آموزش چارت خوانی ارز دیجیتال؛ چگونه بدون نیاز به سیگنال نمودارها را تحلیل کنیم؟

بسیاری از معامله‌گران تازه‌کار، زمانی که برای اولین بار نمودار قیمتی بیت‌کوین یا هر ارز دیگری را در پلتفرم‌هایی مانند تریدینگ‌ویو باز می‌کنند، با دیدن انبوهی از اعداد و میله‌های رنگی فلج می‌شوند. آن‌ها به جای درک منطق نهفته در بازار، صرفا به بالا و پایین رفتن لحظه‌ای یک کندل چشم می‌دوزند و با هر حرکت ناگهانی، بین احساس ترس از ضرر و طمع سود بیشتر سرگردان می‌مانند. در این مقاله، قرار است این کلاف سردرگم را باز کنیم. قدم به قدم یاد می‌گیرید که چگونه اجزای مختلف یک چارت را درک کنید، کندل‌ها چه داستانی از احساسات خریداران و فروشندگان روایت می‌کنند و چطور می‌توانید نمودارها را برای ورود به یک معامله منطقی و ایمن تحلیل کنید.

چارت یا نمودار قیمت چیست و چرا در بازار ارز دیجیتال اهمیت دارد؟

تصور کنید می‌خواهید وضعیت سلامتی یک بیمار را بررسی کنید. اولین چیزی که پزشک به آن نگاه می‌کند، نوار قلب و پرونده‌ی پزشکی گذشته‌ی اوست. چارت یا نمودار قیمت نیز دقیقا همین نقش را برای یک ارز دیجیتال بازی می‌کند. چارت در واقع تاریخچه‌ی بصری تغییرات قیمت یک دارایی در طول زمان است. این نمودار به ما نشان می‌دهد که قیمت بیت کوین یا هر ارز دیگری در گذشته چه رفتاری داشته است، الان در چه نقطه‌ای قرار دارد و خریداران و فروشندگان چه واکنشی به قیمت‌ها نشان داده‌اند.

در بازار ارزهای دیجیتال که با نوسانات شدید قیمتی یا Volatility (تغییرات سریع و غیرقابل پیش‌بینی قیمت در یک بازه‌ی زمانی کوتاه) شناخته می‌شود، داشتن یک تصویر واضح از گذشته‌ی بازار بسیار حیاتی است. بدون نگاه کردن به چارت، معامله کردن شبیه به رانندگی در یک جاده‌ی تاریک و پرپیچ‌وخم بدون چراغ است. چارت‌ها به ما کمک می‌کنند تا از روی ردپای گذشته، مسیر احتمالی آینده را ببینیم و تصمیم‌های منطقی‌تری بگیریم.

چارت خوانی چه تفاوتی با تحلیل تکنیکال دارد؟

بسیاری از افراد تازه‌کار فکر می‌کنند چارت خوانی و تحلیل تکنیکال دقیقا یک چیز هستند، اما در واقعیت، یکی پیش‌نیاز دیگری است. برای درک بهتر، بیایید یک مثال ساده بزنیم. چارت خوانی مثل یادگیری الفبا و خواندن جملات یک کتاب است. وقتی شما چارت خوانی بلد باشید، می‌توانید تشخیص دهید که قیمت الان کجاست، نمودار چه شکلی دارد و روند کلی بازار صعودی است یا نزولی.

اما تحلیل تکنیکال شبیه به نقد و بررسی عمیق داستان آن کتاب است. در تحلیل تکنیکال، شما علاوه بر خواندن چارت، از ابزارهای ریاضی، الگوهای هندسی و اندیکاتورها (شاخص‌های محاسباتی که با فرمول‌های ریاضی به پیش‌بینی قیمت کمک می‌کنند) استفاده می‌کنید تا بتوانید آینده‌ی قیمت را با درصد خطای کمتری پیش‌بینی کنید. به زبان ساده‌تر، چارت خوانی پایه‌ی اصلی و قدم اول است و تحلیل تکنیکال، مهارت استفاده از این پایه برای شکار فرصت‌های سودآور در بازار است.

مزایای یادگیری چارت خوانی برای معامله‌گران تازه‌کار

ورود به دنیای معامله‌گری بدون دانش چارت خوانی، ریسک از دست دادن سرمایه‌ی شما را به شدت بالا می‌برد. یادگیری این مهارت پایه، مزایای بی‌شماری برای یک فرد تازه‌کار دارد که در ادامه به مهم‌ترین آن‌ها اشاره می‌کنیم:

• استقلال در تصمیم‌گیری: وقتی چارت خوانی را یاد بگیرید، دیگر نیازی ندارید که برای خرید و فروش منتظر سیگنال‌ها یا پیشنهادهای دیگران بمانید. شما خودتان می‌توانید نمودار را باز کنید و شرایط دارایی مورد نظرتان را بسنجید.
• درک احساسات بازار: چارت‌ها فقط مجموعه‌ای از اعداد و خطوط نیستند. آن‌ها ترس، طمع و هیجان معامله‌گران را به تصویر می‌کشند. با نگاه به نمودار می‌فهمید که آیا خریداران قدرت بیشتری دارند یا فروشندگان بازار را در دست گرفته‌اند.
• پیدا کردن نقطه‌ی ورود و خروج مناسب: یکی از بزرگترین مشکلات تازه‌کارها این است که در زمان اشتباه خرید می‌کنند. چارت به شما نشان می‌دهد که چه زمانی قیمت برای ورود و سرمایه‌گذاری مناسب است و چه زمانی باید با سود از بازار خارج شوید.
• مدیریت ریسک بهتر: با بررسی نمودار متوجه می‌شوید که اگر تحلیل شما اشتباه بود، کجا باید جلوی ضرر را بگیرید و با کمترین آسیب از معامله خارج شوید. این کار از نابودی کامل سرمایه‌ی شما جلوگیری می‌کند.

