مقایسه اثبات کار و اثبات سهام؛ آشنایی با الگوریتم‌های اجماع PoW و PoS و تفاوت آنها

در این راهنمای تخصصی، ساختار دو مکانیزم اصلی بلاک‌چین یعنی اثبات کار (PoW) و اثبات سهام (PoS) را به دور از پیچیدگی‌های ریاضی و کدهای برنامه‌نویسی بررسی می‌کنیم. با تحلیل دقیق تفاوت‌های این دو الگوریتم در زمینه‌ی مصرف انرژی، مقاومت در برابر حملات شبکه‌ای و نحوه‌ی مشارکت و دریافت پاداش در قالب ماینینگ یا استیکینگ، به درک روشنی از ساختار پروژه‌هایی مانند دوج‌کوین و سولانا دست پیدا می‌کنید. این دانش پایه به شما کمک می‌کند تا استراتژی مالی خود را بر اساس معماری دقیق شبکه‌ها تنظیم کنید و مسیر سرمایه‌گذاری‌تان را با دیدگاهی کاملا تحلیلی پیش ببرید.

الگوریتم اجماع (Consensus) چیست؟

برای درک بهتر شبکه‌های بلاک‌چین، بیایید ابتدا سیستم بانکی سنتی را تصور کنیم. زمانی که شما پولی برای دوست خود می‌فرستید، بانک به عنوان یک واسطه‌ی مرکزی (نهاد ناظر و کنترل‌کننده) حساب شما را بررسی می‌کند تا مطمئن شود موجودی کافی دارید و سپس تراکنش را تایید می‌کند. اما در دنیای رمزارزها، هیچ بانک یا مدیر مرکزی وجود ندارد که این وظیفه را بر عهده بگیرد. بلاکچین یک شبکه‌ی غیرمتمرکز (سیستمی که بدون وابستگی به یک شرکت یا دولت، توسط هزاران کامپیوتر مستقل در سراسر جهان مدیریت می‌شود) است.

حالا این سوال پیش می‌آید: وقتی هیچ مدیر مرکزی وجود ندارد، کامپیوترهای حاضر در این شبکه چگونه با هم به توافق می‌رسند که کدام تراکنش درست است و کدام یک تقلبی است؟ در اینجا پای الگوریتم اجماع (Consensus Algorithm) به میان می‌آید. الگوریتم اجماع، مجموعه‌ای از قوانین نرم‌افزاری و ریاضی است که به کامپیوترهای شبکه‌ی بلاک‌چین (که به آن‌ها نود یا Node گفته می‌شود) کمک می‌کند تا بر سر یک نسخه‌ی واحد از اطلاعات تراکنش‌ها با یکدیگر توافق کنند.

به زبان ساده‌تر، فرض کنید شما و ده‌ها نفر از دوستانتان یک دفترچه‌ی یادداشت مشترک دارید و همه‌ی تراکنش‌های مالی گروه را در آن می‌نویسید. برای اینکه کسی نتواند به صورت مخفیانه عددی را به نفع خود تغییر دهد، قانونی می‌گذارید که هر گزارش جدید فقط زمانی در دفترچه ثبت شود که اکثریت اعضای گروه صحت آن را بررسی و تایید کرده باشند. الگوریتم اجماع در بلاک‌چین دقیقا همین کار را در مقیاس جهانی، بدون نیاز به اعتماد متقابل افراد و به صورت کاملا خودکار انجام می‌دهد. این مکانیزم توافق جمعی، چند وظیفه‌ی بسیار مهم را در شبکه‌ی رمزارزها بر عهده دارد:

• جلوگیری از تقلب و خرج کردن دوباره (Double Spending): این سیستم با بررسی دقیق تاریخچه، اطمینان حاصل می‌کند که یک کاربر نتواند یک دارایی دیجیتال مشخص را به طور همزمان برای دو پرداخت متفاوت استفاده کند.
• تامین امنیت شبکه‌ی بلاک‌چین: با ایجاد یک توافق جمعی در میان هزاران کامپیوتر، دستکاری اطلاعات یا هک کردن سیستم برای مهاجمان سایبری تقریبا غیر ممکن می‌شود.
• به‌روزرسانی دفتر کل توزیع‌شده (Distributed Ledger): این الگوریتم تراکنش‌های معتبر جدید را تایید کرده و آن‌ها را در قالب یک بلاک جدید به زنجیره‌ی بلاک‌ها اضافه می‌کند.

