لیر زیرو (LayerZero) چیست؟ بررسی جامع پروتکل و ارز ZRO

پروتکل LayerZero با حذف نیاز به استخرهای نقدینگی واسطه و تکیه بر معماری انتقال مستقیم پیام، امنیت و روان بودن تراکنش‌های بین‌زنجیره‌ای (Cross-chain) را به سطح جدیدی ارتقا می‌دهد. در این مقاله از کیف پول من، ساختار فنی شبکه لیر زیرو و نحوه عملکرد اوراکل‌ها و ریلیرهای آن را کالبدشکافی می‌کنیم، تفاوت‌های امنیتی این معماری با بریج‌های رایج بازار را می‌سنجیم و در نهایت ضمن بررسی توکنومیکس ارز دیجیتال ZRO، مسیر خرید و نگهداری اصولی این توکن را برای کاربران ایرانی ترسیم خواهیم کرد.

لیر زیرو (LayerZero) چیست؟

تصور کنید در شهری زندگی می‌کنید که هر محله‌ی آن زبان، قوانین و پول مخصوص به خودش را دارد و هیچ جاده‌ای برای رفت‌وآمد مستقیم بین این محله‌ها وجود ندارد. دنیای بلاکچین‌ نیز تا مدت‌ها دقیقا به همین شکل بود. شبکه‌هایی مانند اتریوم و بایننس اسمارت چین مثل جزیره‌هایی دور از هم بودند که نمی‌توانستند به راحتی با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. در اینجا است که پروژه‌ی لیر زیرو وارد میدان می‌شود تا این فاصله‌ها را از بین ببرد.

لیر زیرو یک پروتکل ارتباطی در لایه‌ی پایه‌ای شبکه است که به بلاک‌چین‌های مختلف اجازه می‌دهد به طور مستقیم با هم صحبت کنند. هدف اصلی این زیرساخت، ایجاد یک ارتباط همه‌جا‌حاضر (Omnichain - شبکه‌ای یکپارچه که در تمام بلاک‌چین‌ها حضور دارد و آن‌ها را به طور یکپارچه به هم متصل می‌کند) است. با استفاده از این فناوری، توسعه‌دهندگان می‌توانند برنامه‌هایی بسازند که به طور همزمان روی چندین شبکه‌ی مختلف کار می‌کنند، بدون اینکه کاربر عادی درگیر پیچیدگی‌های فنی و سردرگمی شود.

مشکل انزوا در شبکه‌های بلاک‌چینی و راه‌حل لیر زیرو

همان‌طور که اشاره کردیم، بزرگ‌ترین مشکل شبکه‌های بلاک‌چینی، ناتوانی در برقراری ارتباط مستقیم با یکدیگر است. این موضوع باعث می‌شود تا نقدینگی و سرمایه‌ی کاربران در شبکه‌های مختلف پخش شود و تجربه‌ی کاربری بسیار سختی برای افراد تازه‌کار به وجود بیاید. برای مثال، اگر شما مقداری ارز دیجیتال در شبکه‌ی اتریوم داشته باشید و بخواهید از یک برنامه‌ی دیفای (DeFi - سیستم مالی غیرمتمرکز که بدون نیاز به بانک و سازمان‌های واسطه کار می‌کند) در شبکه‌ی پالیگان استفاده کنید، باید مراحل طولانی و خسته‌کننده‌ای را طی کنید.

راه‌حل لیر زیرو برای این مشکل، استفاده از یک سیستم پیام‌رسانی مستقیم است. به جای اینکه شما مجبور باشید توکن‌های خود را از طریق واسطه‌ها منتقل کنید، لیر زیرو پیام‌ها و دستورات را از طریق قراردادهای هوشمند (Smart Contracts - کدهای برنامه‌نویسی شده‌ای که در صورت رعایت شروط خاص، به صورت خودکار در بلاک‌چین اجرا می‌شوند) بین دو شبکه جابه‌جا می‌کند. این یعنی شبکه‌ی مبدا پیامی تایید شده به شبکه‌ی مقصد می‌فرستد و می‌گوید: این کاربر دارایی خود را در اینجا تایید کرده است، توکن او را در شبکه‌ی خودت آزاد کن. این روش، نیاز به واسطه‌های متمرکز را از بین می‌برد و امنیت تراکنش‌ها را به شدت بالا می‌برد.

مقایسه لیر زیرو با بریج‌های (Bridges) سنتی

تا پیش از ظهور لیر زیرو، کاربران برای انتقال دارایی بین شبکه‌ها از بریج‌ ها (Bridges - پل‌های ارتباطی نرم‌افزاری برای انتقال توکن بین دو شبکه‌ی مجزا) استفاده می‌کردند. روش کار بریج‌های سنتی به این شکل است که دارایی شما را در شبکه‌ی مبدا دریافت کرده و در یک استخر نقدینگی (Liquidity Pool - محلی در قرارداد هوشمند که دارایی‌های کاربران در آن جمع‌آوری و قفل می‌شود) نگه می‌دارند. سپس یک توکن معادل در شبکه‌ی مقصد برای شما صادر می‌کنند. این استخرهای پر از پول، همیشه هدف بسیار جذابی برای هکرها بوده‌اند و تاکنون میلیاردها دلار به دلیل ضعف امنیتی همین بریج‌ها به سرقت رفته است.

