی موقت به نام ممپول Mempool (مخزن حافظه یا همان اتاق انتظار شبکه‌های بلاکچینی برای تراکنش‌های تایید نشده) منتقل می‌شود.

ممپول را مانند سالن انتظار یک مطب شلوغ در نظر بگیرید. تمام بیمارانی که منتظر ورود به اتاق پزشک هستند، ابتدا در این سالن می‌نشینند. ماینرها یا نودها (کامپیوترهای قدرتمندی که وظیفه‌ی بررسی، تایید و تامین امنیت تراکنش‌ها را بر عهده دارند) نقش منشی‌های این مطب را بازی می‌کنند و تراکنش‌ها را برای پردازش نهایی انتخاب می‌کنند.

وقتی شبکه‌ی بلاکچین شلوغ می‌شود، اتفاقات زیر در ممپول رخ می‌دهد:

• پر شدن ظرفیت سالن انتظار: تعداد تراکنش‌های ورودی به ممپول بسیار بیشتر از تراکنش‌هایی است که در حال خروج و تایید هستند.
• رقابت بر سر کارمزد: ماینرها ترجیح می‌دهند تراکنش‌هایی را در اولویت قرار دهند که کارمزد بالاتری پرداخت کرده‌اند تا سود بیشتری ببرند.
• معلق ماندن تراکنش‌های ارزان: اگر کارمزد کمی برای انتقال خود در نظر گرفته باشید، درخواست شما ممکن است ساعت‌ها یا حتی روزها در ممپول گیر کند تا شبکه دوباره خلوت شود.

چرا هر بلاکچین ظرفیت محدودی برای پردازش دارد؟

شاید برای شما این سوال پیش بیاید که چرا سازندگان بلاکچین ظرفیت این شبکه‌ها را بی‌نهایت نکرده‌اند تا هیچ‌وقت دچار ترافیک نشویم؟ پاسخ این است که ساختار شبکه‌های غیرمتمرکز برای حفظ امنیت، نیازمند قوانینی سخت‌گیرانه است. هر شبکه‌ی بلاکچین با دو محدودیت اصلی کار می‌کند که ظرفیت نهایی آن را مشخص می‌کنند:

• اندازه‌ی بلاک - Block Size: هر بلوک مانند یک جعبه با ابعاد مشخص است. برای مثال، در شبکه‌ی بیت کوین، هر بلوک ظرفیت محدودی در حدود یک مگابایت دارد و فقط تعداد مشخصی از تراکنش‌ها در آن جا می‌شوند.
• زمان ساخت بلاک - Block Time: ساخت و تایید هر بلوک جدید نیازمند زمان است. مثلا بیت کوین برای ایجاد هر بلوک جدید به طور میانگین به ده دقیقه زمان نیاز دارد.

ترکیب این دو عامل، معیاری به نام TPS (تعداد تراکنش‌هایی که یک شبکه می‌تواند در یک ثانیه پردازش کند) را به وجود می‌آورد. به دلیل همین محدودیت‌ها در اندازه‌ی بلاک و زمان تایید، ظرفیت پردازش شبکه‌ها محدود است. این محدودیت‌ها عمدا طراحی شده‌اند تا اجرای شبکه برای کامپیوترهای معمولی هم ممکن باشد و از متمرکز شدن قدرت جلوگیری شود؛ اما هزینه‌ی این امنیت بالا، ایجاد ترافیک در زمان شلوغی بازار است.

چه عواملی باعث ایجاد ترافیک در شبکه‌ی ارزهای دیجیتال می‌شوند؟

همان‌طور که ترافیک خیابان‌ها به دلایل مختلفی مثل تصادف، ساعات اوج شلوغی یا بسته شدن مسیرها اتفاق می‌افتد، ازدحام در دنیای رمزارزها نیز دلایل مشخصی دارد. در واقع، شبکه‌های بلاکچینی سیستم‌های هوشمندی هستند که طبق قوانین ریاضی کار می‌کنند و زمانی دچار کندی می‌شوند که تعادل بین درخواست‌های کاربران و توانایی پردازش شبکه به هم بخورد. در این بخش، سه عامل اصلی و مهمی را که باعث ایجاد این ترافیک کلافه‌کننده می‌شوند، با زبانی ساده بررسی می‌کنیم.