برای رسیدن به این توافق ایمن و پایدار، شبکه‌های مختلف بلاک‌چینی روش‌های متفاوتی را طراحی کرده‌اند. دو مورد از معروف‌ترین و پرکاربردترین این روش‌ها، مکانیزم اثبات کار (Proof of Work) و مکانیزم اثبات سهام (Proof of Stake) هستند که در بخش‌های بعدی مقاله به صورت مفصل و ساده به بررسی ساختار و تفاوت‌های آن‌ها می‌پردازیم.

اثبات کار (PoW) چیست و چگونه عمل می‌کند؟

اثبات کار یا Proof of Work اولین و قدیمی‌ترین مکانیزم توافق در دنیای رمزارزها است که توسط خالق ناشناس بیت‌کوین، یعنی ساتوشی ناکاموتو، به شهرت رسید. برای درک این الگو، یک مسابقه‌ی بزرگ ریاضی را در نظر بگیرید. در این مسابقه، هزاران دانش‌آموز (همان کامپیوترهای متصل به شبکه) تلاش می‌کنند تا یک معمای بسیار پیچیده‌ی ریاضی را زودتر از بقیه حل کنند. هر کس که زودتر به جواب برسد، این حق را پیدا می‌کند که صفحه‌ی بعدی دفترچه‌ی حساب و کتاب کلاس را بنویسد و به عنوان جایزه، مقداری پول دریافت کند.

در شبکه‌ی بلاک‌چین، این معمای ریاضی در واقع پیدا کردن یک هش (Hash - یک رشته کد رمزنگاری‌شده که شبیه به اثر انگشت دیجیتال عمل می‌کند و اطلاعات تراکنش‌ها را در خود جای می‌دهد) خاص است. سیستم اثبات کار طراحی شده است تا تایید تراکنش‌ها نیازمند صرف انرژی، زمان و قدرت پردازشی واقعی باشد. این کار باعث می‌شود تا تقلب کردن در شبکه به قدری پرهزینه و دشوار شود که هیچ‌کس تمایلی به انجام آن نداشته باشد.

فرایند استخراج (ماینینگ) در سیستم اثبات کار چگونه است؟

عملیات حل کردن این معماهای رمزنگاری‌شده و تایید تراکنش‌ها، ماینینگ ارز دیجیتال (Mining - فرایند استخراج رمزارزها با استفاده از توان پردازشی کامپیوترها) نام دارد. افرادی که این سیستم‌ها را در اختیار دارند نیز ماینر نامیده می‌شوند. این فرایند به صورت مرحله به مرحله به شکل زیر انجام می‌شود:

• جمع‌آوری تراکنش‌ها: ابتدا دستگاه‌های ماینر، تراکنش‌های جدیدی که کاربران در شبکه انجام داده‌اند را جمع‌آوری کرده و در یک قالب مشخص به نام بلاک (Block - یک بسته‌ی دیجیتالی که مجموعه‌ای از اطلاعات و تراکنش‌ها درون آن ذخیره می‌شود) قرار می‌دهند.
• شروع مسابقه‌ی پردازشی: حالا تمام ماینرها در سراسر جهان قدرت پردازشی دستگاه‌های خود را به کار می‌گیرند تا با حدس زدن میلیاردها عدد در ثانیه، معادله‌ی پیچیده‌ی مربوط به آن بلاک را حل کنند.
• برنده‌ی رقابت و تایید نهایی: اولین ماینری که به جواب درست برسد، پاسخ خود را به سایر اعضای شبکه اعلام می‌کند. اگر بقیه‌ی کامپیوترها درستی این جواب را تایید کنند، بلاک جدید به زنجیره‌ی اصلی متصل می‌شود.
• دریافت پاداش: شبکه‌ی بلاک‌چین به عنوان دستمزد این کار سخت و مصرف برق، مقداری رمزارز جدید (مثلا بیت‌کوین تازه تولید شده) به همراه کارمزد تراکنش‌ها را به کیف پول آن ماینر واریز می‌کند.

