رویداد تولید توکن (TGE) چیست؟ راهنمای جامع شناخت و بررسی ارزش سرمایه‌گذاری

بسیاری از سرمایه‌گذاران با این تصور که پس از پایان TGE می‌توانند بلافاصله توکن‌هایشان را نقد کنند، وارد میدان می‌شوند. نتیجه این اشتباه محاسباتی، گیر افتادن در پروژه‌هایی است که توکن‌هایشان به دلیل قوانین آزادسازی (Vesting) هفته‌ها یا ماه‌ها قفل می‌مانند. در چنین سناریویی، سرمایه‌گذار ایرانی با وجود محدودیت‌های نقل‌وانتقال مالی، پول خود را در پروژه‌ای بلوکه می‌کند و وقتی در نهایت اجازه فروش پیدا می‌کند، می‌بیند تیم توسعه‌دهنده با یک افت قیمتی شدید، ارزش دارایی او را به حداقل رسانده است. در این مقاله، تمام لایه‌های پنهان یک رویداد TGE را بررسی می‌کنیم و با ارائه یک راهنمای عملی نشان می‌دهیم چطور پیش از ورود، امنیت و سودآوری پروژه‌های جدید را بسنجید.

رویداد تولید توکن یا TGE چیست؟

دنیای رمزارزها پر از اصطلاحات جدید است و رویداد تولید توکن که به اختصار TGE (Token Generation Event) نامیده می‌شود، یکی از مهم‌ترین آن‌هاست. برای درک بهتر مسیر یک ارز دیجیتال جدید، باید بدانیم نقطه شروع آن دقیقا کجاست و چگونه پا به دنیای دیجیتال می‌گذارد.

مفهوم TGE به زبان ساده برای سرمایه‌گذاران تازه‌وارد

فرض کنید یک تیم خلاق تصمیم گرفته‌اند یک شهربازی بزرگ و پیشرفته بسازند. آن‌ها برای اینکه مردم بتوانند از وسایل بازی استفاده کنند، به بلیط‌های مخصوصی نیاز دارند. روزی که این تیم برای اولین بار دستگاه‌های چاپ را روشن می‌کنند و بلیط‌های این شهربازی را روی کاغذ می‌آورند، در واقع رویداد تولید توکن خود را انجام داده‌اند.

در دنیای بلاکچین (دفتر کل توزیع‌ شده و شفافی که اطلاعات تراکنش‌ها را به صورت امن ذخیره می‌کند)، رویداد TGE لحظه‌ای است که توکن‌های یک پروژه‌ی کریپتویی برای اولین بار متولد می‌شوند. در این مرحله، برنامه‌نویسان با استفاده از قرارداد هوشمند (کدهای برنامه‌نویسی شده‌ای که به صورت خودکار و بدون نیاز به واسطه روی شبکه اجرا می‌شوند) دستور ساخت تعداد مشخصی از یک دارایی دیجیتال را صادر می‌کنند.

به طور خلاصه، در زمان اجرای این رویداد اتفاقات زیر رخ می‌دهد:

• کدهای توکن روی شبکه فعال می‌شوند.
• موجودی کل توکن‌ها (Total Supply) برای همیشه در سیستم ثبت می‌شود.
• توکن‌های تولید شده آماده‌ی توزیع بین سرمایه‌گذاران اولیه، تیم سازنده و کاربران می‌شوند.

این رویداد به منزله‌ی تولد رسمی یک دارایی دیجیتال است که نشان می‌دهد ایده‌ی تیم توسعه‌دهنده از روی کاغذ به یک واقعیت ملموس دیجیتالی تبدیل شده است.

تفاوت TGE با لیست شدن توکن در صرافی

یکی از اشتباهات رایج بین سرمایه‌گذاران تازه‌وارد این است که فکر می‌کنند به محض تولید یک توکن، می‌توانند آن را به راحتی در بازار خرید و فروش کنند. اما این دو مرحله کاملا با هم تفاوت دارند.

برگردیم به مثال شهربازی؛ چاپ شدن بلیط‌ها به این معنی نیست که باجه‌های بلیط‌فروشی هم بلافاصله باز شده‌اند و مردم می‌توانند آن‌ها را با پول واقعی معامله کنند. گاهی اوقات بلیط‌ها چاپ می‌شوند اما هفته‌ها طول می‌کشد تا برای عموم مردم در دسترس قرار بگیرند.

در بازار ارزهای دیجیتال نیز همین قانون حاکم است:

• مرحله تولید توکن (TGE): توکن ساخته شده و در کیف پول دیجیتال تیم سازنده یا سرمایه‌گذاران قرار دارد، اما هنوز هیچ بازار عمومی برای تعیین قیمت یا فروش آن وجود ندارد.
• مرحله لیست شدن (Listing): زمانی است که توکن برای معامله در یک صرافی متمرکز (پلتفرم‌های واسطه برای تبادل ارزها) یا یک صرافی غیرمتمرکز (پلتفرم‌های تبادل مستقیم و بدون واسطه بین کاربران) قرار می‌گیرد.

تا زمانی که توکن در یک صرافی لیست نشود و نقدینگی (حجم پول و دارایی کافی برای انجام روان معاملات خرید و فروش) برای آن ایجاد نگردد، امکان معامله‌ی عمومی آن وجود نخواهد داشت. برخی از پروژه‌ها ممکن است در همان روز تولید، توکن خود را در صرافی‌ها لیست کنند، اما بسیاری از آن‌ها بین تولید و لیست کردن یک فاصله‌ی زمانی در نظر می‌گیرند تا برنامه‌های بازاریابی و توسعه‌ی شبکه‌ی خود را تکمیل کنند.