افزایش ناگهانی تقاضا و هجوم کاربران به بازار

مهم‌ترین و رایج‌ترین دلیل شلوغی شبکه‌ی بلاکچین، هجوم ناگهانی افراد برای خرید، فروش یا انتقال دارایی‌ها است. این وضعیت دقیقا شبیه به روزهای حراجی بزرگ در یک فروشگاه است؛ وقتی درهای فروشگاه باز می‌شود، صدها نفر همزمان به سمت صندوق‌ها هجوم می‌آورند و صندوق‌دارها نمی‌توانند به سرعت پاسخگوی همه باشند.

در بازار ارزهای دیجیتال، این هجوم کاربران معمولا در شرایط زیر اتفاق می‌افتد:

• نوسانات شدید قیمتی: زمانی که قیمت یک ارز به شدت بالا می‌رود و پدیده‌ی FOMO (ترس از دست دادن فرصت یا اشتیاق شدید برای خرید سریع قبل از گران‌تر شدن) در بازار شکل می‌گیرد، هزاران نفر به طور همزمان سفارشات خود را ثبت می‌کنند.
• ریزش‌های ترسناک بازار: در مقابل، وقتی بازار دچار ریزش می‌شود، کاربران برای جلوگیری از ضرر بیشتر، با عجله سعی می‌کنند دارایی‌های خود را بفروشند یا به کیف پول‌های امن منتقل کنند.
• عرضه‌ی پروژه‌های جدید: گاهی اوقات معرفی یک بازی جدید، توکن‌های محبوب یا عرضه‌ی مجموعه‌های کریپتو آرت باعث می‌شود تا حجم تراکنش‌ها در یک روز مشخص چند برابر شود.

در تمام این حالت‌ها، تعداد درخواست‌ها برای انتقال سرمایه‌ی دیجیتال به قدری زیاد می‌شود که شبکه‌ی بلاکچین توانایی مدیریت سریع آن‌ها را از دست می‌دهد و ترافیک ایجاد می‌شود.

محدودیت‌های ذاتی شبکه مانند سایز کوچک بلاک‌ها

دلیل دوم ازدحام، به ساختار و معماری خود شبکه‌ی بلاکچین برمی‌گردد. همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردیم، اطلاعات تراکنش‌ها درون فضاهایی به نام بلوک ذخیره می‌شوند. هر شبکه برای حفظ امنیت خود، محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌ای برای این بلوک‌ها در نظر گرفته است که یکی از آن‌ها اندازه‌ی بلاک یا ظرفیت فیزیکی آن است.

برای درک این موضوع، یک قطار مسافربری را در نظر بگیرید. هر واگن از این قطار (که معادل یک بلوک در شبکه است) تعداد صندلی‌های مشخصی دارد، مثلا فقط ۱۰۰ نفر می‌توانند در آن بنشینند. حالا اگر در ایستگاه هزار مسافر منتظر سوار شدن باشند، طبیعی است که همه در یک واگن جا نمی‌شوند و ۹۰۰ نفر دیگر باید منتظر واگن‌های بعدی بمانند. در شبکه‌ای مانند بیت کوین، اندازه‌ی هر بلوک بسیار کوچک است. بنابراین، وقتی تقاضا بالا می‌رود، محدودیت فضای بلوک‌ها باعث می‌شود هزاران تراکنش بیرون بمانند و ترافیک سنگینی در صف انتظار شکل بگیرد. این موضوع به چالشی به نام Scalability (مقیاس‌پذیری یا توانایی سیستم برای بزرگ شدن و پاسخگویی به تعداد زیاد کاربران) در دنیای رمزارزها اشاره دارد.

کند بودن زمان استخراج و تایید هر بلاک

علاوه بر فضای کوچک بلوک‌ها، زمان مورد نیاز برای ساخت و تایید هر بلوک جدید نیز نقش بسیار مهمی در شلوغی شبکه دارد. شبکه‌های غیرمتمرکز برای اینکه مطمئن شوند هیچ تقلبی صورت نگرفته است، از روش‌هایی به نام Consensus Algorithm (الگوریتم اجماع یا قوانین مشترکی که کامپیوترهای شبکه برای تایید اطلاعات با هم توافق می‌کنند) استفاده می‌کنند.