لیر زیرو رویکرد کاملا متفاوتی دارد. این پروتکل نیازی به قفل کردن دارایی در استخرهای متمرکز واسطه ندارد و فقط پیام‌ها را بین دو شبکه منتقل می‌کند که این کار خطر هک شدن را به حداقل می‌رساند. برای درک بهتر، در جدول زیر این دو فناوری را با یکدیگر مقایسه کرده‌ایم:

ویژگی مورد بررسی	بریج‌های سنتی (Bridges)	پروتکل لیر زیرو (LayerZero)
امنیت شبکه‌ی انتقال	پایین (به دلیل وجود استخرهای نقدینگی واسطه و خطر بالای هک شدن)	بسیار بالا (به دلیل معماری بدون واسطه و تکیه بر انتقال مستقیم پیام)
هزینه‌ی تراکنش‌ها	بالا (نیاز به پرداخت کارمزد به پل ارتباطی و همچنین هر دو شبکه‌ی مبدا و مقصد)	اقتصادی و بهینه (پرداخت یکپارچه‌ی کارمزدها با استفاده از سیستم پیام‌رسانی)
سرعت و تجربه‌ی کاربری	کند و پیچیده (نیاز به تاییدهای چندگانه و معطل شدن کاربر در مراحل مختلف)	سریع و روان (انجام تراکنش‌ها تنها با یک کلیک و در پس‌زمینه‌ی برنامه‌ها)

پروتکل لیر زیرو چگونه کار می‌کند؟

برای درک بهتر عملکرد پروتکل لیر زیرو، بیایید به یک مثال ملموس نگاه کنیم. فرض کنید می‌خواهید یک بسته‌ی بسیار مهم را از شعبه‌ی پست تهران به شعبه‌ی پست پاریس بفرستید، اما هیچ مسیر پروازی مستقیمی بین این دو شهر وجود ندارد. در این حالت، شما به یک سیستم ارتباطی و انتقال قدرتمند نیاز دارید که پیام یا بسته‌ی شما را با بالاترین امنیت در کشور مقصد تحویل دهد. لیر زیرو دقیقا همین کار را در دنیای رمزارزها انجام می‌دهد. این پروتکل از چند بخش کلیدی تشکیل شده است که هماهنگ با هم کار می‌کنند تا پیام‌ها بدون نیاز به واسطه‌های پرخطر، بین شبکه‌ها جابه‌جا شوند.

آشنایی با نقاط پایانی (Endpoints) در مبدا و مقصد

نقاط پایانی یا اندپوینت‌ها در واقع همان شعبه‌های پست در مثال ما هستند. در شبکه‌ی لیر زیرو، یک نقطه‌ی پایانی شامل مجموعه‌ای از قراردادهای هوشمند است که روی هر شبکه‌ی بلاک‌چینی نصب می‌شود.

زمانی که شما می‌خواهید دارایی یا اطلاعاتی را از شبکه‌ی اتریوم به شبکه‌ی آربیتروم بفرستید، برنامه‌ی غیرمتمرکز شما ابتدا پیام را به نقطه‌ی پایانی اتریوم (شبکه‌ی مبدا) تحویل می‌دهد. این نقطه، پیام را پردازش کرده و آن را برای ارسال آماده می‌کند. در طرف دیگر، نقطه‌ی پایانی آربیتروم (شبکه‌ی مقصد) منتظر است تا پیام را دریافت و اجرا کند. این نقاط پایانی به گونه‌ای برنامه‌نویسی شده‌اند که می‌توانند زبان شبکه‌ی خود را درک کنند و مانند یک مترجم و فرستنده عمل کنند.

نقش اوراکل (Oracle) و ریلیر (Relayer) در انتقال پیام

در نسخه‌ی اول معماری لیر زیرو (V1)، برای اینکه پیام با اطمینان کامل از نقطه‌ی پایانی مبدا به مقصد برسد، به دو بازرس کاملا مستقل نیاز داشتیم تا امنیت این جابه‌جایی تضمین شود:

• اوراکل: (Oracle - سرویس‌های مستقلی که اطلاعات خارج از شبکه را به بلاک‌چین وارد می‌کنند) در اینجا اوراکل مانند یک ناظر بی‌طرف عمل می‌کند. وظیفه‌ی او این است که بررسی کند آیا پیام شما واقعا در شعبه‌ی پست مبدا ثبت شده است یا خیر و سپس تاییدیه آن را به شبکه‌ی مقصد بفرستد.
• ریلیر: (Relayer - نرم‌افزاری که وظیفه‌ی جابه‌جایی شواهد تراکنش و خود پیام را بر عهده دارد) ریلیر به موازات اوراکل کار می‌کند. وظیفه‌ی ریلیر این است که محتوای دقیق پیام و شواهد انجام تراکنش را به نقطه‌ی پایانی مقصد برساند.

زمانی که نقطه‌ی پایانی در شبکه‌ی مقصد، اطلاعات اوراکل و شواهد ریلیر را دریافت می‌کند، آن‌ها را با هم تطبیق می‌دهد. تراکنش تنها در صورتی با موفقیت انجام می‌شود که اطلاعات این دو بازرس کاملا یکسان باشد. این معماری تضمین می‌کرد که تا زمانی که اوراکل و ریلیر با هم تبانی نکنند، امنیت شبکه‌ی انتقال حفظ می‌شود.