مزایای اثبات کار: امنیت اثبات‌شده و غیرمتمرکز بودن شبکه

الگوریتم اثبات کار سال‌هاست که امتحان خود را پس داده و به عنوان یک سپر دفاعی قدرتمند عمل می‌کند. مهم‌ترین نقاط قوت این سیستم عبارتند از:

• امنیت بسیار بالا: برای اینکه کسی بتواند اطلاعات شبکه‌ی اثبات کار را دستکاری کند، باید کنترل بیش از نیمی از کل قدرت پردازشی شبکه‌ی جهانی را در دست بگیرد. این کار نیازمند سرمایه‌ی نجومی و تجهیزات غیرقابل تصوری است که انجام آن را عملا غیر ممکن می‌کند.
• غیرمتمرکز بودن واقعی: هر فردی در هر کجای دنیا، با داشتن یک دستگاه استخراج و اینترنت می‌تواند به عنوان یک نود مستقل به شبکه‌ی جهانی بپیوندد و در تامین امنیت آن مشارکت کند.
• توزیع منصفانه‌ی سکه‌ها: رمزارزهای جدید تنها در ازای انجام کار واقعی (مصرف انرژی و توان پردازشی) تولید می‌شوند و هیچ‌کس نمی‌تواند بدون زحمت، دارایی جدیدی خلق کند.

معایب اثبات کار: مصرف بالای انرژی و نیاز به تجهیزات گران‌قیمت

با وجود تمام مزایا، الگوریتم اثبات کار بدون ایراد نیست و منتقدان جدی خود را در دنیای تکنولوژی دارد. چالش‌های اصلی این روش شامل موارد زیر است:

• مصرف وحشتناک انرژی: رقابت دستگاه‌ها برای حل معادلات، نیازمند مصرف برق بسیار بالایی است. شبکه‌ی بیت‌کوین به تنهایی به اندازه‌ی برخی از کشورهای کوچک جهان برق مصرف می‌کند که این موضوع نگرانی‌های زیست‌محیطی زیادی را به همراه داشته است.
• نیاز به سرمایه‌ی اولیه‌ی سنگین: روزهایی که می‌شد با کامپیوترهای خانگی استخراج کرد به پایان رسیده است. امروزه برای رقابت در این شبکه، به دستگاه‌های تخصصی و گران‌قیمتی به نام ایسیک (ASIC - مدارهای مجتمع با کاربرد خاص که فقط برای استخراج رمزارز طراحی شده‌اند) نیاز دارید.
• خطر تمرکز در مزارع استخراج: به دلیل هزینه‌ی بالای برق و دستگاه‌ها، استخراج خانگی دیگر به صرفه نیست. این موضوع باعث شده تا قدرت شبکه در دست شرکت‌های بزرگی بیفتد که مزارع استخراج (سوله‌هایی بسیار بزرگ که هزاران دستگاه ماینر در آن‌ها به صورت شبانه‌روزی کار می‌کنند) را تاسیس کرده‌اند.