چرا پروژه‌های ارز دیجیتال رویداد TGE برگزار می‌کنند؟

وقتی یک تیم برنامه‌نویسی ایده‌ی جذابی برای ساخت یک پلتفرم جدید دارد، برای عملی کردن آن به منابع مختلفی نیاز پیدا می‌کند. برگزاری رویداد تولید توکن یا همان TGE، مثل روزی است که یک شهر دیجیتالی جدید تاسیس می‌شود و شهردار برای رونق دادن به اقتصاد آن، واحد پول اختصاصی شهر را چاپ و عرضه می‌کند. اما هدف از این کار فقط خلق یک پول جدید نیست؛ بلکه تیم‌های توسعه‌دهنده با تولید توکن اهداف بسیار مهم‌تری را دنبال می‌کنند که در ادامه به زبان ساده آن‌ها را بررسی می‌کنیم.

تامین سرمایه‌ی اولیه به روشی غیر متمرکز و نوین

در دنیای کسب‌وکارهای سنتی، اگر کسی بخواهد یک شرکت بزرگ راه‌اندازی کند، معمولا باید به سراغ بانک‌ها برود و وام‌های سنگین بگیرد، یا به دنبال سرمایه‌گذاران ثروتمند بگردد. اما در دنیای ارزهای دیجیتال، پروژه‌ها از روشی غیرمتمرکز (سیستمی که توسط هیچ فرد، نهاد یا بانک خاصی کنترل نمی‌شود و قدرت در دست همه‌ی افراد شبکه است) برای جذب سرمایه استفاده می‌کنند.

با اجرای رویداد TGE، سازندگان پروژه توکن‌های خود را به علاقه‌مندان و سرمایه‌گذاران در سراسر جهان می‌فروشند. در ازای فروش این توکن‌ها، پروژه‌ها سرمایه‌ی لازم برای پرداخت حقوق برنامه‌نویسان، هزینه‌های بازاریابی و پیشبرد اهداف فنی خود را به دست می‌آورند. این روش نوین یک مزیت بزرگ دارد: به افراد عادی هم اجازه می‌دهد تا با مبالغ کم، روی ایده‌های بزرگ فناوری سرمایه‌گذاری کنند و منتظر رشد آن‌ها باشند.

توزیع توکن بین جامعه‌ی کاربری و پاداش به مشارکت‌کنندگان اولیه (ایردراپ‌ها)

هیچ پروژه‌ی دیجیتالی بدون داشتن کاربرانی که از آن استفاده کنند، به موفقیت نمی‌رسد. تیم‌های توسعه‌دهنده به خوبی می‌دانند که بهترین راه برای وفادار کردن افراد، شریک کردن آن‌ها در سود پروژه است.

به همین دلیل، در زمان متولد شدن توکن، تیم سازنده بخشی از آن را به صورت ایردراپ (روشی تشویقی و تبلیغاتی که در آن مقداری ارز دیجیتال به صورت کاملا رایگان به کیف پول کاربران فعال شبکه ارسال می‌شود) توزیع می‌کند. این کار شبیه به پخش کردن نمونه‌ی رایگان یک محصول جدید در فروشگاه‌ها برای جلب اعتماد مشتریان است. این روش هوشمندانه چند نتیجه‌ی مهم برای پروژه به همراه دارد:

• کاربران اولیه برای ادامه‌ی فعالیت و حمایت از پروژه انگیزه پیدا می‌کنند.
• آگاهی عمومی مردم نسبت به نام و کاربرد پروژه‌ی جدید به سرعت افزایش می‌یابد.
• یک شبکه‌ی گسترده و وفادار از حامیان برای پلتفرم شکل می‌گیرد که ضامن بقای آن در بازار است.

ایجاد نقدینگی اولیه برای راه‌اندازی و توسعه‌ی اکوسیستم پروژه

توکنی که تازه متولد شده، برای اینکه بتواند در بازار خرید و فروش شود یا درون خود پلتفرم کاربردی داشته باشد، نیازمند نقدینگی (حجم پول و سرمایه‌ی کافی در بازار که باعث می‌شود معاملات به راحتی و با سرعت انجام شوند) است.

وقتی توکن‌ها تولید می‌شوند، سازندگان بخشی از آن‌ها را به همراه یک ارز دیجیتال معتبر دیگر (مثل دلار تتر) در فضایی به نام استخر نقدینگی (مخزنی مجازی از پول که به کاربران اجازه می‌دهد بدون نیاز به پیدا کردن یک فروشنده‌ی مستقیم، دارایی خود را معامله کنند) قرار می‌دهند. با این کار، چرخ‌دنده‌های اقتصاد پروژه‌ی جدید شروع به حرکت می‌کند و خرید و فروش روان می‌شود.

علاوه بر این، توکن‌های تولید شده به عنوان سوخت اصلی برای توسعه‌ی اکوسیستم (مجموعه‌ای از برنامه‌ها، خدمات و کاربران مرتبط با یک پروژه‌ی خاص که در کنار هم کار می‌کنند) استفاده می‌شوند. برای مثال، وقتی شبکه‌ی جدید راه‌اندازی می‌شود، کاربران برای استفاده از خدمات آن شبکه یا پرداخت هزینه‌ی تراکنش‌ها، مجبور هستند از همان توکن تازه متولد شده استفاده کنند؛ موضوعی که در نهایت به ارزشمند شدن توکن کمک می‌کند.

