مقایسه هارد فورک و سافت فورک؛ بررسی تفاوت‌های کلیدی در به‌روزرسانی بلاک چین

تصور کنید بخشی از سرمایه خود را روی یک ارز دیجیتال آینده‌دار سرمایه‌گذاری کرده‌اید و ناگهان جامعه کاربری آن بر سر مسیر ارتقای پروژه دچار اختلاف می‌شود. یک گروه به نسخه قبلی وفادار می‌مانند و گروه دیگر مسیر کاملا جدیدی را آغاز می‌کنند. این دوپارگی، ابهام بزرگی برای هولدرها ایجاد می‌کند که کدام زنجیره معتبر است و سرنوشت ارزهای ثبت‌شده در نسخه قدیمی چه خواهد شد. ادامه این مطلب به شما نشان می‌دهد که تفاوت بنیادین هارد فورک و سافت فورک در چیست و چطور می‌توانید در زمان تغییرات ساختاری شبکه‌ها، تصمیمات مالی درستی بگیرید.

فورک یا انشعاب در بلاک چین چیست؟

واژه‌ی فورک در زبان انگلیسی به معنای چنگال یا دوراهی است. در دنیای رمزارزها، فورک دقیقا شبیه به رسیدن به یک دوراهی در مسیر توسعه‌ی شبکه است. به زبان بسیار ساده، فورک همان به‌روزرسانی نرم‌افزاری است.
تصور کنید برنامه‌ی تلگرام یا واتس‌اپ روی گوشی شما نیاز به آپدیت دارد؛ شرکت سازنده نسخه‌ی جدیدی منتشر می‌کند و شما آن را نصب می‌کنید. اما در شبکه‌های بلاک چین (دفتر کل توزیع‌شده و دیجیتالی که اطلاعات را به صورت امن ثبت می‌کند)، هیچ شرکت یا مدیر مرکزی وجود ندارد که دکمه‌ی آپدیت را برای همه فشار دهد. در اینجا، فورک زمانی رخ می‌دهد که توسعه‌دهندگان تصمیم می‌گیرند پروتکل (مجموعه‌ای از قوانین پایه‌ای که نحوه‌ی کار شبکه را تعیین می‌کند) را تغییر دهند یا ارتقا ببخشند. این تغییر مسیر می‌تواند یک بهبود ساده باشد یا آنقدر بزرگ باشد که مسیر شبکه‌ی بلاک چین را برای همیشه به دو شاخه‌ی مجزا تقسیم کند.

چرا شبکه‌های ارز دیجیتال به به‌روزرسانی و تغییر قوانین نیاز دارند؟

هیچ نرم‌افزاری در روز اول بی‌نقص نیست. شبکه‌های غیرمتمرکز (سیستم‌هایی که توسط هیچ نهاد یا شخص واحدی کنترل نمی‌شوند) همگام با رشد و جذب کاربران بیشتر، با چالش‌های جدیدی روبه‌رو می‌شوند. برای زنده ماندن و رقابت در این بازار، شبکه‌ها باید خود را با نیازهای روز تطبیق دهند. این به‌روزرسانی‌ها معمولا با سه هدف اصلی انجام می‌شوند:

• افزایش امنیت شبکه: هکرها همیشه به دنبال پیدا کردن راه‌های جدیدی برای نفوذ هستند. توسعه‌دهندگان برای محافظت از دارایی‌های کاربران، باید به طور مداوم کدهای شبکه را قوی‌تر کنند تا در برابر حملات احتمالی مقاوم باشد.
• رفع باگ‌ها و خطاهای نرم‌افزاری: گاهی اوقات در کدهای اولیه‌ی یک پروژه اشکالاتی وجود دارد که باعث اختلال در عملکرد شبکه می‌شود. فورک‌ها به برنامه‌نویسان اجازه می‌دهند تا این باگ‌ها (خطاهای سیستمی یا نرم‌افزاری) را اصلاح کنند تا شبکه روان‌تر کار کند.
• بهبود مقیاس‌پذیری: یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های شبکه‌هایی مثل بیت کوین، مقیاس‌پذیری (توانایی شبکه‌ی بلاک چین برای پردازش سریع‌تر و بیشتر تراکنش‌ها در زمان شلوغی) است. برای مثال، فرض کنید یک اتوبان دو بانده داریم که حالا تعداد ماشین‌های آن صد برابر شده است و اتوبان قفل می‌شود! در این حالت شبکه نیاز به ارتقا دارد تا بتواند باندهای جدیدی اضافه کند و تراکنش‌های کاربران را با سرعت بالاتر و کارمزد کمتری تایید کند.