آشنایی با محیط چارت؛ چگونه نمودارها را بخوانیم؟

وقتی برای اولین بار وارد یک پلتفرم تحلیل قیمت می‌شوید، ممکن است با دیدن خطوط، اعداد و ابزارهای مختلف احساس سردرگمی کنید. این حس کاملا طبیعی است و دقیقا شبیه به نشستن پشت فرمان یک ماشین جدید است که در نگاه اول دکمه‌های زیادی روی داشبورد خود دارد. اما خبر خوب این است که برای شروع، نیازی نیست تمام این ابزارها را بشناسید. در این بخش، صفحه‌ی نمایش نمودار قیمت را به ساده‌ترین شکل ممکن کالبدشکافی می‌کنیم تا متوجه شوید هر بخش چه داستانی را روایت می‌کند.

محورهای اصلی نمودار: درک رابطه‌ی قیمت و زمان

هر نمودار قیمتی از دو خط یا محور اصلی تشکیل شده است که پایه‌ی تمام تحلیل‌های شماست. اگر به حاشیه‌ی پایین نمودار نگاه کنید، یک محور افقی می‌بینید که زمان را نشان می‌دهد. این محور به شما می‌گوید که در چه روز، ساعت یا حتی دقیقه‌ای قرار دارید. در سمت راست نمودار نیز یک محور عمودی وجود دارد که قیمت دارایی را به شما نشان می‌دهد.

رابطه‌ی قیمت و زمان بسیار ساده است. وقتی شما به یک نقطه‌ی خاص روی نمودار نگاه می‌کنید، در واقع دارید تلاقی این دو محور را می‌بینید. مثلا این نقطه روی نمودار بیت کوین به شما می‌گوید که در تاریخ دهم مهر ماه، قیمت بیت کوین دقیقا چقدر بوده است. بررسی تغییرات قیمت در طول بازه‌ی زمانی مشخص، پایه‌ی اصلی چارت خوانی است.

تایم فریم Timeframe چیست و کدام را انتخاب کنیم؟

کلمه‌ی تایم فریم (بازه زمانی انتخاب شده برای نمایش تغییرات قیمت در هر نقطه روی چارت) یکی از پرکاربردترین مفاهیم در دنیای معامله‌گری است. تصور کنید در حال تماشای کره‌ی زمین با نرم‌افزار گوگل ارث هستید. شما می‌توانید آن‌قدر زوم کنید که خیابان خانه‌ی خود را ببینید، یا آن‌قدر دور شوید که کل قاره‌ی آسیا را به صورت یکپارچه تماشا کنید. تایم فریم دقیقا همین قابلیت زوم کردن روی تغییرات قیمت است.

اگر تایم فریم را روی یک روزه تنظیم کنید، هر بخش از نمودار، نوسانات قیمت را در طول یک روز کامل به شما نشان می‌دهد. اما اگر آن را روی یک ساعته بگذارید، جزئیات قیمت را به صورت ساعتی خواهید دید.

اما کدام تایم فریم برای شما مناسب‌تر است؟

• تایم فریم‌های بلندمدت (مثل روزانه و هفتگی): برای سرمایه‌گذارانی مناسب است که دید بلندمدت دارند و می‌خواهند تصویر کلی بازار را ببینند.
• تایم فریم‌های میان‌مدت (مثل یک ساعته و چهار ساعته): بیشتر برای معامله‌گرانی استفاده می‌شود که قصد دارند در طول چند روز یا یک هفته، از نوسانات بازار سود کسب کنند.
• تایم فریم‌های کوتاه‌مدت (مثل یک دقیقه‌ای و پنج دقیقه‌ای): برای افرادی است که در طول یک روز چندین معامله‌ی سریع انجام می‌دهند و نوسانات کوچک قیمت را شکار می‌کنند.

درک مفهوم حجم معاملات Volume در تایید روندها

حجم معاملات (مقدار یا تعداد ارزهای خرید و فروش شده در یک بازه‌ی زمانی مشخص) یکی از مهم‌ترین بخش‌های هر چارت است که معمولا به صورت میله‌های عمودی در پایین صفحه‌ی نمودار نمایش داده می‌شود.

برای درک اهمیت حجم معاملات، یک ماشین را در نظر بگیرید. قیمت مانند سرعت ماشین است و حجم معاملات مانند بنزین آن. اگر سرعت ماشین در حال افزایش باشد اما بنزین کمی در باک داشته باشد، هر لحظه ممکن است ماشین در میانه‌ی راه متوقف شود. در بازار هم اگر قیمت در حال افزایش باشد اما حجم معاملات کم باشد، یعنی خریداران کمی در بازار حضور دارند و این افزایش قیمت ممکن است خیلی زود متوقف شود.

اما زمانی که قیمت با حجم معاملات بالا افزایش پیدا می‌کند، به این معنی است که خریداران زیادی با قدرت وارد بازار شده‌اند و این روند صعودی به احتمال زیاد ادامه‌دار خواهد بود. پس همیشه یادتان باشد که حجم معاملات، تاییدی برای قدرت و اعتبار حرکت قیمت است.

اطلاعات دارایی و جفت‌ارزها در صفحه‌ی نمودار

معمولا در گوشه‌ی بالا و سمت چپ صفحه‌ی نمودار، می‌توانید اطلاعات کلیدی و مهمی درباره‌ی دارایی مورد نظر خود پیدا کنید. اولین چیزی که می‌بینید، نام نماد یا جفت‌ارز (نمایشی از ارزش یک ارز در برابر ارز دیگر، مثل مقایسه‌ی بیت کوین با دلار یا تتر) است. به عنوان مثال، نماد BTCUSDT به شما نشان می‌دهد که در حال مشاهده‌ی نمودار قیمت بیت کوین بر اساس تتر هستید.

همچنین در این بخش اطلاعاتی مثل نام صرافی ارائه‌دهنده‌ی داده‌ها قرار دارد. از آنجا که قیمت ارزهای دیجیتال ممکن است در صرافی‌های مختلف مقدار بسیار کمی تفاوت داشته باشد، مهم است بدانید نموداری که به آن نگاه می‌کنید، متعلق به کدام صرافی است. خواندن این اطلاعات ساده به شما کمک می‌کند تا مطمئن شوید در حال تحلیل دارایی درستی در پلتفرم صحیحی هستید و اشتباهی رخ نداده است.