مقایسه رویداد تولید توکن با سایر مدل‌های عرضه در بازار کریپتو

بازار ارزهای دیجیتال همیشه در حال تکامل است و پروژه‌ها برای معرفی توکن‌های خود و جذب مخاطب از روش‌های مختلفی استفاده کرده‌اند. هر کدام از این روش‌ها نام‌های اختصاری خاص خود را دارند که ممکن است در ابتدا کمی گیج‌کننده به نظر برسند. برای اینکه در این دریای اصطلاحات غرق نشوید، در این بخش رویداد تولید توکن را با روش‌های قدیمی‌تر و رایج بازار مقایسه می‌کنیم تا جایگاه هر کدام را به خوبی درک کنید.

تفاوت اصلی رویداد تولید توکن با عرضه اولیه کوین (ICO)

در سال ۲۰۱۷، روشی به نام عرضه اولیه کوین یا ICO (پیش‌فروش مستقیم توکن‌ها به عموم مردم برای تامین مالی پیش از تکمیل پروژه) بسیار پرطرفدار شد. برای درک تفاوت این دو مفهوم، بازار مسکن را تصور کنید. پیش‌خرید کردن یک آپارتمان که هنوز ساخته نشده است، دقیقا شبیه به ICO عمل می‌کند؛ شما پول پرداخت می‌کنید و سازنده قول می‌دهد در آینده دارایی شما را تحویل دهد. اما رویداد TGE در واقع همان لحظه‌ای است که آپارتمان ساخته شده و کلید آن به صورت رسمی تولید و به شما تحویل داده می‌شود.

علاوه بر این، پس از کلاهبرداری‌های زیادی که در دوران اوج ICOها رخ داد، نهادهای قانونی حساسیت بسیار زیادی روی این کلمه پیدا کردند. به همین دلیل، پروژه‌های معتبر امروزی ترجیح می‌دهند از اصطلاح رویداد تولید توکن استفاده کنند تا نشان دهند هدف اصلی آن‌ها خلق یک دارایی با کاربرد واقعی در شبکه‌ی خودشان است، نه صرفا جمع‌آوری پول از مردم با وعده‌های توخالی.

تفاوت TGE با روش‌های عرضه در صرافی متمرکز (IEO) و غیرمتمرکز (IDO)

با گذشت زمان و برای افزایش امنیت سرمایه‌گذاران، روش‌های جدیدتر و قانون‌مندتری برای فروش توکن‌ها به وجود آمد که به دو دسته‌ی اصلی تقسیم می‌شوند:

• عرضه در صرافی متمرکز یا IEO: در این روش (پیش‌فروش توکن با نظارت و تایید یک پلتفرم معاملاتی متمرکز)، یک صرافی به عنوان واسطه‌ی معتبر و ناظر وارد عمل می‌شود. پروژه‌ها توکن‌های خود را به صرافی می‌دهند و صرافی پس از بررسی اعتبار پروژه، وظیفه‌ی فروش آن‌ها را به کاربران خود بر عهده می‌گیرد. برای مثال، پلتفرم‌های معتبر داخلی مانند صرافی ارز دیجیتال کیف پول من ، در اکوسیستم ارزهای دیجیتال نقش همین بسترهای امن را برای خرید، فروش و نگهداری دارایی‌ها ایفا می‌کنند تا کاربران با خیالی آسوده معاملات خود را انجام دهند.
• عرضه در صرافی غیرمتمرکز یا IDO: در این مدل (عرضه اولیه توکن در یک صرافی بدون دخالت شخص ثالث یا مدیر مرکزی)، پروژه‌ها مستقیما توکن‌های خود را از طریق قراردادهای هوشمند می‌فروشند و نیازی به تایید یا دخالت هیچ شرکتی ندارند. این روش سرعت بالاتری دارد اما مسئولیت حفظ امنیت سرمایه کاملا بر عهده‌ی خود کاربر است.

تفاوت اصلی در اینجا نهفته است که IEO و IDO در واقع پلتفرم و بسترهایی برای فروش توکن هستند، اما رویداد TGE همان لحظه‌ی متولد شدن توکن روی شبکه‌ی بلاکچین است. در روند طبیعی بازار، توکن‌ها ابتدا در رویداد TGE تولید می‌شوند و بلافاصله یا با کمی فاصله، از طریق IEO یا IDO برای خرید و فروش عمومی عرضه می‌گردند.

جدول مقایسه‌ای روش‌های عرضه توکن

برای اینکه بتوانید در یک نگاه تفاوت این روش‌ها را مرور کنید، جدول ساده‌ی زیر را برای شما آماده کرده‌ایم. این جدول به شما کمک می‌کند تا اهداف و میزان ریسک هر مدل را سریع‌تر ارزیابی کنید:

روش عرضه	هدف اصلی پروژه	نوع پلتفرم میزبان	میزان ریسک قانونی و سرمایه‌گذاری	نحوه‌ی دسترسی کاربران
TGE	تولید توکن و فعال‌سازی اقتصاد اکوسیستم	شبکه‌ی بلاکچین اختصاصی پروژه	پایین	نیازمند فعالیت در شبکه یا شرکت در کمپین‌های اولیه
ICO	جذب سرمایه‌ی اولیه از عموم مردم	وب‌سایت مستقل تیم توسعه‌دهنده	بسیار بالا	دسترسی مستقیم و آسان اما با خطر بالای کلاهبرداری
IEO	فروش توکن در محیطی امن و تایید شده	صرافی‌های متمرکز	متوسط	نیازمند ثبت‌نام و طی کردن مراحل احراز هویت در صرافی
IDO	فروش سریع توکن بدون نیاز به واسطه	صرافی‌های غیرمتمرکز	بالا	نیازمند تسلط بر کیف پول دیجیتال شخصی و مدیریت کارمزدها

چه توکن‌هایی در رویدادهای TGE متولد می‌شوند؟

وقتی یک پروژه‌ی ارز دیجیتال رویداد تولید توکن خود را برگزار می‌کند، دارایی‌هایی که وارد بازار می‌شوند همیشه شبیه به هم نیستند. درست مانند دنیای واقعی که ما کارت‌های بانکی، بلیط‌های مترو و سندهای خانه‌ی خود را با اهداف متفاوتی استفاده می‌کنیم، در دنیای رمزارزها هم هر توکن هدف و کاربرد خاص خودش را دارد. در رویدادهای TGE، به طور کلی سه دسته از توکن‌ها متولد می‌شوند که هر کدام نقش متفاوتی در اکوسیستم شبکه‌ی خود ایفا می‌کنند. بیایید این سه دسته را به زبانی بسیار ساده بررسی کنیم.