چه کسانی مسئول تصمیم‌گیری و تایید تغییرات در شبکه‌های غیرمتمرکز هستند؟

در شرکت‌های سنتی، مدیرعامل تصمیم نهایی را می‌گیرد. اما زیبایی دنیای رمزارزها در همین است که هیچ رئیسی وجود ندارد! پس وقتی نیاز به تغییر قوانین است، چه کسی تصمیم می‌گیرد؟
در این اکوسیستم، تغییرات حاصل یک کار تیمی و رسیدن به اجماع (توافق جمعی روی یک تصمیم یا قانون جدید) میان سه گروه اصلی است:

• توسعه‌دهندگان (Developers): این افراد معماران و برنامه‌نویسان شبکه هستند. آن‌ها مشکلات را پیدا می‌کنند، کدهای جدید را می‌نویسند و به‌روزرسانی‌ها را به جامعه‌ی کاربری پیشنهاد می‌دهند. اما آن‌ها قدرت اجرای اجباری این کدها را ندارند.
• ماینرها (Miners): ماینرها (افراد یا دستگاه‌هایی که با مصرف توان پردازشی، تراکنش‌ها را تایید و امنیت شبکه را تامین می‌کنند) نقش بسیار مهمی دارند. آن‌ها باید تصمیم بگیرند که آیا نرم‌افزار استخراج خود را به نسخه‌ی جدید ارتقا دهند یا خیر. اگر ماینرها آپدیت جدید را نپذیرند، تغییرات اعمال نخواهد شد.
• نودها (Nodes): نودها (کامپیوترهای متصل به شبکه که تاریخچه‌ی کامل تراکنش‌ها را ذخیره و رعایت شدن قوانین را بررسی می‌کنند) در واقع نگهبانان شبکه‌ی بلاک چین هستند. وقتی توسعه‌دهندگان تغییری پیشنهاد می‌دهند، این نودها و ماینرها هستند که باید با نصب نسخه‌ی جدید نرم‌افزار، آن تغییر را به رسمیت بشناسند.

در واقع، یک فورک تنها زمانی با موفقیت و بدون دردسر اجرا می‌شود که اکثریت این سه گروه با یکدیگر هم‌نظر باشند و آپدیت جدید را روی سیستم‌های خود نصب کنند. در غیر این صورت، اختلاف نظر می‌تواند منجر به دو تکه شدن شبکه‌ی اصلی شود.

سافت فورک چیست و چگونه کار می‌کند؟

سافت فورک یا انشعاب نرم، یک نوع به‌روزرسانی ملایم و مسالمت‌آمیز در شبکه‌ی بلاک چین است. برخلاف هارد فورک که تغییرات بنیادین ایجاد می‌کند، سافت فورک بیشتر شبیه به اضافه کردن چند تبصره‌ی جدید به قوانین قبلی است، بدون اینکه کل سیستم را به هم بریزد. در این روش، قوانینی که از قبل وجود داشته‌اند محدودتر و سخت‌گیرانه‌تر می‌شوند.
برای درک بهتر، تصور کنید در یک اتوبان حداکثر سرعت مجاز ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت است. حالا پلیس راهنمایی و رانندگی قانون جدیدی می‌گذارد و حداکثر سرعت را به ۸۰ کیلومتر بر ساعت کاهش می‌دهد. در این حالت، رانندگانی که با قانون جدید (سرعت ۸۰) رانندگی می‌کنند، در واقع قانون قدیمی (زیر ۱۰۰ بودن) را هم رعایت کرده‌اند و هیچ تداخلی ایجاد نمی‌شود. سافت فورک دقیقا همین‌گونه عمل می‌کند؛ قوانین جدید به گونه‌ای نوشته می‌شوند که با چارچوب‌های قبلی هم‌خوانی داشته باشند و شبکه‌ی اصلی را به دو نیمه تقسیم نکنند.