این پروسه‌ی بررسی و تایید، نیازمند زمان است. برگردیم به مثال قطار؛ فرض کنید قطار ما نه تنها واگن‌های کوچکی دارد، بلکه هر ۱۰ دقیقه یک بار وارد ایستگاه می‌شود. اگر تعداد مسافران در ایستگاه دائما در حال افزایش باشد، این تاخیر ده‌دقیقه‌ای باعث انباشته شدن مسافران و ایجاد یک صف طولانی می‌شود. در شبکه‌هایی که از سیستم Proof of Work استفاده می‌کنند، این زمان تایید نسبتا طولانی است. ترکیب این زمان طولانی و فضای محدود بلوک‌ها، دستورالعمل کاملی برای ایجاد ازدحام در روزهای پرنوسان بازار است.

عواقب و پیامدهای Network Congestion برای کاربران چیست؟

حالا که متوجه شدیم چرا شبکه‌های بلاکچینی شلوغ می‌شوند، باید ببینیم این ترافیک مجازی چه تاثیری روی سرمایه و زمان ما می‌گذارد. ازدحام شبکه فقط یک مشکل فنی و مربوط به کامپیوترها نیست، بلکه به طور مستقیم به جیب و روان کاربران گره خورده است. در این بخش بررسی می‌کنیم که وقتی در این ترافیک گیر می‌افتید، دقیقا چه اتفاقات ناخوشایندی برای تراکنش‌های شما رخ می‌دهد.

افزایش شدید کارمزد تراکنش‌ها یا Gas Fee

وقتی تقاضا برای عبور از جاده‌ی بلاکچین زیاد می‌شود، کاربران ناخواسته وارد یک رقابت سخت با یکدیگر می‌شوند. ماینر ها ترجیح می‌دهند تراکنش‌هایی را تایید کنند که پول بیشتری به عنوان پاداش می‌پردازند. این موضوع باعث می‌شود تا Gas Fee به شدت و به صورت نجومی بالا برود.

فرض کنید در یک روز بارانی می‌خواهید تاکسی بگیرید و ده‌ها نفر دیگر هم در خیابان منتظر هستند. مسلما راننده‌ی تاکسی مسافری را سوار می‌کند که حاضر است کرایه‌ی بیشتری بپردازد. در دنیای رمزارز هم وقتی شبکه شلوغ است، برای اینکه کارتان سریع‌تر راه بیفتد، مجبور می‌شوید هزینه‌ی انتقال بسیار بالاتری بپردازید. این مسئله مخصوصا برای کسانی که قصد جابه‌جایی مبالغ کم را دارند، اصلا به صرفه نیست؛ چرا که گاهی کارمزد شبکه از اصل پولی که می‌خواهند انتقال دهند بیشتر می‌شود!

تاخیر کلافه‌کننده و گیر کردن تراکنش‌ها در وضعیت Pending

اگر نخواهید یا نتوانید کارمزد بالایی پرداخت کنید، چه اتفاقی می‌افتد؟ تراکنش شما وارد صف انتظار می‌شود و در وضعیت Pending (حالت معلق یا در انتظار تایید توسط شبکه‌ی بلاکچین) باقی می‌ماند.

این تاخیر گاهی ممکن است از چند دقیقه به چند ساعت یا حتی چند روز برسد. تماشای سرمایه‌ی قفل شده در حالی که بازار در حال بالا و پایین رفتن است، یکی از پراسترس‌ترین تجربه‌های هر کاربری است. در این حالت، پول شما نه در کیف پول خودتان است و نه به دست گیرنده رسیده است؛ بلکه در فضای انتظار شبکه‌ی بلاکچین سرگردان مانده تا بالاخره یک ماینر خلوت شود و آن را تایید کند.

ایجاد تجربه کاربری ضعیف در استفاده از برنامه‌های غیرمتمرکز

اثرات ترافیک فقط به انتقال ساده‌ی پول محدود نمی‌شود. امروزه بسیاری از افراد از dApps (برنامه‌های غیرمتمرکز یا نرم‌افزارهایی که مستقیما روی بلاکچین اجرا می‌شوند و تحت کنترل هیچ شخص یا شرکت خاصی نیستند) استفاده می‌کنند؛ پلتفرم‌هایی مانند صرافی‌های غیرمتمرکز برای تبدیل توکن‌ها یا حتی بازی‌های بلاکچینی.