توکن‌های کاربردی (Utility Tokens) و نقش آن‌ها در استفاده از خدمات شبکه

توکن‌های کاربردی (Utility Tokens - دارایی‌های دیجیتالی که برای دسترسی به یک محصول یا خدمت خاص در یک نرم‌افزار ایجاد می‌شوند) رایج‌ترین نوع ارزهایی هستند که در یک رویداد تولید توکن به بازار عرضه می‌شوند. برای درک بهتر این توکن‌ها، یک شهربازی را تصور کنید. شما برای سوار شدن به وسایل بازی، نمی‌توانید مستقیما پول نقد پرداخت کنید؛ بلکه باید پول خود را به سکه‌ها یا ژتون‌های مخصوص همان شهربازی تبدیل کنید.

توکن‌های کاربردی دقیقا همین نقش را در دنیای بلاکچین دارند. شما با خرید آن‌ها می‌توانید کارهای زیر را انجام دهید:

• پرداخت هزینه‌ی کارمزد تراکنش‌ها در شبکه‌ی پروژه‌ی مورد نظر
• خرید خدمات یا محصولات دیجیتالی درون برنامه‌ی اختصاصی پروژه
• دسترسی به امکانات ویژه‌ی پلتفرم که برای کاربران عادی قفل است

هدف اصلی پروژه‌ها از تولید این توکن‌ها صرفا ایجاد یک ابزار سرمایه‌گذاری نیست، بلکه فراهم کردن یک راه حل برای استفاده‌ی عملی از خدمات شبکه‌ی خودشان است.

توکن‌های حاکمیتی (Governance Tokens) و تاثیر آن‌ها در حق رای کاربران

نوع جذاب دیگری از دارایی‌ها که در رویدادهای TGE ایجاد می‌شوند، توکن‌ حاکمیتی (Governance Tokens - ارزهایی که به صاحبان خود حق مشارکت در تصمیم‌گیری‌های شبکه را می‌دهند) هستند. در سیستم‌های مالی سنتی، تصمیمات مهم یک بانک یا شرکت توسط مدیرعامل و هیئت مدیره گرفته می‌شود. اما در شبکه‌های مدرن کریپتویی که به صورت دائو (DAO - سازمان خودگردان غیرمتمرکز یا سیستمی که بدون نیاز به یک مدیر مرکزی و مستقیما توسط جامعه‌ی کاربران اداره می‌شود) فعالیت می‌کنند، قدرت در دست مردم است.

وقتی شما توکن حاکمیتی یک پروژه را در اختیار دارید، انگار در جلسه‌ی هیئت مدیره‌ی آن پروژه صندلی و حق رای پیدا کرده‌اید. هرچه توکن‌های بیشتری داشته باشید، قدرت رای شما نیز بیشتر است. کاربران با این توکن‌ها می‌توانند درباره‌ی مسائل مهم زیر تصمیم‌گیری کنند:

• ایجاد تغییر در هزینه‌ها و ساختار کارمزدهای شبکه
• اضافه شدن ویژگی‌ها و امکانات جدید به پلتفرم
• تصمیم‌گیری درباره‌ی نحوه‌ی خرج کردن بودجه‌ی توسعه‌ی پروژه

توکن‌های اوراق بهادار (Security Tokens) و پیچیدگی‌های قانونی آن‌ها

توکن‌های اوراق بهادار (Security Tokens - دارایی‌های دیجیتالی که نماینده‌ی مالکیت بر یک دارایی واقعی یا سهام یک شرکت هستند) پیچیده‌ترین و حساس‌ترین دارایی‌هایی هستند که ممکن است در یک رویداد تولید توکن متولد شوند. این توکن‌ها دقیقا شبیه به برگه‌ی سهام شرکت‌های حاضر در بورس عمل می‌کنند. وقتی شما این توکن‌ها را می‌خرید، در واقع بخشی از مالکیت یک دارایی با ارزش (مانند املاک، طلا یا سهام یک شرکت واقعی) را به دست می‌آورید و انتظار دارید که از سودآوری آن شرکت سهم ببرید.

تولید این دسته‌ از توکن‌ها با دردسرهای قانونی بسیار زیادی همراه است. نهادهای دولتی و ناظر مانند کمیسیون بورس و اوراق بهادار (SEC - سازمان دولتی که وظیفه‌ی نظارت بر بازارهای مالی و محافظت از سرمایه‌گذاران را بر عهده دارد) قوانین بسیار سخت‌گیرانه‌ای برای آن‌ها وضع کرده‌اند. به همین دلیل، پروژه‌ها نمی‌توانند به راحتی و بدون دریافت مجوزهای قانونی، توکن اوراق بهادار تولید و عرضه کنند. اگر پروژه‌ای بدون رعایت این قوانین اقدام به عرضه‌ی توکن اوراق بهادار کند، با جریمه‌های سنگین و خطر تعطیلی دائمی مواجه خواهد شد.