درک مفهوم سازگاری با نسخه‌های قبلی یا Backward Compatibility در سافت فورک

مهم‌ترین ویژگی یک سافت فورک، قابلیتی به نام Backward Compatibility (ویژگی سازگاری با نسخه‌های قبلی، که به سیستم‌های قدیمی اجازه می‌دهد همچنان با سیستم‌های جدید ارتباط برقرار کنند) است. این یعنی شبکه‌ی ارز دیجیتال طوری برنامه‌ریزی می‌شود که رایانه‌ها و کاربرانی که هنوز نرم‌افزار خود را آپدیت نکرده‌اند، باز هم بتوانند در شبکه فعالیت کنند.
یک مثال ساده از دنیای فناوری، نرم‌افزار مایکروسافت ورد (Word) است. اگر شما نسخه‌ی ۲۰۲۱ این برنامه را داشته باشید و فایلی را برای دوستتان بفرستید که نسخه‌ی ۲۰۱۰ را روی سیستم خود دارد، او همچنان می‌تواند فایل شما را باز کند و بخواند؛ فقط شاید نتواند از امکانات خیلی جدید و گرافیکی نسخه‌ی شما استفاده کند. در شبکه‌ی رمزارزها نیز سازگاری با نسخه‌های قبلی تضمین می‌کند که اعضای شبکه به دلیل عدم آپدیت، از اکوسیستم اخراج نشوند.

در زمان اجرای سافت فورک چه اتفاقی برای نودهای قدیمی و به‌روزنشده می‌افتد؟

زیبایی سافت فورک در این است که هیچ‌کس را مجبور به ترک شبکه نمی‌کند. وقتی این آپدیت اجرا می‌شود، اتفاقات زیر برای نودهایی که هنوز آپدیت نشده‌اند رخ می‌دهد:

• ادامه‌ی فعالیت عادی: نودهای قدیمی همچنان می‌توانند تراکنش‌های جدید را ببینند، آن‌ها را تایید کنند و به بلاک‌ها (دسته‌ای از تراکنش‌های تایید شده که به زنجیره‌ی اصلی متصل می‌شوند) اضافه کنند.
• پذیرش قوانین نانوشته: از آنجایی که قوانین جدید سخت‌گیرانه‌تر هستند، نودهای قدیمی تراکنش‌های تایید شده توسط نودهای جدید را کاملا معتبر می‌دانند.
• خطر منزوی شدن ماینرهای قدیمی: اگر یک ماینر قدیمی سعی کند بلاکی بسازد که با قوانین جدید هم‌خوانی نداشته باشد، ماینرهای به‌روزرسانی‌شده آن بلاک را رد می‌کنند. در نتیجه، آن ماینر قدیمی پاداش خود را از دست می‌دهد. همین موضوع یک انگیزه‌ی اقتصادی قدرتمند ایجاد می‌کند تا ماینرها در سریع‌ترین زمان ممکن سیستم‌های خود را آپدیت کنند.

به زبان ساده، نودهای قدیمی می‌توانند در شبکه بمانند، اما برای اینکه بتوانند به درستی رقابت کنند و پاداش بگیرند، دیر یا زود مجبور می‌شوند با اراده‌ی خودشان به نسخه‌ی جدید کوچ کنند.

بررسی موفق‌ترین نمونه‌های سافت فورک در بازار کریپتو

برای اینکه ببینیم این تغییرات در دنیای واقعی چگونه اعمال می‌شوند، بهترین کار بررسی تاریخچه‌ی شبکه‌ی بیت کوین است. توسعه‌دهندگان بیت کوین معمولا علاقه‌ی زیادی به سافت فورک دارند، زیرا امنیت یکپارچگی شبکه را به خطر نمی‌اندازد. دو نمونه از معروف‌ترین این آپدیت‌ها عبارتند از:

• آپدیت سگویت (SegWit): این به‌روزرسانی که در سال ۲۰۱۷ انجام شد، یکی از مهم‌ترین اتفاقات تاریخ بیت کوین بود. سگویت مخفف کلمات Segregated Witness به معنای شاهد جداشده است. پیش از این آپدیت، حجم زیادی از فضای هر بلاک توسط امضاهای دیجیتال اشغال می‌شد. در این سافت فورک، اطلاعات امضاها از تراکنش اصلی جدا شد تا فضای بیشتری برای پردازش تراکنش‌های بانکی باز شود. این کار سرعت شبکه‌ی بیت کوین را بالا برد و کارمزدها را کاهش داد، بدون اینکه کسی مجبور به ترک شبکه شود.
• آپدیت تپروت (Taproot): این به‌روزرسانی در اواخر سال ۲۰۲۱ اجرا شد و هدف اصلی آن افزایش حریم خصوصی و کارایی شبکه بود. تپروت باعث شد تا تراکنش‌های پیچیده (مانند تراکنش‌هایی که به چند امضا نیاز دارند) در ظاهر دقیقا شبیه به تراکنش‌های ساده و معمولی به نظر برسند. این سافت فورک مسالمت‌آمیز، راه را برای اجرای قراردادهای هوشمند (کدهای برنامه‌نویسی شده‌ای که به صورت خودکار و بدون نیاز به واسطه، شرایط یک قرارداد را اجرا می‌کنند) روی شبکه‌ی بیت کوین هموارتر کرد.

هارد فورک چیست و چرا باعث تغییرات بنیادین می‌شود؟

هارد فورک (Hard Fork یا انشعاب سخت) یک تغییر اساسی و بازگشت‌ناپذیر در کدهای پایه‌ای شبکه‌ی بلاک چین است. برخلاف سافت فورک که تغییراتی ملایم و سازگار ایجاد می‌کرد، هارد فورک قوانین را به قدری تغییر می‌دهد که نسخه‌ی جدید شبکه دیگر هیچ شباهتی به نسخه‌ی قدیمی خود ندارد و نمی‌تواند با آن ارتباط برقرار کند.
برای درک بهتر، سیستم حمل‌ونقل ریلی را تصور کنید. اگر سافت فورک شبیه به تغییر قانون سرعت قطارها روی همان ریل‌های قدیمی باشد، هارد فورک دقیقا شبیه به تغییر دادن پهنای ریل‌ها است. قطارهای قدیمی به هیچ‌وجه نمی‌توانند روی این ریل‌های جدید حرکت کنند. در دنیای رمزارزها نیز وقتی یک هارد فورک اجرا می‌شود، کامپیوترها و سیستم‌هایی که خود را با کدهای جدید تطبیق ندهند، به طور کامل از شبکه‌ی جدید طرد می‌شوند و دیگر در فرآیندهای آن جایگاهی نخواهند داشت.

چرا هارد فورک با نسخه‌های قدیمی شبکه ناسازگار است؟

دلیل اصلی این ناسازگاری، از بین رفتن ویژگی سازگاری با نسخه‌های قبلی (Backward Compatibility) است. در هارد فورک، قوانینی وضع می‌شود که از دید کدهای قدیمی کاملا نامعتبر و غیرمجاز هستند و سیستم‌های قدیمی نمی‌توانند آن‌ها را درک کنند.
به عنوان مثال، فرض کنید قانون شبکه‌ی بیت کوین می‌گوید هر بلاک (محفظه‌ی دیجیتالی که برای ذخیره‌ی اطلاعات تراکنش‌ها استفاده می‌شود) فقط می‌تواند یک مگابایت حجم داشته باشد. حالا توسعه‌دهندگان تصمیم می‌گیرند این قانون را تغییر دهند و حجم را به هشت مگابایت افزایش دهند. اگر شما سیستم خود را آپدیت نکنید و یک بلاک هشت مگابایتی به سمت نرم‌افزار شما بیاید، سیستم قدیمی شما فورا آن را به عنوان یک خطای بزرگ و یک فعالیت غیرمجاز رد می‌کند. همین تضاد عمیق باعث می‌شود که مسیر نسخه‌ی قدیمی از نسخه‌ی جدید برای همیشه جدا شود و این دو نسخه نتوانند با هم کار کنند.