ارتقاء به شبکه‌های تایید غیرمتمرکز (DVN) در لیر زیرو نسخه ۲

اگرچه نسخه‌ی اول لیر زیرو عملکرد بسیار خوبی داشت، اما توسعه‌دهندگان تصمیم گرفتند برای حذف کامل خطرات احتمالی و جلوگیری از هرگونه تبانی، معماری پروتکل را ارتقا دهند. در نسخه‌ی دوم (V2)، نقش اوراکل‌ها با شبکه‌های تایید غیرمتمرکز (DVN - مجموعه‌ای از تاییدکننده‌های مستقل که امنیت شبکه‌ی انتقال پیام را چند برابر می‌کنند) جایگزین شد.

در این ساختار پیشرفته، برنامه‌های غیرمتمرکز دیگر مجبور نیستند فقط به یک اوراکل مشخص اعتماد کنند. توسعه‌دهندگان اکنون می‌توانند تعیین کنند که پیام‌هایشان توسط ترکیبی از چندین شبکه‌ی تاییدکننده‌ی مختلف بررسی شود.

برای درک بهتر این ارتقاء، فرض کنید گاوصندوق شما به جای دو قفل ساده، اکنون از یک سیستم ماژولار بهره می‌برد که در آن می‌توانید چندین قفل متنوع نصب کنید و کلید هر کدام را به یک شرکت امنیتی متفاوت بسپارید. ارتقاء به سیستم شبکه‌های تایید غیرمتمرکز (DVN)، باعث شده تا لیر زیرو در برابر حملات هکرها بسیار مقاوم‌تر شود و همزمان توسعه‌دهندگان انعطاف‌پذیری بالاتری در تنظیمات امنیتی پروژه‌ی خود داشته باشند.

ارز دیجیتال ZRO چیست؟

پروژه‌های بزرگ در دنیای رمزارزها، معمولا برای مدیریت بهتر اکوسیستم و پاداش‌دهی به کاربران، یک ارز اختصاصی معرفی می‌کنند. شبکه‌ی لیر زیرو نیز به عنوان یک زیرساخت قدرتمند، توکن بومی (Native Token - ارز دیجیتال اصلی یک شبکه‌ی بلاک‌چینی که برای فعالیت‌های درون آن شبکه و مدیریت آن استفاده می‌شود) خود را با نام ZRO به بازار عرضه کرده است. این توکن مانند شناسنامه و حق رای شما در دنیای لیر زیرو عمل می‌کند. با توجه به اینکه لیر زیرو یکی از حیاتی‌ترین ابزارهای ارتباطی در دنیای کریپتو به شمار می‌رود، راه‌اندازی و عرضه‌ی این توکن با استقبال بسیار خوبی از سوی کاربران و توسعه‌دهندگان مواجه شد.

کاربردها و مزایای هولد کردن توکن ZRO

شاید بپرسید چرا یک کاربر عادی یا سرمایه‌گذار باید ارز ZRO را بخرد و آن را نگه دارد؟ در حال حاضر، مهم‌ترین کاربرد و دلیل برای هولد کردن (Holding - خرید و نگهداری یک دارایی دیجیتال در کیف پول به امید افزایش ارزش آن در آینده) این توکن، قدرت مدیریت و حاکمیت در شبکه است.

• مشارکت در تصمیم‌گیری‌های شبکه (Governance): توکن ZRO در درجه‌ی اول یک توکن حاکمیتی است. این یعنی هر کسی که ارز ZRO را در اختیار داشته باشد، درست مانند یک سهام‌دار در یک شرکت عمل می‌کند. دارندگان این توکن حق دارند در مورد آینده‌ی پروتکل، تغییرات فنی، به‌روزرسانی‌های جدید و نحوه‌ی هزینه‌کرد بودجه‌ی توسعه‌دهندگان نظر بدهند و رای خود را ثبت کنند.
• کاربردهای احتمالی در آینده: اگرچه در حال حاضر هدف اصلی این توکن مدیریت غیرمتمرکز شبکه‌ی لیر زیرو است، اما تیم سازنده‌ی آن ممکن است در آینده کاربردهای بیشتری را به آن اضافه کنند. برای مثال، ممکن است امکان استیکینگ (Staking - قفل کردن دارایی در شبکه برای کمک به تامین امنیت و دریافت سود غیرفعال) برای دارندگان ZRO فراهم شود تا بتوانند از دارایی خود سود بیشتری کسب کنند.