این برنامه‌ها برای انجام هر فعالیتی، نیاز به اجرای Smart Contract (قرارداد هوشمند یا کدهای برنامه‌نویسی شده‌ای که به صورت خودکار و بدون نیاز به واسطه، شرایط یک توافق را اجرا می‌کنند) دارند. وقتی شبکه‌ی اصلی شلوغ باشد، مشکلات زیر برای کاربران ایجاد می‌شود:

• اجرای قراردادها با کندی شدیدی روبه‌رو می‌شود و دکمه‌ها در سایت‌ها به درستی کار نمی‌کنند.
• کاربران با خطاهای پی در پی و لغو شدن تراکنش‌ها مواجه می‌شوند.
• تجربه‌ی کاربری به شدت افت می‌کند و کار کردن با این پلتفرم‌های نوین خسته‌کننده و گاهی غیرممکن به نظر می‌رسد.

تاثیر شلوغی شبکه بر نوسانات و التهاب بازار

ازدحام شبکه فقط نتیجه‌ی شلوغی بازار نیست، بلکه خودش می‌تواند روی رفتار بازار و قیمت‌ها هم تاثیر بگذارد و یک چرخه‌ی باطل ایجاد کند. وقتی بازار دچار ریزش شدید می‌شود، افراد زیادی سعی می‌کنند سریعا ارزهای خود را بفروشند تا جلوی ضرر را بگیرند. این هجوم باعث شلوغی شبکه‌ی بلاکچین می‌شود.

در نتیجه‌ی این شلوغی، تراکنش‌ها گیر می‌کنند و ترس و اضطراب کاربران دوچندان می‌شود. این تاخیرها باعث از دست رفتن فرصت‌های طلایی برای خرید در قیمت‌های پایین یا فروش به موقع می‌شود. به عبارت ساده‌تر، شلوغی شبکه مانند ریختن بنزین روی آتش نوسانات بازار عمل می‌کند و باعث ایجاد التهاب، وحشت بیشتر و تصمیم‌گیری‌های احساسی در میان معامله‌گران می‌شود.

بررسی چالش ازدحام در شبکه‌های پرکاربرد

تا اینجای کار با مفهوم ترافیک و دلایل کلی آن آشنا شدیم. اما برای درک بهتر این چالش، باید به سراغ دو غول بزرگ دنیای رمزارز برویم. شبکه‌ی بیت کوین و شبکه‌ی اتریوم، پرکاربردترین بسترهای بلاکچینی هستند که بیشترین میزان ازدحام را تجربه می‌کنند. ساختار و هدف این دو شبکه با هم متفاوت است و به همین دلیل، دلایل شلوغی آن‌ها نیز فرق می‌کند. در ادامه بررسی می‌کنیم که چرا این دو مسیر اصلی، به سرعت پر از ترافیک می‌شوند.

چرا شبکه بیت کوین BTC به سرعت شلوغ می‌شود؟

بیت کوین به عنوان اولین و امن‌ترین ارز دیجیتال جهان، طراحی بسیار محافظه‌کارانه‌ای دارد. سازنده‌ی ناشناس این شبکه، یعنی ساتوشی ناکاموتو، امنیت و غیرمتمرکز بودن را به سرعت ترجیح داده است. به همین دلیل، شبکه‌ی بیت کوین شبیه به یک ماشین حمل پول زرهی و بسیار سنگین است؛ امنیت فوق‌العاده‌ای دارد اما سرعت حرکت آن پایین است.