هارد فورک برنامه‌ریزی‌ شده در برابر هارد فورک اختلافی؛ تفاوت در چیست؟

هارد فورک‌ها همیشه با دعوا و کشمکش همراه نیستند. به طور کلی، این تغییرات بنیادین از نظر نحوه‌ی پذیرش در شبکه به دو دسته تقسیم می‌شوند:

• هارد فورک برنامه‌ریزی‌ شده: در این حالت، کل جامعه‌ی کاربری، برنامه‌نویسان و استخراج‌کنندگان با هم توافق دارند که شبکه نیاز به ارتقای اساسی دارد. آن‌ها در یک تاریخ مشخص، همگی نرم‌افزارهای خود را به نسخه‌ی جدید به‌روزرسانی می‌کنند. در این سناریو، شبکه‌ی قدیمی به راحتی متروکه می‌شود و همه با صلح و آرامش روی شبکه‌ی جدید و بهبودیافته به فعالیت خود ادامه می‌دهند.
• هارد فورک اختلافی: این نوع فورک زمانی رخ می‌دهد که اعضای شبکه بر سر مسیر آینده‌ی پروژه به توافق نمی‌رسند. یک گروه معتقد است که باید قوانین جدیدی اعمال شود، اما گروه دیگر اصرار دارد که شبکه‌ی قدیمی با همان قوانین قبلی به کار خود ادامه دهد. در این شرایط، شبکه به معنای واقعی کلمه به دو مسیر متفاوت و رقیب تقسیم می‌شود و هر گروه راه مستقل خود را می‌رود.

آیا هر هارد فورک لزوما باعث تولد یک ارز دیجیتال جدید می‌شود؟

پاسخ کوتاه به این سوال خیر است. یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات کاربران مبتدی این است که فکر می‌کنند هر بار که کلمه‌ی هارد فورک را می‌شنوند، قرار است یک رمزارز جدید وارد بازار شود.
همان‌طور که در بخش قبل اشاره کردیم، اگر هارد فورک از نوع برنامه‌ریزی‌ شده باشد و تمام اعضای شبکه با ارتقای سیستم موافقت کنند، فقط یک شبکه‌ی واحد و ارتقایافته باقی می‌ماند. در این حالت، هیچ ارز جدیدی متولد نمی‌شود؛ بلکه همان ارز قبلی با امکانات بهتر به حیات خود ادامه می‌دهد. اما اگر هارد فورک از نوع اختلافی باشد و گروهی از اعضا تصمیم بگیرند همچنان شبکه‌ی قدیمی را زنده نگه دارند، در آن لحظه شبکه به دو شاخه تقسیم می‌شود و یک ارز دیجیتال کاملا جدید پا به عرصه‌ی وجود می‌گذارد تا نماینده‌ی شبکه‌ی منشعب‌شده باشد.

نمونه‌های مشهور هارد فورک و تولد شبکه‌های جدید

برای اینکه این مفاهیم برای شما روشن‌تر و ملموس‌تر شود، بیایید به دو اتفاق تاریخی و بسیار مهم در دنیای کریپتو نگاهی بیندازیم که هر دو بر اثر هارد فورک‌های اختلافی رخ داده‌اند:

• پیدایش بیت کوین کش (Bitcoin Cash): در سال ۲۰۱۷، جامعه‌ی بیت کوین بر سر مقیاس‌پذیری (توانایی شبکه برای پردازش تعداد زیادی تراکنش در زمان کوتاه و با هزینه‌ی کم) دچار اختلاف شد. گروهی می‌خواستند ظرفیت هر بلاک افزایش یابد تا شبکه‌ی بیت کوین سریع‌تر شود، اما گروه دیگر مخالف بودند و راهکارهای دیگری را پیشنهاد می‌دادند. این اختلاف حل نشد و باعث یک هارد فورک شد. نتیجه‌ی این جدایی، تولد ارزی جدید به نام بیت کوین کش با ظرفیت بلاک‌های بزرگ‌تر بود. در همین حال، شبکه‌ی اصلی بیت کوین نیز با همان قوانین قبلی خود به کارش ادامه داد.
• پیدایش اتریوم کلاسیک (Ethereum Classic): در سال ۲۰۱۶، یک هکر موفق شد مقدار زیادی سرمایه را از یک پروژه‌ی مهم مرتبط با شبکه‌ی اتریوم سرقت کند. پس از این اتفاق، جامعه‌ی اتریوم تصمیم گرفت برای برگرداندن پول مالباختگان، یک هارد فورک انجام دهد و تاریخچه‌ی شبکه را به قبل از هک برگرداند. اکثریت اعضا با این کار موافقت کردند و این نسخه‌ی جدید همان اتریوم محبوبی است که امروز می‌شناسیم. اما عده‌ای معتقد بودند که تاریخچه‌ی بلاک چین تحت هیچ شرایطی نباید دستکاری شود؛ این افراد متعصب در همان شبکه‌ی هک‌شده و قدیمی باقی ماندند و نام پروژه‌ی خود را به اتریوم کلاسیک تغییر دادند.