معرفی انواع نمودارهای قیمتی در ارز دیجیتال

حالا که با محیط کلی چارت آشنا شدید، وقت آن است که با انواع مختلف این نقشه آشنا شوید. همان‌طور که یک نقشه‌ی جغرافیایی می‌تواند به شکل‌های مختلفی مثل نقشه‌ی ماهواره‌ای یا جاده‌ای نمایش داده شود، اطلاعات قیمت هم می‌تواند به شکل‌های متفاوتی روی نمودار رسم شود. در دنیای رمزارزها، پلتفرم‌های تحلیلی سه نوع نمودار اصلی را در اختیار شما قرار می‌دهند. هر کدام از این نمودارها، ویژگی‌ها و کاربرد خاص خودشان را دارند که در ادامه آن‌ها را با هم بررسی می‌کنیم.

چارت خطی یا Line Chart و کاربرد آن در تشخیص روندهای کلی

چارت خطی ساده‌ترین نوع نمودار است. اگر فقط قیمت بسته شدن (Closing Price - آخرین قیمتی که یک ارز در پایان یک بازه‌ی زمانی مشخص معامله می‌شود) را در روزهای مختلف با یک خط ممتد به هم وصل کنیم، یک چارت خطی ساخته می‌شود.

این نمودار شبیه به تماشای یک رشته‌کوه از فاصله‌ی دور است؛ شما جزئیات سنگ‌ها و صخره‌ها را نمی‌بینید، اما شکل کلی کوهستان را به راحتی تشخیص می‌دهید. به همین دلیل، چارت خطی ابزار بسیار خوبی برای تشخیص روندها (جهت غالب حرکت قیمت در بازار به سمت بالا یا پایین) است. وقتی می‌خواهید بدون درگیر شدن با نوسانات ریز و گیج‌کننده، مسیر اصلی قیمت را در طول یک سال گذشته ببینید و یک نمای کلی از بازار داشته باشید، این نمودار بهترین انتخاب برای شماست.

چارت میله‌ای یا Bar Chart و جزئیات قیمتی

چارت میله‌ای یک قدم فراتر از نمودار خطی می‌رود و اطلاعات بیشتری را به ما می‌دهد. در این نمودار، به جای یک خط ممتد، با مجموعه‌ای از میله‌های عمودی روبه‌رو هستیم. این نمودار برای کسانی که می‌خواهند علاوه بر مسیر کلی بازار، میزان نوسانات قیمت را هم در هر روز یا ساعت ببینند، بسیار مفید است.

هر میله به تنهایی چهار اطلاعات مهم را در یک بازه‌ی زمانی به شما نشان می‌دهد:

• بالاترین نقطه‌ی میله: نشان‌دهنده‌ی بیشترین قیمتی است که ارز در آن بازه‌ی زمانی به خود دیده است.
• پایین‌ترین نقطه‌ی میله: نشان‌دهنده‌ی کمترین قیمت در آن زمان است.
• خط تیره‌ی کوچک سمت چپ: نشان‌دهنده‌ی قیمت در زمان شروع یا باز شدن بازار است.
• خط تیره‌ی کوچک سمت راست: نشان‌دهنده‌ی قیمت در زمان پایان یا بسته شدن بازار است.

چارت شمعی ژاپنی یا Candlestick: محبوب‌ترین نمودار در بین معامله‌گران

به جرات می‌توان گفت که چارت شمعی ژاپنی، پادشاه نمودارها در دنیای معامله‌گری است و بیشتر تحلیل‌گران از این نوع نمودار استفاده می‌کنند. چارت شمعی از نظر اطلاعاتی که به ما می‌دهد، کاملا شبیه به چارت میله‌ای است؛ یعنی همان چهار قیمت اصلی (باز شدن، بسته شدن، بالاترین و پایین‌ترین) را نمایش می‌دهد. اما تفاوت اصلی و جذابیت آن در ظاهر بصری و رنگ‌بندی آن است.

هر بخش از این نمودار شبیه به یک شمع طراحی شده است. به جای خطوط تیره‌ی ساده، یک بدنه‌ی رنگی (معمولا سبز یا قرمز) داریم که فاصله‌ی بین قیمت باز شدن و بسته شدن را پر می‌کند. این طراحی بصری باعث می‌شود که چشم و مغز ما خیلی سریع‌تر بتواند برنده‌ی نبرد بین خریداران و فروشندگان را تشخیص دهد. در بخش بعدی مقاله، بررسی دقیقی از این شمع‌های ژاپنی خواهیم داشت، اما تا همین جا بدانید که اگر می‌خواهید چارت خوانی را به صورت حرفه‌ای دنبال کنید، چارت شمعی ژاپنی دوست صمیمی شما خواهد بود.

آموزش خواندن کندل استیک‌ها در چارت ارز دیجیتال

همان‌طور که در بخش قبلی اشاره کردیم، کندل استیک یا شمع ژاپنی محبوب‌ترین نوع نمودار در بین معامله‌گران است. هر شمع در این نمودار، شبیه به یک گزارش خبری کوتاه است که به ما می‌گوید در یک بازه‌ی زمانی مشخص، چه اتفاقی بین خریداران و فروشندگان افتاده است. اگر یاد بگیرید این شمع‌ها را به درستی بخوانید، انگار زبان مخفی بازار را یاد گرفته‌اید و می‌توانید قبل از رخ دادن بسیاری از اتفاقات، مسیر احتمالی قیمت را پیش‌بینی کنید. در این بخش، ساختار این شمع‌ها را به ساده‌ترین شکل ممکن بررسی می‌کنیم.

کالبدشکافی یک کندل: بدنه Body و سایه Shadow

اگر به یک شمع ژاپنی روی نمودار نگاه کنید، متوجه می‌شوید که ظاهر آن دقیقا شبیه به یک شمع واقعی است که گاهی یک یا دو فیتیله در بالا و پایین خود دارد. هر کندل از دو بخش اصلی تشکیل می‌شود که هر کدام اطلاعات مهمی را به ما می‌دهند:

• بدنه‌ی کندل (Body): بخش رنگی و ضخیم شمع است. این بخش، فاصله‌ی بین قیمت باز شدن (Open - اولین قیمتی که دارایی در شروع یک بازه‌ی زمانی معامله می‌شود) و قیمت بسته شدن (Close - آخرین قیمتی که در پایان آن زمان ثبت می‌شود) را به ما نشان می‌دهد. اندازه‌ی بدنه‌ی شمع به ما می‌گوید که قدرت کدام گروه بیشتر بوده است.
• سایه‌ی کندل (Shadow): خطوط نازکی که در بالا و پایین بدنه‌ی شمع قرار دارند، سایه یا فیتیله نامیده می‌شوند. نوک سایه‌ی بالایی نشان‌دهنده‌ی بالاترین قیمت (High - بیشترین عددی که قیمت در آن مدت به خود دیده است) و انتهای سایه‌ی پایینی نشان‌دهنده‌ی پایین‌ترین قیمت (Low - کمترین عددی که قیمت در آن زمان تجربه کرده است) می‌باشد.