دلایل اصلی شلوغی سریع شبکه‌ی بیت کوین شامل موارد زیر است:

• ظرفیت پردازش بسیار پایین: در شبکه‌ی بیت کوین در هر ثانیه به طور میانگین فقط بین ۳ تا ۷ تراکنش پردازش می‌شود. وقتی هزاران کاربر در سراسر جهان بخواهند همزمان بیت کوین ارسال کنند، این ظرفیت پایین به سرعت پر می‌شود.
• محدودیت حجم و زمان بلاک: همان‌طور که قبلا اشاره کردیم، حجم هر بلاک در این شبکه حدود یک مگابایت است و استخراج هر بلاک جدید حدود ده دقیقه زمان می‌برد. این زمان طولانی باعث انباشته شدن سریع تراکنش‌ها در زمان نوسانات بازار می‌شود.
• ظهور کاربردهای جدید روی شبکه: در سال‌های اخیر، با معرفی فناوری‌هایی مانند Ordinals (اوردینالز یا روشی برای ثبت اطلاعاتی مثل عکس و متن روی کوچک‌ترین واحد بیت کوین)، کاربران شروع به ساخت دارایی‌های دیجیتال جدیدی روی این شبکه کردند. این موضوع باعث شد تا فضای محدود بلاک‌ها با سرعت بسیار بیشتری اشغال شود و کارمزدهای شبکه‌ی بیت کوین رکوردهای جدیدی را ثبت کند.

ترافیک در شبکه اتریوم و چالش‌های قرارداد هوشمند

اگر بیت کوین را یک ماشین حمل پول در نظر بگیریم، شبکه‌ی اتریوم شبیه به یک شهر بزرگ و شلوغ با فروشگاه‌ها، بانک‌ها و شهربازی‌های مختلف است. اتریوم فقط برای انتقال پول ساخته نشده است، بلکه یک کامپیوتر جهانی برای اجرای برنامه‌های غیرمتمرکز است.

ترافیک در شبکه‌ی اتریوم معمولا به دلایل زیر رخ می‌دهد:

• اجرای قراردادهای هوشمند پیچیده: هر بار که شما در اتریوم یک تراکنش مثل خرید اتریوم انجام می‌دهید، فقط در حال جابه‌جایی پول نیستید، بلکه ممکن است در حال اجرای یک کد برنامه‌نویسی پیچیده باشید. پردازش این قراردادهای هوشمند نیازمند توان محاسباتی بالایی است که ظرفیت شبکه را به سرعت پر می‌کند.
• فعالیت شدید در صرافی‌های غیرمتمرکز: بخش بزرگی از ترافیک اتریوم مربوط به پلتفرم‌های دیفای DeFi (امور مالی غیرمتمرکز) است. برای مثال، وقتی در یک صرافی غیرمتمرکز مانند یونی سواپ معامله می‌کنید، خریدار و فروشنده به طور مستقیم با هم در ارتباط نیستند، بلکه کاربران با استخر نقدینگی (Liquidity Pool) تعامل دارند. وقتی در زمان نوسانات بازار، هزاران کاربر به طور همزمان برای خرید و فروش با این استخرهای نقدینگی ارتباط برقرار می‌کنند، شبکه‌ی اتریوم به شدت تحت فشار قرار می‌گیرد.
• عرضه‌ی شلوغ توکن‌ها: راه‌اندازی پروژه‌های جدید و ضرب کردن دارایی‌های دیجیتال باعث می‌شود تا کاربران برای ثبت سریع‌تر تراکنش‌های خود با هم رقابت کنند. این هجوم همزمان باعث می‌شود هزینه‌ی انجام تراکنش در شبکه‌ی اتریوم به ارقام بسیار بالایی برسد و ترافیک سنگینی ایجاد شود.

راهکارهای فنی شبکه‌ها برای رفع مشکل ازدحام چیست؟

توسعه‌دهندگان و برنامه‌نویسان شبکه‌های بلاکچینی در برابر مشکل ترافیک دست روی دست نگذاشته‌اند. آن‌ها دائما در حال طراحی و اجرای به‌روزرسانی‌های مختلفی هستند تا ظرفیت و سرعت پردازش سیستم‌ها را افزایش دهند. این راهکارها گاهی شامل تغییرات ساده در قوانین فعلی شبکه‌ی مورد نظر است و گاهی به خلق تکنولوژی‌های کاملا جدیدی می‌انجامد. در این بخش، سه مورد از مهم‌ترین روش‌هایی را که برای باز کردن گره‌ی کور ترافیک بلاکچین استفاده می‌شوند، با زبانی ساده بررسی می‌کنیم.