مقایسه جامع هارد فورک و سافت فورک

تا به اینجا با عملکرد هر دو روش به‌روزرسانی آشنا شدیم. برای اینکه تفاوت این دو مفهوم به طور کامل در ذهن شما تثبیت شود، بیایید آن‌ها را در کنار هم قرار دهیم و از زاویه‌های مختلف با هم مقایسه کنیم. درک این تفاوت‌ها به شما کمک می‌کند تا به عنوان یک کاربر یا سرمایه‌گذار، در زمان انتشار اخبار مربوط به تغییرات شبکه‌ی رمزارزها، با خونسردی تصمیمات منطقی‌تری بگیرید.

جدول مقایسه‌ای هارد فورک و سافت فورک

برای مرور سریع و راحت‌تر، اصلی‌ترین تفاوت‌های این دو نوع انشعاب را بر اساس ساختار شبکه‌ی بلاک چین در جدول زیر خلاصه‌ کرده‌ایم:

ویژگی اصلی	سافت فورک (انشعاب نرم)	هارد فورک (انشعاب سخت)
میزان سازگاری	سازگار با نسخه‌ی قبلی (نودهای قدیمی به کار خود ادامه می‌دهند)	کاملا ناسازگار (سیستم‌های قدیمی از شبکه‌ی جدید طرد می‌شوند)
نیاز به آپدیت اجباری	خیر (معمولا فقط ماینرها برای از دست ندادن پاداش آپدیت می‌کنند)	بله (تمام اعضا برای فعالیت باید نرم‌افزار خود را ارتقا دهند)
خطر تقسیم شبکه	بسیار کم (معمولا شبکه یکپارچه می‌ماند)	بسیار زیاد (احتمال تولد یک ارز دیجیتال و مسیر جدید وجود دارد)
تاثیر بر قوانین	قوانین قبلی شبکه محدودتر و سخت‌گیرانه‌تر می‌شوند	قوانین کاملا جدید و متناقض با نسخه‌ی قبل وضع می‌شوند

تفاوت در نحوه رسیدن به اجماع و اعمال قوانین جدید میان ماینرها

همان‌طور که می‌دانید، شبکه‌های غیرمتمرکز برای اعمال هر تغییری نیاز به رسیدن به اجماع (توافق جمعی برای پذیرش یک قانون جدید) دارند. اما این توافق در سافت فورک و هارد فورک مسیرهای بسیار متفاوتی را طی می‌کند.

• در یک سافت فورک، برای اینکه قانون جدید اجرایی شود، تنها کافی است اکثریت ماینرها نرم‌افزار خود را ارتقا دهند. وقتی این اتفاق بیفتد، نودهای قدیمی به طور خودکار مجبور به پیروی از قوانین جدید می‌شوند؛ چرا که اگر فعالیتی برخلاف قانون جدید انجام دهند، توسط اکثریت شبکه‌ی به‌روزرسانی‌شده رد خواهند شد. به زبان ساده، در سافت فورک، اکثریت به نرمی قانون خود را به کل شبکه دیکته می‌کند بدون اینکه کسی اخراج شود.
• اما در هارد فورک شرایط کاملا متفاوت است و هیچ‌کس نمی‌تواند نظر خود را به دیگری تحمیل کند. اگر گروهی از ماینرها بخواهند قانون بنیادین و جدیدی را اجرا کنند، به سادگی راه خود را از بقیه جدا می‌کنند. ماینرهایی که با آپدیت مخالف هستند در شبکه‌ی قدیمی باقی می‌مانند و گروه موافق، فعالیت خود را روی زنجیره‌ی جدید آغاز می‌کنند. در هارد فورک، رسیدن به اجماع با یک انتخاب آزادانه و البته جدایی همیشگی همراه است.