رنگ کندل‌ها چه معنایی دارند؟ کندل صعودی در برابر کندل نزولی

رنگ بدنه‌ی کندل‌ها سریع‌ترین راه برای فهمیدن مسیر حرکت قیمت است. به طور کلی در بیشتر پلتفرم‌های تحلیلی، کندل‌ها با دو رنگ سبز و قرمز نمایش داده می‌شوند تا با یک نگاه بتوانید برنده‌ی بازار را تشخیص دهید:

• کندل سبز یا صعودی: زمانی که قیمت بسته شدن، بالاتر از قیمت باز شدن باشد، رنگ شمع سبز می‌شود. به این کندل در اصطلاح بازار، کندل گاوی (Bullish - نمادی از بازاری که خریداران در آن قدرت دارند و قیمت‌ها رو به بالا است) نیز می‌گویند. کندل سبز یعنی خریداران موفق شده‌اند قیمت را از نقطه‌ی شروع بالاتر ببرند.
• کندل قرمز یا نزولی: زمانی که قیمت بسته شدن، پایین‌تر از قیمت باز شدن باشد، رنگ شمع قرمز می‌شود. به این کندل، کندل خرسی (Bearish - نمادی از بازاری که فروشندگان در آن می‌فروشند و قیمت‌ها رو به پایین است) گفته می‌شود. کندل قرمز نشان می‌دهد که فروشندگان قدرت را در دست گرفته و قیمت را کاهش داده‌اند.

کندل‌ها چگونه احساسات بازار را به ما نشان می‌دهند؟

کندل‌ها فقط مجموعه‌ای از اعداد خشک و بی‌روح نیستند؛ بلکه آینه‌ی تمام‌نمای احساسات، ترس و طمع معامله‌گران هستند. تصور کنید بازار یک مسابقه‌ی طناب‌کشی بین خریداران (که می‌خواهند قیمت بالا برود) و فروشندگان (که می‌خواهند قیمت پایین بیاید) است. شکل ظاهری هر کندل، نتیجه‌ی این مسابقه‌ی طناب‌کشی را در یک بازه‌ی زمانی به ما نشان می‌دهد.

برای مثال، اگر یک شمع با بدنه‌ی سبز بسیار بلند ببینید، به این معنی است که خریداران با قدرت تمام وارد بازار شده‌اند و فروشندگان هیچ شانسی برای مقابله نداشته‌اند. این یعنی احساسات بازار به شدت مثبت و امیدوارانه است.

در مقابل، گاهی یک کندل می‌بینید که بدنه‌ی بسیار کوچکی دارد اما سایه‌ی بالایی آن بسیار بلند است. این سایه‌ی بلند داستان جذابی را روایت می‌کند؛ این الگو نشان می‌دهد که در ابتدا خریداران قیمت را به شدت بالا برده‌اند، اما ناگهان فروشندگان زیادی وارد بازار شده و قیمت را دوباره به سمت پایین هل داده‌اند. در واقع، آن سایه‌ی بلند نشانه‌ی شکست خریداران و بازگشت قدرت به دست فروشندگان است. با درک همین نکات ساده، می‌توانید متوجه شوید که در پشت پرده‌ی هر نوسان قیمت، چه احساساتی نهفته است.

مفاهیم حیاتی در خواندن نمودار برای شروع معاملات

تا به اینجا یاد گرفتیم که نمودارها و کندل‌ها چطور کار می‌کنند و چه اطلاعاتی به ما می‌دهند. اما برای این‌که بتوانیم از این اطلاعات برای خرید و فروش استفاده کنیم، باید با چند مفهوم کلیدی آشنا شویم. این مفاهیم پایه‌ی اصلی هر استراتژی معاملاتی (Trading Strategy - مجموعه‌ای از قوانین و برنامه‌های از پیش تعیین شده برای ورود و خروج از معامله) هستند و به ما نشان می‌دهند که چه زمانی وارد بازار شویم و چه زمانی دست نگه داریم. در این بخش، مهم‌ترین اصول تحلیل چارت را با هم بررسی می‌کنیم.

تشخیص روند بازار: ترند صعودی، نزولی و رنج یا خنثی

اولین و مهم‌ترین قدم در تحلیل هر نموداری، تشخیص روند یا ترند (Trend - جهت کلی حرکت قیمت در بازار) است. در بازارهای مالی یک جمله‌ی معروف وجود دارد: روند، دوست شماست. معامله کردن در جهت روند بازار شبیه به شنا کردن در مسیر جریان آب است؛ انرژی کمتری از شما می‌گیرد و شما را سریع‌تر به مقصد می‌رساند. اما اگر بخواهید خلاف این جریان شنا کنید، خیلی زود خسته می‌شوید و احتمال ضرر کردن شما زیاد است.

بازار به طور کلی در سه مسیر اصلی حرکت می‌کند:

• روند صعودی (Uptrend): زمانی که قدرت خریداران بیشتر است و قیمت‌ها پله‌پله بالاتر می‌روند. در این حالت، هر قله‌ی جدید از قله‌ی قبلی بالاتر است و کف‌های قیمتی هم بالاتر از کف‌های قبلی تشکیل می‌شوند.
• روند نزولی (Downtrend): زمانی که فروشندگان کنترل بازار را در دست دارند. در این شرایط، قیمت‌ها پله‌پله پایین می‌آیند، یعنی هر دره‌ی قیمتی از دره‌ی قبلی پایین‌تر است.
• روند خنثی یا رنج (Sideways): بازار همیشه رو به بالا یا پایین حرکت نمی‌کند. گاهی اوقات قیمت در یک محدوده‌ی مشخص بین یک سقف و کف، گیر می‌افتد و درجا می‌زند. در این حالت خریداران و فروشندگان قدرت برابری دارند و بازار در حال استراحت و تصمیم‌گیری برای حرکت بعدی است.