افزایش اندازه بلاک و کاهش زمان تایید

ساده‌ترین ایده‌ای که برای حل مشکل شلوغی به ذهن می‌رسد، تغییر قوانین اولیه‌ی شبکه است. همان‌طور که در بخش‌های قبلی گفتیم، بلاک‌ها مانند واگن‌های یک قطار هستند. توسعه‌دهندگان می‌توانند با یک توافق جمعی، اندازه‌ی این واگن‌ها را بزرگ‌تر کنند تا در هر سفر، تراکنش‌های بیشتری در آن‌ها جای بگیرند.

علاوه بر این، آن‌ها می‌توانند زمان لازم برای ساخت هر بلاک را کاهش دهند. اگر قطاری که هر ده دقیقه یک بار حرکت می‌کرد، حالا هر یک دقیقه حرکت کند، مسافران بسیار کمتری در ایستگاه منتظر می‌مانند. برای مثال، شبکه‌هایی مانند بیت کوین کش با ایده گرفتن از همین راهکار و افزایش اندازه‌ی بلاک، تلاش کردند تا مشکل ترافیک را حل کنند و سرعت انتقال دارایی‌ها را بهبود ببخشند. هدف از این کار این است که کاربران عادی برای انتقال‌های کوچک خود با مشکل تاخیر و کارمزدهای سنگین مواجه نشوند.

ظهور راهکارهای لایه 2 مانند لایتنینگ و آربیتروم

تغییر قوانین بنیادین شبکه‌ی اصلی همیشه آسان یا صد در صد امن نیست. به همین دلیل، متخصصان تصمیم گرفتند به جای دستکاری مسیر اصلی، یک مسیر فرعی و بسیار سریع بسازند. به این مسیرهای کمکی، راهکارهای لایه 2-Layer 2 (شبکه‌های جانبی و مکملی که روی شبکه‌ی اصلی سوار می‌شوند تا تراکنش‌ها را با سرعت بالا و هزینه‌ی ناچیز پردازش کنند) می‌گویند.

برای درک بهتر، یک بزرگراه شلوغ و پرترافیک (شبکه‌ی اصلی) را تصور کنید که در کنار آن یک روگذر اختصاصی و سریع (لایه‌ی دوم) ساخته شده است. شما می‌توانید برای خریدهای روزمره و جابه‌جایی‌های سریع خود از این روگذر استفاده کنید. شبکه‌های لایه‌ی دوم، هزاران تراکنش را در خارج از شبکه‌ی اصلی بررسی و تایید می‌کنند و در نهایت، فقط نتیجه‌ی کلی و خلاصه‌ی آن‌ها را به شبکه‌ی اصلی می‌فرستند. این کار معمولا با استفاده از تکنولوژی رول‌ آپ - Rollup (روشی هوشمندانه برای جمع‌آوری و فشرده‌سازی ده‌ها تراکنش در قالب یک بسته‌ی واحد) انجام می‌شود.

از معروف‌ترین نمونه‌های این تکنولوژی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• شبکه‌ی لایتنینگ Lightning: یک لایه‌ی کمکی برای بیت کوین که امکان پرداخت‌های فوری، روزمره و تقریبا رایگان را برای کاربران فراهم می‌کند.
• شبکه‌ی آربیتروم Arbitrum: یکی از محبوب‌ترین راهکارهای لایه‌ی دوم برای اتریوم که سرعت اجرای برنامه‌های غیرمتمرکز و انتقال توکن‌ها را به شدت افزایش داده و کارمزدها را به حداقل رسانده است.

استفاده از تکنولوژی شاردینگ Sharding برای تقسیم بار ترافیک

یکی از پیشرفته‌ترین و مدرن‌ترین روش‌ها برای حل مشکل مقیاس‌پذیری و شلوغی، استفاده از تکنولوژی شاردینگ - Sharding (تکه‌تکه کردن پایگاه داده‌ی شبکه به بخش‌های کوچک‌تر و مستقل برای پردازش همزمان اطلاعات) است.

فرض کنید به یک فروشگاه بزرگ رفته‌اید و تنها یک صندوق‌دار برای پاسخگویی به صدها مشتری وجود دارد. در این حالت قطعا صف طولانی و خسته‌کننده‌ای تشکیل می‌شود که همه را کلافه می‌کند. تکنولوژی شاردینگ دقیقا مانند این است که مدیریت فروشگاه تصمیم بگیرد ده صندوق جدید باز کند و مشتریان را بین آن‌ها تقسیم کند تا کار همه به صورت همزمان انجام شود.