بررسی ریسک‌های اجرایی و خطرات امنیتی هر روش برای ساختار بلاک چین

هر تغییری در دنیای کدهای کامپیوتری خطرات خاص خودش را دارد. توسعه‌دهندگان همواره در تلاشند تا با کمترین آسیب شبکه را ارتقا دهند، اما ماهیت هر فورک ریسک‌های متفاوتی را به همراه دارد:

• پیچیدگی پنهان در سافت فورک: از آنجایی که سافت فورک‌ها باید حتما با نسخه‌ی قبلی شبکه سازگار بمانند، نوشتن کدهای آن‌ها برای برنامه‌نویسان بسیار پیچیده و کلافه‌کننده است. آن‌ها باید کدهای جدید را طوری طراحی کنند که سیستم‌های قدیمی فریب بخورند و بدون مشکل کار کنند. یک اشتباه کوچک در این کدنویسی می‌تواند باعث ایجاد باگ‌های پنهان در ساختار شبکه شود.
• خطرات آشکار در هارد فورک: هارد فورک‌ها خطرات بزرگ‌تری برای امنیت دارایی‌ها دارند. یکی از مهم‌ترین آن‌ها حمله تکرار (Replay Attack: سوءاستفاده‌ی هکرها از شباهت کدهای دو شبکه‌ی منشعب‌شده برای دو بار خرج کردن یک دارایی ثابت) است. وقتی شبکه به دو شاخه تقسیم می‌شود، ممکن است تراکنشی که در یک شبکه انجام می‌دهید، توسط افراد سودجو در شبکه‌ی دیگر هم کپی شود. علاوه بر این، تقسیم شدن جامعه‌ی کاربران باعث می‌شود که هش ریت (Hash Rate: قدرت پردازشی کل شبکه برای تامین امنیت) بین دو شبکه تقسیم شود. این افت قدرت پردازشی، هر دو شبکه را ضعیف‌تر کرده و آن‌ها را در برابر حملات خرابکارانه آسیب‌پذیرتر می‌کند.

تاثیر هاردفورک و سافت فورک بر کاربران عادی و سرمایه‌گذاران بازار مالی

وقتی توسعه‌دهندگان و ماینرها در حال بحث و برنامه‌ریزی روی کدهای شبکه‌ی بلاک چین هستند، مهم‌ترین سوالی که برای کاربران عادی و سرمایه‌گذاران پیش می‌آید این است که این تغییرات فنی چه تاثیری روی سرمایه‌ی آن‌ها دارد. خبر خوب این است که به عنوان یک کاربر عادی، شما نیازی به درک عمیق کدهای برنامه‌نویسی ندارید. با این حال، دانستن اینکه در زمان وقوع این رویدادها چه اتفاقی برای دارایی شما می‌افتد، به شما کمک می‌کند تا از سرمایه‌ی خود محافظت کنید و حتی از فرصت‌های بازار سود ببرید.

هنگام وقوع فورک چه اتفاقی برای دارایی‌ها و کیف پول‌های ما می‌افتد؟

تاثیر فورک بر دارایی شما کاملا به نوع آن بستگی دارد:

• در زمان سافت فورک: شما به عنوان یک کاربر عادی اصلا متوجه هیچ تغییری نمی‌شوید. کیف پول‌های شما دقیقا مثل گذشته کار می‌کنند، موجودی شما ثابت می‌ماند و نیازی به نصب نرم‌افزار جدید یا تغییر تنظیمات ندارید. همه‌چیز در پس‌زمینه و توسط ماینرها انجام می‌شود.
• در زمان هارد فورک برنامه‌ریزی‌شده: باز هم اتفاق خاصی برای دارایی شما نمی‌افتد. فقط شبکه‌ی ارز دیجیتال شما سریع‌تر یا امن‌تر می‌شود. کیف پول‌ها به صورت خودکار خود را با شبکه‌ی جدید تطبیق می‌دهند.