سطوح حمایت Support و مقاومت Resistance چیست؟

یکی از جذاب‌ترین مفاهیم در چارت خوانی، پیدا کردن سطوح حمایت و مقاومت است. برای درک این دو مفهوم، یک توپ پلاستیکی را تصور کنید که در یک اتاق در حال بالا و پایین پریدن است.

• سطح حمایت (Support): شبیه به کف اتاق است. وقتی توپ که همان قیمت است به کف اتاق برخورد می‌کند، دوباره به سمت بالا پرتاب می‌شود. سطح حمایت نقطه‌ای است که قیمت در مسیر ریزش خود به آن می‌رسد، اما خریداران در این نقطه وارد میدان می‌شوند و با خرید بیشتر، اجازه نمی‌دهند قیمت از آن پایین‌تر برود. به زبان ساده، اینجا محدوده‌ای است که تقاضا برای خرید بالا می‌رود و از ریزش بیشتر قیمت حمایت می‌کند.
• سطح مقاومت (Resistance): شبیه به سقف اتاق است. وقتی توپ به سمت بالا حرکت می‌کند و به سقف می‌خورد، متوقف شده و به پایین برمی‌گردد. مقاومت، محدوده‌ای از قیمت است که فروشندگان در آن نقطه منتظر هستند تا دارایی خود را بفروشند. در این سطح، عرضه‌ی ارز دیجیتال بیشتر از تقاضای آن می‌شود و در نتیجه، قیمت در برابر بالا رفتن مقاومت می‌کند.

چگونه خطوط حمایت و مقاومت را به درستی رسم کنیم؟

حالا که با مفهوم حمایت و مقاومت آشنا شدیم، سوال اینجاست که چطور آن‌ها را روی چارت پیدا کنیم؟ رسم این خطوط کار سخت و پیچیده‌ای نیست، فقط به کمی دقت و تمرین نیاز دارد. برای رسم اصولی این سطوح، کافی است مراحل زیر را دنبال کنید:

• پیدا کردن نقاط چرخش: به گذشته‌ی نمودار نگاه کنید و نقاطی را پیدا کنید که قیمت در آنجا تغییر مسیر داده است؛ یعنی جاهایی که قیمت پس از ریزش، دوباره بالا رفته تا کف‌ها را بسازد یا پس از رشد، دوباره پایین آمده تا سقف‌ها شکل بگیرند.
• وصل کردن قله‌ها و دره‌ها: حالا ابزار خط افقی را در پلتفرم تحلیلی خود انتخاب کنید. خطی بکشید که بیشترین تعداد این کف‌ها را برای رسم حمایت یا سقف‌ها را برای رسم مقاومت به هم وصل کند. هر چه یک خط نقاط برخورد بیشتری داشته باشد، اعتبار و قدرت آن سطح بیشتر است و معامله‌گران واکنش قوی‌تری به آن نشان می‌دهند.
• در نظر گرفتن ناحیه به جای خط دقیق: یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات افراد تازه‌کار این است که تصور می‌کنند حمایت و مقاومت دقیقا یک عدد خاص است. در دنیای واقعی، این سطوح شبیه به یک نوار یا محدوده‌ی قیمتی (Zone - یک محدوده‌ی مشخص روی چارت که قیمت در آن واکنش نشان می‌دهد) عمل می‌کنند، نه یک خط مویی و باریک. بنابراین اگر قیمت کمی از خط شما عبور کرد اما دوباره برگشت، نگران نباشید؛ این رفتار در بازار کاملا طبیعی است و بهتر است به جای یک خط، یک مستطیل باریک را به عنوان ناحیه‌ی حمایت یا مقاومت رسم کنید.

اندیکاتورها؛ ابزارهای کمکی در چارت خوانی

وقتی به یک چارت قیمتی نگاه می‌کنید، در واقع دارید تاریخچه‌ی خام رفتار بازار را می‌بینید. اما برای درک بهتر این رفتار و پیش‌بینی آینده، گاهی به ابزارهای کمکی نیاز داریم. این ابزارها اندیکاتور (Indicator - توابع و فرمول‌های ریاضی که روی قیمت یا حجم معاملات اعمال می‌شوند تا اطلاعات جدیدی به ما بدهند) نام دارند.

تصور کنید در حال رانندگی در یک جاده‌ی مه‌آلود هستید؛ چارت خوانی مثل نگاه کردن به خود جاده است، اما اندیکاتورها شبیه به رادار یا سیستم ناوبری ماشین شما هستند که اطلاعات اضافه‌ای مثل پیچ‌های تند پیش رو یا فاصله‌ی ماشین جلویی را به شما نشان می‌دهند. اندیکاتورها به هیچ وجه سیگنال قطعی برای خرید و فروش صادر نمی‌کنند، بلکه مثل یک قطب‌نما به شما کمک می‌کنند تا تصمیم‌های مطمئن‌تری بگیرید. در ادامه با دو مورد از معروف‌ترین اندیکاتورها آشنا می‌شویم.

اندیکاتور میانگین متحرک یا Moving Average و نحوه استفاده از آن

یکی از ساده‌ترین و در عین حال کاربردی‌ترین ابزارها در دنیای معامله‌گری، اندیکاتور میانگین متحرک است. بازار ارزهای دیجیتال پر از نوسانات شدید و لحظه‌ای است که به آن‌ها نویز بازار (Noise - حرکات ریز و فریبنده‌ی قیمت که روند اصلی را پنهان می‌کنند) می‌گویند. میانگین متحرک مثل یک اتو عمل می‌کند و چین و چروک‌های روی چارت را صاف می‌کند تا مسیر اصلی قیمت را واضح‌تر ببینید.