یک رویداد تولید توکن چه مراحلی را طی می‌کند؟

تولد یک ارز دیجیتال شبیه به پرتاب یک فضاپیما به فضا است. شما نمی‌توانید یک‌شبه تصمیم بگیرید و دکمه‌ی پرتاب را فشار دهید. این پروسه نیازمند ماه‌ها برنامه‌ریزی دقیق، کدنویسی و تست‌های امنیتی است تا سرمایه‌ی کاربران به خطر نیفتد. تیم‌های حرفه‌ای برای برگزاری یک رویداد TGE موفق، باید قدم‌به‌قدم مراحل مشخصی را طی کنند که در ادامه آن‌ها را با زبانی ساده بررسی می‌کنیم.

تدوین وایت پیپر و طراحی ساختار اقتصاد توکنی (Tokenomics)

هر ایده‌ی بزرگی در ابتدا نیاز به یک نقشه‌ی راه شفاف دارد. در دنیای رمزارزها، قدم اول نوشتن وایت پیپر (Whitepaper - یک سند رسمی و جامع که شبیه به شناسنامه‌ی پروژه عمل می‌کند و اهداف، مشکلات و راهکارهای فنی را توضیح می‌دهد) است. سرمایه‌گذاران با خواندن این سند متوجه می‌شوند که پروژه دقیقا قرار است چه دردی را از بازار دوا کند.

هم‌زمان با نوشتن این سند، تیم سازنده باید ساختار اقتصاد توکنی یا توکنومیکس (Tokenomics - علم طراحی سیستم مالی پروژه که مواردی مثل تعداد کل توکن‌ها، میزان تورم و نحوه‌ی تقسیم آن‌ها را مشخص می‌کند) را نیز طراحی کند. اگر اقتصاد توکنی یک پروژه از همان ابتدا به درستی طراحی نشود، آن ارز دیجیتال در آینده‌ی نزدیک ارزش خود را از دست خواهد داد.

توسعه‌ی قرارداد هوشمند و ضرب توکن‌ها روی شبکه‌ی بلاکچین

پس از اینکه برنامه‌ی روی کاغذ تایید شد، نوبت به ساخت و تولید واقعی می‌رسد. در این مرحله، برنامه‌نویسان وارد عمل می‌شوند و کدهای مربوط به قرارداد هوشمند را می‌نویسند. این کدها وظیفه دارند قوانین اقتصاد توکنی را به صورت خودکار اجرا کنند.

سپس با استفاده از همین کدهای نوشته شده، فرآیند ضرب توکن (Minting - پروسه‌ی ثبت و ایجاد رسمی دارایی‌های دیجیتال روی بستر بلاکچین) انجام می‌شود. مثل این است که مدیر کارخانه، دکمه‌ی شروع به کار دستگاه‌های چاپ را فشار می‌دهد تا توکن‌ها برای اولین بار متولد شده و در شبکه‌ی بلاکچین ثبت شوند.

حسابرسی امنیتی قرارداد هوشمند برای جلوگیری از باگ و هک

وقتی توکن‌ها تولید شدند، هنوز برای عرضه به عموم مردم آماده نیستند. قراردادهای هوشمند مانند گاوصندوق‌هایی هستند که قرار است میلیون‌ها دلار از سرمایه‌ی مردم را در خود نگه دارند. اگر قفل این گاوصندوق ایراد داشته باشد، هکرها به راحتی تمام موجودی آن را سرقت می‌کنند.

برای جلوگیری از این فاجعه، پروژه‌ها پیش از اجرای رویداد نهایی، کدهای خود را به شرکت‌های معتبر می‌سپارند تا فرآیند حسابرسی امنیتی (Smart Contract Audit - بازبینی و تست دقیق خطوط کد توسط متخصصان امنیت سایبری برای کشف حفره‌های نفوذ) روی آن‌ها انجام شود. این شرکت‌ها هر نوع باگ (Bug - خطاهای مخفی نرم‌افزاری که می‌توانند باعث اختلال یا سرقت شوند) را پیدا کرده و از تیم می‌خواهند پیش از عرضه‌ی عمومی، آن‌ها را برطرف کنند.

نحوه‌ی توزیع و تخصیص توکن‌ها بین سرمایه‌گذاران، تیم و کاربران عادی

حالا توکن‌ها به صورت امن تولید شده‌اند و زمان تقسیم کردن این کیک بزرگ فرا رسیده است. به این مرحله تخصیص (Allocation - برنامه‌ریزی دقیق برای سهم‌بندی مشخص دارایی‌ها بین گروه‌های مختلف) می‌گویند. پروژه‌های معتبر معمولا توکن‌های خود را با یک تعادل منطقی بین گروه‌های زیر تقسیم می‌کنند:

• تیم سازنده و مشاوران: بخشی از توکن‌ها به عنوان پاداش زحمات به خود تیم اختصاص می‌یابد.
• سرمایه‌گذاران اولیه: افرادی که در روزهای سخت اولیه‌ی پروژه، روی آن سرمایه‌گذاری کرده‌اند.
• جامعه‌ی کاربری (ایردراپ‌ها): سهمی که برای پاداش دادن به کاربران فعال و وفادار کنار گذاشته می‌شود.
• خزانه‌ی پروژه: بخشی از توکن‌ها برای هزینه‌های آینده‌ی شبکه، تبلیغات و توسعه‌ی امکانات جدید ذخیره می‌شود.

اگر در یک پروژه دیدید که تیم سازنده بیش از نیمی از توکن‌ها را برای خودش برداشته است، باید به سلامت و آینده‌ی آن شک کنید!