آیا برای حفظ سرمایه در زمان اجرای فورک نیاز به اقدام خاصی داریم؟

یکی از مهم‌ترین درس‌های بازار ارزهای دیجیتال این است که در زمان وقوع به‌روزرسانی‌های بزرگ، بهترین کار معمولا دست روی دست گذاشتن و پرهیز از هیجان است! برای حفظ امنیت سرمایه‌ی خود در این مواقع، رعایت چند نکته‌ی ساده کافی است:

• از انتقال دارایی‌ها خودداری کنید: در ساعات یا حتی روزهای اولیه‌ی اجرای یک هارد فورک، شبکه‌ی بلاک چین ممکن است دچار ناپایداری شود. در این زمان بهتر است هیچ ارزی را ارسال یا دریافت نکنید تا تراکنش شما در میان سردرگمی شبکه‌ها گم نشود.
• به صرافی‌های معتبر اعتماد کنید: اگر ارزهای شما در یک صرافی بزرگ و معتبر قرار دارد، خیالتان راحت باشد. تیم فنی صرافی تمام کارهای لازم را انجام می‌دهد و در صورت تولد ارز جدید، آن را مستقیما به حساب کاربری شما واریز می‌کند.
• از کلیدهای خصوصی خود محافظت کنید: اگر از کیف پول غیرحضانتی (Non-custodial Wallet: کیف پول‌های شخصی مثل تراست ولت که کنترل کامل رمزها و دارایی‌ها را فقط در اختیار خود شما قرار می‌دهند) استفاده می‌کنید، نیازی به انجام هیچ کاری نیست. فقط کلمات بازیابی کیف پول خود را در جای امنی نگه دارید.
• مراقب کلاهبرداران باشید: هارد فورک‌ها بهشت کلاهبرداران هستند. هرگز فریب پیام‌هایی را نخورید که از شما می‌خواهند برای دریافت ارز جدید، دارایی خود را به یک آدرس خاص بفرستید یا رمز کیف پولتان را در سایتی وارد کنید. توزیع ارزهای جدید کاملا خودکار انجام می‌شود.

واکنش بازار؛ فورک‌ها چگونه می‌توانند بر قیمت ارزهای دیجیتال تاثیر بگذارند؟

بازارهای مالی همیشه به اخبار و تغییرات واکنش نشان می‌دهند و فورک‌ها یکی از مهم‌ترین محرک‌های قیمت در دنیای رمزارزها هستند. به طور کلی، رفتار بازار در مواجهه با فورک‌ها شامل دو مرحله‌ی متفاوت است:

• قبل از اجرای فورک (تب خرید): وقتی خبر یک هارد فورک و احتمال دریافت ارز دیجیتال رایگان در بازار پخش می‌شود، بسیاری از معامله‌گران دچار فومو (FOMO: ترس از دست دادن فرصت سودآوری که باعث تصمیمات احساسی می‌شود) می‌شوند. آن‌ها برای اینکه شامل دریافت ارز رایگان شوند، شروع به خرید و انباشت ارز اصلی می‌کنند. این تقاضای شدید معمولا باعث رشد چشمگیر قیمت در روزهای منتهی به فورک می‌شود.
• بعد از اجرای فورک (اصلاح قیمت): به محض اینکه اسنپ‌شات گرفته شد و فورک انجام شد، دلیل اصلی خریداران هیجانی از بین می‌رود. در این زمان، بسیاری از افراد ارزهای اصلی و حتی ارزهای جدید دریافتی خود را برای کسب سود سریع می‌فروشند. این فشار فروش معمولا باعث افت قیمت و نوسانات شدید در روزهای پس از فورک می‌شود.

البته اگر با دید بلندمدت به ماجرا نگاه کنیم، اگر یک فورک (چه سافت و چه هارد) موفقیت‌آمیز باشد و باعث حل مشکلات فنی، افزایش سرعت یا بهبود امنیت شبکه‌ی پروژه شود، در نهایت اعتماد سرمایه‌گذاران را جلب کرده و تاثیر بسیار مثبتی روی ارزش ذاتی و قیمت آن ارز دیجیتال در آینده خواهد گذاشت.