نحوه‌ی کار این اندیکاتور بسیار ساده است: قیمت‌های بسته شدن کندل‌ها در یک دوره‌ی زمانی مشخص (مثلا ۵۰ روز گذشته) را با هم جمع و میانگین آن‌ها را به صورت یک خط نرم و پیوسته روی چارت رسم می‌کند. اما چگونه از این خط برای معاملات خود استفاده کنیم؟

• تشخیص روند بازار: ساده‌ترین کاربرد میانگین متحرک، فهمیدن جهت بازار است. اگر کندل‌های قیمت بالای خط میانگین متحرک حرکت کنند، روند کلی بازار صعودی است و اگر قیمت زیر این خط باشد، با یک روند نزولی روبه‌رو هستیم.
• حمایت و مقاومت متحرک: این خط می‌تواند مانند یک کف یا سقف پویا عمل کند. یعنی وقتی قیمت در حال کاهش است، با رسیدن به خط میانگین متحرک ممکن است حمایت شود و دوباره به سمت بالا برگردد؛ و برعکس، در زمان رشد قیمت، این خط می‌تواند مانعی برای بالاتر رفتن قیمت باشد.

شاخص قدرت نسبی RSI برای تشخیص اشباع خرید و فروش

شاخص قدرت نسبی (Relative Strength Index یا به اختصار RSI) یکی از محبوب‌ترین ابزارها برای سنجش سرعت و قدرت تغییرات قیمت است. برای درک بهتر این اندیکاتور، رفتار یک کش لاستیکی را تصور کنید. اگر یک کش را بیش از حد بکشید، بالاخره به نقطه‌ای می‌رسد که دیگر توان کشیده شدن ندارد و با شدت به جای اول خود برمی‌گردد. در بازار رمزارزها هم قیمت‌ها نمی‌توانند برای همیشه فقط بالا بروند یا فقط سقوط کنند.

اندیکاتور RSI با نمایش یک عدد بین ۰ تا ۱۰۰، میزان هیجان خریداران و فروشندگان را اندازه‌گیری می‌کند و به کمک آن می‌توانیم دو حالت بسیار مهم در بازار را تشخیص دهیم:

• منطقه‌ی اشباع خرید (Overbought): وقتی عدد RSI به بالای سطح ۷۰ می‌رسد، یعنی خریداران با هیجان زیادی خرید کرده‌اند و قیمت مثل همان کش لاستیکی، بیش از حد کشیده شده است. در این حالت می‌گوییم بازار دچار اشباع خرید شده و هر لحظه احتمال دارد قدرت خریداران کم شود و قیمت برای استراحت کردن، کاهش یابد.
• منطقه‌ی اشباع فروش (Oversold): زمانی که عدد RSI به زیر سطح ۳۰ سقوط می‌کند، یعنی فروشندگان با ترس فراوان دارایی‌های خود را فروخته‌اند و قیمت بیش از اندازه افت کرده است. در این شرایط، بازار دچار اشباع فروش شده است و این احتمال وجود دارد که فروشندگان خسته شوند و قیمت دوباره مسیر صعودی به خود بگیرد.

ابزارها و پلتفرم‌های برتر برای تمرین چارت خوانی

حالا که با مفاهیم پایه‌ی چارت خوانی آشنا شدیم، وقت آن است که آستین‌ها را بالا بزنیم و وارد میدان شویم. برای تمرین کردن، شما به یک محیط مناسب یا پلتفرم تحلیلی نیاز دارید. همان‌طور که یک نجار برای ساختن یک میز به کارگاه و ابزارهای خاصی نیاز دارد، شما هم به عنوان یک معامله‌گر به سایت‌ها و نرم‌افزارهایی نیاز دارید که نمودار قیمت ارزهای دیجیتال را در اختیار شما قرار دهند تا بتوانید خطوط حمایت و مقاومت را رسم کنید. در دنیای رمزارزها، گزینه‌های زیادی برای این کار وجود دارد، اما برای شروع نیازی به پرداخت هزینه‌های سنگین نیست. در این بخش، بهترین ابزارهای در دسترس برای تمرین چارت خوانی را معرفی می‌کنیم.

معرفی سایت تریدینگ ویو TradingView و امکانات رایگان آن

سایت تریدینگ ویو یکی از محبوب‌ترین و قدرتمندترین پلتفرم‌های تحلیلی در بازارهای مالی است. فرقی نمی‌کند که یک معامله‌گر مبتدی باشید یا یک تحلیل‌گر باتجربه، تریدینگ ویو همان ابزاری است که به آن نیاز پیدا خواهید کرد. این سایت یک پلتفرم مبتنی بر وب (Web-based Platform - نرم‌افزاری که نیازی به نصب ندارد و مستقیما روی مرورگر اینترنت یا گوشی موبایل شما اجرا می‌شود) است که نمودار قیمت تقریبا تمام دارایی‌های جهان، از جمله ارزهای دیجیتال را پوشش می‌دهد.

استفاده از این سایت مزایای زیادی برای تازه‌کارها دارد که در ادامه به مهم‌ترین آن‌ها اشاره می‌کنیم:

• امکانات رایگان گسترده: نیازی به خرید اشتراک‌های پولی برای شروع نیست. شما با یک ثبت‌نام ساده به وسیله‌ی ایمیل خود، می‌توانید به ابزارهای رسم خطوط، اندیکاتورها و انواع نمودارهای قیمتی دسترسی داشته باشید.
• گستردگی بازارها: در این سایت می‌توانید قیمت یک ارز دیجیتال خاص را در صرافی‌های مختلف دنیا با هم مقایسه کنید و تاریخچه‌ی قیمتی بسیار کاملی در اختیار داشته باشید.
• شبکه‌ی اجتماعی معامله‌گران: تریدینگ ویو فقط یک ابزار رسم نمودار نیست؛ بلکه محیطی است که در آن معامله‌گران سراسر جهان تحلیل‌ها و ایده‌های خود را به اشتراک می‌گذارند. شما می‌توانید با بررسی چارت‌های دیگران، ایده‌های جدیدی برای تحلیل بازار بگیرید.

چارت خوانی در محیط صرافی‌های ارز دیجیتال

علاوه بر سایت تریدینگ ویو، شما می‌توانید نمودارها را مستقیما در داخل پلتفرم صرافی‌های ارز دیجیتال نیز مشاهده کنید. وقتی در یک صرافی داخلی مثل صرافی ارز دیجیتال کیف پول من ثبت‌نام می‌کنید تا خرید و فروش خود را انجام دهید، معمولا در بخش معامله یا ترید، یک نمودار قیمت در مرکز صفحه قرار دارد.