بررسی توکنومیکس (Tokenomics) و نحوه‌ی توزیع ارز ZRO

برای اینکه بدانیم یک ارز دیجیتال پتانسیل رشد دارد یا خیر، باید اقتصاد توکن یا همان توکنومیکس (Tokenomics - ساختار اقتصادی، تعداد کل سکه‌ها و نحوه‌ی تقسیم یک ارز دیجیتال بین افراد مختلف) آن را بررسی کنیم. اگر بخش عمده‌ی توکن‌ها فقط در دست تیم سازنده باشد، ریسک سرمایه‌گذاری بالا می‌رود؛ اما لیر زیرو مدل توزیع بسیار متعادلی را انتخاب کرده است. حداکثر تعداد کل توکن‌های ZRO برابر با یک میلیارد واحد تعیین شده است. نحوه‌ی توزیع این یک میلیارد سکه به شکل زیر برنامه‌ریزی شده است:

• سهم جامعه‌ی کاربری و اکوسیستم (38.3 درصد): بزرگ‌ترین بخش از توکن‌ها برای پاداش دادن به کاربران وفادار، توسعه‌دهندگان برنامه‌ها و ایردراپ (Airdrop - توزیع رایگان ارز دیجیتال بین کاربرانی که در روزهای اول از خدمات شبکه استفاده کرده‌اند) در نظر گرفته شده است تا رشد و پویایی شبکه‌ی لیر زیرو تضمین شود.
• سهم شرکای استراتژیک و سرمایه‌گذاران (32.2 درصد): این بخش به شرکت‌ها و صندوق‌های سرمایه‌گذاری بزرگی تعلق دارد که از روز اول برای توسعه‌ی این تکنولوژی پیچیده، منابع مالی تامین کرده‌اند.
• سهم توسعه‌دهندگان و تیم اصلی (25.5 درصد): این توکن‌ها به عنوان پاداش زحمات تیم سازنده‌ی لیر زیرو اختصاص یافته است تا انگیزه‌ی کافی برای ادامه‌ی مسیر را داشته باشند. (بخش کوچکی از توکن‌ها نیز برای بازخرید و سایر هزینه‌های فنی کنار گذاشته شده است).

نکته‌ی بسیار مهم برای حفظ ارزش سرمایه‌ی کاربران این است که توکن‌های متعلق به تیم سازنده و سرمایه‌گذاران اولیه، به صورت یکجا وارد بازار نمی‌شوند. لیر زیرو از مکانیزم آزادسازی تدریجی یا وستینگ (Vesting - قفل شدن توکن‌ها برای یک مدت زمان مشخص و آزادسازی ماهانه یا سالانه‌ی آن‌ها در بازار) استفاده می‌کند. این کار شبیه به یک سد آب عمل می‌کند و اجازه نمی‌دهد تمام توکن‌ها به یکباره در بازار فروخته شوند، در نتیجه از افت ناگهانی و شدید قیمت ZRO جلوگیری می‌کند.

مهم‌ترین کاربردهای تکنولوژی LayerZero در دنیای کریپتو

حالا که متوجه شدیم لیر زیرو چگونه شبکه‌های مختلف را به هم متصل می‌کند، زمان آن رسیده است که ببینیم این فناوری شگفت‌انگیز در دنیای واقعی چه کاربردهایی دارد. لیر زیرو فقط یک ایده‌ی تئوری نیست؛ بلکه همین الان در حال تغییر دادن روش استفاده‌ی ما از ارزهای دیجیتال است. در این بخش، سه مورد از مهم‌ترین تحولاتی که این پروتکل در دنیای رمزارز ایجاد کرده است را با هم بررسی می‌کنیم.

استاندارد توکن‌های همه‌جا‌حاضر (OFT) برای نقل و انتقال یکپارچه

یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای لیر زیرو، معرفی استاندارد توکن‌های همه‌جا‌حاضر (OFT - استانداردی که به یک ارز دیجیتال اجازه می‌دهد بدون نیاز به واسطه‌ها، با همان ارزش واقعی خود در چند شبکه‌ی مختلف جابه‌جا شود) است.

در حالت عادی، وقتی شما می‌خواهید یک توکن را از شبکه‌ی اتریوم به شبکه‌ی آوالانچ ببرید، بریج‌های سنتی توکن اصلی شما را قفل می‌کنند و یک نسخه‌ی کپی شده (Wrapped Token) به شما می‌دهند. این کار باعث سردرگمی کاربران و افزایش خطرات امنیتی می‌شود. اما استاندارد OFT این مشکل را به روشی بسیار هوشمندانه حل کرده است:

• مکانیزم سوزاندن و ضرب کردن (Burn and Mint): وقتی شما یک توکن OFT را به شبکه‌ی دیگری می‌فرستید، پروتکل لیر زیرو آن توکن را در شبکه‌ی مبدا می‌سوزاند (از بین می‌برد) و بلافاصله دقیقا همان توکن را در شبکه‌ی مقصد تولید یا ضرب می‌کند.
• یکپارچگی کامل: با این روش، شما همیشه توکن اصلی و واقعی را در کیف پول خود دارید و دیگر نیازی به نگهداری نسخه‌های کپی شده و نامعتبر نیست. این ویژگی، انتقال دارایی‌ها را به تجربه‌ای روان و بدون استرس تبدیل می‌کند.

توسعه برنامه‌های غیرمتمرکز چندزنجیره‌ای (Omnichain dApps)

کاربرد جذاب دیگر لیر زیرو، ایجاد نسل جدیدی از برنامه‌ها به نام برنامه‌های همه‌جا‌حاضر (Omnichain dApps) است. تصور کنید یک رستوران زنجیره‌ای دارید که در شهرهای مختلف شعبه دارد، اما سیستم حسابداری و انبارداری تمام آن‌ها کاملا به هم متصل و هماهنگ است. برنامه‌های چندزنجیره‌ای نیز دقیقا به همین شکل عمل می‌کنند.