مدیریت عرضه و تقاضا پس از TGE با استفاده از سیستم قفل‌کردن توکن (Vesting)

بزرگ‌ترین ترس یک کاربر تازه‌وارد این است که بلافاصله پس از خرید یک ارز دیجیتال، قیمت آن سقوط کند. تیم‌های توسعه‌دهنده برای جلوگیری از این اتفاق، از مکانیزم قفل‌کردن توکن (Vesting - سیستمی هوشمند که دارایی افراد کلیدی پروژه را برای مدت زمان معینی بلوکه می‌کند و اجازه فروش سریع را به آن‌ها نمی‌دهد) استفاده می‌کنند.

تصور کنید سد بزرگی پر از آب است؛ اگر دریچه‌های سد به یک‌باره باز شوند، سیل تمام شهر را ویران می‌کند، اما اگر آب به صورت قطره‌چکانی و آرام رها شود، به کشاورزی و آبادانی کمک می‌کند. سیستم وستینگ نیز اجازه نمی‌دهد سرمایه‌گذاران اولیه و تیم سازنده، تمام توکن‌های خود را در همان روز اول در بازار بفروشند و باعث ایجاد یک دامپ قیمتی (Dump - ریزش ناگهانی و بسیار شدید قیمت به خاطر فشار فروش بالا توسط دارندگان عمده) شوند. توکن‌های این افراد طی ماه‌ها یا سال‌ها به صورت تدریجی آزاد می‌شود تا تعادل بین عرضه و تقاضا در بازار حفظ شود.

مزایا و ریسک‌های شرکت در رویداد TGE برای کاربران ایرانی

ورود به دنیای پروژه‌های جدید همیشه هیجان‌انگیز است، اما مانند هر سرمایه‌گذاری دیگری، شرکت در رویدادهای تولید توکن دو روی سکه دارد. برای کاربران ایرانی که با چالش‌های خاص خود در بازارهای مالی روبه‌رو هستند، شناخت دقیق این مزایا و خطرات اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند. در این بخش بررسی می‌کنیم که چرا یک کاربر ایرانی ممکن است به این رویدادها جذب شود و چه تله‌هایی در این مسیر وجود دارد.

مزایای شرکت در TGE

شرکت در رویداد تولید توکن می‌تواند فرصت‌های بسیار جذابی را برای سرمایه‌گذاران ایجاد کند. از مهم‌ترین مزایای این رویدادها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ورود زودهنگام به پروژه‌های مستعد: فرض کنید سال‌ها پیش این فرصت را داشتید که سهام شرکت‌های بزرگی مثل گوگل یا اپل را در همان روزهای اولیه‌ی تاسیس بخرید. شرکت در یک رویداد TGE موفق، دقیقا همین حس را دارد. شما می‌توانید توکن یک پروژه‌ی آینده‌دار را با کمترین قیمت ممکن خریداری کنید؛ یعنی زمانی که هنوز در صرافی‌های بزرگ لیست نشده و رشد قیمتی اصلی خود را تجربه نکرده است.
• دسترسی برابر و بدون مرز: در بازارهای مالی سنتی، معمولا فقط سرمایه‌گذاران بزرگ، بانک‌ها و افراد ثروتمند اجازه دارند در روزهای اولیه‌ی یک پروژه سرمایه‌گذاری کنند. اما در دنیای بلاکچین، رویدادهای تولید توکن این فرصت را به همه می‌دهند. برای یک کاربر ایرانی که به دلیل تحریم‌ها از بسیاری از بازارهای جهانی محروم است، این رویدادها یک بستر برابر برای سرمایه‌گذاری در سطح جهانی فراهم می‌کنند.
• پاداش‌های اولیه و ایردراپ‌ها: بسیاری از پروژه‌ها برای قدردانی از کاربرانی که در روزهای اولیه‌ی راه‌اندازی از آن‌ها حمایت کرده‌اند، جوایز ویژه‌ای در نظر می‌گیرند. این جوایز معمولا به صورت توکن‌های رایگان به کیف پول دیجیتال (Digital Wallet - یک نرم‌افزار یا سخت‌افزار شخصی برای نگهداری امن دارایی‌های رمزنگاری شده) کاربران ارسال می‌شود که با رشد پروژه‌، می‌تواند سود بسیار خوبی به همراه داشته باشد.

معایب و خطرات TGE

در کنار تمام این جذابیت‌ها، خطرات بزرگی هم در کمین سرمایه‌گذاران ناآگاه است. پیش از ورود سرمایه به هر پروژه‌ی جدید، باید این ریسک‌ها را به خوبی بشناسید:

• خطر پروژه‌های اسکام یا کلاهبرداری: دنیای رمزارزها پر از پروژه‌هایی است که با وب‌سایت‌های زیبا و وعده‌های رویایی شروع به کار می‌کنند اما در واقع اسکام (Scam - پروژه‌های تقلبی که صرفا با هدف فریب دادن مردم و سرقت سرمایه‌ی آن‌ها ایجاد می‌شوند) هستند. گاهی تیم سازنده پس از جمع‌آوری پول در رویداد TGE، پروژه را رها کرده و ناپدید می‌شود؛ اتفاقی که در اصطلاح بازار به آن راگ پول (Rug Pull - کلاهبرداری بزرگی که در آن سازندگان، فرش را از زیر پای سرمایه‌گذار می‌کشند و ارزش توکن را یک‌شبه به صفر می‌رسانند) می‌گویند.
• نوسانات شدید قیمت در روزهای اول: وقتی یک توکن تازه متولد می‌شود، هنوز قیمت پایداری در بازار ندارد. در روزهای اولیه‌ی پس از تولید توکن، ممکن است قیمت به شدت بالا برود و بلافاصله با فروش هیجانی کاربرانی که توکن رایگان گرفته‌اند، دچار ریزش سنگینی شود. این نوسانات (Volatility - تغییرات سریع، غیرقابل پیش‌بینی و شدید قیمت یک دارایی در زمانی کوتاه) می‌تواند برای سرمایه‌گذاران مبتدی بسیار استرس‌زا و ضررآفرین باشد.
• ابهامات قانونی و خطر مسدود شدن دارایی: قوانین مربوط به ارزهای دیجیتال هنوز در بسیاری از کشورهای جهان به طور کامل مشخص نشده است و پروژه‌های جدید ممکن است با موانع حقوقی روبه‌رو شوند. علاوه بر این، کاربران ایرانی همیشه در معرض خطر تحریم‌ها قرار دارند. برخی از پلتفرم‌هایی که رویداد تولید توکن را برگزار می‌کنند، ممکن است به دلیل قوانین بین‌المللی، کیف پول و سرمایه‌ی کاربران ایرانی را مسدود کنند. به همین دلیل، فعالیت در این فضا نیازمند دقت بالا، استفاده از ابزارهای ایمن برای تغییر آدرس اینترنتی (IP) و پرهیز از نگهداری طولانی‌مدت سرمایه در پلتفرم‌های متمرکز خارجی است.

چگونه اعتبار یک رویداد TGE را ارزیابی کنیم؟

ورود به دنیای پروژه‌های تازه‌نفس و شرکت در رویداد تولید توکن، شبیه به خریدن یک خانه‌ی پیش‌فروش است. شما نمی‌توانید فقط به نمای زیبای ساختمان یا تبلیغات فروشنده اعتماد کنید؛ بلکه باید نقشه‌ی ساختمان، اعتبار سازنده و مصالح به کار رفته را به دقت بررسی کنید. در بازار ارزهای دیجیتال هم برای اینکه در دام پروژه‌های بی‌ارزش نیفتید، باید مانند یک کارآگاه عمل کنید. در این بخش، یک راهنمای سه‌مرحله‌ای و ساده را برای بررسی اعتبار پروژه‌ها با هم مرور می‌کنیم.

بررسی دقیق وایت پیپر، اهداف پروژه و شفافیت مسیر راه (Roadmap)

اولین قدم برای شناخت یک پروژه، مطالعه‌ی وایت پیپر آن است. همان‌طور که پیش‌تر گفتیم، این سند در واقع شناسنامه‌ی پروژه است. یک پروژه‌ی معتبر باید در این سند به صورت کاملا شفاف توضیح دهد که دقیقا قرار است چه مشکلی را حل کند. اگر متن وایت پیپر پر از کلمات پیچیده و مبهم بود و در نهایت متوجه نشدید که هدف اصلی تیم سازنده چیست، بهتر است از سرمایه‌گذاری در آن صرف نظر کنید.

علاوه بر این، باید به مسیر راه (Roadmap - یک تقویم کاری و زمان‌بندی دقیق که نشان می‌دهد تیم سازنده برای ماه‌ها و سال‌های آینده چه اهداف و برنامه‌هایی را دنبال می‌کند) توجه ویژه‌ای داشته باشید. پروژه‌ای که نقشه‌ی راه نداشته باشد، مانند مسافری است که بدون داشتن بلیت و مقصد سوار قطار شده است. بررسی کنید که آیا تیم سازنده تا به امروز به وعده‌های گذشته‌ی خود در این مسیر راه عمل کرده است یا صرفا وعده‌های توخالی می‌دهد.

تحلیل اقتصاد توکنی پروژه و دوره‌ی آزادسازی توکن‌ها برای جلوگیری از دامپ قیمتی

مرحله‌ی دوم، بررسی اقتصاد توکنی یا همان توکنومیکس است. به دنبال نمودار دایره‌ای شکل در وب‌سایت پروژه بگردید که نشان می‌دهد توکن‌ها چگونه بین افراد مختلف تقسیم شده‌اند. یک توزیع سالم و منطقی باید به نفع جامعه‌ی کاربری و توسعه‌ی شبکه‌ی پروژه باشد. اگر متوجه شدید که تیم سازنده بخش بسیار بزرگی از توکن‌ها (مثلا بیش از نیمی از کل دارایی‌ها) را برای خود یا سرمایه‌گذاران اولیه کنار گذاشته است، زنگ خطر برای شما به صدا درآمده است.

همچنین، حتما برنامه‌ی زمان‌بندی برای دوره‌ی آزادسازی توکن‌ها را چک کنید. اگر قرار باشد تمام توکن‌های تیم سازنده در همان روز تولید توکن آزاد و قابل فروش شوند، احتمال ایجاد دامپ قیمتی بسیار بالا می‌رود. پروژه‌های مطمئن، دارایی‌های تیم و سرمایه‌گذاران اولیه‌ی خود را برای یک تا چند سال قفل می‌کنند تا به کاربران نشان دهند که برای بلندمدت برنامه‌ریزی کرده‌اند و قصد فرار با پول مردم را ندارند.

ارزیابی سابقه‌ی تیم توسعه‌دهنده، سرمایه‌گذاران خطرپذیر (VC) و شرکای استراتژیک

یک ایده‌ی عالی اگر توسط یک تیم ضعیف اجرا شود، قطعا با شکست مواجه خواهد شد. بنابراین، قدم سوم این است که سازندگان پروژه را بشناسید. به وب‌سایت اصلی پروژه بروید و پروفایل کاری اعضای تیم را بررسی کنید. آیا آن‌ها افراد واقعی با سابقه‌ی کار مشخص در حوزه‌ی تکنولوژی و بلاکچین هستند یا از نام‌ها و عکس‌های جعلی استفاده کرده‌اند؟ تیم‌های ناشناس همیشه ریسک بسیار بالاتری دارند.