جالب است بدانید که بیشتر این صرافی‌ها، هسته‌ی اصلی نمودار خود را از همان سایت تریدینگ ویو می‌گیرند و فقط رابط کاربری (User Interface - ظاهر سایت یا برنامه‌ای که شما با آن کار می‌کنید و دکمه‌ها و منوها را در خود جای داده است) را بر اساس سلیقه‌ی خود کمی تغییر می‌دهند.

• مزیت این روش: سرعت عمل بالایی دارید؛ یعنی می‌توانید همان‌جا که چارت را تحلیل می‌کنید، سفارش خرید یا فروش خود را ثبت کنید.
• نقطه‌ی ضعف این روش: محیط صرافی‌ها معمولا شلوغ‌تر است و پر از اعداد چشمک‌زن و سفارشات لحظه‌ای است. این شلوغی برای فردی که تازه می‌خواهد چارت خوانی را تمرین کند، ممکن است کمی گیج‌کننده باشد.

پیشنهاد ما این است که در ماه‌های اول یادگیری، تحلیل خود را در محیط آرام و تخصصی تریدینگ ویو انجام دهید و پس از رسیدن به یک تصمیم قطعی، فقط برای ثبت نهایی سفارش به حساب کاربری خود در صرافی مراجعه کنید.

اشتباهات رایج تازه‌کارها در چارت خوانی و تحلیل

یادگیری چارت خوانی دقیقا شبیه به یادگیری دوچرخه‌سواری است؛ در روزهای اول ممکن است چند بار زمین بخورید و مسیر را اشتباه بروید. این زمین خوردن‌ها در بازار مالی به معنای از دست دادن بخشی از سرمایه‌ی شماست. اما خبر خوب این است که بسیاری از معامله‌گران تازه‌کار، اشتباهات مشابهی را تکرار می‌کنند. اگر شما این تله‌های رایج را بشناسید، می‌توانید با خیال راحت‌تر و بدون پرداخت هزینه‌های سنگین، مسیر یادگیری را طی کنید. در این بخش، چهار اشتباه مهلک و پرتکرار مبتدیان را بررسی می‌کنیم تا از آن‌ها دوری کنید.

گم شدن در تایم فریم‌های کوتاه و نادیده گرفتن تصویر بزرگ بازار

یکی از اولین وسوسه‌ها برای هر فرد تازه‌کار این است که نمودار را روی تایم فریم‌های بسیار کوتاه (مثل یک دقیقه‌ای یا پنج دقیقه‌ای) تنظیم کند. تماشای بالا و پایین رفتن سریع کندل‌ها می‌تواند بسیار هیجان‌انگیز باشد، اما این کار دقیقا شبیه به این است که صورت خود را به تنه‌ی یک درخت بچسبانید؛ در این حالت شما فقط پوسته‌ی درخت را می‌بینید و متوجه نمی‌شوید که در وسط یک جنگل در حال سوختن ایستاده‌اید!

تایم فریم‌های کوتاه پر از نویزهای قیمتی (نوسانات کاذب و بی‌اهمیت بازار که روند اصلی را پنهان می‌کنند) هستند. وقتی فقط به این نمودارهای سریع نگاه می‌کنید، ممکن است یک صعود کوچک را با یک روند قدرتمند اشتباه بگیرید.

راه حل این مشکل بسیار ساده است:

• همیشه تحلیل خود را از تایم فریم‌های بزرگ‌تر (مثل روزانه یا چهار ساعته) شروع کنید تا تصویر بزرگ و روند اصلی بازار را ببینید.
• سپس برای پیدا کردن نقطه‌ی ورود دقیق، به تایم فریم‌های کوچک‌تر (مثل یک ساعته یا پانزده دقیقه‌ای) مراجعه کنید.

شلوغ کردن بیش از حد نمودار با اندیکاتورهای متعدد

وقتی معامله‌گران تازه‌کار با اندیکاتورها آشنا می‌شوند، احساس می‌کنند یک چوب جادویی پیدا کرده‌اند. آن‌ها ده‌ها خط، شاخص و ابزار رنگارنگ را روی چارت خود می‌اندازند، به طوری که دیگر حتی خود کندل‌های قیمت هم دیده نمی‌شوند! این کار شبیه به رانندگی با ماشینی است که روی شیشه‌ی جلوی آن پر از برچسب و نقشه است؛ قطعا تصادف خواهید کرد.

استفاده‌ی همزمان از اندیکاتورهای زیاد باعث ایجاد پدیده‌ای به نام فلج تحلیلی (Analysis Paralysis - ناتوانی در تصمیم‌گیری به دلیل حجم زیاد اطلاعات ضد و نقیض) می‌شود. وقتی یک اندیکاتور سیگنال خرید می‌دهد و اندیکاتور دیگر سیگنال فروش، شما گیج و سردرگم می‌شوید. فراموش نکنید که پایه‌ی تمام تحلیل‌ها، رفتار خود قیمت است. نمودار خود را خلوت نگه دارید و نهایتا از یک یا دو اندیکاتور برای تایید تحلیل خود استفاده کنید.

معامله بدون تعیین حد ضرر Stop Loss

تصور کنید می‌خواهید از یک هواپیما با چتر نجات بیرون بپرید، اما یادتان رفته چتر کمکی را با خود ببرید. معامله کردن بدون تعیین حد ضرر دقیقا همین‌قدر خطرناک است. حد ضرر (Stop Loss - یک دستور خودکار برای فروش دارایی زمانی که قیمت به یک عدد مشخص پایین‌تر از نقطه‌ی خرید می‌رسد تا از ضرر بیشتر جلوگیری شود) کمربند ایمنی شما در بازار پرنوسان رمزارزهاست.

بسیاری از تازه‌کارها با این تفکر که قیمت بالاخره برمی‌گردد، از گذاشتن حد ضرر امتناع می‌کنند. اما بازار هیچ تعهدی به امیدها و آرزوهای ما ندارد. ممکن است قیمت یک ارز به قدری سقوط کند که کل سرمایه‌ی شما را از بین ببرد. همیشه پیش از ورود به هر معامله، از خود بپرسید: اگر تحلیل من اشتباه بود، کجا باید با کمترین ضرر از بازار خارج شوم؟

تصمیم‌گیری احساسی بر اساس یک کندل خاص

احساسات، بزرگ‌ترین دشمن یک معامله‌گر است. یکی از اشتباهات رایج تازه‌کارها این است که با دیدن یک کندل سبز بزرگ، دچار فومو (FOMO یا ترس از دست دادن فرصت - یک احساس اضطراب روانی که باعث می‌شود فرد برای جا نماندن از سود، به صورت هیجانی خرید کند) می‌شوند. آن‌ها در نوک قله خرید می‌کنند، در حالی که روند بازار در حال پایان است.