برنامه‌نویسان با استفاده از لیر زیرو می‌توانند کدهای خود را طوری بنویسند که یک برنامه همزمان روی شبکه‌های مختلف اجرا شود. این موضوع به خصوص برای توسعه‌دهندگانی که روی اپ‌چین‌ها (AppChains - شبکه‌های بلاک‌چینی اختصاصی که فقط برای میزبانی از یک برنامه‌ی خاص و مستقل طراحی شده‌اند) کار می‌کنند، بسیار حیاتی است. لیر زیرو به این اپ‌چین‌های مستقل اجازه می‌دهد تا به جای اینکه در محیط خود منزوی باشند، به راحتی با شبکه‌های بزرگی مانند اتریوم یا بایننس اسمارت چین ارتباط برقرار کنند و کاربران جدیدی را جذب نمایند.

تاثیر لیر زیرو بر گسترش دیفای (DeFi) و تامین نقدینگی

دنیای دیفای یا همان امور مالی غیرمتمرکز، بیشترین سود را از تکنولوژی لیر زیرو می‌برد. یکی از چالش‌های همیشگی صرافی‌های غیرمتمرکز و پلتفرم‌های وام‌دهی، مشکل پراکندگی نقدینگی (Liquidity Fragmentation - وضعیتی که در آن سرمایه‌های بازار در شبکه‌های مختلف تکه‌تکه شده و باعث کاهش حجم معاملات و افزایش هزینه‌ها می‌شود) است. لیر زیرو مانند یک شاه‌راه بزرگ عمل می‌کند که تمام این استخرهای کوچک آب را به یک اقیانوس بزرگ متصل می‌کند.

• تامین نقدینگی یکپارچه: کاربران می‌توانند دارایی خود را در شبکه‌ی اتریوم سپرده‌گذاری کنند (استیکینگ اتریوم)، اما از سود و امکانات پلتفرم‌های موجود در شبکه‌ی پالیگان بهره‌مند شوند.
• بهبود قیمت‌ها: وقتی نقدینگی شبکه‌های مختلف به لطف ارتباطات لیر زیرو با هم ترکیب شود، صرافی‌های غیرمتمرکز می‌توانند معاملات کاربران را با قیمت‌های بسیار بهتر و کارمزد کمتری انجام دهند. این یعنی کاربران عادی هنگام تبدیل ارزهای خود، سود بیشتری کسب می‌کنند و تجربه‌ی بسیار بهتری از کار با دنیای دیفای خواهند داشت.

اکوسیستم لیر زیرو؛ کدام پروژه‌های معتبر از این پروتکل استفاده می‌کنند؟

وقتی یک تکنولوژی جدید در بازار ارزهای دیجیتال معرفی می‌شود، بهترین راه برای سنجش اعتبار و قدرت آن، نگاه کردن به پروژه‌ها و پلتفرم‌هایی است که تصمیم گرفته‌اند از آن استفاده کنند. اکوسیستم (Ecosystem - شبکه‌ای از برنامه‌ها، توسعه‌دهندگان و کاربرانی که در ارتباط با یک پلتفرم خاص فعالیت می‌کنند) شبکه‌ی لیر زیرو در مدت زمان کوتاهی توانسته میزبان برخی از نام‌آشناترین و معتبرترین پروژه‌های بازار باشد.

برای درک بهتر، لیر زیرو را مانند یک شبکه‌ی ریلی پیشرفته و پرسرعت در نظر بگیرید که قطارهای سریع‌السیر دنیای دیفای روی آن در حال حرکت هستند. در ادامه با چند مورد از مهم‌ترین مسافران این شبکه‌ی ریلی آشنا می‌شویم:

• استارگیت فایننس (Stargate Finance): می‌توان گفت استارگیت قلب تپنده‌ی اکوسیستم لیر زیرو است و اولین برنامه‌ی بزرگی بود که بر اساس این زیرساخت ساخته شد. استارگیت در واقع یک پل ارتباطی است، اما با بریج‌های سنتی که قبلا بررسی کردیم تفاوت اساسی دارد. این پلتفرم از معماری انتقال مستقیم پیام لیر زیرو استفاده می‌کند تا کاربران بتوانند دارایی‌های خود را با کمترین کارمزد و بالاترین امنیت بین شبکه‌های مختلف جابه‌جا کنند، بدون اینکه نگران از دست رفتن سرمایه‌ی خود باشند.
• پنکیک سواپ (PancakeSwap): اگر در بازار رمزارزها فعال باشید، احتمالا نام پنکیک سواپ را شنیده‌اید. این پلتفرم یکی از بزرگ‌ترین صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX - صرافی آنلاینی که بدون نهاد واسطه و مدیر مرکزی، صرفا توسط قراردادهای هوشمند اداره می‌شود) در دنیای کریپتو است. پنکیک سواپ برای اینکه بتواند خدمات تبادل ارز را به صورت یکپارچه در چندین شبکه‌ی مختلف ارائه دهد، از تکنولوژی لیر زیرو کمک گرفته است. این همکاری باعث شده تا کاربران این صرافی تجربه‌ی بسیار روان‌تری در معاملات چندزنجیره‌ای داشته باشند.
• رادیانت کپیتال (Radiant Capital): این پروژه یک پلتفرم وام‌دهی (Lending Protocol - سیستمی که در آن کاربران می‌توانند ارزهای خود را به دیگران قرض دهند و سود بگیرند یا با قرار دادن وثیقه، ارز دیجیتال وام بگیرند) است که با کمک لیر زیرو، محدودیت‌های شبکه‌ای را به طور کامل از بین برده است. به لطف این تکنولوژی، کاربران رادیانت می‌توانند در یک شبکه (مثلا اتریوم) وثیقه‌ی خود را قرار دهند و در شبکه‌ی دیگری (مثلا آربیتروم) وام خود را به سرعت دریافت کنند.
• سوشی سواپ (SushiSwap): یکی دیگر از صرافی‌های غیرمتمرکز مشهور که با ادغام پروتکل لیر زیرو، امکان معاملات بین‌زنجیره‌ای یا کراس‌ چین (Cross-chain - فرآیندی که در آن تراکنش‌ها و نقل‌وانتقالات بین دو یا چند بلاک‌چین کاملا مجزا انجام می‌شود) را برای کاربران خود فراهم کرده است.