در کنار تیم سازنده، باید نگاهی هم به حامیان مالی پروژه بیندازید. حضور سرمایه‌گذاران خطرپذیر (Venture Capital یا به اختصار VC - شرکت‌های سرمایه‌گذاری بزرگ و متخصصی که روی ایده‌های نوپا اما پرپتانسیل سرمایه‌گذاری می‌کنند) یک نشانه‌ی بسیار مثبت است. وقتی شرکت‌های نام‌آشنا و شرکای استراتژیک قدرتمند روی یک پروژه سرمایه‌گذاری می‌کنند، به این معنی است که متخصصان مالی پیش از شما تمام جوانب پروژه را به دقت سنجیده‌اند و به آینده‌ی آن اعتماد دارند.

نگاهی به نمونه‌های واقعی و پر سر و صدای رویداد تولید توکن

برای اینکه مفاهیم تئوری در ذهن شما به خوبی جا بیفتد، هیچ چیز بهتر از بررسی نمونه‌های واقعی در بازار نیست. زمانی که یک رویداد تولید توکن در مقیاس جهانی برگزار می‌شود، میلیون‌ها کاربر به طور هم‌زمان درگیر آن می‌شوند و هیجان زیادی بازار را فرا می‌گیرد. در این بخش، نگاهی به برخی از معروف‌ترین پروژه‌هایی می‌اندازیم که به تازگی توکن‌های خود را متولد کرده‌اند تا مسیر تئوری تا عمل را بهتر درک کنید.

مرور کوتاهی بر مهم‌ترین رویدادهای تولید توکن در سال 2024

سال ۲۰۲۴ میلادی یکی از سال‌های بسیار شلوغ و پرخبر برای تولید و عرضه‌ی پروژه‌های جدید بود. در این سال، پروژه‌های زیادی در حوزه‌ی بازی‌های بلاکچینی و شبکه‌های لایه دوم (Layer 2 - شبکه‌هایی که روی بلاکچین اصلی سوار می‌شوند تا سرعت تراکنش‌ها را بالا ببرند و کارمزدها را ارزان کنند) رویداد TGE خود را برگزار کردند. چند نمونه از مهم‌ترین این رویدادها عبارتند از:

• پروژه‌ی نات کوین (Notcoin): این پروژه با استفاده از بستر پیام‌رسان تلگرام، میلیون‌ها کاربر را جذب کرد و در روز تولید توکن خود، یکی از بزرگ‌ترین توزیع‌های رایگان دارایی را در تاریخ بازار انجام داد و به یک الگو برای پروژه‌های بعدی تبدیل شد.
• پروژه‌ی استارک نت (Starknet): یک شبکه‌ی پیشرفته که هدف آن بهبود کارایی و سرعت شبکه اتریوم است. این پروژه نیز با برگزاری یک رویداد تولید توکن بسیار ساختاریافته، توکن‌های اختصاصی خود را بین کاربران فعال و توسعه‌دهندگان توزیع کرد.
• پروژه‌ی لایه صفر (LayerZero): پروژه‌ای که با هدف متصل کردن شبکه‌های بلاکچین مختلف به یکدیگر ایجاد شد و رویداد متولد شدن توکن آن یکی از موردانتظارترین اتفاقات بازار برای سرمایه‌گذاران بود.

بررسی رویداد تولید توکن همستر کامبت

احتمالا نام بازی همستر کامبت به گوش شما خورده است یا حتی خودتان ماه‌ها مشغول ارتقای کارت‌ها و جمع‌آوری سکه‌های مجازی در این بازی تلگرامی بوده‌اید. این بازی یکی از ملموس‌ترین مثال‌ها برای درک مفهوم رویداد تولید توکن است.

در ماه‌های اولیه‌ی این بازی، سکه‌هایی که در صفحه‌ی نمایش گوشی خود می‌دیدید، صرفا اعداد و امتیازهای درون یک نرم‌افزار بودند و هیچ ارزش مالی واقعی روی بلاکچین نداشتند. در تمام این مدت، تیم سازنده در حال آماده‌سازی زیرساخت‌ها و طراحی اقتصاد توکنی بود. لحظه‌ی طلایی زمانی فرا رسید که رویداد تولید توکن همستر روی شبکه‌ی بلاکچین تون (TON) انجام شد. در آن روز، کدهای برنامه‌نویسی اجرا شدند و توکن‌های واقعی همستر کامبت برای اولین بار متولد شده و در شبکه ثبت شدند.

پس از تولید، این توکن‌ها بر اساس میزان فعالیت بازیکنان به کیف پول دیجیتال آن‌ها واریز شد که همان مرحله‌ی ایردراپ است. اما کار در اینجا تمام نشد؛ برای اینکه کاربران بتوانند این توکن‌های تازه‌متولدشده را به پول نقد تبدیل کنند، توکن همستر باید در صرافی‌ها لیست می‌شد و قیمت می‌گرفت. پلتفرم‌های داخلی مانند صرافی کیف پول من در این مرحله به عنوان یک صرافی متمرکز وارد عمل می‌شوند تا کاربران بتوانند بدون نگرانی از خطرات تحریم و مسدود شدن سرمایه، دارایی‌های به دست آمده از رویداد TGE را به راحتی معامله کنند و نتیجه‌ی زمان و انرژی خود را به دست بیاورند.

منابع:

Onekey.so

Chain.link

Binance