ارزهای دیجیتال شاخص مبتنی بر PoW

با وجود ظهور روش‌های جدیدتر، هنوز هم ارزشمندترین دارایی‌های دیجیتال بازار از سیستم اثبات کار استفاده می‌کنند. معروف‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• بیت‌کوین (Bitcoin): پادشاه رمزارزها و اولین شبکه‌ی غیرمتمرکز جهان که از سال ۲۰۰۹ تا به امروز، امنیت بی‌نظیر خود را مدیون الگوریتم اثبات کار و فعالیت بی‌وقفه‌ی ماینرها است.
• دوج‌کوین (Dogecoin): این رمزارز محبوب که در ابتدا به عنوان یک شوخی اینترنتی ساخته شد، در واقع کدهای خود را از شبکه‌ی لایت‌کوین قرض گرفته و از همان سیستم اثبات کار برای تایید تراکنش‌ها و تولید سکه‌های جدید استفاده می‌کند.
• بیت‌کوین کش (Bitcoin Cash): یکی دیگر از رمزارزهای معروفی است که با هدف افزایش سرعت تراکنش‌ها، از شبکه‌ی اصلی بیت‌کوین جدا شد اما همچنان به ریشه‌های خود وفادار مانده و از مکانیزم استخراج با دستگاه‌های ماینر بهره می‌برد.

اثبات سهام (PoS) چیست و چه سازوکاری دارد؟

برای درک اثبات سهام یا Proof of Stake، بیایید از فضای پر سر و صدای دستگاه‌های استخراج فاصله بگیریم. اگر اثبات کار شبیه به یک مسابقه‌ی حل معمای ریاضی بود، اثبات سهام بیشتر شبیه به یک سیستم سپرده‌گذاری و قرعه‌کشی هدفمند است. در این مکانیزم جدیدتر، دیگر نیازی به خرید سخت‌افزارهای گران‌قیمت و مصرف حجم عظیمی از برق نیست.

به جای آن، کاربرانی که می‌خواهند در تایید تراکنش‌ها نقش داشته باشند، باید مقداری از ارزهای دیجیتال همان شبکه را به عنوان وثیقه یا سپرده‌ی حسن انجام کار، در سیستم قفل کنند. سیستم اثبات سهام طراحی شد تا مشکلات مصرف انرژی و کندی شبکه‌های قدیمی‌تر را حل کند و راهی کارآمدتر برای رسیدن به یک توافق جمعی ایمن ارائه دهد.

فرایند اعتبارسنجی (Staking) و تایید تراکنش‌ها در سیستم اثبات سهام

در این روش، دیگر ماینری وجود ندارد و ما با افرادی به نام اعتبارسنج (Validator - شخصی که مقداری ارز دیجیتال را قفل می‌کند تا وظیفه‌ی تایید تراکنش‌ها و تامین امنیت شبکه را بر عهده بگیرد) سروکار داریم. این فرایند به این شکل پیش می‌رود:

• سپرده‌گذاری دارایی: ابتدا، شما باید مقداری از ارز دیجیتال شبکه‌ی مورد نظر را در کیف پول خود قفل کنید که به این کار استیکینگ ارز دیجیتال (Staking - فرایند قفل کردن رمزارزها در یک قرارداد هوشمند برای مشارکت در شبکه و دریافت پاداش) می‌گویند.
• انتخاب تصادفی: شبکه‌ی بلاک‌چین به صورت خودکار و بر اساس الگوریتم‌های خود، یکی از اعتبارسنج‌ها را برای تایید بلاک بعدی انتخاب می‌کند. هرچه مقدار ارز دیجیتال قفل‌شده‌ی شما بیشتر باشد، شانس انتخاب شدن شما نیز بالاتر می‌رود.
• بررسی و تایید: شخص انتخاب شده تراکنش‌ها را بررسی می‌کند. اگر همه چیز درست باشد، بلاک جدید به شبکه اضافه می‌شود و اعتبارسنج پاداش خود را دریافت می‌کند.
• جریمه‌ی تقلب: اگر یک اعتبارسنج بخواهد تراکنش تقلبی ثبت کند یا وظیفه‌ی خود را به درستی انجام ندهد، شبکه او را از طریق مکانیزم اسلشینگ (Slashing - جریمه‌ای خودکار که باعث می‌شود فرد متخلف بخشی یا تمام دارایی قفل‌شده‌ی خود را برای همیشه از دست بدهد) تنبیه می‌کند. این خطر مالی باعث می‌شود همه با شبکه صادقانه رفتار کنند.