در دنیای رمزارزها، شاردینگ کل بار پردازشی شبکه‌ی بلاکچین را به بخش‌های کوچک‌تری به نام Shard تقسیم می‌کند. هر شارد به صورت کاملا مستقل، تراکنش‌های مربوط به خودش را بررسی و تایید می‌کند. با این معماری موازی، شبکه به جای پردازش تک‌تک تراکنش‌ها به صورت پشت سر هم و در یک صف طولانی، می‌تواند هزاران تراکنش را در کسری از ثانیه و به طور همزمان پردازش کند. این روش نوآورانه باعث می‌شود که شبکه‌ی بلاکچین حتی در زمان هجوم ناگهانی کاربران و نوسانات شدید بازار نیز دچار کندی و ازدحام نشود.

کاربران چگونه می‌توانند با ازدحام شبکه مقابله کنند؟

حالا که با مفهوم ترافیک در دنیای رمزارزها و دلایل ایجاد آن آشنا شدیم، وقت آن رسیده است که آستین‌ها را بالا بزنیم و به دنبال راه چاره باشیم. خبر خوب این است که شما به عنوان یک کاربر، در برابر شلوغی شبکه‌ی بلاکچین کاملا دست‌بسته نیستید. با یادگیری چند ترفند ساده و استفاده از ابزارهای مناسب، می‌توانید مانند یک راننده‌ی حرفه‌ای که مسیرهای میان‌بر را می‌شناسد، تراکنش‌های خود را با کمترین هزینه و در سریع‌ترین زمان ممکن انجام دهید. در این بخش، یک راهنمای عملی و گام‌به‌گام برای مقابله با این چالش ارائه می‌دهیم.

شناسایی و انتخاب بهترین زمان برای انجام تراکنش

اولین و ساده‌ترین راهکار برای دور زدن ترافیک، سفر کردن در ساعات خلوت است. در دنیای رمزارزها هم زمان‌بندی اهمیت بسیار زیادی دارد. از آنجا که بازار ارزهای دیجیتال بیست و چهار ساعته فعال است، ساعات اوج مصرف معمولا با ساعات کاری بازارهای مالی بزرگ، به ویژه در ایالات متحده، همزمان می‌شود. برای انتخاب بهترین زمان به نکات زیر توجه کنید:

• ساعات خلوت شبانه‌روز: معمولا نیمه‌های شب به وقت ایران یا اوایل صبح، ترافیک کمتری در شبکه‌های جهانی وجود دارد و زمان مناسبی برای انتقال دارایی است.
• روزهای آخر هفته: روزهای شنبه و یکشنبه (تعطیلات پایان هفته‌ی میلادی) به دلیل تعطیلی بانک‌ها و کاهش فعالیت شرکت‌های بزرگ سرمایه‌گذاری، بهترین زمان برای انتقال‌های ارزان و بدون دردسر هستند.
• استفاده از ابزارهای ردیابی: وب‌سایت‌هایی مانند ممپول اسپیس - space وضعیت لحظه‌ای ترافیک شبکه‌ی بیت کوین را نشان می‌دهند. با یک نگاه ساده به این ابزارهای رایگان می‌توانید متوجه شوید که آیا در حال حاضر زمان مناسبی برای انتقال دارایی است یا بهتر است کمی صبر کنید تا صف تراکنش‌ها خلوت‌تر شود.

تنظیم دستی کارمزد تراکنش برای تسریع در تایید

بیشتر کیف پول‌های دیجیتال به صورت خودکار یک کارمزد پیشنهادی را برای تراکنش شما در نظر می‌گیرند. اما گاهی این پیشنهاد برای شرایط طوفانی بازار کافی نیست و باعث گیر کردن تراکنش در وضعیت در انتظار تایید می‌شود. شما می‌توانید کنترل فرمان را به دست بگیرید و کارمزد را به صورت دستی در کیف پول خود تنظیم کنید:

• اگر عجله دارید: در صورتی که انتقال شما فوری است، می‌توانید در تنظیمات کیف پول خود، گزینه‌ی کارمزد بالا یا High را انتخاب کنید. با پرداخت کمی پول بیشتر، ماینرها تراکنش شما را در اولویت بررسی قرار می‌دهند و کارتان سریع‌تر انجام می‌شود.
• اگر عجله ندارید: برای انتقال‌های روزمره و غیرضروری، می‌توانید کارمزد را روی حالت کم یا Low تنظیم کنید. در این حالت ممکن است رسیدن پول به مقصد چند ساعت طول بکشد، اما در عوض هزینه‌ی بسیار کمتری پرداخت می‌کنید.
• بررسی کارمزد لحظه‌ای: برای شبکه‌هایی مثل اتریوم، ابزارهایی به نام گس ترکر - Gas Tracker (ردیاب کارمزد که متوسط هزینه‌ی تراکنش‌ها را در هر لحظه نشان می‌دهد) وجود دارند که به شما کمک می‌کنند تا بر اساس شلوغی همان لحظه، مبلغ منطقی و دقیقی را برای تراکنش خود تعیین کنید.

استفاده از شبکه‌های جایگزین و ارزان‌تر برای انتقال دارایی

هیچ قانونی وجود ندارد که شما را مجبور کند همیشه از شلوغ‌ترین و گران‌ترین مسیرها استفاده کنید. اگر قصد دارید مقداری تتر (Tether یا همان دلار دیجیتال با قیمت ثابت) را از یک صرافی به صرافی دیگر یا به کیف پول خود منتقل کنید، اصلا نیازی نیست از شبکه‌ی شلوغ اتریوم استفاده کنید.

به جای استفاده از مسیرهای اصلی و پرترافیک، می‌توانید از شبکه‌های جایگزین که با هدف سرعت بالا و کارمزد پایین طراحی شده‌اند بهره ببرید. برای مثال، شبکه‌ی Tron یا بایننس اسمارت چین معمولا کارمزدی کمتر از یک دلار دارند و تراکنش‌ها را در چند ثانیه تایید می‌کنند. همچنین راهکارهای لایه‌ی دوم مانند آربیتروم یا Polygon گزینه‌های فوق‌العاده‌ای برای فرار از هزینه‌های سنگین هستند. فقط یک نکته‌ی حیاتی را به خاطر بسپارید: هنگام انتقال دارایی، همیشه با دقت چک کنید که شبکه‌ی مبدا و شبکه‌ی مقصد دقیقا یکسان باشند تا دارایی شما در مسیر گم نشود.

جدول کاربردی: مقایسه ظرفیت و سرعت پردازش شبکه‌های مختلف

برای اینکه درک بهتری از تفاوت ظرفیت شبکه‌های مختلف داشته باشید، فاکتوری به نام تی پی اس TPS (تعداد تراکنش‌هایی که یک شبکه می‌تواند در یک ثانیه پردازش کند) را در قالب جدول زیر مقایسه کرده‌ایم. این مقایسه‌ی ساده به شما نشان می‌دهد که چرا برخی شبکه‌ها به سرعت دچار ازدحام می‌شوند و برخی دیگر می‌توانند هزاران کاربر را همزمان مدیریت کنند:

نام شبکه‌ی بلاکچین	سرعت تقریبی پردازش (TPS)	سطح کارمزد در شرایط عادی	احتمال درگیر شدن با ازدحام شدید
شبکه‌ی بیت کوین BTC	۳ تا ۷ تراکنش در ثانیه	بالا	بسیار زیاد
شبکه‌ی اتریوم ETH	۱۵ تا ۳۰ تراکنش در ثانیه	بسیار بالا	بسیار زیاد
شبکه‌ی پالیگان Polygon	تا ۷۰۰۰ تراکنش در ثانیه	بسیار پایین	کم
شبکه‌ی سولانا Solana	تا ۶۵,۰۰۰ تراکنش در ثانیه	بسیار ناچیز	بسیار کم

همان‌طور که در جدول می‌بینید، شناخت شبکه‌های جدیدتر و پرسرعت‌تر می‌تواند به شما کمک کند تا در روزهای شلوغ بازار، جایگزین‌های مناسبی برای انتقال سریع و ارزان دارایی‌های خود پیدا کنید.

منابع:

Wikipedia

Auvik

Coinbase