حضور این پلتفرم‌های میلیارد دلاری در اکوسیستم لیر زیرو، نشان‌دهنده‌ی اعتماد بسیار بالای توسعه‌دهندگان حرفه‌ای به امنیت و کارایی این پروتکل است. زمانی که پروژه‌های بزرگ امنیت سرمایه‌ی کاربرانشان را به لیر زیرو می‌سپارند، این پیام را به بازار می‌دهند که این زیرساخت ارتباطی، امتحان خود را با موفقیت پس داده است.

بررسی مزایا و چالش‌های پروتکل لیر زیرو

هر تکنولوژی جدیدی که وارد بازار می‌شود، مانند یک سکه‌ی دو رو است؛ از یک طرف امکانات فوق‌العاده‌ای به ما می‌دهد و از طرف دیگر چالش‌های مخصوص به خودش را دارد. برای اینکه بتوانیم مثل یک سرمایه‌گذار و کاربر آگاه به پروژه‌ی لیر زیرو نگاه کنیم، باید همزمان با شناخت نقاط قوت، چشممان را روی ضعف‌ها و ریسک‌های احتمالی آن نبندیم. در این بخش، کفه‌ی ترازوی مزایا و معایب این پروتکل ارتباطی را با هم بررسی می‌کنیم.

مهم‌ترین نقاط قوت

اگر بخواهیم دلایل محبوبیت سریع لیر زیرو در میان توسعه‌دهندگان و کاربران را خلاصه کنیم، باید به سه ویژگی کلیدی آن اشاره کنیم که هر کدام در حال حل یک مشکل بزرگ در دنیای رمزارزها هستند:

• امنیت ساختاری بالا: همان‌طور که پیش‌تر گفتیم، لیر زیرو نیاز به استخرهای واسطه‌ی پر از پول را حذف کرده است. این یعنی هکرها دیگر یک گاوصندوق بزرگ در اختیار ندارند که بخواهند به آن حمله کنند. ترکیب شبکه‌های تایید غیرمتمرکز و معماری پیام‌رسانی مستقیم، لیر زیرو را به یکی از امن‌ترین زیرساخت‌های موجود برای ارتباطات شبکه‌ای تبدیل کرده است.
• تجربه‌ی کاربری: در گذشته، انجام یک تراکنش بین دو شبکه‌ی مختلف، شبیه به پر کردن ده‌ها فرم اداری خسته‌کننده بود. اما لیر زیرو این پیچیدگی‌ها را در پس‌زمینه‌ی برنامه‌ها پنهان می‌کند. حالا شما می‌توانید با یک کلیک ساده، دارایی خود را انتقال دهید و حتی کارمزد (Fee - هزینه‌ای که بابت پردازش و انجام تراکنش به شبکه پرداخت می‌شود) را با همان ارز شبکه‌ی مبدا بپردازید.
• مقیاس‌پذیری: لیر زیرو یک سیستم بسیار سبک و چابک است. قراردادهای هوشمند این پروتکل حجم زیادی از شبکه را اشغال نمی‌کنند و پردازش سنگینی نمی‌طلبند. به همین دلیل، اضافه کردن یک بلاک‌چین جدید به این زیرساخت ارتباطی، بسیار سریع و کم‌هزینه انجام می‌شود و شبکه می‌تواند همزمان به میلیون‌ها کاربر خدمات بدهد.

معایب و ریسک‌های احتمالی پیش‌روی پروتکل

با وجود تمام ویژگی‌های جذاب، لیر زیرو هم بدون نقص نیست و متخصصان به چند ریسک و چالش احتمالی در مورد آن اشاره می‌کنند که باید در نظر داشته باشید:

• پیچیدگی فنی برای برنامه‌نویسان: اگرچه کار با برنامه‌های مبتنی بر لیر زیرو برای کاربران عادی بسیار ساده است، اما پیاده‌سازی آن روی شبکه‌های مختلف می‌تواند برای توسعه‌دهندگان تازه‌کار چالش‌برانگیز باشد. نوشتن کدهایی که روی چند شبکه‌ی متفاوت بدون خطا کار کنند، نیازمند تخصص بسیار بالایی است.
• خطرات ناشی از قراردادهای هوشمند: تمام سیستم لیر زیرو روی کدهای برنامه‌نویسی بنا شده است. اگرچه این کدها بارها توسط شرکت‌های امنیتی معتبر بررسی (Audit - بازرسی کدهای برنامه‌نویسی برای پیدا کردن باگ‌ها، ضعف‌های امنیتی و رفع آن‌ها) شده‌اند، اما در دنیای نرم‌افزار، همیشه احتمال وجود یک خطای پنهان یا باگ ناشناخته وجود دارد که ممکن است در آینده مورد سوءاستفاده قرار بگیرد.
• وابستگی به سلامت شبکه‌های دیگر: لیر زیرو یک جاده‌ی ارتباطی است و امنیت کل مسیر، به امنیت شهرهای مبدا و مقصد نیز بستگی دارد. اگر یک شبکه‌ی بلاک‌چینی خاص دچار مشکل ساختاری شود یا هک شود، لیر زیرو به تنهایی نمی‌تواند از دارایی کاربرانی که به آن شبکه‌ی آسیب‌دیده متصل شده‌اند محافظت کند. در واقع، امنیت لیر زیرو به نوعی با امنیت شبکه‌هایی که به هم متصل می‌کند، گره خورده است.

آموزش خرید و نگهداری ارز ZRO

پس از آشنایی با فناوری شگفت‌انگیز لیر زیرو و بررسی اقتصاد توکن آن، اگر تصمیم گرفته‌اید بخشی از سرمایه‌ی خود را به خرید ارز ZRO اختصاص دهید، باید با روش‌های امن و اصولی این کار آشنا شوید. ورود به بازار ارزهای دیجیتال نیازمند دقت و استفاده از ابزارهای مناسب است تا سرمایه‌ی شما از خطرات احتمالی در امان بماند. در این بخش، مسیر خرید و نگهداری این توکن را قدم به قدم برای شما روشن می‌کنیم.

بهترین روش‌ها و پلتفرم‌ها برای خرید ارز لیر زیرو در ایران

کاربران ایرانی برای خرید ارزهای دیجیتال جدید مانند ZRO، معمولا با دو چالش اصلی روبرو هستند: تبدیل ریال به ارز دیجیتال و محدودیت‌های تحریمی در پلتفرم‌های بین‌المللی. برای دور زدن این چالش‌ها و داشتن یک سرمایه‌گذاری بی‌دغدغه، دو روش کلی و امن پیش روی شماست:

• استفاده از صرافی‌های معتبر داخلی: امن‌ترین و راحت‌ترین راه برای تبدیل مستقیم ریال به ارز دیجیتال، استفاده از پلتفرم‌های بومی است. شما می‌توانید با ثبت‌نام و احراز هویت در پلتفرم‌های داخلی مانند صرافی ارز دیجیتال کیف پول من ، به راحتی حساب خود را با کارت بانکی شارژ کرده و معادل آن ارز ZRO یا تتر (USDT - ارز دیجیتالی که قیمت آن همواره برابر با یک دلار آمریکا است) خریداری کنید. این روش، خطر مسدود شدن حساب شما به دلیل تحریم‌های بین‌المللی را به صفر می‌رساند.
• استفاده از صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX): اگر از قبل در کیف پول خود ارزهایی مانند تتر یا اتریوم دارید، نیازی به ثبت‌نام در صرافی‌های جدید ندارید. شما می‌توانید کیف پول خود را مستقیما به صرافی‌های غیرمتمرکزی مانند پنکیک سواپ (PancakeSwap) یا یونی سواپ (Uniswap) متصل کنید. در این صرافی‌ها هیچ نیازی به ثبت‌نام و ارائه‌ی مدارک هویتی نیست و شما می‌توانید با پرداخت کمی کارمزد شبکه، ارزهای خود را به ZRO تبدیل کنید.

معرفی کیف پول‌های امن و سازگار با شبکه LayerZero

بعد از خرید ارز ZRO، مهم‌ترین اقدام این است که دارایی خود را از صرافی خارج کرده و به یک کیف پول (Wallet - نرم‌افزار یا سخت‌افزاری شخصی که کلیدهای دسترسی و مالکیت دارایی‌های دیجیتال شما را به صورت امن ذخیره می‌کند) شخصی منتقل کنید. نگهداری طولانی‌مدت ارز در صرافی‌ها توصیه نمی‌شود. از آنجایی که توکن ZRO روی شبکه‌های محبوبی مانند اتریوم، آربیتروم و بایننس اسمارت چین قرار دارد، شما گزینه‌های بسیار متنوعی برای نگهداری آن دارید:

• کیف پول‌های نرم‌افزاری (گرم): این دسته از کیف پول‌ها به صورت اپلیکیشن روی گوشی موبایل یا افزونه روی مرورگر کامپیوتر نصب می‌شوند و به دلیل اتصال به اینترنت، به آن‌ها کیف پول گرم (Hot Wallet) می‌گویند. کار با این کیف پول‌ها رایگان و بسیار ساده است.
  • تراست ولت (Trust Wallet): یکی از محبوب‌ترین و ساده‌ترین کیف پول‌های موبایلی است که از شبکه‌های مختلفی پشتیبانی می‌کند و برای کاربران تازه‌کار انتخابی عالی محسوب می‌شود.
  • متامسک (MetaMask): اگر می‌خواهید با برنامه‌های غیرمتمرکز و دنیای دیفای کار کنید، متامسک حرفه‌ای‌ترین گزینه‌ی موجود است که به راحتی به تمام پلتفرم‌های شبکه‌ی لیر زیرو متصل می‌شود.
• کیف پول‌های سخت‌افزاری (سرد): اگر قصد دارید مبلغ زیادی روی ارز ZRO سرمایه‌گذاری کنید و آن را برای مدت طولانی (مثلا چند سال) نگه دارید، بهترین انتخاب برای شما کیف پول سرد (Cold Wallet - دستگاهی فیزیکی شبیه به فلش مموری که کلیدهای شما را کاملا آفلاین و دور از دسترس هکرها نگه می‌دارد) است. دستگاه‌هایی مانند لجر (Ledger) و ترزور (Trezor) از بالاترین سطح امنیت برخوردارند و دارایی شما را در برابر هرگونه هک و سرقت اینترنتی بیمه می‌کنند.

آینده لیر زیرو؛ آیا ارز ZRO ارزش سرمایه‌گذاری دارد؟

برای پاسخ به این سوال مهم، بیایید به جای تمرکز روی نوسانات روزمره‌ی قیمت، به تصویر بزرگ‌تر نگاه کنیم. در دنیای تکنولوژی، پروژه‌هایی برنده‌ی نهایی هستند که یک مشکل اساسی و واقعی را حل کنند. لیر زیرو در حال ساختن چیزی است که می‌توان آن را اینترنت شبکه‌های بلاک‌چینی نامید.

همان‌طور که اینترنت توانست کامپیوترهای سراسر جهان را به هم متصل کند، لیر زیرو نیز در تلاش است تا مفهوم ارتباط متقابل (Interoperability - قابلیت همکاری و تبادل بی‌نقص اطلاعات بین سیستم‌ها یا شبکه‌های کاملا مجزا) را در دنیای رمزارزها به یک واقعیت روزمره تبدیل کند. اگر قصد دارید ارز ZRO را به عنوان یک گزینه‌ی سرمایه‌گذاری بررسی کنید، بهتر است دیدگاهی منطقی داشته باشید و فاکتورهای تاثیرگذار زیر را در کفه‌ی ترازو قرار دهید:

• ارزش‌گذاری بر پایه‌ی زیرساخت: لیر زیرو یک برنامه‌ی ساده یا یک میم کوین (Meme Coin - ارزهای دیجیتالی که بیشتر جنبه‌ی سرگرمی دارند و بر اساس ترندها و شوخی‌های اینترنتی ساخته می‌شوند) نیست. این پروتکل یک زیرساخت بسیار حیاتی است. سرمایه‌گذاری روی توکن ZRO شبیه به سرمایه‌گذاری روی شرکتی است که در حال کشیدن جاده‌های اصلی بین شهرهای بزرگ است؛ هرچه ماشین‌ها و برنامه‌های بیشتری از این جاده‌ها عبور کنند، ارزش و اهمیت این زیرساخت در بازار بیشتر می‌شود.
• پذیرش توسط رهبران بازار: همان‌طور که در بخش اکوسیستم بررسی کردیم، بزرگ‌ترین صرافی‌های غیرمتمرکز و پلتفرم‌های مالی در حال حاضر امنیت سرمایه‌ی کاربران خود را به شبکه‌ی لیر زیرو سپرده‌اند. این سطح از اعتماد سازمانی، یک پشتوانه‌ی فاندامنتال (Fundamental - بررسی ارزش ذاتی یک دارایی بر اساس کاربردها، تیم سازنده و شرایط واقعی پروژه‌) بسیار قدرتمند برای آینده‌ی این ارز محسوب می‌شود.
• چالش رقابت با غول‌های دیگر: نباید فراموش کنیم که بازار رمزارزها بسیار بی‌رحم است و لیر زیرو در مسیر اتصال شبکه‌ها تنها نیست. پروژه‌ها و پروتکل‌های قدرتمند دیگری نیز با بودجه‌های کلان در حال ارائه‌ی راه‌حل‌های مشابه هستند. موفقیت بلندمدت و رشد قیمت ZRO تا حد زیادی به این بستگی دارد که تیم توسعه‌دهنده‌ی آن بتواند امنیت شبکه‌ی خود را حفظ کرده و در این رقابت پیشتاز بماند.

اگر شما به آینده‌ی چندزنجیره‌ای (Multi-chain - آینده‌ای که در آن ده‌ها شبکه‌ی بلاک‌چینی مختلف به جای رقابت مخرب، در کنار هم و متصل به هم کار می‌کنند) اعتقاد دارید، توکن ZRO به عنوان رهبر فعلی این حوزه، می‌تواند یکی از گزینه‌های جذاب برای سبد سرمایه‌گذاری بلندمدت شما باشد. با این وجود، بازار ارزهای دیجیتال همواره با نوسانات شدیدی همراه است؛ بنابراین تخصیص بخش منطقی و کوچکی از سرمایه و رعایت دقیق اصول مدیریت ریسک برای ورود به این پروژه کاملا ضروری است.

منابع:

Layer Zero Network

Binance

Ledger.com