مزایای اثبات سهام: سرعت بالاتر، کارمزد کمتر و دوستدار محیط‌زیست

این الگوریتم به دلیل ساختار مدرن خود، توانسته توجه بسیاری از پروژه‌های جدید را جلب کند. مهم‌ترین مزایای آن عبارتند از:

• عدم نیاز به مصرف بالای انرژی: چون رقابت پردازشی میان دستگاه‌ها وجود ندارد، مصرف برق شبکه به شدت کاهش می‌یابد و این سیستم یک گزینه‌ی کاملا دوستدار محیط‌زیست محسوب می‌شود.
• سرعت و مقیاس‌پذیری بالا: (مقیاس‌پذیری - توانایی یک شبکه برای پردازش تعداد بسیار زیادی تراکنش در زمان کوتاه بدون افت سرعت یا کیفیت) شبکه‌های اثبات سهام معمولا می‌توانند در هر ثانیه تراکنش‌های بسیار بیشتری را نسبت به مدل‌های قدیمی تایید کنند که این موضوع در نهایت باعث کاهش هزینه‌ها و کارمزدها می‌شود.
• دسترسی آسان‌تر برای کاربران عادی: شما برای شروع کسب درآمد نیازی به سرمایه‌ی سنگین جهت خرید دستگاه‌های پر سر و صدا و پرداخت قبض‌های نجومی برق ندارید؛ تنها با خرید رمزارز و استیک کردن آن، می‌توانید در سود شبکه شریک شوید.

معایب اثبات سهام: چالش تمرکزگرایی و ریسک بلوکه شدن دارایی‌ها

البته این سیستم هم بی‌نقص نیست و انتقاداتی به ساختار آن وارد می‌شود که آگاهی از آن‌ها برای هر سرمایه‌گذاری ضروری است:

• خطر تمرکزگرایی و ثروتمندتر شدن ثروتمندان: از آنجایی که شانس انتخاب شدن و دریافت پاداش با مقدار سرمایه‌ی قفل‌شده رابطه‌ی مستقیم دارد، افرادی که پول بیشتری دارند، سود بیشتری هم می‌برند. این موضوع ممکن است باعث تمرکز قدرت تصمیم‌گیری در دست گروهی خاص شود.
• در دسترس نبودن سرمایه: در بسیاری از شبکه‌ها، وقتی ارزهای خود را استیک می‌کنید، برای یک دوره‌ی زمانی مشخص نمی‌توانید آن‌ها را برداشت کنید یا بفروشید. اگر در این مدت قیمت بازار به شدت افت کند، شما امکان واکنش سریع و فروش دارایی خود را نخواهید داشت.
• ریسک‌های فنی و خطای انسانی: اگر سروری که برای اعتبارسنجی استفاده می‌کنید قطع شود یا دچار مشکل نرم‌افزاری گردد، ممکن است بخشی از سرمایه‌ی شما به دلیل همان قانون جریمه به اشتباه کسر شود.

ارزهای دیجیتال شاخص مبتنی بر PoS

امروزه بسیاری از پروژه‌های پیشرو و قدرتمند بازار از این الگوریتم برای مدیریت شبکه‌ی خود استفاده می‌کنند:

• اتریوم (Ethereum): دومین رمزارز بزرگ بازار و میزبان اصلی قراردادهای هوشمند که در ابتدا با الگوریتم استخراج کار می‌کرد، اما در یک به‌روزرسانی تاریخی برای کاهش ۹۹ درصدی مصرف انرژی، به سیستم اثبات سهام مهاجرت کرد.
• سولانا (Solana): یکی از سریع‌ترین شبکه‌های بلاک‌چین که با ترکیب اثبات سهام و چند نوآوری جذاب دیگر، می‌تواند هزاران تراکنش را در کسری از ثانیه و با کارمزدی نزدیک به صفر پردازش کند.
• کاردانو (Cardano): یک پروژه‌ی علمی و تحقیقاتی که از همان ابتدا بر پایه‌ی الگوریتم اثبات سهام ساخته شد و تمرکز ویژه‌ای بر امنیت بالا، توسعه‌ی اصولی و جلوگیری از تمرکزگرایی دارد.