در مقابل، با دیدن یک کندل قرمز وحشتناک، دچار ترس می‌شوند و دارایی خود را در پایین‌ترین قیمت می‌فروشند. برای جلوگیری از این اشتباه، باید دو قانون طلایی را به یاد داشته باشید:

• صبر برای بسته شدن کندل: هیچ‌گاه بر اساس کندلی که هنوز در حال شکل‌گیری است تصمیم نگیرید. سایه‌های بلند در نمودار نشان می‌دهند که شرایط می‌تواند در چند ثانیه‌ی آخر کاملا برعکس شود. اجازه دهید زمان کندل تمام شود و شکل نهایی آن ثبت گردد.
• تکیه بر استراتژی، نه هیجان: یک کندل منفرد، به تنهایی معنای خاصی ندارد و حتما باید در کنار خطوط حمایت و مقاومت و روند کلی بازار بررسی شود.

مدیریت ریسک؛ مکمل ضروری برای مهارت چارت خوانی

بسیاری از افراد تصور می‌کنند که اگر چارت خوانی را به خوبی یاد بگیرند، دیگر مسیر ثروتمند شدن آن‌ها هموار شده است. اما در واقعیت، چارت خوانی تنها نیمی از معادله‌ی موفقیت در بازارهای مالی است. نیمه‌ی دیگر و شاید مهم‌ترین بخش این معادله، مدیریت ریسک (Risk Management - مجموعه قوانین و اقداماتی که برای حفظ اصل سرمایه و جلوگیری از ضررهای سنگین به کار می‌بریم) است. تصور کنید شما بهترین راننده‌ی دنیا هستید و یک ماشین مسابقه‌ای بسیار سریع در اختیار دارید؛ آیا بدون داشتن ترمز سالم و کمربند ایمنی، وارد پیست مسابقه می‌شوید؟ مهارت چارت خوانی، موتور محرک ماشین شماست، اما مدیریت ریسک همان ترمز و کمربند ایمنی است که در روزهای طوفانی بازار، جان سرمایه‌ی شما را نجات می‌دهد.

چرا چارت خوانی به تنهایی برای سودآوری کافی نیست؟

نمودارها و کندل‌ها به ما احتمالات را نشان می‌دهند، نه قطعیت‌ها را. هیچ تحلیل‌گری در دنیا وجود ندارد که بتواند آینده‌ی بازار را با اطمینان صددرصدی پیش‌بینی کند. گاهی اوقات شما یک الگوی بسیار معتبر روی چارت پیدا می‌کنید، تمام اندیکاتورها سیگنال صعود می‌دهند، اما ناگهان انتشار یک خبر منفی یا تصمیم یک نهنگ (Whale - سرمایه‌گذاران بسیار بزرگی که با خرید و فروش‌های عظیم خود می‌توانند جهت بازار را تغییر دهند) باعث می‌شود قیمت برخلاف تحلیل شما ریزش کند.

اگر شما مدیریت ریسک نداشته باشید، در چنین شرایطی ممکن است با یک معامله‌ی اشتباه، سود ده‌ها معامله‌ی موفق خود را از دست بدهید. در واقع، یک معامله‌گر حرفه‌ای می‌داند که داشتن وین ریت (Win Rate - درصد معاملات سودده نسبت به کل معاملات انجام شده) بالا به تنهایی مهم نیست؛ بلکه مهم این است که وقتی اشتباه می‌کنید ضرر کوچکی بدهید و وقتی تحلیل شما درست از آب در می‌آید، سود بزرگی کسب کنید.

اهمیت تعیین نقطه ورود و خروج پیش از انجام معامله

وقتی پول واقعی شما وارد بازار می‌شود، احساسات انسانی مثل ترس و طمع بلافاصله بیدار می‌شوند. اگر پیش از باز کردن یک معامله، برنامه‌ی مشخصی نداشته باشید، این احساسات کنترل تصمیمات شما را به دست می‌گیرند. به همین دلیل، داشتن یک برنامه‌ی معاملاتی شفاف و تعیین نقاط کلیدی پیش از کلیک کردن روی دکمه‌ی خرید، یک قانون غیرقابل چشم‌پوشی است.

یک برنامه‌ی معاملاتی کامل بر پایه‌ی چارت خوانی، باید شامل سه نقطه‌ی اساسی باشد:

• نقطه‌ی ورود (Entry Point): دقیقا در چه قیمتی و با دیدن چه نشانه‌ای روی چارت (مثل شکستن یک خط مقاومت) وارد معامله می‌شوید؟
• حد ضرر (Stop Loss): اگر تحلیل شما اشتباه بود، در چه قیمتی با یک ضرر کوچک و منطقی از بازار خارج می‌شوید تا بقیه‌ی سرمایه‌ی شما در امان بماند؟
• حد سود (Take Profit): هدف قیمتی شما کجاست؟ در چه نقطه‌ای طمع را کنار می‌گذارید و سود خود را نقد می‌کنید؟

تعیین این سه نقطه به شما کمک می‌کند تا مفهوم نسبت ریسک به ریوارد (Risk/Reward Ratio - مقایسه‌ی مقدار سودی که انتظار دارید در برابر مقدار ضرری که می‌پذیرید) را رعایت کنید. معامله‌گران موفق همیشه وارد معاملاتی می‌شوند که سود احتمالی آن‌ها، حداقل دو تا سه برابر ضرر احتمالی‌شان باشد. با این روش، حتی اگر نیمی از تحلیل‌های شما روی چارت اشتباه باشد، در نهایت باز هم یک معامله‌گر سودده خواهید بود و در بلندمدت سرمایه‌ی شما رشد خواهد کرد.

منابع:

Ftmo

Priceaction

Admiralmarkets