مقایسه‌ی جامع اثبات کار و اثبات سهام

اکنون که با ساختار هر دو سیستم آشنا شدیم، زمان آن رسیده است که این دو رقیب قدرتمند را در کنار یکدیگر قرار دهیم و تفاوت‌های آن‌ها را بررسی کنیم. هر دو سیستم هدف یکسانی دارند و آن تایید تراکنش‌ها است، اما مسیر و ابزار آن‌ها کاملا متفاوت است.

تفاوت در مصرف انرژی و تجهیزات مورد نیاز

یکی از بزرگ‌ترین و مشهودترین تفاوت‌های این دو الگوریتم، به نیازهای فیزیکی آن‌ها برمی‌گردد.

• نیازهای سیستم اثبات کار: این شبکه برای فعالیت به دستگاه‌های ماینر قدرتمند و مصرف مداوم برق نیاز دارد. روشن ماندن هزاران دستگاه در سراسر جهان برای حل معادلات ریاضی، انرژی بسیار زیادی را می‌طلبد که گاهی با مصرف برق یک کشور برابری می‌کند.
• نیازهای سیستم اثبات سهام: در این روش خبری از دستگاه‌های پر سر و صدا و قبض‌های سنگین برق نیست. شما برای فعالیت در این شبکه تنها به یک کامپیوتر معمولی (یا حتی یک گوشی موبایل)، اتصال به اینترنت و مقداری ارز دیجیتال برای قفل کردن در کیف پول نیاز دارید. به همین دلیل، این شبکه‌ها دوستدار محیط‌زیست محسوب می‌شوند.

نحوه‌ی مشارکت کاربران و توزیع پاداش‌ها

نحوه‌ی ورود به این شبکه‌ها و کسب درآمد از آن‌ها نیز کاملا با هم تفاوت دارد.

• مشارکت در اثبات کار (ماینینگ): شما باید سرمایه‌ی خود را صرف خرید سخت‌افزار کنید. هرچه دستگاه‌های شما مدل بالاتر و تعدادشان بیشتر باشد، قدرت پردازشی شما بیشتر شده و شانس برنده شدن در مسابقه‌ی حل معمای بلاک افزایش می‌یابد. جایزه‌ی شما پاداش بلاک (Block Reward - مقدار مشخصی ارز دیجیتال که شبکه به عنوان دستمزد برای ایجاد یک بلاک جدید به ماینر می‌دهد) و کارمزد تراکنش‌ها است.
• مشارکت در اثبات سهام (استیکینگ): شما سرمایه‌ی خود را تبدیل به ارز دیجیتال همان شبکه کرده و آن را قفل می‌کنید. شبکه به جای مسابقه‌ی پردازشی، یک قرعه‌کشی برگزار می‌کند و هرکسی که سکه‌ی بیشتری قفل کرده باشد، شانس بیشتری برای انتخاب شدن و دریافت کارمزدها دارد.

مقایسه‌ی امنیت شبکه و مقاومت در برابر حملات

یکی از مهم‌ترین خطرات در دنیای رمزارزها، حمله‌ی ۵۱ درصدی (51% Attack - شرایطی خطرناک که در آن یک فرد یا گروه، کنترل بیش از نیمی از قدرت تایید شبکه‌ی بلاک‌چین را به دست می‌گیرد تا تراکنش‌های جعلی ثبت کند) است. هر دو الگوریتم راهکارهای هوشمندانه‌ای برای مقابله با این تهدید دارند:

• مقاومت در سیستم اثبات کار: برای هک کردن شبکه‌ای مانند بیت‌کوین، هکر باید به قدری دستگاه ماینر و برق خریداری کند که قدرت او از مجموع قدرت تمام ماینرهای فعلی در سراسر جهان بیشتر شود. هزینه‌ی این کار به قدری نجومی و غیرمنطقی است که انجام آن عملا امکان‌پذیر نیست.
• مقاومت در سیستم اثبات سهام: برای هک کردن این شبکه، مهاجم باید ۵۱ درصد از کل سکه‌های قفل‌شده‌ی موجود در شبکه را خریداری کند که این کار نیز به میلیاردها دلار پول نیاز دارد. حتی اگر کسی این کار را انجام دهد، به محض شروع حمله‌ی او، سیستم او را شناسایی کرده و تمام دارایی‌های او را به عنوان جریمه نابود می‌کند. بنابراین، هکر با دستان خودش سرمایه‌ی خود را از بین برده است.

میزان تمرکز گرایی؛ قدرت در دست چه کسانی است؟

هدف اصلی بلاک‌چین، جلوگیری از تمرکز قدرت در دست یک شخص یا شرکت خاص است، اما هر دو الگوریتم در دنیای واقعی با چالش‌هایی در این زمینه مواجه هستند.

• تمرکز در اثبات کار: به دلیل هزینه‌های بالای سخت‌افزار و برق، افراد عادی دیگر توان رقابت ندارند. در نتیجه، قدرت شبکه بیشتر در دست شرکت‌های بزرگی قرار گرفته است که مزارع استخراج عظیمی را در کشورهایی با برق ارزان راه‌اندازی کرده‌اند.
• تمرکز در اثبات سهام: در این روش، کسانی که سکه‌ی بیشتری دارند، قدرت بیشتری هم برای تایید تراکنش‌ها به دست می‌آورند. این موضوع باعث نگرانی شده است که نهنگ‌ها (Whales - سرمایه‌داران بسیار بزرگی که حجم عظیمی از یک ارز دیجیتال را در اختیار دارند و می‌توانند روی بازار تاثیر بگذارند) کنترل شبکه‌ی بلاک‌چین را به دست بگیرند و سیستم به نفع ثروتمندان پیش برود.

جدول مقایسه اثبات کار در برابر اثبات سهام

برای مرور سریع و راحت‌تر، تفاوت‌های کلیدی این دو الگوریتم را در جدول زیر خلاصه کرده‌ایم:

ویژگی مورد بررسی	الگوریتم اثبات کار (PoW)	الگوریتم اثبات سهام (PoS)
مصرف انرژی	بسیار بالا	بسیار کم و بهینه
تجهیزات لازم	سخت‌افزار تخصصی و گران‌قیمت (ماینر)	کامپیوتر معمولی و کیف پول دیجیتال
روش مشارکت	استخراج (ماینینگ) با پردازش اطلاعات	سپرده‌گذاری (استیکینگ) ارز دیجیتال
مزیت اصلی	امنیت بی‌نظیر و اثبات‌شده در طول زمان	سرعت بالا و دوستدار محیط‌زیست
نقطه‌ی ضعف اصلی	کندی شبکه و آسیب‌های زیست‌محیطی	خطر تمرکز قدرت در دست ثروتمندان
ارزهای نمونه	بیت‌کوین، دوج‌کوین، لایت‌کوین	اتریوم، سولانا، کاردانو

اثبات کار بهتر است یا اثبات سهام؟

حالا که با هر دو مکانیزم آشنا شدیم، به مهم‌ترین سوالی می‌رسیم که ذهن بسیاری از کاربران تازه‌کار را به خود مشغول می‌کند: بالاخره کدام یک از این دو سیستم بهتر است؟ پاسخ کوتاه و صادقانه این است که در دنیای تکنولوژی، هیچ برنده‌ی مطلقی وجود ندارد و همه چیز به هدف نهایی آن شبکه‌ی بلاک‌چین بستگی دارد.

برای درک بهتر، تصور کنید می‌خواهید از یک وسیله‌ی نقلیه استفاده کنید. اثبات کار شبیه به یک تانک زرهی سنگین است؛ حرکت آن کند است و سوخت زیادی مصرف می‌کند، اما امنیت فوق‌العاده‌ای دارد و هیچ مانعی نمی‌تواند آن را متوقف کند. در طرف مقابل، اثبات سهام شبیه به یک خودروی برقی مدرن و اسپرت است؛ سوخت فسیلی مصرف نمی‌کند، بسیار سریع و چابک است و برای تردد روزمره در شهر بی‌نقص عمل می‌کند.

• جایگاه الگوریتم اثبات کار در آینده: الگوریتم اثبات کار، با وجود تمام انتقاداتی که به مصرف بالای انرژی آن وارد می‌شود، ثابت کرده است که امن‌ترین و غیرقابل نفوذترین شبکه‌ی مالی جهان را می‌سازد. شبکه‌ی بیت‌کوین به دلیل همین ساختار سنگین و پرهزینه‌ی استخراج، در برابر هرگونه حمله مقاوم است. به همین دلیل، بسیاری از کارشناسان معتقدند که اثبات کار بهترین گزینه برای ذخیره‌ی ارزش (Store of Value - دارایی‌هایی مانند طلا که در طول زمان قدرت خرید و ارزش خود را حفظ می‌کنند) است. اگر هدف، ساخت یک پول قدرتمند و مقاوم در برابر کنترل دولت‌ها باشد، اثبات کار همچنان پادشاهی می‌کند.
• جایگاه الگوریتم اثبات سهام در آینده: از سوی دیگر، الگوریتم اثبات سهام برنده‌ی بی‌چون‌وچرای سرعت، کارایی و مقیاس‌ پذیری (Scalability - توانایی یک شبکه برای پردازش تعداد بسیار زیادی تراکنش در یک ثانیه بدون افت کیفیت) است. شبکه‌هایی که می‌خواهند میزبان هزاران برنامه‌ی غیرمتمرکز (dApps - نرم‌افزارهایی که به جای سرور شرکت‌ها، روی بلاک‌چین اجرا می‌شوند) یا بازی‌های دیجیتال باشند، نمی‌توانند منتظر سرعت پایین و کارمزدهای بالای سیستم ماینینگ بمانند. اتریوم با تغییر مسیر تاریخی خود به سمت اثبات سهام نشان داد که آینده‌ی نوآوری‌های دیجیتال به شبکه‌های سریع‌تر و دوستدار محیط‌زیست نیاز دارد.

آینده‌ی شبکه‌های بلاک‌چین به کدام سو می‌رود؟

به نظر می‌رسد آینده‌ی دنیای رمزارزها متعلق به یک الگوریتم واحد نیست، بلکه ما شاهد همزیستی مسالمت‌آمیز و هدفمند هر دو سیستم خواهیم بود:

• شبکه‌های لایه‌ی اول و بنیادی: ارزهایی مانند بیت‌کوین به عنوان لنگرگاه امن بازار و طلای دیجیتال، به احتمال زیاد برای همیشه به مکانیزم اثبات کار وفادار می‌مانند تا امنیت شبکه‌ی خود را در بالاترین سطح ممکن حفظ کنند.
• شبکه‌های کاربردی و مالی: پروژه‌هایی که بر روی امور مالی غیرمتمرکز (DeFi - سیستم‌های مالی و بانکی نوینی که بدون واسطه و بر پایه‌ی قراردادهای هوشمند کار می‌کنند) تمرکز دارند، به دلیل نیاز مبرم به سرعت بالا و کارمزد پایین، مسیر اثبات سهام را ادامه خواهند داد و پروژه‌های جدید نیز بیشتر بر این اساس ساخته می‌شوند.

در نهایت، انتخاب بین این دو سیستم برای سرمایه‌گذاری، به استراتژی شما بستگی دارد. هر دو الگوریتم برای پاسخگویی به نیازهای متفاوتی طراحی شده‌اند و هر دو نقش بسیار مهمی در شکل‌دهی به آینده‌ی اقتصاد دیجیتال ایفا خواهند کرد.

منابع:

Coinbase

Business Insider

Binance